I FSK 1633/24

I FSK 1633/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-03-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-09-10
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Elżbieta Olechniewicz
Marek Kołaczek
Sylwester Marciniak /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne
Podatek od towarów i usług
Sygn. powiązane
III SA/Wa 2542/23 - Wyrok WSA w Warszawie z 2024-03-13
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2651
art. 87 ust. 2, art. 274b § 1, art. 123 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r.  Ordynacja podatkowa (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Sylwester Marciniak (spr.), Sędzia NSA Marek Kołaczek, Sędzia WSA (del.) Elżbieta Olechniewicz, , po rozpoznaniu w dniu 5 marca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej C. sp. z o.o. z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 marca 2024 r. sygn. akt III SA/Wa 2542/23 w sprawie ze skargi C. sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 7 września 2023 r. nr 1401-IOA.4033.136.2023.MKo w przedmiocie przedłużenia terminu dokonania zwrotu nadwyżki podatku od towarów i usług za marzec 2020 r. oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
1. Wyrok sądu pierwszej instancji.
1.1. Zaskarżonym wyrokiem z 13 marca 2024 r., sygn. akt III SA/Wa 2542/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: sąd pierwszej instancji) oddalił skargę C. sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie (dalej: skarżąca lub spółka) na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie (dalej: organ odwoławczy) z 7 września 2023 r. w przedmiocie przedłużenia terminu dokonania zwrotu nadwyżki podatku od towarów i usług za marzec 2020 r.
1.2. Z uzasadnienia wyroku wynikało, że postanowieniem z 9 czerwca 2023 r. Naczelnik Trzeciego Urzędu Skarbowego Warszawa-Śródmieście (dalej: organ pierwszej instancji) przedłużył skarżącej spółce termin dokonania zwrotu nadwyżki naliczonego podatku od towarów i usług nad podatkiem należnym za marzec 2020 r., przy czym była to już kolejna modyfikacja daty, do której zgodnie z przepisami ustawy o podatku od towarów i usług organ podatkowy zobowiązany był przekazać podatnikowi wskazaną wcześniej kwotę, będącą efektem pomniejszenia podatku należnego o naliczony podatek od towarów i usług. Zaskarżone postanowienie zostało utrzymane w mocy przez organ odwoławczy.
Uzasadniając swoją akceptację dla rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Warszawie wskazał na kilka okoliczności:
1) w trakcie postępowania podatkowego następczego wobec wcześniejszej kontroli podatkowej organ pierwszej instancji kilkakrotnie zwrócił się do strony o złożenie wyjaśnień, a także o przedstawienie dokumentów źródłowych.
2) stosowne wyjaśnienia nie zostały złożone i nie przedstawiono dokumentów źródłowych żądanych przez organ pierwszej instancji;
3) dopiero 17 lutego 2022 r. spółka przedstawiła lakoniczne - zdaniem organu odwoławczego - wyjaśnienie, że nie jest w posiadaniu dokumentów oraz, że zawiadomiła Prokuraturę Rejonową Warszawa-Wola, iż M. C. miał przywłaszczyć dokumentację za okres od lutego 2018 r. do sierpnia 2019 r., czyli za czas, którego nie dotyczyło postępowanie podatkowe;
4) postanowieniem z 25 maja 2022 r. organ pierwszej instancji włączył do akt sprawy decyzję z 6 czerwca 2020 r. wydaną przez Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów wobec B. z siedzibą w D.;
5) 31 sierpnia 2022 r. organ pierwszej instancji wystosował do Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów zapytanie, dotyczące ustaleń zawartych w decyzji z 6 lipca 2020 r. Ponadto wystąpił on o ewentualne przekazanie materiału dowodowego zgromadzonego w toku postępowania, przedstawiającego współpracę między B. i skarżącego;
6) 27 października 2022 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego przekazał naczelnikom innych urzędów skarbowych wnioski o przeprowadzenie dowodów z przesłuchania świadków: A. K. i S. G. Konieczność przesłuchania tych osób wynikała z wniosku dowodowego spółki;
7) 17 marca 2023 r Urząd Skarbowy Wrocław-Fabryczna przekazał protokół z przesłuchania A. K. Z uwagi na niepodjęcie wezwania na przesłuchanie przez S. G. zrezygnowano natomiast z przeprowadzenia dowodu z przesłuchania tej osoby;
8) 23 marca 2023 r. organ pierwszej instancji wydał postanowienie o wyznaczeniu stronie siedmiodniowego terminu do wypowiedzenia się w sprawie, a 8 maja 2023 r. wpłynął strony wniosek o przesłuchanie P. W. (prezesa zarządu spółki), a także o uzupełnienie dokumentacji postępowania podatkowego o wyciągi bankowe oraz wezwania kontrahentów o faktury VAT;
9) 23 maja 2023 r. wystosowano do spółki wezwanie o przedłożenie informacji, jakie działania podjęła ona w celu odzyskania utraconej dokumentacji;
10) 23 czerwca 2023 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego przesłuchał P. W.
