I FSK 1585/22

Naczelny Sąd Administracyjny2025-10-07
NSApodatkoweWysokansa
VATpodatek naliczonyodliczenie VATpojazdy samochodoweprewspółczynnikograniczenie 50%interpretacja podatkowaNSA

Podsumowanie

NSA orzekł, że podatnik VAT musi najpierw zastosować prewspółczynnik VAT (art. 86 ust. 2a u.p.t.u.), a następnie ograniczyć odliczenie do 50% (art. 86a ust. 1 u.p.t.u.) w przypadku wydatków związanych z pojazdami samochodowymi wykorzystywanymi do celów mieszanych.

Sprawa dotyczyła prawa do odliczenia VAT od wydatków związanych z pojazdami samochodowymi wykorzystywanymi do celów mieszanych (działalność gospodarcza i statutowa). Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił interpretację organu, uznając, że nie można łączyć ograniczeń z art. 86 ust. 2a i art. 86a u.p.t.u. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA, stwierdzając, że podatnik musi najpierw zastosować prewspółczynnik, a następnie ograniczenie 50% z art. 86a u.p.t.u.

Wnioskodawca, zarejestrowany podatnik VAT, wykonujący czynności opodatkowane i zwolnione, zwracał się o interpretację w zakresie prawa do odliczenia VAT od wydatków związanych z pojazdami samochodowymi. Wnioskodawca stosował prewspółczynnik VAT (art. 86 ust. 2a u.p.t.u.) do wydatków mieszanych i pytał, czy w przypadku pojazdów samochodowych, wykorzystywanych do celów mieszanych, ma prawo do odliczenia VAT w wysokości proporcji wynikającej z prewspółczynnika, czy też musi dodatkowo zastosować ograniczenie 50% z art. 86a ust. 1 u.p.t.u. Organ uznał, że oba przepisy mają zastosowanie łącznie, co oznacza konieczność zastosowania najpierw prewspółczynnika, a następnie ograniczenia 50%. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił interpretację, uznając, że łączne stosowanie tych przepisów jest niezasadne. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną organu, uchylił wyrok WSA. Sąd NSA stwierdził, że art. 86a u.p.t.u. nie jest regulacją szczególną wyłączającą art. 86 ust. 2a-2h u.p.t.u. W związku z tym, podatnik powinien najpierw obliczyć kwotę podatku naliczonego według prewspółczynnika (art. 86 ust. 2a-2h u.p.t.u.), a następnie do tak wyliczonej kwoty zastosować ograniczenie 50% wynikające z art. 86a ust. 1 u.p.t.u. Sąd powołał się na własne wcześniejsze orzecznictwo oraz interpretację Ministerstwa Finansów.

Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.

Sprawdź

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Tak, podatnik powinien najpierw obliczyć kwotę podatku naliczonego według prewspółczynnika, a następnie do tak wyliczonej kwoty zastosować ograniczenie 50% wynikające z art. 86a ust. 1 u.p.t.u.

Uzasadnienie

Przepis art. 86a u.p.t.u. nie jest regulacją szczególną wyłączającą zastosowanie art. 86 ust. 2a-2h u.p.t.u. W związku z tym, oba przepisy mają zastosowanie łącznie, co oznacza konieczność zastosowania najpierw prewspółczynnika, a następnie ograniczenia 50%.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (11)

Główne

u.p.t.u. art. 86 § ust. 1

Ustawa o podatku od towarów i usług

u.p.t.u. art. 86 § ust. 2a-2h

Ustawa o podatku od towarów i usług

Określają sposób obliczania podatku naliczonego w przypadku nabycia towarów i usług wykorzystywanych zarówno do celów działalności gospodarczej, jak i do celów innych niż działalność gospodarcza (prewspółczynnik).

u.p.t.u. art. 86a § ust. 1

Ustawa o podatku od towarów i usług

Ogranicza prawo do odliczenia podatku naliczonego związanego z pojazdami samochodowymi do 50% kwoty podatku.

