I FSK 1635/22

Naczelny Sąd Administracyjny2025-10-01
NSApodatkoweWysokansa
VATimport towarówjednostka ratownictwazwolnienie podatkoweinterpretacja indywidualnaprawo unijnewykładnia przepisów

Podsumowanie

NSA oddalił skargę kasacyjną Dyrektora KIS, potwierdzając, że import towarów przez jednostki ratownictwa na ich potrzeby, w związku z prowadzonymi działaniami, jest zwolniony z VAT, nawet jeśli te działania nie dotyczą bezpośrednio katastrof.

Sprawa dotyczyła interpretacji art. 63 ust. 1 pkt 2 ustawy o VAT w kontekście importu sprzętu medycznego przez jednostkę ratownictwa. Dyrektor KIS twierdził, że zwolnienie z VAT dotyczy tylko importu związanego z działaniami w przypadku katastrof. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił tę interpretację, uznając, że zwolnienie obejmuje szerszy zakres działań jednostki ratownictwa. NSA oddalił skargę kasacyjną Dyrektora KIS, podzielając stanowisko WSA i podkreślając, że wykładnia językowa przepisu nie wymaga związku z katastrofą, a wykładnia prounijna nie może prowadzić do naruszenia prawa krajowego ani Konstytucji.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej od wyroku WSA w Warszawie, który uchylił interpretację indywidualną dotyczącą zwolnienia z VAT przy imporcie towarów przez jednostki ratownictwa medycznego. Spór dotyczył wykładni art. 63 ust. 1 pkt 2 ustawy o VAT, który przewiduje zwolnienie z podatku importu towarów przywożonych przez jednostki ratownictwa, przeznaczonych na ich potrzeby, w związku z prowadzonymi przez nie działaniami. Dyrektor KIS argumentował, że zwolnienie to dotyczy wyłącznie działań związanych z katastrofami. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał tę interpretację za błędną, wskazując na literalne brzmienie przepisu, które nie ogranicza zwolnienia do działań w przypadku katastrof. Sąd podkreślił również, że nawet jeśli występuje wadliwa implementacja prawa unijnego, podatnik ma prawo powołać się na korzystniejsze prawo krajowe. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną Dyrektora KIS. Sąd zgodził się z WSA, że wykładnia językowa art. 63 ust. 1 pkt 2 ustawy o VAT nie wymaga związku importowanych towarów z katastrofami. Odnosząc się do zarzutu naruszenia prawa unijnego, NSA stwierdził, że wykładnia prounijna nie może prowadzić do sprzeczności z prawem krajowym ani Konstytucją, zwłaszcza gdy prowadzi do rozszerzenia obowiązku podatkowego wbrew przepisom krajowym. Sąd powołał się na wcześniejsze orzecznictwo, zgodnie z którym wadliwa transpozycja dyrektywy nie pozwala na stosowanie wykładni contra legem. W konsekwencji, NSA uznał, że import towarów przez jednostki ratownictwa na ich potrzeby, w związku z prowadzonymi działaniami, jest zwolniony z VAT, niezależnie od tego, czy te działania dotyczą bezpośrednio katastrof.

Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.

Sprawdź

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, import towarów przez jednostki ratownictwa na ich potrzeby, w związku z prowadzonymi działaniami, jest zwolniony z VAT, niezależnie od tego, czy te działania dotyczą bezpośrednio katastrof.

Uzasadnienie

Sąd oparł się na wykładni językowej art. 63 ust. 1 pkt 2 ustawy o VAT, która nie wymaga związku działań z katastrofami. Podkreślono, że wykładnia prounijna nie może prowadzić do naruszenia prawa krajowego ani Konstytucji, a wadliwa transpozycja dyrektywy nie pozwala na stosowanie wykładni contra legem.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (13)

Główne

u.p.t.u. art. 63 § 1 pkt 2

Ustawa o podatku od towarów i usług

Zwolnienie z VAT dotyczy importu towarów przywożonych przez jednostki ratownictwa, przeznaczonych na ich potrzeby, w związku z prowadzonymi przez nie działaniami. Nie jest wymagany związek tych działań z katastrofami.