W przekonaniu organu odwoławczego, wszystkie te okoliczności uzasadniały przedłużenie terminu zwrotu nadwyżki naliczonego podatku od towarów i usług nad podatkiem należnym.
Zapatrywanie to podzielił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, oddalając skargę wniesioną od ww. rozstrzygnięcia.
W uzasadnieniu wyroku Sąd pierwszej instancji przedstawił powoływaną wcześniej sekwencję zdarzeń, aby następnie uznać, iż organy podatkowe wykazały, że konieczne jest dalsze badanie dopuszczalności przekazania stronie nadwyżki naliczonego podatku od towarów i usług nad podatkiem należnym za wskazany okres rozliczeniowy.
Według Sądu, wystarczającym argumentem uzasadniającym wątpliwości organu co do zasadności zwrotu było nieprzedłożenie przez spółkę - mimo wielokrotnych wezwań - dokumentacji źródłowej dotyczącej podatku naliczonego, wykazanego w deklaracjach VAT-7. Tym samym, organ podatkowy miał uzasadnione wątpliwości co do tego, czy zgodnie z art. 86 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. z 2023 r., poz. 1570 ze zm., dalej: ustawa o VAT) spółce w ogóle przysługiwało prawo o odliczenia podatku naliczonego. Ponadto Sąd wskazał na czynności podejmowane w trakcie postępowania podatkowego (zarówno z urzędu, jak i na wniosek strony), które w jego przekonaniu także usprawiedliwiały modyfikację terminu zwrotu nadwyżki naliczonego podatku od towarów i usług nad kwotą podatku należnego.
2. Skarga kasacyjna.
2.1. W skardze kasacyjnej skarżąca spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i uchylenie w całości postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej wraz poprzedzającym je postanowieniem organu pierwszej instancji, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji; a także o zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
Zaskarżonemu wyrokowi postawiono zarzuty:
I. naruszanie prawa materialnego, tj. art. 87 ust. 2 ustawy o VAT w zw. z art. 274b § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2022 r., poz. 2651 ze zm., dalej: O.p. lub Ordynacja podatkowa) poprzez:
1) całkowicie błędne uznanie, iż konieczna jest dalsza weryfikacja zasadności zwrotu. Organy podatkowe swoim zachowaniem przeczą bowiem prezentowanemu przez siebie stanowisku i nie podejmują rzeczywistych czynności mających na celu weryfikację zasadności zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym. W tym kontekście podkreślono, że nie uprawdopodobniły one i nie podejmują żadnych rzeczywistych czynności w celu uprawdopodobnienia niezasadności zwrotu podatku od towarów i usług za marzec 2020 r. Tymczasem organ podatkowy ma obowiązek uprawdopodobnienia, że istnieją okoliczności przemawiające za potrzebą dodatkowej weryfikacji zasadności zwrotu podatku i musi te czynności sprawdzające dotyczące marca 2020 roku wykonać;
2) nieuprawnione i bezpodstawne przedłużenie terminu zwrotu nadwyżki podatku od towarów i usług za marzec 2020 r., a sytuacji gdy szczegółowa analiza chronologiczna czynności przedstawionych w skardze do WSA które miały być podejmowane przez organ, przekonuje o pozorowaniu czynności weryfikacyjnych w sprawie i instrumentalnym wykorzystywaniu instytucji przedłużania terminu zwrotu podatku VAT. To zaś godzi w unijną zasadę proporcjonalności stosowanego środka ingerującego w prawo do zwrotu podatku VAT;
3) zaniechanie poczynienia dokładnego określenia oraz wykazania występowania szczegółowych okoliczności oraz punktów spornych wraz z ich pochodzeniem odnoszących się do kwestii rozliczeń podatkowych spółki, co mogłoby uzasadniać wydanie omawianego postanowienia, w szczególności dotyczy to pominięcia klarownego wskazania, na co precyzyjnie zwracają uwagę wątpliwości zgłaszane przez organy podatkowe, skąd one wynikają, jakie dokładnie działania mają na celu ich rozwiązanie, oraz dlaczego podjęcie tych działań nie zostało zrealizowane w ramach trwającego już de facto 3 lata postępowania, co rażąco świadczy także o niedopełnieniu obowiązków przez organy podatkowe w świetle wymogów przepisów ustawy;
