I FSK 1588/20

Naczelny Sąd Administracyjny2024-06-27
NSApodatkoweŚredniansa
VATWDTdostawa krajowaopodatkowanieustalenie stanu faktycznegopostępowanie dowodoweprzepisy proceduralneprzepisy materialneskarga kasacyjna

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną dotyczącą opodatkowania podatkiem VAT dostaw krajowych, które pierwotnie miały być traktowane jako wewnątrzwspólnotowa dostawa towarów.

Sprawa dotyczyła opodatkowania podatkiem VAT transakcji z lat 2016. Skarżący kwestionował decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, która zmieniła jego rozliczenia VAT, uznając, że deklarowane wewnątrzwspólnotowe dostawy towarów (WDT) na rzecz firmy niemieckiej nie miały miejsca. Zamiast tego, organy podatkowe i sąd pierwszej instancji uznały, że doszło do dostaw krajowych. Skarżący w skardze kasacyjnej zarzucał naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym błędne ustalenie stanu faktycznego i niezastosowanie przepisów dotyczących dostaw łańcuchowych. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę, uznając ustalenia organów i sądu pierwszej instancji za prawidłowe, a także potwierdzając zasadność opodatkowania transakcji jako dostaw krajowych.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną M. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, który utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie. Sprawa dotyczyła podatku od towarów i usług za okres od lutego do maja oraz od lipca do listopada 2016 r. Organy podatkowe zakwestionowały wykazane przez Skarżącego wewnątrzwspólnotowe dostawy towarów (WDT) na rzecz niemieckiej firmy F. GbR, stwierdzając, że faktycznie nie miały one miejsca. Zamiast tego, ustalono, że towary zostały dostarczone do polskiej spółki S.1., co stanowiło dostawę krajową podlegającą opodatkowaniu stawką 23%. Skarżący zarzucał naruszenie przepisów proceduralnych, w tym art. 141 § 4 P.p.s.a., oraz przepisów materialnych, kwestionując ustalenia faktyczne i sposób opodatkowania. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Sąd uznał, że uzasadnienie wyroku sądu pierwszej instancji spełnia wymogi formalne, a zasady postępowania podatkowego nie zostały naruszone. Sąd podkreślił, że kluczowe było ustalenie, iż wykazane przez Skarżącego transakcje WDT nie miały miejsca, a towar faktycznie trafił do polskiej spółki S.1. w ramach dostawy krajowej. Sąd odrzucił argumentację Skarżącego dotyczącą dostaw łańcuchowych i zastosowania art. 22 ust. 4 ustawy o VAT, wskazując, że podatnik nie był importerem towarów w rozumieniu tego przepisu. W konsekwencji, sąd potwierdził prawidłowość opodatkowania transakcji stawką 23% jako dostaw krajowych, zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT. Zarzuty naruszenia Konstytucji RP również uznano za niezasadne.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (4)

Odpowiedź sądu

Nie, ustalenia faktyczne sądu pierwszej instancji, aprobowane przez NSA, były prawidłowe, a zastosowane przepisy prawa materialnego (dotyczące dostaw krajowych) były właściwe.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że organy podatkowe prawidłowo ustaliły, iż deklarowane WDT nie miały miejsca, a faktycznie doszło do dostaw krajowych. Skarżący nie przedstawił dowodów podważających te ustalenia, a jego argumentacja dotycząca dostaw łańcuchowych była nieuzasadniona.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (21)

Główne

u.p.t.u. art. 5 § ust. 1 pkt 1

Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług

Dotyczy opodatkowania dostaw krajowych.

u.p.t.u. art. 41 § ust. 1

Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług

Dotyczy stawki podatku VAT, zastosowano stawkę 23% dla dostaw krajowych.

P.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Oddalenie skargi kasacyjnej.

Pomocnicze

u.p.t.u. art. 7 § ust. 8

Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług

Dotyczy dostaw łańcuchowych, które nie miały zastosowania w sprawie.

u.p.t.u. art. 22 § ust. 4

Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług

Dotyczy określenia miejsca świadczenia przy imporcie towarów, nie zastosowano w sprawie.

u.p.t.u. art. 41 § ust. 3

Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług

Dotyczy stawki 0% dla WDT, nie zastosowano.

u.p.t.u. art. 42

Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług

Dotyczy warunków stosowania stawki 0% dla WDT, nie zastosowano.

u.p.t.u. art. 11 § ust. 1

Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług

Dotyczy wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów (WNT).

u.p.t.u. art. 2 § pkt 7

Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług

Definicja importu towarów.