Pomocnicze

u.p.t.u. art. 15 § ust. 2

Ustawa o podatku od towarów i usług

u.p.t.u. art. 86a § ust. 3

Ustawa o podatku od towarów i usług

u.p.t.u. art. 86a § ust. 4

Ustawa o podatku od towarów i usług

u.p.t.u. art. 86a § ust. 5-11

Ustawa o podatku od towarów i usług

p.p.s.a. art. 188

Ustawa

p.p.s.a. art. 151

Ustawa

p.p.s.a. art. 203 § pkt 2

Ustawa

p.p.s.a. art. 205 § § 2

Ustawa

Argumenty

Skuteczne argumenty

Art. 86a u.p.t.u. nie jest regulacją szczególną wyłączającą zastosowanie art. 86 ust. 2a-2h u.p.t.u. Przepisy art. 86 ust. 2a-2h u.p.t.u. znajdują zastosowanie również w przypadku nabycia samochodów wykorzystywanych zarówno do działalności gospodarczej, jak i do celów innych niż działalność gospodarcza, gdy przypisanie wydatków w całości do działalności gospodarczej nie jest możliwe. Podatnik powinien najpierw obliczyć podatek naliczony według prewspółczynnika, a następnie zastosować ograniczenie 50%.

Odrzucone argumenty

Argument WSA, że łączne stosowanie art. 86 ust. 2a i art. 86a u.p.t.u. jest niezasadne. Argument WSA, że art. 86a u.p.t.u. jest regulacją szczególną względem przepisów o prewspółczynniku.

Godne uwagi sformułowania

Wbrew poglądowi Sądu pierwszej instancji z relacji omawianych przepisów nie wynika, że norma art. 86a ust. 1 u.p.t.u. stanowi regulację szczególną w stosunku do art. 86 ust. 1 i 2 i w związku z tym jest to zatem regulacja wyczerpująca odnosząca się wprost do szczególnego przypadku jakim są wydatki związane z tymi pojazdami. Zastosowano więc w tym przypadku podobną konstrukcję jak w poprzednio obowiązującym stanie prawnym, tzn. formalnie ograniczono nie tyle zakres prawa do odliczenia, ile kwotę podatku naliczonego.

Skład orzekający

Marek Kołaczek

przewodniczący sprawozdawca

Janusz Zubrzycki

członek

Izabela Najda-Ossowska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja zasad łącznego stosowania prewspółczynnika VAT (art. 86 ust. 2a u.p.t.u.) i ograniczenia odliczenia 50% dla pojazdów samochodowych (art. 86a ust. 1 u.p.t.u.)."

Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy pojazdy samochodowe są wykorzystywane do celów mieszanych (działalność gospodarcza i inne cele).

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu odliczania VAT od samochodów firmowych, a orzeczenie NSA precyzuje zasady stosowania dwóch kluczowych przepisów, co ma duże znaczenie praktyczne dla wielu podatników.

Samochód firmowy: najpierw prewspółczynnik, potem 50% VAT. NSA wyjaśnia!

Zdanie odrębne

Izabela Najda-Ossowska

Agent AI dla prawników

Masz pytanie dotyczące tej sprawy?

Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.

Wyszukiwanie w 1,4 mln orzeczeń SN, NSA i sądów powszechnych
Dogłębna analiza z powołaniem na źródła
Zadawaj pytania uzupełniające — jak rozmowa z ekspertem