Pomocnicze

P.p.s.a. art. 146 § § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 57a

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 184

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 204 § pkt 2

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozporządzenie Rady (WE) nr 1186/2009 art. 74 § ust. 1 i 2

Dyrektywa Rady 2009/132/WE art. 51

Dyrektywa 2006/112/WE art. 143 § lit. b oraz c

Dyrektywa 2006/112/WE art. 16

u.p.t.u. art. 81

Ustawa o podatku od towarów i usług

u.p.t.u. art. 7 § ust. 2 i 3

Ustawa o podatku od towarów i usług

Konstytucja RP art. 217

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Argumenty

Skuteczne argumenty

Literalna wykładnia art. 63 ust. 1 pkt 2 ustawy o VAT nie wymaga, aby działania jednostki ratownictwa były związane z katastrofami. Wykładnia prounijna nie może prowadzić do naruszenia prawa krajowego ani Konstytucji. Podatnik ma prawo powołać się na korzystniejsze prawo krajowe, nawet jeśli jest ono wadliwie implementowane.

Odrzucone argumenty

Argument Dyrektora KIS, że zwolnienie z VAT dotyczy wyłącznie importu towarów związanych z działaniami w przypadku katastrof.

Godne uwagi sformułowania

wykładnia contra legem przywilej korzyści nie można dokonywać prowspólnotowej wykładni krajowych przepisów podatkowych, która, prowadząc do wykładni contra legem tych przepisów poprzez rozszerzenie wynikającego z nich zakresu przedmiotowego opodatkowania (obowiązku podatkowego), godziłaby jednocześnie w wyrażoną w art. 217 Konstytucji zasadę wyłączności ustawowej w sprawach podatkowych

Skład orzekający

Artur Mudrecki

sprawozdawca

Ryszard Pęk

przewodniczący

Włodzimierz Gurba

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Potwierdzenie zasady, że wykładnia przepisów podatkowych musi być zgodna z prawem krajowym i Konstytucją, a wykładnia prounijna nie może prowadzić do rozszerzenia obowiązku podatkowego wbrew przepisom krajowym. Ugruntowanie stanowiska w sprawie zakresu zwolnienia z VAT przy imporcie towarów przez jednostki ratownictwa."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego przepisu art. 63 ust. 1 pkt 2 ustawy o VAT i jego interpretacji w kontekście prawa unijnego. Może być mniej bezpośrednio stosowalne do innych przepisów podatkowych, gdzie implementacja prawa UE jest prawidłowa.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia interpretacji przepisów podatkowych w kontekście prawa unijnego i Konstytucji, co jest kluczowe dla praktyków prawa podatkowego. Pokazuje, jak sądy podchodzą do wadliwej implementacji dyrektyw.

Wykładnia przepisów podatkowych: Kiedy prawo unijne nie może naruszać Konstytucji?

Dane finansowe

WPS: 240 PLN

Agent AI dla prawników

Masz pytanie dotyczące tej sprawy?

Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.

Wyszukiwanie w 1,4 mln orzeczeń SN, NSA i sądów powszechnych
Dogłębna analiza z powołaniem na źródła
Zadawaj pytania uzupełniające — jak rozmowa z ekspertem