O.p. art. 121 § § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Zasada zaufania do organów podatkowych.

O.p. art. 122

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Zasada prawdy obiektywnej.

O.p. art. 187 § § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Zasada wyczerpującego zebrania materiału dowodowego.

O.p. art. 191

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Zasada swobodnej oceny dowodów.

O.p. art. 210 § § 1 pkt 6

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Wymogi formalne decyzji podatkowej.

O.p. art. 210 § § 4

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Uzasadnienie decyzji podatkowej.

P.p.s.a. art. 141 § § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Wymogi uzasadnienia wyroku sądu administracyjnego.

P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa uchylenia decyzji z powodu naruszenia przepisów postępowania.

P.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Oddalenie skargi.

P.p.s.a. art. 174 § pkt 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa kasacyjna - naruszenie przepisów postępowania.

Konstytucja RP art. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Zasada demokratycznego państwa prawnego.

Konstytucja RP art. 64

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Prawo własności.

Argumenty

Odrzucone argumenty

Naruszenie art. 141 § 4 P.p.s.a. przez sąd pierwszej instancji. Naruszenie zasad postępowania podatkowego (art. 121 § 1, 122, 187 § 1, 191 O.p.) przez organy podatkowe. Niezastosowanie art. 22 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT (miejsce świadczenia w Chinach/Tajwanie). Niezastosowanie art. 22 ust. 4 ustawy o VAT (miejsce świadczenia w Niemczech lub Austrii). Niewłaściwe zastosowanie art. 41 ust. 1 ustawy o VAT i opodatkowanie stawką 23% transakcji nie dokonanych na terytorium RP. Niezastosowanie art. 7 ust. 8 ustawy o VAT (dostawy łańcuchowe). Naruszenie art. 2 i 64 Konstytucji RP (ingerencja w prawo własności).

Godne uwagi sformułowania

zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. może być skutecznie postawiony w dwóch przypadkach: gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera wszystkich elementów, wymienionych w tym przepisie i gdy w ramach przedstawienia stanu sprawy, wojewódzki sąd administracyjny nie wskaże, jaki i dlaczego stan faktyczny przyjął za podstawę orzekania. Za jego pomocą nie można skutecznie zwalczać prawidłowości przyjętego przez sąd stanu faktycznego, czy też stanowiska sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa materialnego. W realiach tej sprawy istotne było to, że wykazane przez Skarżącego transakcje jako WDT do podmiotu z Niemiec nie miały miejsca w rzeczywistości. Skarżący jednak w skardze uważał, że w decyzji nie wyjaśniono podstawy do zastosowania do opodatkowania dostawy krajowej stawki podatkowej 23%. Przepis art. 22 ust. 4 ustawy o VAT stanowi, że w przypadku gdy miejscem rozpoczęcia wysyłki lub transportu towarów jest terytorium państwa trzeciego, dostawę towarów dokonywaną przez podatnika lub podatnika podatku od wartości dodanej, który jest również podatnikiem z tytułu importu albo zaimportowania tych towarów, uważa się za dokonaną na terytorium państwa członkowskiego importu albo zaimportowania tych towarów. Takie stanowisko przedstawiono w zaskarżonym wyroku, tut. Sąd dokonując kontroli zaskarżonego wyroku w związku z zarzutem skargi kasacyjnej naruszenia art. 22 ust. 4 ustawy o VAT, uznaje to stanowisko sądowe za prawidłowe. W sprawie Skarżący tych ustaleń skutecznie nie podważył. Przepis art. 7 ust. 8 ustawy o VAT mógłby mieć zastosowanie w przypadku rzeczywistych zdarzeń gospodarczych, a nie jak w rozpoznawanej sprawie - działań pozornych.