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

I FSK 1585/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-10-07
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-10-06
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Marek Kołaczek /przewodniczący sprawozdawca/
Janusz Zubrzycki
Izabela Najda-Ossowska /zdanie odrebne/
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
6560
Hasła tematyczne
Interpretacje podatkowe
Sygn. powiązane
III SA/Wa 2905/21 - Wyrok WSA w Warszawie z 2022-06-24
Skarżony organ
Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 106
art. 86a ust. 1
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Kołaczek (sprawozdawca), Sędzia NSA Izabela Najda - Ossowska, Sędzia NSA Janusz Zubrzycki, Protokolant Katarzyna Nowik, po rozpoznaniu w dniu 7 października 2025 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 czerwca 2022 r., sygn. III SA/Wa 2905/21 w sprawie ze skargi P. na interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 18 października 2021 r. nr 0113-KDIPT1-3.4012.532.2021.2.OS w przedmiocie podatku od towarów i usług 1) uchyla zaskarżony wyrok w całości, 2) oddala skargę, 3) zasądza od P. na rzecz Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. zgłoszono zdanie odrębne
Uzasadnienie
1. Wyrok Sądu pierwszej instancji.
1.1. Zaskarżonym wyrokiem z 24 czerwca 2022 r., sygn. akt III SA/Wa 2905/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu skargi P. (dalej: Wnioskodawca) na interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej (dalej: Organ, Dyrektor KIS) z 18 października 2021 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług, uchylił zaskarżoną interpretację indywidualną i zasądził od organu na rzecz Wnioskodawcy zwrot kosztów postępowania sądowego.
1.2. Sąd pierwszej instancji przedstawił następujący stan faktyczny sprawy.
W dniu 8 lipca 2021 r. do Dyrektora KIS wpłynął wniosek Wnioskodawcy
o wydanie interpretacji indywidualnej dotyczącej podatku od towarów i usług w zakresie prawa do częściowego odliczenia podatku naliczonego od wydatków związanych z pojazdami samochodowymi i sposobu wyliczenia podatku podlegającego odliczeniu.
We wniosku wskazał, że jest zarejestrowanym podatnikiem podatku od towarów
i usług. Wykonuje zadania komercyjne i statutowe, tj. czynności opodatkowane VAT oraz podatkowi temu niepodlegające. Czynności opodatkowane VAT to m.in: ocena wartości użytkowej krów mięsnych, odsprzedaż książek, refaktury. Wpływy poza VAT
to dotacje na prowadzenie ksiąg, dotacje na działalność w zakresie oceny, opłaty za czynności związane z prowadzeniem ksiąg i rejestrów hodowlanych, dotacje na
zadania promocji mięsa wołowego z F. Wnioskodawca nie dokonuje pełnego odliczenia VAT od ponoszonych wydatków mieszanych, lecz stosuje prewspółczynnik VAT, o którym mowa w art. 86 ust. 2a ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2025 r. poz. 775 ze. zm., dalej: u.p.t.u.), zwany "sposobem określenia proporcji". Zarazem do celów wykonywania zadań opisanych powyżej Wnioskodawca udostępnia samochody pracownikom i osób niebędącym pracownikami. Również od wydatków związanych z pojazdami samochodowymi odlicza VAT obliczony według "sposobu określenia proporcji". Sposób określenia proporcji odpowiada specyfice działalności i dokonywanych nabyć. Wydatki związane z pojazdami samochodowymi są wykorzystywane zarówno do celów wykonywanej przez podatnika działalności gospodarczej, jak i do celów innych niż działalność gospodarcza (działalności statutowej). Pracownicy nie mają możliwości wykorzystywania samochodu
służbowego do celów prywatnych. Dodatkowo pracownicy są zobowiązani do wykorzystywania samochodów jedynie do celów służbowych w dokumentacji wewnętrznej i pracowniczej tj.: polityce użytkowania pojazdów samochodowych, regulaminie użytkowania pojazdów samochodowych, umowie użytkowania