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

I FSK 1635/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-10-01
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-10-12
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Artur Mudrecki /sprawozdawca/
Ryszard Pęk /przewodniczący/
Włodzimierz Gurba
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
6560
Hasła tematyczne
Podatek od towarów i usług
Sygn. powiązane
III SA/Wa 1690/21 - Wyrok WSA w Warszawie z 2022-04-29
Skarżony organ
Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 2174
art. 63 ust. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług - tekst jedn.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Ryszard Pęk, Sędzia NSA Artur Mudrecki (sprawozdawca), Sędzia WSA del. Włodzimierz Gurba, Protokolant Katarzyna Wojnarska, po rozpoznaniu w dniu 1 października 2025 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 kwietnia 2022 r., sygn. akt III SA/Wa 1690/21 w sprawie ze skargi L. na interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 4 maja 2021 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej na rzecz L. w Warszawie kwotę 240 (słownie: dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
1. Wyrok Sądu pierwszej instancji
Wyrokiem z 29 kwietnia 2022 r., sygn. akt III SA/Wa 1690/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie - po rozpoznaniu skargi L. w W. (dalej: Strona lub Skarżąca) - uchylił interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej (dalej: Dyrektor KIS) z 4 maja 2021 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług.
2. Przedstawiony przez Sąd pierwszej instancji stan sprawy
2.1. We wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej (i pismach ją uzupełniających) podano w szczególności, że:
1) Strona jest jednostką organizacyjną udzielającą świadczeń zdrowotnych oraz realizującą zadania z zakresu ratownictwa medycznego (wykonuje zadania statutowe w zakresie ratownictwa). /Zgodnie z § 2 ust. 2 statutu, obszarem działania Strony jest terytorium RP, a w uzasadnionych przypadkach, w szczególności transportu chorych, pomocy humanitarnej, obsługi technicznej statków powietrznych, również obszar poza granicami kraju. Celem działania Wnioskodawcy jest udzielanie świadczeń zdrowotnych, w tym wykonywanie medycznych czynności ratunkowych, oraz wykonywanie (...). Do jego zadań należy m.in.: wykonywanie medycznych czynności ratunkowych, z wyłączeniem terenu szpitala, wykonywanie (...) chorych pomiędzy podmiotami leczniczymi, transport osób wykonujących zawód medyczny, krwi i jej składników oraz wyrobów medycznych i produktów leczniczych w przypadku, gdy ich dostarczenie może mieć istotny wpływ dla ratowania życia pacjenta, transport zespołów lekarzy specjalistów w dziedzinach określonych przepisami dotyczącymi warunków pobierania, przechowywania i przeszczepiania komórek, tkanek i narządów oraz transport narządów, tkanek i komórek w celu ich przeszczepienia lub zastosowania u ludzi, zabezpieczanie, pod względem medycznym, (...);
2) wykonywaniem zadań wymienionych w jej statucie zajmują się zarówno załogi (...), jak i (...). Prowadzi również, w minimalnym zakresie, działalność gospodarczą, jednak zgodnie ze statutem jest ona wydzielona, zaś stosowane procedury księgowe umożliwiają wykazanie, że (...) nie są wykorzystywane do tej działalności;
3) w związku z powyższym planuje kupić (...), wyposażone w kabinę pasażerską przystosowaną w trwały sposób do transportu medycznego pacjentów w przewozach ratowniczych oraz sanitarnych. Nabycie nastąpi od podmiotów z państw trzecich, a (...) będą przedmiotem importu na terytorium kraju;