4) nieuprawnione pozbawienie podatnika prawa do zwrotu nadwyżki podatku, polegające na wykorzystaniu instrumentu badania zasadności zwrotu przez orzekające w sprawie organy podatkowe pierwszej i drugiej instancji do nieuzasadnionego i w rezultacie ponad 3-letniego okresu nieuprawnionego przeciągania procedur weryfikacyjnych, doprowadzając w istocie do bezterminowego przedłużania terminu zwrotu nadwyżki podatku z naruszeniem zasady proporcjonalności i prawa do zwrotu tego podatku;
5) dokonanie błędnej wykładni przedmiotowego przepisu polegającą na uznaniu, że możliwość wypłaty podatnikowi kwoty zwrotu podatku od towarów i usług, powiększonego o odsetki równe opłacie prolongacyjnej stanowi wystarczający poziom ochrony jego interesów podatników w przepadku nieuzasadnionego wstrzymania zwrotu podatku od towarów i usług przez organy podatkowe,
II. naruszenie przepisów postępowania, mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1) art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 - dalej p.p.s.a.), poprzez bezzasadne oddalenie skargi w sytuacji, gdy postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej naruszało art. 120, art. 121 § 1, art. 124, art. 210 § 4, art. 217 § 2 w zw. z art. 219 O.p., poprzez niewyjaśnienie w sposób należyty motywów podjętego rozstrzygnięcia, w tym nieprzedstawienie wyczerpującego uzasadnienia faktycznego i prawnego, z którego wynikałyby merytoryczne podstawy do ewentualnego przedłużenia terminu zwrotu nadwyżki podatku, a ograniczenie się do ogólnych sformułowań z pominięciem szeregu istotnych okoliczności występujących w sprawie, co doprowadziło także do naruszenia zasady przekonywania stron i prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych.
2) art. 151 p.p.s.a., poprzez bezzasadne oddalenie skargi w sytuacji, gdy postanowienie naruszało art. 125 § 1 O.p., przez rażące naruszenie zasady szybkości postępowania, nakazującej organom podatkowym działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy, tj. nieuzasadnione okolicznościami i nieproporcjonalne w stosunku do faktycznych potrzeb, przedłużanie terminu weryfikacji zasadności zwrotu podatku od towarów i usług przy jednoczesnej bezczynności organów podatkowych;
3) art. 151 p.p.s.a. przez oddalenie skargi, w sytuacji gdy istniały podstawy do jej uwzględnienia oraz uchylenia postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu pierwszej instancji;
4) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie i nieuzasadnione oddalenie skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a., na skutek niedostrzeżenia naruszenia przez organy obu instancji przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
3. Odpowiedź na skargę kasacyjną.
3.1. Organ odwoławczy nie skorzystał z możliwości wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
4. Skarga kasacyjna wniesiona w imieniu spółki nie ma usprawiedliwionych podstaw i podlega oddaleniu.
5. Naczelny Sąd Administracyjny w pełni akceptuje przyjętą w wyroku I FSK 1089/24 ocenę zarzutów kasacyjnych, analogiczną do tych podniesionych w niniejszej sprawie. W konsekwencji za całkowicie chybione należało uznać zarzuty naruszenia przepisów postępowania, a z uwagi na niepodważenie przyjętego przez organy i sąd pierwszej instancji stanu faktycznego, za bezpodstawne uznano też zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego.
6. Istota sporu zaistniałego pomiędzy stronami stosunku podatkowoprawnego sprowadza się do oceny, czy okoliczności wskazane przez organ odwoławczy, a zaaprobowane przez Sąd pierwszej instancji, uzasadniały przedłużenie terminu zwrotu podatku od towarów i usług za wskazany wcześniej okres rozliczeniowy.