Skład orzekający

Artur Mudrecki

przewodniczący sprawozdawca

Mariusz Golecki

członek

Adam Nita

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących rozróżnienia między wewnątrzwspólnotową dostawą towarów (WDT) a dostawą krajową w kontekście importu towarów z państw trzecich i ich dalszego obrotu w UE."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznego stanu faktycznego, w którym organy podatkowe zakwestionowały rzeczywiste dokonanie WDT i uznały transakcje za dostawy krajowe. Interpretacja art. 22 ust. 4 u.p.t.u. w kontekście braku statusu importera przez podatnika.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy złożonych kwestii VAT związanych z importem towarów z Chin i ich dalszym obrotem w UE, co jest częstym problemem w handlu międzynarodowym. Pokazuje, jak ważne jest prawidłowe udokumentowanie i wykazanie rzeczywistego przebiegu transakcji.

Import z Chin i VAT: Kiedy dostawa krajowa zastępuje WDT?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I FSK 1588/20 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-06-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-11-17
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Adam Nita
Artur Mudrecki /przewodniczący sprawozdawca/
Mariusz Golecki
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne
Podatek od towarów i usług
Sygn. powiązane
I SA/Lu 786/19 - Wyrok WSA w Lublinie z 2020-07-17
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2016 poz 710
art. 5 ust. 1 pkt 1, art. 7 ust. 8, art. 22 ust. 4
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Artur Mudrecki (spr.), Sędzia NSA Mariusz Golecki, Sędzia WSA (del.) Adam Nita, Protokolant Jan Żołądź, po rozpoznaniu w dniu 27 czerwca 2024 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej M. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 17 lipca 2020 r. sygn. akt I SA/Lu 786/19 w sprawie ze skargi M. S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie z dnia 30 października 2019 r. nr 0601-IOV-1.4103.33.2019.11 w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od lutego do maja 2016 r. oraz lipiec, sierpień, październik i listopad 2016 r. oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
1. Wyrok Sądu pierwszej instancji
1.1. Wyrokiem z 17 lipca 2020 r., sygn. akt I SA/Lu 786/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę M.S. (dalej: Strona lub Skarżący) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie (dalej: Dyrektor IAS) z dnia 30 października 2019 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług (dalej: podatek VAT) za miesiące luty-maj, lipiec, sierpień, październik i listopad 2016 r.
1.2. W sprawie tej Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w L. zmienił Skarżącemu rozliczenie w podatku VAT za wskazane wyżej miesiące.
Podstawę do wydania takiej decyzji stanowiły ustalenia organu o braku wystąpienia - wykazanych przez Stronę - transakcji wewnątrzwspólnotowych dostaw przez L. M. S. na rzecz firmy F. GbR (Niemcy). Stwierdzono również nieprawidłowości w części zaewidencjonowanych faktur VAT, dokumentujących wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów pochodzących od firmy A. [...] CHINA (poprzez firmy niemiecką oraz austriacką), w związku z błędnie określoną podstawą opodatkowania oraz podatkiem VAT oraz w części dotyczącej zaewidencjonowania faktury VAT nr 11/191/6/2016 (duplikat z dnia 31.08.2016 r.).
1.3. Organ odwoławczy zaskarżoną decyzją z 30 października 2019 r., po rozpatrzeniu odwołania Strony, utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
Organ podał, że Skarżący w 2016 r. prowadził działalność gospodarczą w zakresie handlu częściami i podzespołami elektronicznymi, oświetleniem LED oraz projektowaniem urządzeń elektronicznych, produkcji kompozytów szklanych i węglowych jako firma L. z siedzibą w L. ul. (...). Ponadto był współwłaścicielem (posiadał 10% udziałów) firmy F. GbR zarejestrowanej w Niemczech, a także prezesem zarządu S. sp. z o.o. z siedzibą w L. ul. (...). Skarżący dokonał we wskazanym okresie nabycia towarów od A. (dalej: A.).