4) Strona wykonuje transporty (...) na podstawie umowy z Ministerstwem Zdrowia o przekazanie środków publicznych na finansowanie działalności (...) i (...), powierzającej w ten sposób Wnioskodawcy realizację ustawowych obowiązków w przedmiotowym zakresie, wynikających z ustawy z dnia 8 września 2006 r. o Państwowym Ratownictwie Medycznym i ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych;
5) w odniesieniu do podstawy prawnej zwolnienia od cła oraz wskazania podstawy prawnej zastosowania przedmiotowego zwolnienia – to importowane (...) będą mieściły się w grupowaniu: 8802 40 00 10 (...) i pozostałe (...), o masie własnej przekraczającej 2 000 kg, ale nieprzekraczającej 15 000 kg, do celów cywilnych, bądź 8802 30 00 10 (...) i pozostałe (...), o masie własnej przekraczającej 15 000 kg, do celów cywilnych. Wnioskodawca upatruje zastosowania zwolnienia od cła na podstawie art. 74 ust. 2 rozporządzenia Rady nr 1186/2009 z dnia 16 listopada 2009 r. ustanawiającego wspólnotowy system zwolnień celnych ("rozporządzenie")
2.2. W odniesieniu do podanego zdarzenia przyszłego Strona zapytała, czy będzie jej przysługiwało zwolnienie od podatku od towarów i usług z tytułu importu towarów, tj. planowanego importu (zakupu) (...), wykorzystywanych w działalności statutowej w zakresie działań ratowniczych na podstawie art. 63 ust. 1 pkt 2 ustawy.
2.3. Zdaniem Strony, planowany zakup, z uwagi na fakt, że będą one przedmiotem importu na terytorium kraju, zastosowanie znajdzie zwolnienie z opodatkowania na podstawie art. 63 ust. 1 pkt 2 ustawy. Według bowiem Strony, zostaną spełnione wszelkie przesłanki podmiotowo-przedmiotowe zastosowania zwolnienia z opodatkowania.
2.4. Dyrektor KIS nie podzielił stanowiska Strony i uznał je za nieprawidłowe. Zdaniem organu, skoro nabycie (...) zostanie dokonane celu prowadzenia ogólnej działalności (mimo, że działalność ta polega na udzielaniu świadczeń zdrowotnych, w tym wykonywaniu medycznych czynności ratunkowych, oraz wykonywaniu (...) transportu sanitarnego), a nie w związku z prowadzonymi przez Wnioskodawcę działaniami ratunkowymi dotyczącymi katastrof, nie jest spełniony jeden z warunków uprawniających do zastosowania zwolnienia na podstawie art. 63 ust. 1 pkt 2 ustawy.
Przepisy ustawy, jak i rozporządzenia, dotyczą szczególnego przypadku, gdy import towarów podlega zwolnieniu, tj. gdy jednostka ratownictwa dokonuje importu towarów przeznaczonych na potrzeby jednostki ratownictwa w związku z prowadzonymi przez jednostkę ratownictwa działaniami. Natomiast, wbrew przekonaniu Strony, działań, o których mowa w art. 63 ust. 1 pkt 2 ustawy, nie należy utożsamiać z prowadzoną przez jednostkę ratownictwa działalnością. Działania, o których mowa w art. 63 ust. 1 pkt 2 ustawy, to działania dotyczące katastrof.
3. Uzasadnienie wyroku Sądu pierwszej instancji
3.1. Sąd pierwszej instancji - po rozpoznaniu skargi - uchylił zaskarżoną interpretację na podstawie art. 146 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., dalej: P.p.s.a.).
3.2. Sąd pierwszej instancji ocenił, że art. 63 ust. 1 pkt 2 ustawy stanowi jasno, że zwolnieniu (podmiotowo – przedmiotowemu) z podatku podlega import towarów przywożonych przez jednostki ratownictwa, przeznaczonych na ich potrzeby, w związku z prowadzonymi przez nie działaniami. Warunkiem zwolnienia jest więc: 1) dokonywanie importu przez jednostki ratownictwa, 2) przeznaczenie importowanego towaru na potrzeby tych jednostek, 3) związek importowanych towarów z działaniami tych jednostek. Dalsze warunki zwolnienia wynikają z art. 63 ust. 2 (istnienie procedur księgowych zapewniających kontrolę wykorzystywania towarów zwolnionych z podatku), ale spełnienie tego warunku wynikało z wniosku Skarżącego, zaś Organ nie kwestionował spełnienia tego wymogu zwolnienia. Pozostawało zatem do rozważenia, czy słusznym był pogląd Dyrektora, że w art. 63 ust. 1 pkt 2 ustawa wymaga, aby ww. działania, o których mowa wyżej w punkcie 3 ("...w związku z prowadzonymi przez nie działaniami."), wiązały się z klęskami żywiołowymi lub katastrofami.