Analizując tę kwestię, należy wyjaśnić, że w myśl art. 87 ust. 2 ustawy o VAT, zwrot różnicy podatku, z zastrzeżeniem ust. 5b, 6, 6a i 6d, następuje w terminie 60 dni od dnia złożenia rozliczenia przez podatnika na rachunek bankowy podatnika w banku mającym siedzibę na terytorium kraju albo na rachunek podatnika w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej, której jest członkiem, wskazany w zgłoszeniu identyfikacyjnym, o którym mowa w odrębnych przepisach, lub na wskazany przez podatnika rachunek banku mającego siedzibę na terytorium kraju lub na rachunek spółdzielczej kasy oszczędnościowo-kredytowej, jako zabezpieczenie udzielanego przez ten bank lub przez tę kasę kredytu, na podstawie złożonego przez podatnika do naczelnika urzędu skarbowego, w terminie do złożenia deklaracji podatkowej, pisemnego, nieodwołalnego upoważnienia organu podatkowego, potwierdzonego przez bank lub spółdzielczą kasę oszczędnościowo-kredytową udzielających kredytu, do przekazania tego zwrotu. Jeżeli natomiast zasadność zwrotu wymaga dodatkowego zweryfikowania, naczelnik urzędu skarbowego może przedłużyć ten termin do czasu zakończenia weryfikacji rozliczenia podatnika dokonywanej w ramach czynności sprawdzających, kontroli podatkowej, kontroli celno-skarbowej lub postępowania podatkowego. W przypadku, gdy przeprowadzona weryfikacja czynności wykaże zasadność zwrotu, wypłaca się należną kwotę zwrotu wraz z odsetkami w wysokości odpowiadającej opłacie prolongacyjnej, stosowanej w przypadku odroczenia płatności podatku lub jego rozłożenia na raty.
Stosownie do art. 87 ust. 2b ustawy o VAT, weryfikacja zasadności zwrotu różnicy podatku może obejmować sprawdzenie rozliczenia podatnika, rozliczeń innych podmiotów biorących udział w obrocie towarami lub usługami, będącymi przedmiotem rozliczenia podatnika oraz sprawdzenie zgodności tych rozliczeń z faktycznym przebiegiem transakcji.
6.1. Z uwagi na neutralność podatku od towarów i usług istotne jest sprawne odzyskiwanie przez podatnika nadwyżki naliczonego podatku od towarów i usług nad podatkiem należnym. A zatem zasadą jest, że powinno to następować w ustawowo określonych terminach, w czasowej zbieżności ze złożeniem przez podmiot zobowiązany z tytułu podatku deklaracji podatkowej z wykazaną w tym dokumencie kwotą podatku do zwrotu. Wspomniana już wcześniej neutralność podatku od towarów i usług dla podatnika przesądza z kolei o istocie podatku od towarów i usług jako podatku od wartości dodanej i jest gwarantowana nie tylko w przepisach polskiej ustawy o podatku od towarów i usług, ale przede wszystkim zapewnia ją prawodawca unijny w art. 167 i nast. dyrektywy 2006/112/WE Rady z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz.U. UE L, nr 347, poz. 1).
6.2. Niezależnie jednak od tego, państwo ma prawo badać legalność dokonanego odliczenia kwot podatku naliczonego i - będącego jego konsekwencją - zwrotu podatku. Bezpodstawne odliczenie i zwrot godzi bowiem w neutralność podatku od towarów i usług jako podatku od wartości dodanej, a także narusza interes finansów publicznych, który jest konstytucyjnie chroniony. Z tego względu, organy podatkowe nie tylko są uprawnione, ale i zobowiązane do analizowania zasadność zwrotu podatku od towarów i usług w uzasadnionych przypadkach. W swoich działaniach powinny one brać pod uwagę i wyważać zarówno neutralność podatku od towarów i usług (i stojące za nią racje podatnika), jak i interes finansów publicznych, zagrożony bezzasadnym przekazaniem podatnikowi nadwyżki naliczonego podatku od towarów i usług nad kwotą podatku należnego.
Podkreślić przy tym należy, iż przedłużanie zwrotu podatku nigdy nie może być działaniem bezrefleksyjnym. Ma ono bowiem swoją konsekwencję finansową w postaci konieczności wypłacenia przez podmiot uprawniony z tytułu podatku na rzecz podatnika, którego prawo do otrzymania zwrotu podatku zostało ostatecznie potwierdzone, odsetek w wysokości opłaty prolongacyjnej (powoływany już art. 87 ust. 2 ustawy o VAT). Z tego względu, organ podatkowy, w trosce o interes finansów publicznych powinien z rozmysłem modyfikować ustawowy termin przekazania podatnikowi nadwyżki naliczonego podatku od towarów i usług nad kwotą podatku należnego.