W ocenie Dyrektora IAS ze stanu faktycznego sprawy wynikało, że towary deklarowane jako nabyte przez L. od firmy A. zostały dostarczone do spółki S.1. w L. i były przeznaczone wyłącznie dla tej spółki (przy uwzględnieniu niewielkiej partii dostarczonej niespornie A.1.).
Wprawdzie w 2016 r. firma L. zaewidencjonowała w rejestrach sprzedaży i wykazała w deklaracjach VAT-7 za luty, marzec, maj, lipiec i październik 2016 r. wewnątrzwspólnotową dostawę towarów na rzecz F. GbR, to jednak - zdaniem organu - w fakturach WDT wyszczególnione są towary, których nie stwierdzono we wskazanych przez Stronę fakturach zakupu ani w zestawieniu remanentu towarów. Nie dano też wiary stwierdzeniu Strony, że towar objęty wewnątrzwspólnotową dostawą z firmy L. do firmy F. GbR został przemieszczony do spółki S., celem przesunięcia tego towaru z firmy L. i w konsekwencji wygaszania działalności handlowej firmy L. (w 2017 r. nadal prowadzono działalność w tej samej formie). Na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie można było, zdaniem organu, potwierdzić, że transakcje wewnątrzwspólnotowej dostawy przez L. na rzecz podmiotu niemieckiego faktycznie miały miejsce.
Do ww. transakcji sprzedaży miała zastosowanie stawka krajowa właściwa dla towarów w wysokości 23%.
Organ odwoławczy nie podzielił zarzutów odwołania dotyczących naruszenia zasad prowadzenia postępowania dowodowego oraz zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 5 ust. 1, art. 7 ust. 8 oraz art. 22 ust. 4 ustawy o VAT.
1.4. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie oddalającego skargę organy nie naruszyły sformułowanych w niej naruszeń przepisów prawa.
Organy - z uwzględnieniem zgromadzonych dowodów - zdyskredytowały przedstawiany w sprawie przez Skarżącego stan faktyczny, z którego wynikać miałoby, że towar poprzez F. (Niemcy) trafiał najpierw do spółki S. w L., by dopiero wówczas podlegać dostawie do S.1. (dostawa łańcuchowa).
Zdaniem Sądu, ustalony w sprawie stan faktyczny prowadził do wniosku, że w sprawie nie można zidentyfikować dostaw łańcuchowych, o których mowa w art. 7 ust. 8 ustawy o VAT. Tym samym brak było podstawy do zastosowania art. 22 ust. 2 i 3 ustawy o VAT w zakresie określenia miejsca świadczenia. Sąd podsumował, że dla polskiego podatnika, który kupił towary na terytorium kraju trzeciego (Chiny) i za pośrednictwem niemieckiego przedstawiciela celnego i podatkowego dokonał ich odprawy celnej w innym niż Polska państwie członkowskim UE (Niemcy), dalsze przemieszczenie towarów należących do tego podatnika stanowi WNT, które podlega opodatkowaniu VAT (procedura 42). Dalsze przemieszczenie towarów miało miejsce na terytorium kraju, w ramach dostawy wewnątrzkrajowej, która podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT.
W takiej ocenie sprawy za bezzasadne Sąd uznał stwierdzenie Skarżącego, że organ wadliwie opodatkował dostawy, które bezspornie nie mogły być opodatkowane jako dostawy wewnątrzwspólnotowe i korzystać ze stawki 0%, według art. 41 ust. 3 i art. 42 ustawy o VAT. Na podstawie dokonanych ustaleń nie było bowiem wątpliwości, że Strona dokonała krajowej dostawy towarów, nie zaś dostawy WDT, która miałaby wynikać z zakwestionowanych faktur VAT (nie było zatem tak, jak twierdził Skarżący, że w istocie opodatkowano brak dokumentów uprawniających do zastosowania stawki 0%).
2. Skarga kasacyjna Skarżącego
2.1. Skarżący zaskarżył wyżej opisany wyrok Sądu pierwszej instancji w całości i wniósł o: uchylenie wyroku w całości oraz decyzji organów i umorzenie postępowania w sprawie, a także zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
2.2. Skarżący zarzucił naruszenie:
1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 151 i art. 141 § 4 P.p.s.a. w związku z art. 122, art. 187 § 1, art. 191 i art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 O.p. wobec:
a) przyjęcia do orzekania stanu niezgodnego z rzeczywistością w zakresie ustalenia,
że S.1. był bezpośrednim klientem L.,
b) niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczność sprawy w zakresie kooperacji pomiędzy L. a S. i S. a S.1.,
c) błędnej oceny zebranych w sprawie dowodów wynikającej z braku zgromadzenia materiału dotyczącego wskazanych powyżej okoliczności sprawy, istotnych dla jej rozstrzygnięcia,
d) niedostrzeżenia niedostatków uzasadnienia faktycznego i prawnego decyzji we wskazanych wyżej aspektach;
2) art.151 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 121 § 1, art. 122, art. 187 § 1 O.p. wobec niedostrzeżenia pogwałcenia zasad rzetelnego procesu, dla którego obligatoryjnym pozostaje wyjaśnienie stanu faktycznego z poszanowaniem zasady prawdy materialnej;
3) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 121 § 1 O.p. wobec niedostrzeżenia działania organu niebudzącego zaufania podatnika do organu, w sytuacji naruszenia standardów sprawiedliwości proceduralnej wobec uchybienia zasadom postępowania w zakresie postępowania dowodowego, z których wynika obowiązek wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, zebrania pełnego materiału dowodowego i prawidłowej, obiektywnej i logicznej oceny tego materiału;
4) art. 141 § 4 P.p.s.a. wobec naruszenia przez organy podatkowe art. 122, art. 187 § 1, art. 191 i art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 O.p. poprzez wyrażoną w uzasadnieniu wyroku Sądu akceptację przeprowadzonego postępowania z naruszeniem tych przepisów i rozstrzygnięcie sprawy na podstawie tak ustalonego, niepełnego i błędnego stanu faktycznego. Konsekwencją naruszenia tych przepisów było niezastosowanie w sprawie przez Sąd art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. (nie uchylenie decyzji) i jednocześnie naruszenie art. 151 P.p.s.a. przez oddalenie skargi;
5) art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. poprzez oddalenie skargi, w sytuacji gdy zasługiwała ona na uwzględnienie ze względu na naruszenie przez organ odwoławczy przepisów prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy w zakresie i w sposób określony w pkt II; naruszenie to istotnie wpłynęło na wynik sprawy, gdyż dostrzeżenie przez Sąd pierwszej instancji uchybienia prawa materialnego skutkowałoby uwzględnieniem skargi, a nie jej oddaleniem;
6) art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT przez przyjęcie, że doszło do opodatkowania dostaw towarów na terytorium kraju, w sytuacji gdy:
- podążając za logiką organów i Sądu o niezaistnieniu dostaw łańcuchowych, miejsce świadczenia (dostawy towarów) dokonanych przez Skarżącego winno zostać określone z zastosowaniem art. 22 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT, tj. w Chinach/Tajwanie (zarzut niezastosowania w sprawie art. 22 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT),
- przyjmiemy za Skarżącym, o co wnosi, iż doszło do dostaw seryjnych, miejsce świadczenia (dostawy towarów) dokonanych przez Skarżącego winno zostać określone z zastosowaniem art. 22 ust. 4 ustawy o VAT, tj. na terytorium Niemiec lub Austrii (zarzut niezastosowania w sprawie art. 22 ust. 4 ustawy o VAT).
Konsekwencją niezastosowania w sprawie wymienionych tych przepisów było zaś niewłaściwe zastosowanie art. 41 ust. 1 ustawy o VAT i opodatkowanie transakcji stawką 23 % pomimo, że nie zostały one dokonane na terytorium RP;
7) art. 7 ust. 8 ustawy o VAT przez jego niezastosowanie w sprawie, w sytuacji gdy nie było żadnych podstaw ku temu, aby uznać, że F. i S. nie nabyły towarów i nie dokonały ich dalszych dostaw;
8) art. 2 i art. 64 Konstytucji RP poprzez nieuprawnioną ingerencję w prawo własności w skutek obciążenia podatnika nienależnym podatkiem, kosztem jego majątku, czemu sprzeciwiają się standardy państwa prawa.
2.3. Odpowiedzi na skargę kasacyjną organ podatkowy nie wnosił.
3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.