Zdaniem Sądu, dla udzielenia odpowiedzi na postawione pytanie wystarczające było odwołanie się do literalnej wykładni art. 63 ust. 1 pkt 1 w związku z pkt 2 ustawy. Wobec zaś niej upatrywanie w art. 63 ust. 1 pkt 2 ustawy wymogu, aby działania, w związku z którymi importowany jest towar, wiązały się z klęskami żywiołowymi lub katastrofami, było zupełnie nieuprawnione i stanowi wykładnię contra legem. W skardze trafnie odnotowano tę zasadniczą wadę zaskarżonej interpretacji, tj. zignorowanie faktu, że w art. 63 ust. 1 ustawy przewidziano dwie rozłączne podstawy zwolnienia, i tylko w pierwszej z nich warunkiem zwolnienia jest związek z katastrofą (abstrahując już od kwestii, o jaki związek chodzi).
Literalnie interpretowany art. 63 ust. 1 pkt 1 u.p.t.u., jak wyżej Sąd wspomniał, jest klarowny i nie pozostawia jakichkolwiek niejasności, iż jedynymi warunkami zwolnienia są status jednostki ratownictwa, przeznaczenie towarów na potrzeby tych jednostek oraz związek importu towarów z działalnością jednostki. Te trzy warunki w sprawie niewątpliwie zachodzą, zaś warunek czwarty, którego wymaga Organ, tj. istnienie związku importowanego towaru i (lub) działań jednostki z katastrofą, narusza literalne brzmienie tego przepisu prawa krajowego. Nie jest przy tym wykluczone, że przepis ten stanowi wadliwą implementację art. 51 dyrektywy 132, ale w takim ewentualnym wypadku powszechnie i bezspornie przyjmuje się, iż uprawnieniem podatnika jest odwołanie się do korzystnego prawa krajowego, które wadliwie implementowało prawo wspólnotowe lub w ogóle nie implementowało tego prawa (tzw. przywilej korzyści - vide np. wyrok TSUE o sygn. C- 150/99 Stockholm Lindopark AB).
Sąd podał również, że nie można było jednak nie odnotować okoliczności, że wspólnym, uniwersalnym warunkiem zwolnienia z podatku, o których to zwolnieniach jest mowa w przepisach art. 47 - 80 ustawy, a zatem także w art. 63, jest zwolnienie importowanych towarów z cła (art. 81 ustawy).
Konsekwentnie - zdaniem Sądu - skoro w art. 63 ust. 1 pkt 2 ustawy wspomniany związek nie jest wymagany, a nadto, zgodnie z art. 81 ustawy, importowane towary są zwolnione z należności celnych, to zaszły wszystkie konieczne łącznie przesłanki do zwolnienia przedmiotowych towarów z podatku VAT.
4. Skarga kasacyjna Dyrektora KIS
4.1. W skardze kasacyjnej Dyrektor KIS, zaskarżając powyższy wyrok w całości, wniósł o jego uchylenie i orzeczenie co do istoty, ewentualnie uchylenie wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji, a także o zasądzenie kosztów postępowania.
4.2. Sądowi pierwszej instancji zarzucił naruszenie przepisów:
1) art. 63 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 63 ust. 1 pkt 1 ustawy, poprzez błędną wykładnię i uznanie, że dla zwolnienia z opodatkowania importu towarów przywożonych przez jednostki ratownictwa, przeznaczonych na ich potrzeby, w związku z prowadzonymi przez nie działaniami, działania te nie mają być związane z katastrofami, podczas gdy tymczasem prawidłowa wykładnia przepisu powinna ograniczać zwolnienie jedynie do importu towarów przeznaczonych do działań związanych z katastrofami;