6.3. Z wszystkich tych względów, odroczenie zwrotu podatku od towarów i usług powinno być należycie i wyczerpująco uzasadnione. Chodzi bowiem o to, aby w konkretnym przypadku nie było wątpliwości co do tego, że rzeczywiście konieczna jest dodatkowa weryfikacja zasadności zwrotu różnicy podatku, wykraczająca poza przestrzeń czasu wskazaną w art. 87 ust. 2 ustawy o VAT. Prawna dopuszczalność przedłużenia terminu zwrotu podatku nie może być zatem odczytywana jako blankietowe, prewencyjne upoważnienie do opóźniania realizacji zwrotu nadwyżki naliczonego podatku od towarów i usług nad kwotą podatku należnego. Wszak, poprzez odliczenie podatku naliczonego osiągany jest efekt opodatkowania wartości dodanej sprawiający, że podatek od towarów i usług jest klasyfikowany jako podatek obrotowy wielofazowy netto.
Z tego powodu organy podatkowe, wykazując przesłanki zastosowania art. 87 ust. 2 ustawy o VAT powinny nie tylko wskazać na potrzebę zbadania określonych okoliczności (określając jakie czynności w tym celu zostaną lub zostały podjęte), ale także zobowiązane są wyjaśnić źródło zaistniałych wątpliwości. W związku z tym, przedłużając termin zwrotu podatku należy w szczególności wykazać, co wzbudza wątpliwość administracji podatkowej (np. wskazać na istniejące rozbieżności, czy nieścisłości lub braki w materiale dowodowym) i wytłumaczyć dlaczego istnieje potrzeba dalszej weryfikacji zasadności przekazania podatnikowi nadwyżki podatku naliczonego nad należnym (por. wyroki NSA: z 29 stycznia 2019 r., sygn. akt I FSK 2268/18; z 12 grudnia 2018 r., sygn. akt I FSK 1840/18 - dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: "CBOSA"). Tylko takie uzasadnienie postanowienia o przedłużeniu terminu zwrotu podatku od towarów i usług może spełnić wymogi procesowe, ukształtowane w przepisach Ordynacji podatkowej. Należy do nich normatywna zasada przekonywania, uregulowana w art. 124 Ordynacji podatkowej oraz zasada zaufania, wyrażona w art. 121 § 1 tej ustawy.
6.4. Odnosząc powyższe rozważania do stanu faktycznego niniejszej sprawy Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny dokonał prawidłowej oceny zaskarżonego postanowienia. Zgodzić należy się z tym Sądem, że zaprezentowane wymogi zostały spełnione, bowiem organ odwoławczy w wystarczający sposób wykazał okoliczności uzasadniające modyfikację terminu zwrotu podatku VAT, w którym zgodnie z przepisami ustawy o podatku od towarów i usług zobowiązany był przekazać stronie nadwyżkę naliczonego podatku od towarów i usług nad kwotą podatku należnego. W zaskarżonym postanowieniu wskazano na szereg okoliczności dających podstawę do przedłużenia terminu zwrotu podatku. W pierwszej kolejności trzeba wskazać na brak dokumentacji podatkowej spółki, a także na składane przez nią wnioski dowodowe, sprawiające że w toczącym się postępowaniu podatkowym należało dokonać dodatkowych czynności procesowych.
Nie ma wątpliwości co do tego, że w przepisach Ordynacji podatkowej nie uregulowano generalnego obowiązku współdziałania podatnika z administracją podatkową. Ciężar ustalenia prawdy obiektywnej spoczywa zaś na organie podatkowym (por. art. 122 oraz art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej). Jednocześnie jednak ustawodawca kształtuje powinności współdziałania jedynie w ściśle określonych przypadkach, normowane w przepisach ogólnego oraz szczególnego prawa podatkowego. Niejednokrotnie są one przejawem nakładania na podatnika tzw. instrumentalnych obowiązków podatkowych. Jeśli chodzi o podatek od towarów i usług, należy do nich powinność wystawiania faktur VAT, prowadzenia ewidencji podatkowej, a także przechowywania wszystkich tych dokumentów dopóty, dopóki nie upłynie termin przedawnienia zobowiązania podatkowego (por. art. 112 i 112a ust. 1 ustawy o VAT). Nie może być więc wątpliwości co do tego, że weryfikując zasadność zwrotu podatku organ podatkowy pierwszej instancji był władny oczekiwać przedstawienia mu dokumentacji podatkowej. Brak jej okazania przez spółkę uzasadniał zaś przedłużenie terminu zwrotu nadwyżki naliczonego podatku od towarów i usług nad podatkiem należnym. Bez tego nie było bowiem możliwe sprawdzenie prawidłowości deklaracji podatkowej i dokonanego w niej samoobliczenia podatku.