3.1. Skarga kasacyjna została oparta przede wszystkim na naruszeniu przepisów postępowania, a zwłaszcza art. 141 § 4 P.p.s.a.
Stosownie do treści art. 141 § 4 P.p.s.a. uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania.
W wyroku z dnia 27 lutego 2024 r. sygn. akt III OSK 3702/21 (LEX nr 3694729) Naczelny Sąd Administracyjny stanął na stanowisku, że zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. może być skutecznie postawiony w dwóch przypadkach: gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera wszystkich elementów, wymienionych w tym przepisie i gdy w ramach przedstawienia stanu sprawy, wojewódzki sąd administracyjny nie wskaże, jaki i dlaczego stan faktyczny przyjął za podstawę orzekania. Naruszenie to musi być przy tym na tyle istotne, aby mogło mieć wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 P.p.s.a.). Za jego pomocą nie można skutecznie zwalczać prawidłowości przyjętego przez sąd stanu faktycznego, czy też stanowiska sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa materialnego. W ramach rozpatrywania zarzutu naruszenia tego przepisu Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany jest jedynie do kontroli zgodności uzasadnienia zaskarżonego wyroku z wymogami wynikającymi z powyższej normy prawnej.
W świetle art. 141 § 4 P.p.s.a. i cytowanego orzeczenia NSA brak jest podstaw do uznania, że Sąd pierwszej instancji naruszył wskazany przepis. Uzasadnienie zawiera wszystkie elementy wskazane w tym przepisie i wszechstronne wyjaśnienie w obszarze ustaleń organów, które Sąd pierwszej instancji ostatecznie zaaprobował.
3.2. Brak jest również podstaw do przyjęcia, że w sprawie naruszono zasady postępowania podatkowego, tj. art. 121 § 1 (zasady zaufania do organów podatkowych, art. 122 (zasady prawdy obiektywnej), art. 187 § 1 (zasady wyczerpującego zebrania materiału dowodowego), art. 191 (zasady swobodnej oceny dowodów) – ustawy Ordynacji podatkowej, jak również aby decyzja nie spełniała wymogów o których mowa w przepisie art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 O.p. (w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a.).
W realiach tej sprawy istotne było to, że wykazane przez Skarżącego transakcje jako WDT do podmiotu z Niemiec nie miały miejsca w rzeczywistości. Taki wniosek wypływał z ustaleń organów, co z kolei w toku postępowania przyznała wprost Strona. Skarżący podzielił ocenę organów podatkowych, obejmującą stwierdzenie, że nie doszło do faktycznego wywozu towaru przez firmę L. do F. GbR w Niemczech, co było warunkiem rozpoznania transakcji WDT. Skarżący jednak w skardze uważał, że w decyzji nie wyjaśniono podstawy do zastosowania do opodatkowania dostawy krajowej stawki podatkowej 23%. W jego ocenie, stwierdzenie nierzetelności faktur odzwierciedlających WDT nie uzasadniało opodatkowania w to miejsce stawką 23%, bez należytego wyjaśnienia podstaw do zastosowania tej stawki, a w szczególności podstawy do opodatkowania zakwestionowanych przez organy podatkowe dostaw w Polsce. Zdaniem Skarżącego doszło bowiem do zawarcia transakcji łańcuchowych, w których towar został zaimportowany, a miejsce dokonania dostaw winno być ustalane z uwzględnieniem przepisu art. 22 ust. 4 ustawy o VAT.
Sąd pierwszej instancji, jak wynika z lektury uzasadnienia zaskarżonego wyroku, wypowiedział się w kwestiach wątpliwych dla Skarżącego również w aspektach poruszanych obecnie w skardze kasacyjnej. Mianowicie ocena o tym, że firma S.1. była bezpośrednim odbiorcą firmy L. została wykazana w sposób dostateczny i uwzględniający reguły wynikające z przepisu art. 191 O.p. Podobnie, okoliczności sprawy w obszarze kooperacji między firmami L. a S., S. a S.1. zostały w sposób wystarczający przedstawione.