2) art. 63 ust. 1 pkt 2 ustawy w zw. z art. 51 dyrektywy Rady 2009/132/WE z dnia 19 października 2009 r. określającej zakres stosowania art. 143 lit. b oraz c dyrektywy 2006/112/WE w odniesieniu do zwolnienia z podatku od wartości dodanej przy ostatecznym imporcie niektórych towarów, a także art. 74 ust. 1 i 2 Rozporządzenia Rady (WE) nr 1186/2009 z dnia 16 listopada 2009 r. ustanawiającego wspólnotowy system zwolnień celnych (wersja ujednolicona - Dz. U. UE L z dnia 10 grudnia 2009 r. nr 324 s. 23), poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, iż zakresem zwolnienia objęty jest import towarów niezbędnych do spełnienia potrzeb jednostek ratownictwa także nie w czasie trwania działań ratowniczych podczas katastrof, które nawiedziło jedno lub więcej państw członkowskich, gdy tymczasem prawidłowa wykładnia ww. przepisów powinna sprowadzać się do przyjęcia, że importowane towary aby mogły być objęte zwolnieniem muszą zostać przeznaczone do działań ratowniczych podczas katastrof;
3) art. 57a P.p.s.a. poprzez samoistne określenie podstawy skargi.
5. Odpowiedzi na skargę kasacyjną Skarżąca nie wnosiła.
5.1. Pełnomocnik strony skarżącej wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej i zasądzenie kosztów postępowania.
6. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
6.1. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Istotą sporu jest wykładnia art. 63 ust. 1 pkt 2 ustawy o VAT. Zgodnie z treścią tego przepisu: zwalnia się od podatku import towarów przywożonych przez jednostki ratownictwa, przeznaczonych na ich potrzeby, w związku z prowadzonymi przez nich działaniami. Wyładnia językowa zastosowana przez Sąd pierwszej instancji nie budzi zastrzeżeń. Brak jest podstaw aby w rozpatrywanej sprawie stosować wykładnię systemową wewnętrzną i uznawać, że warunkiem zwolnienia jest występowanie klęski żywiołowej lub katastrofy (art. 63 ust. 1 pkt 1 lit. a i b ustawy o VAT).
6.2. Przechodząc do zarzutu skargi kasacyjnej związanego z naruszeniem wykładni prounijnej, tj. art. 63 ust. 1 pkt 2 ustawy w zw. z art. 51 dyrektywy Rady 2009/132/WE z dnia 19 października 2009 r. określającej zakres stosowania art. 143 lit. b oraz c dyrektywy 2006/112/WE w odniesieniu do zwolnienia z podatku od wartości dodanej przy ostatecznym imporcie niektórych towarów, należy podkreślić, że istnieje dopuszczalna możliwość odstąpienia od tej wykładni.
| W wyroku składu siedmiu sędziów NSA z dnia 23 marca 2009 r., sygn. akt I FSK 6/08 (ONSAi WSA z 2009 r. nr 4, poz. 61) przyjęto, że w | |
|wadliwej transpozycji art. 5 ust. 6 Szóstej Dyrektywy (obecnie art. 16 dyrektywy 2006/112/WE) do polskiej ustawy o podatku od towarów | |
|i usług brak jest podstaw do dokonywania wykładni przepisów art. 7 ust. 2 i 3 tej ustawy w sposób, który odpowiadałby treści art. 5 | |
|ust. 6 Szóstej Dyrektywy. | |
| | |
Prowspólnotowa wykładnia prawa powinna mieć miejsce wyłącznie wówczas, gdy wykładnia językowa nie prowadzi do odpowiedzi w przedmiocie treści przepisów prawa krajowego. Wykładnia prowspólnotowa nie powinna mieć miejsca, gdy będzie prowadziła do rezultatów sprzecznych z efektami wykładni językowej, mogłoby to bowiem doprowadzić do niedopuszczalnej wykładni contra legem; por. cytowane wyroki NSA I FSK 600/07 i I FSK 743/07 oraz powołana tam literatura, a także wyrok ETS z dnia 14 lipca 1994 r. w sprawie Paola Faccini Dori v. Recreb Srl. (C-91/92), zgodnie z którym sąd krajowy, wykonując obowiązek dokonywania wykładni prawa wewnętrznego w świetle brzmienia i celu dyrektywy, nie może wykraczać poza wyraźne brzmienie przepisu prawa wewnętrznego. Oznaczałoby to bowiem przyzwolenie na to, aby bez właściwej transpozycji przez państwo określonego przepisu dyrektywy do prawa krajowego, sąd krajowy mógł – poprzez stosowaną wykładnię – nakładać na obywatela obowiązek wynikający z tej dyrektywy wbrew unormowaniu krajowemu. Tymczasem organy państwa członkowskiego w żadnym wypadku nie mogą powoływać się na bezpośrednią skuteczność dyrektywy wobec osób fizycznych i prawnych i nakładać na nie – poprzez stosowanie wykładni zgodnej z celami dyrektywy – obowiązków z niej wynikających, które jednak nie zostały lub zostały niewłaściwie określone w przepisach krajowych; p. orzeczenia