6.5. W tym kontekście warto zauważyć, że ze złożeniem deklaracji podatkowej w podatku od towarów i usług ustawodawca wiąże prawne domniemanie jej prawidłowości. Jego obalenie powinno być zaś dziełem organu podatkowego (por. art. 99 ust. 12 ustawy o VAT). Skoro z przyczyn spowodowanych przez stronę skarżącą weryfikacja rozliczenia za ww. okres nie mogła się odbyć przed upływem terminu wskazanego w art. 87 ust. 2 ustawy o VAT, to w pełni uzasadnione było odsunięcie w czasie zwrotu nadwyżki naliczonego podatku od towarów i usług nad kwotą podatku należnego.
Nie można też tracić z pola widzenia prawa strony do czynnego udziału w postępowaniu podatkowym (por. art. 123 § 1 Ordynacji podatkowej), czego przejawem jest m.in. dopuszczalność formułowania przez nią wniosków dowodowych (por. art. 188 Ordynacji podatkowej). Ta aktywność procesowa podmiotu obowiązanego z tytułu podatku niewątpliwie może się przyczynić do ustalenia prawdy obiektywnej. Jednocześnie jej skutkiem może być jednak konieczność przedłużenia postępowania podatkowego, a co za tym idzie odsunięcie w czasie zwrotu nadwyżki naliczonego podatku od towarów i usług nad podatkiem należnym. Tak właśnie było w przedmiotowej sprawie. Skoro sama spółka wnosiła o przeprowadzenie dodatkowych czynności dowodowych, a organ podatkowy to akceptował, trudno mówić o bezpodstawnym i nieusprawiedliwionym modyfikowaniu daty zwrotu podatku. Konieczny był bowiem dodatkowy czas na dokonanie wskazanych działań procesowych.
7. Z wszystkich tych przyczyn nie sposób podzielić racji strony, wyrażonych w jej zarzutach kasacyjnych. Przedłużenie terminu przekazania podatnikowi nadwyżki podatku naliczonego nad należnym niewątpliwie, z przyczyn o których była już mowa ogranicza neutralność podatku od towarów i usług. W zaistniałym stanie faktycznym była ona jednak uzasadniona względami ochrony finansów publicznych. Uszczerbek finansowy, jaki w konsekwencji tych zdarzeń poniosła spółka nie uzyskując zwrotu na czas, w przypadku potwierdzenia jego zasadności jest jej przynajmniej częściowo rekompensowany poprzez konieczność powiększenia przekazywanej kwoty o odsetki za zwłokę. W ten sposób ustawodawca dąży do honorowania neutralności podatku od towarów i usług jako podatku od wartości dodanej. Przez wzgląd na wysokość stawki wspomnianych odsetek, równą opłacie prolongacyjnej (por. art. 87 ust. 2 ustawy o VAT) wskazana rekompensata nie jest całkowita i słusznie Strona akcentuje tę okoliczność w swojej skardze kasacyjnej (por. zarzut nr I ppkt. 5). Takie ukształtowanie wysokości odsetek jest jednak dziełem ustawodawcy i ani organy podatkowe, ani sądy administracyjne nie mają wpływu na kształt wskazanego rozwiązania prawnego. Tym samym brak jest podstaw, aby w oparciu o jego treść kwestionować legalność zaskarżonego wyroku oraz poprzedzającego go postanowienia organu odwoławczego.
8. Biorąc powyższe pod uwagę, Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do uwzględnienia zarzutów skargi kasacyjnej i na zasadzie art. 184 p.p.s.a. orzekł o jej oddaleniu.
Sędzia NSA Sędzia NSA Sędzia WSA (del.)
Marek Kołaczek Sylwester Marciniak Elżbieta Olechniewicz