samochodu służbowego, która podpisywana jest z każdym pracownikiem używającym samochodu. Sposób wykorzystywania pojazdów zwłaszcza określony w ustalonych przez niego zasadach ich używania, dodatkowo potwierdzony prowadzoną przez podatnika dla tych pojazdów ewidencją przebiegu pojazdu, wyklucza ich użycie do celów niezwiązanych z działalnością gospodarczą. Wnioskodawca złożył informację o pojazdach (VAT-26) w terminie ustawowym.
Organ zwrócił się do Wnioskodawcy z pytaniami - Gdzie są/będą zlokalizowane miejsca parkingowe, w których parkowane będą pojazdy przed rozpoczęciem i po zakończeniu ich użytkowania? Czy samochody będą parkowane na terenie firmy czy w innych miejscach? Wnioskodawca odpowiedział, że samochody będą parkowane na jego terenie, w miejscach wykonywania czynności zawodowych przez pracowników oraz w wyznaczonym uzgodnionym miejscu, w pobliżu miejsca zamieszkania pracownika, z którego pracownik dokonuje bezpośrednio przejazdów służbowych. Pracownik może pozostawić pojazd w pobliżu zamieszkania w sytuacji, gdy konieczność odprowadzenia samochodu na teren Wnioskodawcy wiązałaby się dla pracownika z nadmiernym obciążeniem (np. po godzinach pracy) lub była nieefektywna (gdyż np. następnego dnia pracownik musi rano dojechać do kolejnego miejsca wykonywania czynności zawodowych, a odebranie samochodu z terenu Wnioskodawcy wiązałoby się z koniecznością wykazania nadgodzin przed rozpoczęciem dnia pracy i niepotrzebnym zużyciem paliwa.
W związku z powyższym Wnioskodawca zadał następujące pytania:
1) Czy wobec faktu niewykorzystywania samochodów służbowych do celów innych niż realizacja zadań, w szczególności celów prywatnych pracowników, ma prawo do odliczenia podatku naliczonego od wydatków związanych z pojazdami samochodowymi, o których mowa w stanie faktycznym do wysokości proporcji, o której mowa w art. 86 ust. 2a u.p.t.u.?
2) Czy wobec faktu niewykorzystywania samochodów służbowych do celów innych niż realizacja zadań, w szczególności celów prywatnych pracowników, nie jest zobowiązany do stosowania ograniczenia odliczenia do 50% kwoty podatku naliczonego, o którym mowa w art. 86a ust. 1 u.p.t.u., do wydatków związanych z pojazdami samochodowymi, o których mowa w stanie faktycznym?
3) W przypadku uznania za nieprawidłowe stanowiska Wnioskodawcy na pytanie 2, prosi o potwierdzenie, że wobec konieczności stosowania ograniczenia do 50% odliczenia, o którym mowa w art. 86a ust. 1 u.p.t.u., nie jest dodatkowo zobowiązany do stosowania proporcji, o której mowa w art. 86 ust. 2a u.p.t.u. do wydatków związanych z pojazdami samochodowymi, o których mowa w stanie faktycznym. Wnioskodawca stanął na stanowisku, że właściwym sposobem działania w opisanej sytuacji jest limitowanie odliczenia VAT na podstawie art. 86 ust. 2a u.p.t.u. Po zastosowaniu prewspółczynnika Wnioskodawca nie powinien dodatkowo pomniejszać odliczenia o 50%, a więc zgodnie z 86a ust. 1 u.p.t.u.. Natomiast w przypadku gdyby organ uznał, że w opisanej sytuacji właściwe jest limitowanie odliczeń z art. 86a u.p.t.u. (do 50%), Wnioskodawca stoi na stanowisku, że nie powinien wtedy dodatkowo ograniczać odliczenia do wysokości prewspółczynnika (proporcji, o której mowa w art. 86 ust. 2a).
Dyrektor KIS w interpretacji indywidualnej z 18 października 2021 r. uznał przedstawione przez Wnioskodawcę stanowisko za nieprawidłowe. Stwierdził, że skoro Wnioskodawca ponosi wydatki związane z pojazdami samochodowymi, które dotyczą zarówno działalności gospodarczej, w rozumieniu art. 15 ust. 2 u.p.t.u., jak i do celów innych niż działalność gospodarcza w rozumieniu art. 15 ust. 2 u.p.t.u., to Wnioskodawcy przysługuje/będzie przysługiwało prawo do częściowego odliczenia podatku na zasadach określonych w art. 86 ust. 2a-2h u.p.t.u. W analizowanym przypadku będzie miał również zastosowanie art. 86a ust. 1 u.p.t.u., ponieważ – jak wskazuje treść wniosku – w odniesieniu do opisanych we wniosku samochodów użytkowanych