ETS z dnia 19 stycznia 1982 r. w sprawie Ursula Becker (8/81) i z dnia 8 października 1987 r. w sprawie Kolpinguis Nijmegen (80/86). Prawo do bezpośredniego stosowania dyrektywy z pominięciem przepisów krajowych nie może być wykorzystywane przez organy państwa w celu ograniczenia praw wynikających z przepisów krajowych; jeżeli podatnik stosuje niezgodne z dyrektywą przepisy krajowe, organy państwowe nie mogą tego kwestionować na podstawie dyrektywy – por. komentarz J. Martiniego i Ł. Karpiesiuka (VAT w orzecznictwie Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości, Warszawa 2005 r., s. 26) do powołanego orzeczenia ETS w sprawie Kolpinguis Nijmegen. Oczywiste jest przy tym, że przepisy prawa krajowego należy wykładać, mając na uwadze stosowne regulacje prawa wspólnotowego. Jednak zasada ta nie ma charakteru bezwzględnie obowiązującego, w szczególności w sytuacji, gdy regulacja unijna ma charakter dyrektywy (ze swej istoty skierowanej do państw członkowskich, mających obowiązek doprowadzenia prawa krajowego do stanu, realizującego zapisy zawarte w dyrektywach); nie może być stosowana taka wykładnia prawa krajowego, która będzie prowadziła do nakładania na podatnika obowiązków niewyrażonych wprost w prawie krajowym.
Zatem w sytuacji, gdy porównanie treści transponowanego przepisu dyrektywy i unormowania krajowego wskazuje, że nadanie regulacji krajowej znaczenia wynikającego z bezwarunkowej i precyzyjnej normy unijnej prowadziłoby do sprzeczności z brzmieniem gramatycznym przepisu krajowego, sąd – w przypadku gdy podatnik domaga się zastosowania tej normy w sposób określony w dyrektywie – powinien odmówić zastosowania normy prawa krajowego i umożliwić obywatelowi skorzystanie z unormowania wspólnotowego. Jeżeli jednak podatnik stosuje się do dyspozycji wadliwie transponowanej normy krajowej, uznając, że jest ona dla niego korzystniejsza, brak jest podstaw do dokonywania wykładni prowspólnotowej tej normy, prowadzącej do wykładni contra legem i nakładania na obywatela obowiązków wynikających tylko z samej dyrektywy.
Należy także zwrócić uwagę, że transpozycja dyrektywy do prawa krajowego powinna być dokonana w sposób zgodny z przepisami Konstytucji, w wypadku obowiązków podatkowych w szczególności z art. 217. Nie może bowiem być stosowana taka wykładnia prawa krajowego, która będzie prowadziła do nakładania na podatnika obowiązków niewyrażonych wprost w prawie krajowym, co również zostało podkreślone w powołanych wyrokach I FSK 600/07, I FSK 743/07 i I FSK 922/08. Nie można dokonywać prowspólnotowej wykładni krajowych przepisów podatkowych, która, prowadząc do wykładni contra legem tych przepisów poprzez rozszerzenie wynikającego z nich zakresu przedmiotowego opodatkowania (obowiązku podatkowego), godziłaby jednocześnie w wyrażoną w art. 217 Konstytucji zasadę wyłączności ustawowej w sprawach podatkowych, wymagającą jasnego i zrozumiałego dla adresatów określenia tego zakresu w przepisie podatkowym rangi ustawowej. Przedmiotu opodatkowania (czynności rodzących powstanie obowiązku podatkowego) nie można bowiem domniemywać i określać w oparciu o stosowanie wykładni celowościowej lub prowspólnotowej, prowadzącej do rozszerzenia obowiązku podatkowego na czynności, które w świetle treści interpretowanych przepisów nie są objęte takim obowiązkiem. W stanie prawnym obowiązującym od dnia 1 czerwca 2005 r. wykładnia przepisów art. 7 ust. 2 i 3 ustawy o podatku od towarów i usług, pozwalająca w zgodzie z art. 5 ust. 6 Szóstej Dyrektywy (art. 16 dyrektywy 2006/112/WE) na opodatkowanie przekazywanych towarów na cele związane z prowadzonym przedsiębiorstwem, musi zostać uznane za niedopuszczalną wykładnię contra legem, naruszającą przy tym art. 217 i art. 2 Konstytucji. Sąd administracyjny, jako sąd europejski zobowiązany do dokonywania wykładni prowspólnotowej przepisów prawa podatkowego, winien jej dokonywać tak dalece, jak to jest możliwe, aby osiągnąć wymagany dyrektywą stan rzeczy (prawny, gospodarczy, społeczny), jednak rezultaty tej wykładni – przez rozszerzenie zakresu obowiązku podatkowego poza granice zakreślone przepisami krajowych ustaw podatkowych – nie mogą naruszać zasad wynikających z obowiązujących przepisów Konstytucji, godząc w prawa podatników.