Co do ustalenia w sprawie, odmiennych od wykazanych przez Stronę w deklaracjach zdarzeń, to z nich wynikało, że towary Strony trafiły bezpośrednim transportem z miejsca odprawy celnej (Niemcy lub Austria) do jej kontrahenta, tj. firmy S.1.. Ustalenie to nie było dowolne. W sprawie oprócz przyjętego do niej materiału z zeznań Strony, przesłuchano osoby przedstawicieli firmy S.1.Skarżący zaś, wycofując się z twierdzenia że dokonał WDT, nie podnosił równocześnie, że dostawy nie miały miejsca również na terenie kraju, a jedynie zarzucił, że organy nie wyjaśniły, kto był faktycznym ich odbiorcą. Natomiast z ustaleń organów podatkowych wynikało, że zakupiony w Chinach towar w całości trafił do S.1. (w niewielkim zakresie do A.1.), z którymi Strona przecież współpracowała. Sąd pierwszej instancji słusznie tu zatem odnotował, że organy - z uwzględnieniem zgromadzonych dowodów - zdyskredytowały przedstawiany w sprawie przez Skarżącego stan faktyczny, z którego wynikać miałoby, iż towar poprzez F. (Niemcy) trafiał najpierw do spółki S. w L., by dopiero wówczas podlegać dostawie do S.1. (dostawa łańcuchowa). Jak bowiem ustalono, pomiędzy firmą L. i spółką S. (powiązaną osobowo z podatnikiem) nie istniały racjonalnie uzasadnione, ekonomiczne transakcje. Skarżący zeznał, że przenosił w ten sposób towar z likwidowanej L. do innego kontrolowanego przez siebie podmiotu. Jednak takiej okoliczności nie potwierdziły żadne inne dowody; a działalność gospodarcza w L. jest kontynuowana; siedziba S. znajduje się natomiast pod tym samym adresem. Co istotne, przepływ towarów do S. miał następować dopiero po dokonaniu dostawy WDT na rzecz F., ta zaś okoliczność została - co już wskazano - zaprzeczona przez samego Skarżącego w skardze. Nie budziło więc wątpliwości, że istniejący towar był przedmiotem dostaw krajowych. W sprawie Skarżący tych ustaleń skutecznie nie podważył.
3.3. Wobec ustalonych okoliczności, zdaniem tut. Sądu, brak było podstaw do zastosowania w sprawie art. 22 ust. 4 ustawy o VAT, co przeciwnie wywodzi autor skargi kasacyjnej. Przepis art. 22 ust. 4 ustawy o VAT stanowi, że w przypadku gdy miejscem rozpoczęcia wysyłki lub transportu towarów jest terytorium państwa trzeciego, dostawę towarów dokonywaną przez podatnika lub podatnika podatku od wartości dodanej, który jest również podatnikiem z tytułu importu albo zaimportowania tych towarów, uważa się za dokonaną na terytorium państwa członkowskiego importu albo zaimportowania tych towarów.
Skarżący działał w Polsce w warunkach dostawy WNT (art. 11 ust. 1 ustawy o VAT), by następnie dokonać dostawy krajowej, rozpoznanej przez organy podatkowe i nierozliczonej przez podatnika w ramach obowiązku VAT. Towar był dostarczany z Chin (drogą morską lub lotniczą) na teren UE i na terenie UE - w Niemczech lub Austrii, za pośrednictwem przedstawicieli celnych - firm: niemieckiej i austriackiej, dokonywano jego odprawy celnej. Następnie towar był przewożony przez wynajętego przez firmę L. spedytora na teren Polski, bezpośrednio do kupującego towar od podatnika - tj. do spółki S.1. Fracht morski do granic UE, fracht drogowy w granicach UE oraz koszty odprawy ponosił ostatecznie podatnik (obejmowała je faktura wystawiona przez spedytora). Faktury VAT za nabycie towaru wystawiał każdorazowo podatnikowi kontrahent z Chin, który – nie posiada statusu podatnika podatku od wartości dodanej. W transakcji zakupu towarów, dokonanej pomiędzy chińskim dostawcą towarów a polskim nabywcą, należy wyodrębnić w tych warunkach dwa etapy: - import towarów (art. 2 pkt 7 ustawy o VAT) dokonany na terytorium Niemiec lub Austrii (1etap); - następujący po nim WNT na terytorium Polski (2 etap). O ile więc miejscem rozpoczęcia transportu było rzeczywiście terytorium państwa trzeciego, jak stanowi przepis art. 22 ust. 4 ustawy o VAT, o tyle podatnik nie posiada równocześnie statusu importera, a zatem dostawy nie można uznać za dokonaną w Niemczech lub Austrii (terytorium państwa członkowskiego importu lub zaimportowania towarów). Takie stanowisko przedstawiono w zaskarżonym wyroku, tut. Sąd dokonując kontroli zaskarżonego wyroku w związku z zarzutem skargi kasacyjnej naruszenia art. 22 ust. 4 ustawy o VAT, uznaje to stanowisko sądowe za prawidłowe.