przez pracowników Wnioskodawcy nie będą spełnione przesłanki do uznania, że są one wykorzystywane wyłącznie do działalności gospodarczej podatnika. Opisany we wniosku sposób wykorzystania pojazdów, wprowadzona polityka użytkowania pojazdów samochodowych, regulamin i umowy użytkowania pojazdów samochodowych i system nadzoru za pomocą GPS nie są zdaniem Dyrektora KIS wystarczające, aby przyjąć, że pojazdy samochodowe użytkowane przez pracowników są/będą wykorzystywane wyłącznie do działalności gospodarczej podatnika. Na potencjalną możliwość wykorzystania pojazdów do celów prywatnych wskazuje możliwość pozostawienia pojazdu w pobliżu zamieszkania pracownika. Samo parkowanie pojazdu w miejscu zamieszkania pozwala pracownikowi na potencjalne wykorzystanie samochodu do jego celów prywatnych, a użytek prywatny należy postrzegać w kategoriach potencjalnej, a nie faktycznej możliwości użytku pojazdu do celów prywatnych. Jeżeli pracodawca udostępnia pracownikom samochody służbowe z przeznaczeniem na dojazdy z miejsca pracy do miejsca zamieszkania, zaspokaja w pierwszym rzędzie potrzeby prywatne pracownika, ponieważ nie ma obowiązku zapewnienia pracownikowi transportu z pracy i do pracy. W konsekwencji w celu obliczenia podatku podlegającego odliczeniu Wnioskodawca jest/będzie zobowiązany w pierwszej kolejności ustalić – na zasadach określonych w art. 86 ust. 2a-2h u.p.t.u. – podatek naliczony związany z prowadzoną działalnością gospodarczą, a następnie do tak wyliczonej kwoty zastosować uregulowanie wynikające z art. 86a ust. 1 ustawy (tj. pomniejszyć ją o 50%).
1.3. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zaskarżonym wyrokiem uchylił zaskarżoną interpretację indywidualną.
Zdaniem Sądu proponowane przez Organ łączne zastosowanie tych przepisów, przez przemnożenie wynikających z nich proporcji, jest w szczególności niezasadne dlatego, że cel tych przepisów i podstawowa przesłanka zastosowania, którą jest "użytek mieszany", są tożsame. Istotna różnica między nimi polega na tym, że jeden odnosi się do wszelkich towarów i usług, drugi natomiast – do ich wyróżnionej kategorii, wymagającej szczególnego rozwiązania ustawowego wprowadzonego w imię administracyjnej prostoty rozliczenia i kontroli. Ustawodawca uznał za adekwatny do tego celu sposób wyznaczenia proporcji określony w każdym z tych przepisów z osobna. Ich łączne zastosowanie daje rezultat nieodpowiadający woli ustawodawcy – podatnik może odliczyć podatek naliczony w wartości niższej niż zamierzona (tj. niż wartość wynikająca z zamysłu ustawodawcy).
Wskazał na relacje między art. 86 ust. 2a i nast. a 86a ust. 1 i nast. u.p.t.u., która znajduje oparcie w literaturze. A. Bartosiewicz, "(...) obowiązują od 1.04.2014 r. regulacje wprowadzające szczególny przypadek prestruktury. Są to przepisy znajdujące się w art. 86a ustawy (...). W tym przypadku, jeśli samochody, których dotyczą wydatki, są związane jednocześnie z działalnością gospodarczą podatnika i są wykorzystywane do innych celów, podatkiem naliczonym jest tylko 50% podatku z faktury (bądź odpowiednio podatku z dokumentu celnego, podatku należnego od importu usług itd.). Przepisy art. 86a ustawy wprowadzają (...) w odniesieniu do tych wydatków sztywną prestrukturę na poziomie 50%. Trzeba uznać, że w odniesieniu do wydatków związanych z samochodami, które są używane jednocześnie: - do działalności gospodarczej i do celów prywatnych podatnika, - do działalności gospodarczej i w ramach aktywności niebędącej działalnością gospodarczą (lecz niebędącej również realizacją celów prywatnych), zastosowanie ma tylko i wyłącznie art. 86a ustawy, natomiast komentowane przepisy [art. 86] nie znajdują zastosowania. Artykuł 86a ustawy jest bowiem regulacją szczególną względem przepisów o prestrukturze, a zatem – chociaż weszły one w życie później – to jednak nie wyłączają zastosowania wcześniejszych regulacji art. 86a ustawy" (A. Bartosiewicz, komentarz do art. 86, w: A. Bartosiewicz, VAT. Komentarz, wyd. XVII, WKP 2022, LEX/el.). Sąd podkreślił, że podziela ten pogląd.
2. Skarga kasacyjna.
2.1. Od powyższego wyroku skargę kasacyjną wywiódł Organ, zarzucając naruszenie prawa materialnego tj. art. 86a ust. 1 w zw. z art. 86 ust. 1 i ust. 2a-2h u.p.t.u., poprzez uznanie, że w niniejszej sprawie Skarżący nie jest obowiązany zastosować ww. przepisy łączne (przemnożyć prewspółczynnik przez 50%) w celu określenia kwoty podlegającego odliczeniu podatku naliczonego z tytułu nabycia towarów i usług związanych z pojazdami samochodowymi.
2.2. W konsekwencji w skardze kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi i jej oddalenie lub przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu, a także o zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
2.3. Wnioskodawca w odpowiedzi na skargę kasacyjną Organu wniósł o jej oddalenie.
3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
3.1. Skarga kasacyjna jest uzasadniona z uwagi na słuszny zarzut naruszenia 86a ust. 1 w zw. z art. 86 ust. 1 i ust. 2a-2h u.p.t.u., poprzez uznanie, że w niniejszej sprawie Wnioskodawca nie jest obowiązany zastosować ww. przepisów łączne (przemnożyć prewspółczynnik przez 50%) w celu określenia kwoty podlegającego odliczeniu podatku naliczonego z tytułu nabycia towarów i usług związanych z pojazdami samochodowymi.
3.2. Zasadniczy spór w niniejszej sprawie na obecnym etapie sprawy dotyczy odpowiedzi na pytanie czy Wnioskodawca, który prowadzi zarówno działalność gospodarczą jak i działalność statutową (wykonuje czynności opodatkowane VAT oraz podatkowi temu niepodlegające) i w związku z tym nie dokonuje pełnego odliczenia VAT od wydatków mieszanych, lecz stosuje prewspółczynnik VAT, o którym mowa w art. 86 ust. 2a u.p.t.u. (zwany "sposobem określenia proporcji") w sytuacji wykorzystywania pojazdów samochodów zarówno do celów, które dotyczą zarówno działalności gospodarczej w rozumieniu art. 15 ust. 2 u.p.t.u. jak i do celów innych niż działalność gospodarcza, obowiązany będzie w pierwszej kolejności ustalić na zasadach określonych w art. 86 ust. 2a-2h u.p.t.u. podatek naliczony związany z działalnością gospodarczą, a następnie do tak wyliczonej kwoty zastosować uregulowania wynikające z art. 86a ust. 1 u.p.t.u. tj. pomniejszyć ją o 50%?
3.3. Na tak postawione pytanie należy odpowiedzieć twierdząco.
Zgodnie z przepisem art. 86 ust. 1 u.p.t.u. w zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, podatnikowi, o którym mowa w art. 15, przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, z zastrzeżeniem art. 114, art. 119 ust. 4, art. 120 ust. 17 i 19 oraz art. 124. W ust. 2 tego przepisu wymieniono enumeratywnie co stanowi kwotę podatku naliczonego. Z wykładni przywołanych przepisów jednoznacznie wynika, że – co do zasady - prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przysługuje wówczas, gdy jednocześnie zostaną spełnione łącznie warunki: odliczenia dokonuje podatnik VAT oraz towary i usługi, z których nabyciem wiąże się podatek naliczony, są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych.
Zasady określania podatku naliczonego w przypadku nabycia towarów i usług wykorzystywanych zarówno do celów wykonywanej przez podatnika działalności gospodarczej, jak i do celów innych niż działalność gospodarcza, w przypadku gdy przypisanie tych towarów i usług w całości do działalności gospodarczej podatnika nie jest możliwe, określają przepisy art. 86 ust. 2a-2h, wprowadzone do u.p.t.u. ustawą z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz ustawy - Prawo zamówień publicznych (Dz.U. z 2015 poz. 605), z mocą od 1 stycznia 2016 r.
Zgodnie z art. 86 ust. 2a u.p.t.u. w przypadku nabycia towarów i usług wykorzystywanych zarówno do celów wykonywanej przez podatnika działalności gospodarczej, jak i do celów innych niż działalność gospodarcza, z wyjątkiem celów osobistych, do których ma zastosowanie art. 7 ust. 2 i art. 8 ust. 2, oraz celów, o których mowa w art. 8 ust. 5 - w przypadku, o którym mowa w tym przepisie, gdy przypisanie tych towarów i usług w całości do działalności gospodarczej podatnika nie jest możliwe, kwotę podatku naliczonego, o której mowa w ust. 2, tzn. podlegającą odliczeniu, oblicza się zgodnie ze sposobem określenia zakresu wykorzystywania nabywanych
towarów i usług do celów działalności gospodarczej, zwanym dalej "sposobem określenia proporcji". Sposób określenia proporcji powinien najbardziej odpowiadać specyfice wykonywanej przez podatnika działalności i dokonywanych przez niego nabyć.
3.4. Przepis art. 86a ust. 1 u.p.t.u. stanowi, że w przypadku wydatków związanych z pojazdami samochodowymi kwotę podatku naliczonego, o której mowa w art. 86 ust. 2, stanowi 50% kwoty podatku:
1) wynikającej z faktury otrzymanej przez podatnika;
2) należnego z tytułu:
a) świadczenia usług, dla którego zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 4 podatnikiem jest ich usługobiorca,
b) dostawy towarów, dla której zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 5 podatnikiem jest ich nabywca,
c) wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów;
3) należnego, w przypadku, o którym mowa w art. 33a;
4) wynikającej z otrzymanego dokumentu celnego, deklaracji importowej w przypadku, o którym mowa w art. 33b, oraz z decyzji, o których mowa w art. 33 ust. 2-3 oraz art. 34.
Zgodnie natomiast z ust. 2 tego przepisu do wydatków związanych z pojazdami samochodowymi, o których mowa w ust. 1, zalicza się wydatki dotyczące:
1) nabycia, importu lub wytworzenia tych pojazdów oraz nabycia lub importu ich części składowych;
2) używania tych pojazdów na podstawie umowy najmu, dzierżawy, leasingu lub innej umowy o podobnym charakterze, związane z tą umową, inne niż wymienione w pkt 3;
3) nabycia lub importu paliw silnikowych, oleju napędowego i gazu, wykorzystywanych do napędu tych pojazdów, usług naprawy lub konserwacji tych pojazdów oraz innych towarów i usług związanych z eksploatacją lub używaniem tych pojazdów.
Zgodnie natomiast z ust. 3 Przepis ust. 1 nie ma zastosowania: w przypadku gdy pojazdy samochodowe są:
a) wykorzystywane wyłącznie do działalności gospodarczej podatnika lub
b) konstrukcyjnie przeznaczone do przewozu co najmniej 10 osób łącznie z kierowcą, jeżeli z dokumentów wydanych na podstawie przepisów o ruchu drogowym wynika takie przeznaczenie;
2) do towarów montowanych w pojazdach samochodowych i do związanych z tymi towarami usług montażu, naprawy i konserwacji, jeżeli przeznaczenie tych towarów wskazuje obiektywnie na możliwość ich wykorzystywania wyłącznie do działalności gospodarczej podatnika.
W ustępie 4 wskazano warunki uznania, że pojazdy samochodowe są uznawane za wykorzystywane wyłącznie do działalności gospodarczej podatnika.
Ma to miejsce wtedy, gdy:
1) sposób wykorzystywania tych pojazdów przez podatnika, zwłaszcza określony w ustalonych przez niego zasadach ich używania, dodatkowo potwierdzony prowadzoną przez podatnika dla tych pojazdów ewidencją przebiegu pojazdu, wyklucza ich użycie do celów niezwiązanych z działalnością gospodarczą lub
2) konstrukcja tych pojazdów wyklucza ich użycie do celów niezwiązanych z działalnością gospodarczą lub powoduje, że ich użycie do celów niezwiązanych z działalnością gospodarczą jest nieistotne.
W ust 5 - 11 określono natomiast zasady prowadzenia ewidencji przebiegu pojazdu i wyjątki zwalniające z tego obowiązku.
3.5. Wbrew poglądowi Sądu pierwszej instancji z relacji omawianych przepisów nie wynika, że norma art. 86a ust. 1 u.p.t.u. stanowi regulację szczególną w stosunku do art. 86 ust. 1 i 2 i w związku z tym jest to zatem regulacja wyczerpująca odnosząca się wprost do szczególnego przypadku jakim są wydatki związane z tymi pojazdami.
3.6. Odnotować bowiem należy, że art. 86a u.p.t.u. określa, jaka część podatku należnego (wynikającego z faktury, podatku od importu czy też wewnątrzwspólnotowego nabycia bądź w ramach dostawy, dla której podatnikiem jest nabywca) stanowi podatek naliczony. Zastosowano więc w tym przypadku podobną konstrukcję jak w poprzednio obowiązującym stanie prawnym, tzn. formalnie ograniczono nie tyle zakres prawa do odliczenia, ile kwotę podatku naliczonego. Jeśli podatnik będzie prowadził wyłącznie działalność opodatkowaną, to może odliczyć cały podatek naliczony, tyle że jego kwota może być limitowana przez komentowane przepisy (Bartosiewicz Adam, VAT. Komentarz, wyd. XVIII, opubl: WKP 2024).
Powyższe ograniczenie wysokości odliczenia podatku naliczonego związanego z nabyciem i eksploatacją pojazdów samochodowych zostało wprowadzone w ramach środka specjalnego określonego w decyzji wykonawczej Rady (UE) 2022/2385 z 6 grudnia 2022 r. zmieniającej decyzję wykonawczą 2013/805/UE upoważniającą Rzeczpospolitą Polską do stosowania środków stanowiących odstępstwo od art. 26 ust. 1 lit. a i art. 168 dyrektywy 2006/112/WE w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. Urz. UE L 315, s. 87).
3.7. Uwzględniając powyższe należy stwierdzić, że przepis art. 86a u.p.t.u. nie obejmuje swym zakresem sytuacji, gdy sporne wydatki dotyczące nabycia i eksploatacji pojazdów samochodowych dotyczą podatnika, który (jak w rozpatrywanej sprawie) nabywa towary i usługi wykorzystywane zarówno do celów wykonywanej przez podatnika działalności gospodarczej jak i do celów innych niż działalność gospodarcza.
3.8. W konsekwencji Wnioskodawca powinien w pierwszej kolejności obliczyć kwotę podatku naliczonego według przepisów art. 86 ust. 2a-2h u.p.t.u. Następnie do tak wyliczonej kwoty powinna zastosować uregulowania wynikające z art. 86a ust. 1 u.p.t.u. Przepisy art. 86 ust. 2a-2h u.p.t.u. znajdują bowiem zastosowanie również w przypadku nabycia samochodów wykorzystywanych zarówno do działalności gospodarczej, jak i do celów innych niż działalność gospodarcza, w sytuacji gdy przypisanie wydatków w całości do działalności gospodarczej nie jest możliwe, co ma miejsce w niniejszej sprawie. W związku z powyższym, w celu obliczenia podatku podlegającego odliczeniu Wnioskodawca jest zobowiązany w pierwszej kolejności ustalić - na zasadach określonych w art. 86 ust. 2a-2h u.p.t.u. o podatku od towarów i usług podatek naliczony związany z prowadzoną działalnością gospodarczą, a następnie do tak wyliczonej kwoty zastosować uregulowania wynikające z art. 86a ust. 1 u.p.t.u.
3.9. Powyższy pogląd na tle zbliżonego stanu faktycznego zaprezentowano w wyroku NSA z 11 września 2024 r., sygn. akt I FSK 1691/23 jak i prawomocnym wyroku WSA w Gliwicach sygn. akt I SA/Gl 1306/24 (opubl. LEX nr 3833312) i w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego należy go podzielić. Stanowisko powyższe potwierdza również treść broszury informacyjnej Ministerstwa Finansów z 17 lutego 2016 r.
3.10. Zgodnie z art. 188 p.p.s.a. jeżeli nie ma naruszeń przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a zachodzi jedynie naruszenie prawa materialnego, Naczelny Sąd Administracyjny władny jest merytorycznie rozpoznać sprawę, orzekając na podstawie stanu faktycznego przyjętego w zaskarżonym wyroku. W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 p.p.s.a. w związku z art. 151 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok Sądu I instancji oraz oddalił skargę.
3.11. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a. i art. 205 § 2 p.p.s.a. Na sumę kosztów składają się uiszczone przez Organ wpis stały od skargi kasacyjnej, a także wynagrodzenie pełnomocnika Dyrektora KIS.
Janusz Zubrzycki Marek Kołaczek Izabela Najda-Ossowska
sędzia NSA sędzia NSA sędzia NSA

Nie znalazłeś odpowiedzi?

Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.

Rozpocznij analizę