Należy również zgodzić się ze stanowiskiem zaprezentowanym w powołanych wyrokach I FSK 600/07 i I FSK 743/07, że w omawianym przypadku nie zachodzi sprzeczność między regulacjami prawa wspólnotowego i przepisami Konstytucji. Spór zaistniały w rozpatrywanej sprawie jest bowiem wynikiem wadliwej od dnia 1 czerwca 2005 r. transpozycji art. 5 ust. 6 Szóstej Dyrektywy do art. 7 ust. 2 i 3 polskiej ustawy o podatku od towarów i usług, które to przepisy – stosownie do art. 217 Konstytucji – stanowią konstytucyjną granicę określonego w tych przepisach zakresu opodatkowania czynności przekazania nieodpłatnego towarów podatnika należących do jego przedsiębiorstwa. Rozszerzenie tej konstytucyjnej granicy ochrony podatnika możliwe jest jedynie poprzez dostosowanie przez ustawodawcę treści tych przepisów podatkowych do normy art. 5 ust. 6 Szóstej Dyrektywy (obecnie art. 16 dyrektywy 2006/112/WE), co normatywnie określiłoby szerszy zakres opodatkowania tych czynności w ustawie podatkowej, aniżeli to ma miejsce obecnie, a nie czynienie tego poprzez ich wykładnię contra legem. To bowiem obowiązkiem państwa jest prawidłowa transpozycja przepisów wspólnotowych do krajowego porządku prawnego w sposób, który będzie powodować pełną korelację zakresu przedmiotowego opodatkowania określonego w dyrektywie oraz w ustawie o podatku od towarów i usług, w tym również w zakresie opodatkowania czynności przekazania towarów przedsiębiorstwa podatnika na cele związane z tym przedsiębiorstwem, tak, aby podatnik miał pełną jasność co do opodatkowania takich czynności, wynikającego z treści przepisu ustawy podatkowej, a nie dowiadywał się o ich opodatkowaniu w wyniku stosowania rozszerzającej wykładni prawa podatkowego.
Z wszystkich powyższych względów niezasadne jest odstępowanie od stanowiska Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonego w dotychczas wydanych na tle stanu prawnego obowiązującego od dnia 1 czerwca 2005 r. wyrokach I FSK 600/07 i I FSK 743/07 (na których argumentacji w dużej mierze zostało oparte uzasadnienie niniejszego wyroku) oraz I FSK 922/08, zgodnie z którymi przekazanie przez podatnika bez wynagrodzenia towarów należących do jego przedsiębiorstwa na cele związane z tym przedsiębiorstwem w świetle art. 7 ust. 2 i 3 ustawy o podatku od towarów i usług, w brzmieniu obowiązującym od 1 czerwca 2005 r., nie stanowi dostawy towarów, nawet jeżeli podatnikowi przysługiwało prawo do obniżenia podatku należnego o kwotę podatku naliczonego w związku z nabyciem tych towarów.
W świetle przedstawionego poglądu za prawidłowe w sprawie należy uznać odstąpienie od wykładni prounijnej i przyjęcie wykładni językowej.
6.3. Również zarzut skargi kasacyjnej naruszenia art. 57a P.p.s.a. nie zasługuje na uwzględnienie. W skardze do WSA zarzucono naruszenie art. 63 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 63 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT, które przepisy były przedmiotem sporu.
6.4. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a. skargę kasacyjną oddalił.
Orzeczenie o kosztach postępowania kasacyjnego uzasadnia treść art. 204 pkt 2 P.p.s.a.
s. del. WSA W. Gurba s. NSA R. Pęk s. NSA A. Mudrecki

Nie znalazłeś odpowiedzi?

Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.

Rozpocznij analizę