3.4. Zarzuty naruszenia przepisu prawa materialnego (art. 5 ust. 1 pkt 1, art. 41 ust. 1 ustawy o VAT) były również niezasadne.
W świetle ustaleń Strona dokonała krajowej dostawy towarów, nie zaś dostawy WDT, która miałaby wynikać z zakwestionowanych faktur VAT. Dostawy pomiędzy Stroną i jego kontrahentem miały miejsce na terenie kraju dlatego należało je opodatkować według zasad ogólnych (art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT). Do takich transakcji zasadniczo miała zastosowanie stawka 23% (art. 41 ust. 1 w zw. z art. 146a pkt 1 ustawy o VAT w brzmieniu właściwym dla sprawy, tj. w 2016 r.) - Strona w sprawie nie wykazywała prawa do innej stawki VAT.
3.5. Brak było również podstaw do uwzględnienia zarzutu naruszenia art. 7 ust. 8 ustawy o VAT przez jego niezastosowanie w sprawie, w sytuacji gdy - zdaniem Strony - nie było żadnych podstaw ku temu, aby uznać, że F. i S. nie nabyły towarów i nie dokonały ich dalszych dostaw.
Przemieszczenie towarów miało miejsce pomiędzy A. – L. – S.1. (lub A.1.). Przewóz organizowała Strona – to ona bowiem zlecała czynności transportu firmie spedycyjnej i ponosił ich koszty. Towar nie pokonywał jednak wskazywanej przez Stronę w toku postępowania podatkowego trasy, z uwzględnieniem WDT, by następnie wracać do polskich spółek, najczęściej powiązanych z nim osobowo. Okoliczności te zostały w sprawie wykluczone przez organ, zaś ani w toku postępowania podatkowego, ani też w skardze Skarżący nie podważył skutecznie dokonanych ustaleń stanu faktycznego i oceny tych faktów dokonanej przez organy podatkowe.
Przepis art. 7 ust. 8 ustawy o VAT mógłby mieć zastosowanie w przypadku rzeczywistych zdarzeń gospodarczych, a nie jak w rozpoznawanej sprawie - działań pozornych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie trafnie tu zwrócił uwagę, że Skarżący nie tylko przyznał, że towar nie był wywożony w ramach WDT z Polski, ale też nie kwestionował istnienia silnych powiązań osobowych pomiędzy L., F. i S.. Przedstawiciele S.1. spółki z o.o. w Gdańsku przyznali natomiast, że towar transportem zorganizowanym przez firmę L. trafiał do nich – dla tej spółki przeznaczane były więc całości dostaw, poza niewielką ilością asortymentu, który bezspornie trafił do A.1. w Piastowie. Co tu istotne w sprawie nie wykazano, aby jakakolwiek partia wskazanego towaru była przedmiotem dostawy do F., S. lub jakiegokolwiek innego, poza wskazanymi wyżej, podmiotu. Ponadto Sąd pierwszej instancji prawidłowo dostrzegł, że ze względu na specyfikę dostaw łańcuchowych, faktu gospodarczego uzasadnienia uczestnictwa jednostki w takiej transakcji nie należy poszukiwać na etapie przemieszczania towaru, ale na etapie jego pozyskiwania/zamawiania (wyrok NSA z dnia 2 lutego 2018 r., sygn akt I FSK 587/16; wyrok NSA z dnia 27 listopada 2019r., sygn akt I FSK 1659/17). Takiej zaś motywacji podmiotów i ekonomicznego uzasadnienia dla sugerowanych transakcji bez wątpienia w sprawie nie było. Skarżący nie działał w tych transakcjach jak pośrednik. Ustalenia te nie budzą wątpliwości i w ocenie tut. Sądu zostały wykazane w sposób odpowiadający regułom z powoływanych w skardze kasacyjnej przepisów postępowania.
3.6. W konsekwencji Naczelny Sąd Administracyjny nie uwzględnił tzw. zarzutu wynikowego, tj. naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 151 P.p.s.a. oraz zarzutu naruszenia art. 2 i art. 64 Konstytucji RP.
3.7. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 P.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną Skarżącego wobec stwierdzenia, że nie ma ona usprawiedliwionych podstaw. O kosztach postępowania nie orzekano (organ podatkowy nie wnosił odpowiedzi na skargę kasacyjną i jego pełnomocnik nie był obecny na rozprawie).
s. del. WSA A. Nita s. NSA A. Mudrecki s. NSA M. Golecki

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI