I FSK 1554/10

Naczelny Sąd Administracyjny2011-10-28
NSApodatkoweWysokansa
VATnieruchomościrolnikdziałalność gospodarczamajątek prywatnyinterpretacja podatkowasprzedaż gruntuteren budowlanydyrektywa VAT

NSA oddalił skargę kasacyjną Ministra Finansów, potwierdzając, że sprzedaż działek przez rolnika, które nie zostały nabyte w celu odsprzedaży i nie były aktywnie komercjalizowane, nie podlega VAT.

Sprawa dotyczyła opodatkowania VAT sprzedaży działek przez rolnika, które pierwotnie były częścią gospodarstwa rolnego, a następnie zostały przeznaczone pod zabudowę mieszkaniową. Minister Finansów uznał sprzedaż za działalność gospodarczą podlegającą VAT, podczas gdy Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił tę interpretację. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną Ministra Finansów, podkreślając, że sprzedaż majątku osobistego, który nie został nabyty w celu odsprzedaży i nie wiąże się z aktywnymi działaniami w obrocie nieruchomościami, nie stanowi działalności gospodarczej w rozumieniu przepisów VAT.

Sprawa rozpatrywana przez Naczelny Sąd Administracyjny dotyczyła opodatkowania podatkiem od towarów i usług sprzedaży działek przez rolnika. Rolnik nabył gospodarstwo rolne w latach 1987-1988, a część nieruchomości została później podzielona na działki z przeznaczeniem pod zabudowę mieszkaniową. Rolnik uważał, że sprzedaż tych działek nie podlega VAT, ponieważ nie zostały one nabyte w celu prowadzenia działalności handlowej. Minister Finansów uznał jednak jego stanowisko za nieprawidłowe, twierdząc, że sprzedaż majątku związanego z działalnością rolniczą czyni go podatnikiem VAT. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił interpretację Ministra Finansów, wskazując, że istotny jest zamiar prowadzenia działalności gospodarczej, a sprzedaż majątku osobistego, który nie został nabyty w celu odsprzedaży, nie jest działalnością gospodarczą. Naczelny Sąd Administracyjny, opierając się na orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, oddalił skargę kasacyjną Ministra Finansów. Sąd podkreślił, że zwykłe wykonywanie prawa własności, w tym sprzedaż majątku prywatnego, nie stanowi działalności gospodarczej, chyba że podmiot podejmuje aktywne działania w obrocie nieruchomościami, angażując środki podobne do tych używanych przez profesjonalnych handlowców. Sąd zaznaczył również, że polskie prawo nie implementowało w sposób jasny i precyzyjny opcji przewidzianej w dyrektywie VAT pozwalającej na opodatkowanie okazjonalnych transakcji sprzedaży terenów budowlanych.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, jeśli sprzedaż następuje w ramach zarządu majątkiem prywatnym i nie wiąże się z aktywnymi działaniami w obrocie nieruchomościami.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że kluczowe jest rozróżnienie między zwykłym zarządem majątkiem prywatnym a aktywnym angażowaniem się w obrót nieruchomościami. Sprzedaż majątku osobistego, który nie był nabyty w celu odsprzedaży, nie jest działalnością gospodarczą, chyba że podmiot podejmuje działania profesjonalne, takie jak uzbrojenie terenu czy działania marketingowe.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (6)

Główne

u.p.t.u. art. 15 § ust. 1 i 2

Ustawa o podatku od towarów i usług

Działalność gospodarcza obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, również wówczas, gdy czynność została wykonana jednorazowo w okolicznościach wskazujących na zamiar wykonywania czynności w sposób częstotliwy. Sprzedaż majątku osobistego, który nie został nabyty w celu odsprzedaży, nie jest działalnością gospodarczą.

Pomocnicze

u.p.t.u. art. 43 § ust. 1 pkt 3

Ustawa o podatku od towarów i usług

Zwolnienie od podatku VAT dla dostawy produktów rolnych.

Dyrektywa VAT art. 12 § ust. 1

Dyrektywa Rady 2006/112/WE w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej

Możliwość uznania za podatnika każdego, kto okazjonalnie dokonuje transakcji związanej z działalnością gospodarczą, w tym pojedynczej dostawy terenu budowlanego.

Dyrektywa VAT art. 9 § ust. 1

Dyrektywa Rady 2006/112/WE w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej

Definicja działalności gospodarczej.

VI Dyrektywa art. 2 § ust. 1

VI Dyrektywa Rady 77/388/EWG

Definicja działalności gospodarczej.

VI Dyrektywa art. 4 § ust. 3

VI Dyrektywa Rady 77/388/EWG

Możliwość uznania za podatnika każdego, kto okazjonalnie dokonuje transakcji związanej z działalnością gospodarczą.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Sprzedaż majątku osobistego, który nie został nabyty w celu odsprzedaży, nie stanowi działalności gospodarczej w rozumieniu przepisów VAT. Brak aktywnych działań w obrocie nieruchomościami (np. uzbrojenie terenu, działania marketingowe) wyklucza uznanie sprzedaży za działalność gospodarczą. Polskie prawo nie implementowało w sposób jasny i precyzyjny opcji z dyrektywy VAT pozwalającej na opodatkowanie okazjonalnych transakcji sprzedaży terenów budowlanych.

Odrzucone argumenty

Sprzedaż działek przez rolnika, nawet jeśli nie były one pierwotnie przeznaczone na cele handlowe, stanowi działalność gospodarczą podlegającą VAT. Zamiar osiągnięcia zysku ze sprzedaży nieruchomości czyni z rolnika podatnika VAT.

Godne uwagi sformułowania

czynności związane ze zwykłym wykonywaniem prawa własności nie mogą same z siebie być uznawane za prowadzenie działalności gospodarczej sama liczba i zakres transakcji sprzedaży dokonanych nie ma charakteru decydującego nie jest działalnością gospodarczą w rozumieniu art. 15 ust. 2 sprzedaż majątku osobistego, który nie został nabyty w celu jego odsprzedaży brak w ustawie z dnia 11 marca 2004 r. u.p.t.u. unormowań, które w sposób jasny i precyzyjny wskazywałby na fakt transpozycji do tej ustawy możliwości (opcji) określonej w art. 12 ust. 1 i ust. 3 dyrektywy 2006/112/WE

Skład orzekający

Maria Dożynkiewicz

przewodniczący sprawozdawca

Krystyna Chustecka

członek

Inga Gołowska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie, kiedy sprzedaż nieruchomości przez osobę fizyczną (w tym rolnika) stanowi działalność gospodarczą podlegającą VAT, a kiedy jest jedynie zarządem majątkiem prywatnym. Interpretacja przepisów dotyczących implementacji dyrektyw unijnych w polskim prawie podatkowym."

Ograniczenia: Orzeczenie opiera się na specyficznej interpretacji przepisów i orzecznictwa TSUE, a ocena aktywności w obrocie nieruchomościami jest zawsze indywidualna dla każdej sprawy.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu opodatkowania VAT sprzedaży nieruchomości przez osoby fizyczne, w tym rolników, co ma szerokie implikacje praktyczne. Wyjaśnia kluczowe rozróżnienie między majątkiem prywatnym a działalnością gospodarczą.

Rolnik sprzedaje działki budowlane – czy musi zapłacić VAT? NSA wyjaśnia.

Sektor

rolnictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I FSK 1554/10 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2011-10-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2010-11-15
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Inga Gołowska
Krystyna Chustecka
Maria Dożynkiewicz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
6560
Hasła tematyczne
Interpretacje podatkowe
Podatek od towarów i usług
Sygn. powiązane
I SA/Łd 538/10 - Wyrok WSA w Łodzi z 2010-08-06
Skarżony organ
Minister Finansów
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2004 nr 54 poz 535
art. 15 ust. 2
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
Dz.U.UE.L 2006 nr 347 poz 1 art. 12 ust. 1
Dyrektywa Rady z dnia  28 listopada 2006 r. Nr 2006/112/WE w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Dożynkiewicz (sprawozdawca), Sędzia NSA Krystyna Chustecka, Sędzia WSA del. Inga Gołowska, Protokolant Katarzyna Nowik, po rozpoznaniu w dniu 28 października 2011 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Ministra Finansów od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 6 sierpnia 2010 r. sygn. akt I SA/Łd 538/10 w sprawie ze skargi Z. C. na interpretację indywidualną Ministra Finansów z dnia 26 stycznia 2010 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od Ministra Finansów na rzecz Z. C. kwotę 180 (sto osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
1. Zaskarżonym wyrokiem z 6 sierpnia 2010 r., sygn. akt I SA/Łd 538/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w sprawie ze skargi Z. C. na interpretację Ministra Finansów z 26 stycznia 2010 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług uchylił zaskarżoną interpretację i zasądził zwrot kosztów postępowania sądowego.
2. W uzasadnieniu Sąd ten wskazał, że skarżący wniósł o udzielenie pisemnej interpretacji co do zakresu i sposobu zastosowania prawa podatkowego, podając, że w latach 1987 i 1988 stał się właścicielem połowy gospodarstwa rolnego w wyniku dziedziczenia i przekazania udziału w gospodarstwie w zamian za rentę strukturalną. Skarżący wystąpił do Wójta Gminy o zatwierdzenie projektu podziału nieruchomości. Plan zagospodarowania przestrzennego został zatwierdzony uchwałą Rady Gminy z 30 sierpnia 2005 r. oraz uchwałą z 12 grudnia 2007 r. Jedna z działek wchodzących w skład jego nieruchomości została podzielona na cztery części z przeznaczeniem pod tereny zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej z usługami. Wnioskodawca zadał pytanie: czy planowana przez niego sprzedaż działek wchodzących w skład nieruchomości będzie podlegała opodatkowaniu podatkiem VAT? Jego zdaniem sprzedaż działek nie podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, gdyż przedmiotowa nieruchomość nie została nabyta w celu prowadzenia działalności handlowej lub też w celu jej dalszej odsprzedaży. Sprzedaż tych działek - zarówno w całości, jak i w częściach - jednemu lub wielu nabywcom, nie może być uznana za działalność handlową ze skutkiem w postaci uznania wnioskodawcy za podatnika VAT. Działki były wcześniej wykorzystywane przez niego wyłącznie w działalności rolniczej.
W interpretacji indywidualnej z 26 stycznia 2010 r. Minister Finansów uznał stanowisko wnioskodawcy za nieprawidłowe. Zdaniem organu dostawa towarów lub świadczenie usług podlega opodatkowaniu podatkiem VAT wtedy, gdy jest dokonywana przez podatnika działającego w takim charakterze. Działalność rolnicza jako działalność gospodarcza korzysta co prawda na mocy art. 43 ust. 1 pkt 3 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów usług (Dz. U. Nr 54, poz. 535 ze zm.; dalej u.p.t.u.) ze zwolnienia od podatku VAT, jednak tylko co do dostawy produktów rolnych pochodzących z tej działalności oraz świadczenia usług rolniczych. Jeśli podmiot wykonuje inne czynności mieszczące się w zakresie przedmiotowym opodatkowania podatkiem od towarów i usług, brak jest podstaw prawnych do uznania, iż nie podlegają one opodatkowaniu. Rolnik sprzedający grunt nie zbywa majątku osobistego, ale majątek składający się na przedsiębiorstwo rolne. Wobec powyższego osoba taka dokonuje sprzedaży majątku związanego z działalnością gospodarczą (działalnością rolniczą) i jest z tego tytułu podatnikiem podatku od towarów i usług. Majątek osobisty służy do zaspokajania tylko i wyłącznie potrzeb osobistych (prywatnych).
W odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa Minister Finansów stwierdził brak podstaw do zmiany interpretacji indywidualnej.
3. W skardze na interpretację skarżący zarzucił jej naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 15 u.p.t.u.
4. W odpowiedzi na skargę Minister Finansów wniósł o jej oddalenie.
5. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skarga jest zasadna.
Sąd ten wskazał, że cel ani rezultat działalności gospodarczej nie są istotne dla uznania, że podmiot jest podatnikiem podatku od towarów i usług. Istotny jest sam zamiar osiągania zysku lub osiągnięcia określonego rezultatu. Podatnikiem VAT jest ten, kto dokonuje czynności handlu, produkcji, świadczenia usługi także wtedy, gdy czynność taka dokonywana jest przez niego jednorazowo, lecz w taki sposób, że wyraźnie wynika z niej zamiar handlu, produkcji, świadczenia usługi. Wobec tego uzasadnionym jest wykluczenie osób fizycznych (i instytucji) z grona podatników, nawet gdy wykonują czynności dostawy towarów (tym bardziej gdy sporadycznie), jeżeli dokonują sprzedaży majątku osobistego, który nie został nabyty w celu jego odsprzedaży, lecz spożytkowany w celach własnych przy spełnieniu przesłanki, o jakiej mowa w art. 2 ust. 1 VI Dyrektywy Rady 77/388/EWG (a więc w taki sposób, że wyraźnie wynika z niej zamiar handlu, produkcji, świadczenia usługi, tj. obiektywny zamiar prowadzenia takiej działalności). Działalność handlowa to działalność realizowana w formie zorganizowanej sprzedaży towaru, poprzedzonej zakupem dokonanym w celu jego odsprzedaży, wskazująca na zamiar jej kontynuacji w tej formie. Co do zasady działalność gospodarcza powinna być prowadzona stale, a przypadki, w których sporadycznie przeprowadzane transakcje mogą podlegać opodatkowaniu, są wymienione odrębnie w art. 4 (3) VI Dyrektywy. A contrario należy przyjąć, iż co do zasady warunkiem uznania danej osoby za podatnika jest jej stałe, a nie sporadyczne, zaangażowanie w prowadzoną działalność gospodarczą. Również z art. 12 ust. 1 Dyrektywy 2006/112/WE, jak i z art. 15 ust. 2 u.p.t.u. wynika, że okazjonalność (sporadyczność) czynności, względnie jednorazowe ich wykonywanie, tworzy z danej osoby podatnika wyłącznie w przypadku, gdy te okazjonalnie lub jednorazowo wykonywane czynności są czynnościami wykonywanymi w związku z działalnością producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalności osób wykonujących wolne zawody. Osoba dokonująca dostawy towarów lub świadcząca usługi poza prowadzoną działalnością gospodarczą w rozumieniu art. 15 ust. 1 i 2 u.p.t.u. nie jest podatnikiem VAT w tym zakresie, a więc czynności te nie podlegają podatkowi VAT.
W ocenie Sądu pierwszej instancji Minister Finansów dokonał błędnej wykładni art. 15 ust. 1 i 2 u.p.t.u., nie jest bowiem działalnością gospodarczą w rozumieniu art. 15 ust. 2 sprzedaż majątku osobistego, który nie został nabyty w celu jego odsprzedaży. Skarżący nabył gospodarstwo rolne do majątku osobistego w 1987 i 1988 r., a działki budowlane wyodrębniono z niego w 2005 r., tymczasem sprzedaż (dostawa) gruntu podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług dopiero od 1 maja 2004 r.
6. Minister Finansów zaskarżył powyższy wyrok w całości, zarzucając mu w skardze kasacyjnej naruszenie prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie art. 15 ust. 1 i 2 u.p.t.u. przez przyjęcie, że nie będzie on miał zastosowania w stosunku do skarżącego i w konsekwencji uznania, że nie jest on podatnikiem podatku od towarów i usług.
Organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
7. W odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżący wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie jest zasadna.
8. W skardze kasacyjnej organ interpretacyjny zarzuca Sądowi pierwszej instancji niewłaściwe zastosowanie art. 15 ust. 1 i 2 u.p.t.u. poprzez nie uwzględnienie tego, że rolnik dokonując sprzedaży działek wykorzystywanych na cele rolnicze, a przeznaczonych w planie zagospodarowania przestrzennego pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną z usługami, prowadzi działalność rolniczą w rozumieniu art. 2 pkt 15 u.p.t.u.
9. W kwestii opodatkowania sprzedaży działek wykorzystywanych przez rolników, a przeznaczonych w planie zagospodarowania przestrzennego na cele mieszkalne wypowiedział się Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w wyroku z 15 września 2011 r. w sprawach połączonych C -180/10 i C- 181 /10 udzielając odpowiedzi na zadane przez Naczelny Sąd Administracyjny pytania prejudycjalne.
10. W wyroku tym Trybunał stwierdził, że czynności związane ze zwykłym wykonywaniem prawa własności nie mogą same z siebie być uznawane za prowadzenie działalności gospodarczej, sama liczba i zakres transakcji sprzedaży dokonanych nie ma charakteru decydującego. Zakres transakcji sprzedaży nie może stanowić kryterium rozróżnienia między czynnościami dokonywanymi prywatnie, które znajdują się poza zakresem zastosowania dyrektywy, a czynnościami stanowiącymi działalność gospodarczą.
10.1. Podobnie wg Trybunału okoliczność, iż przed sprzedażą zainteresowany dokonał podziału gruntu na działki w celu osiągnięcia wyższej ceny łącznej sama z siebie nie jest decydująca. Nie ma takiego charakteru również długość okresu, w jakim te transakcje następowały, ani wysokość osiągniętych z nich przychodów. Całość powyższych elementów może bowiem odnosić się do zarządzania majątkiem prywatnym zainteresowanego.
10.2 Inaczej jest natomiast zdaniem Trybunału w wypadku, gdy zainteresowany podejmuje aktywne działania w zakresie obrotu nieruchomościami, angażując środki podobne do wykorzystywanych przez producentów, handlowców i usługodawców w rozumieniu art. 9 ust. 1 akapit drugi dyrektywy VAT. Takie aktywne działania mogą polegać na przykład na uzbrojeniu terenu albo na działaniach marketingowych. Działania takie nie należą do zakresu zwykłego zarządu majątkiem prywatnym, w związku z czym w takiej sytuacji dostawy terenu budowlanego nie można uznać za czynność związaną ze zwykłym wykonywaniem prawa własności. Zwykłe nabycie lub sprzedaż rzeczy nie stanowi wykorzystywania w sposób ciągły majątku rzeczowego w celu uzyskania z tego tytułu dochodu w rozumieniu art. 9 ust. 1 dyrektywy VAT, jako że jedynym przychodem z takich transakcji może być ewentualny zysk ze sprzedaży tej rzeczy. Takie transakcje nie stanowią zaś same z siebie działalności gospodarczej w rozumieniu dyrektywy.
10.3 Zdaniem Trybunału okoliczność, że skarżący zarejestrowali się jako podatnicy podatku VAT w systemie ryczałtowym z tytułu działalności rolniczej jest bez znaczenia z punktu widzenia powyższych rozważań. Transakcje inne niż dostawa produktów rolnych i świadczenie usług rolniczych w rozumieniu art. 295 ust. 1 dyrektywy VAT, dokonywane przez rolnika ryczałtowego w ramach jego działalności rolniczej, podlegają zasadom ogólnym dyrektywy.
10.4 Trybunał zaznaczył przy tym , że dostawę gruntu przeznaczonego pod zabudowę należy uznać za objętą podatkiem VAT na podstawie prawa krajowego państwa członkowskiego, jeżeli państwo to skorzystało z możliwości przewidzianej w art. 12 ust. 1 dyrektywy VAT, niezależnie od częstotliwości takich transakcji oraz od kwestii, czy sprzedawca prowadzi działalność producenta, handlowca lub usługodawcy, pod warunkiem że transakcja ta nie stanowi jedynie czynności związanej ze zwykłym wykonywaniem prawa własności.
10.5 Trybunał stwierdził, że osoby fizycznej, która prowadziła działalność rolniczą na gruncie nabytym ze zwolnieniem z podatku VAT i przekształconym wskutek zmiany planu zagospodarowania przestrzennego niezależnej od woli tej osoby w grunt przeznaczony pod zabudowę, nie można uznać za podatnika podatku VAT w rozumieniu art. 9 ust. 1 i art. 12 ust. 1 dyrektywy VAT, kiedy dokonuje ona sprzedaży tego gruntu, jeżeli sprzedaż ta następuje w ramach zarządu majątkiem prywatnym tej osoby. Natomiast jeżeli osoba ta w celu dokonania wspomnianej sprzedaży podejmuje aktywne działania w zakresie obrotu nieruchomościami, angażując środki podobne do wykorzystywanych przez producentów, handlowców i usługodawców w rozumieniu art. 9 ust. 1 akapit drugi dyrektywy VAT, należy uznać ją za podmiot prowadzący "działalność gospodarczą" w rozumieniu tego przepisu, a więc za podatnika podatku VAT. Okoliczność, iż osoba ta jest "rolnikiem ryczałtowym" w rozumieniu art. 295 ust. 1 pkt 3 dyrektywy VAT jest w tym zakresie bez znaczenia.
10.6 Jak stwierdził w tym wyroku Trybunał, art. 12 ust. 1 dyrektywy 2006/112/WE (odpowiednik art. 4 ust. 3 VI dyrektywy) pozwalał państwom członkowskim uznać za podatnika każdego, kto okazjonalnie dokonuje transakcji związanej z działalnością, o której mowa w art. 9 ust. 1 akapit drugi dyrektywy, w szczególności pojedynczej dostawy terenu budowlanego. Na wątpliwości co do prawidłowości implementacji tego unormowania w ramach ustawy o podatku od towarów i usług, wskazywał już NSA w wyroku składu siedmiu sędziów z 29 października 2007 r., sygn. akt I FPS 3/07 uznając, że realizacja opcji określonej w art. 4 ust. 3 VI Dyrektywy nastąpiła w art. 15 ust. 2 u.p.t.u., lecz uczyniono to w sposób wysoce niedoskonały i budzący wątpliwości interpretacyjne.
11. Oceniając zasadność skargi kasacyjnej w pierwszej więc kolejności ocenić należy, czy Polska skorzystała z możliwości przewidzianej w art. 12 ust. 1 dyrektywy 2006/112/WE (poprzednio art. 4 ust. 3 VI dyrektywy). W wyroku NSA z 29 października 2007 r., sygn. akt I FPS 3/07 NSA wskazał na orzeczenie Trybunału z 4 czerwca 2009 r. w sprawie C-102/08 SALIX Grundstücks-Vermietungsgesellschaft, z którego wynika, że korzystając z opcji przewidzianej w dyrektywie VAT państwo członkowskie musi to uczynić w przepisie ustawowym, mającym bezwzględną moc wiążącą, który będzie odpowiadał wymogom szczegółowości, precyzji i jasności koniecznym dla zagwarantowania pewności sytuacji prawnych i kontroli sądów krajowych. Oznacza to, że państwo członkowskie musi sformułować wyraźnie unormowanie, aby mogło powoływać się na przewidziane w art. 12 ust. 1 dyrektywy 2006/112/WE (poprzednio art. 4 ust. 3 VI dyrektywy) prawo, według którego za podatnika można uznać każdego, kto okazjonalnie dokonuje transakcji związanej z działalnością, o której mowa w art. 9 ust. 1 akapit drugi dyrektywy, w szczególności pojedynczej dostawy terenu budowlanego.
12. W u.p.t.u. brak jest takiego jednoznacznego i precyzyjnego unormowania, z którego wynikałoby, że Polska skorzystała z uprawnienia określonego w art. 12 ust. 1 dyrektywy 2006/112/WE (poprzednio art. 4 ust. 3 VI dyrektywy), na podstawie którego za podatnika należy uznać każdego, kto okazjonalnie dokonuje transakcji związanej z działalnością gospodarczą, o której mowa w art. 15 ust. 2 u.p.t.u., w szczególności dokonującego pojedynczej dostawy terenu budowlanego. Z art. 12 ust. 1 pkt b) dyrektywy 2006/112/WE wiąże się bowiem ściśle jej art. 12 ust. 3 stanowiący, że "do celów ust. 1 lit. b) "teren budowlany" oznacza każdy grunt nieuzbrojony lub uzbrojony, uznawany za teren budowlany przez państwa członkowskie". W tym zakresie w u.p.t.u. brak jest stosownego jednoznacznego i precyzyjnego zdefiniowania jakie grunty nieuzbrojone lub uzbrojone, uznawane są za teren budowlany przez krajowego ustawodawcę. Już w wyroku siedmiu sędziów NSA z dnia 17 stycznia 2011 r. (sygn. akt I FPS 8/10) zauważono, że z wyroku ETS w sprawie C-468/93 pomiędzy Gemeente Emmen a Belastingdienst Grote Ondememingen (Holandia) wynika, że do ustawodawstwa krajowego każdego państwa należy ustalenie definicji terenu budowlanego, a polski ustawodawca nie zdefiniował tego pojęcia w u.p.t.u.. Oznacza to, że do polskiego systemu prawa podatkowego nie implementowano art. 12 ust. 3 dyrektywy 2006/112/WE. Wprawdzie w wyroku z 15 września 2011 r. w sprawach połączonych C-180/10 i C-181/10, Trybunał stwierdził, że transpozycja dyrektywy do prawa krajowego nie wymaga koniecznie literalnego powtórzenia jej przepisów w wyraźnej i specjalnie do tego przeznaczonej normie prawa, a wystarczy ogólny kontekst prawny, jeżeli skutecznie zapewnia on zastosowanie dyrektywy w pełni, w sposób jasny i precyzyjny, to jednak jedynie z brzmienia art. 15 ust. 2 u.p.t.u. w jego części stanowiącej, że "działalność gospodarcza obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców , również wówczas, gdy czynność została wykonana jednorazowo w okolicznościach wskazujących na zamiar wykonywania czynności w sposób częstotliwy" nie można – w sposób jasny i precyzyjny – wywieść, że na jego podstawie za podatnika należy uznać każdego, kto okazjonalnie dokonuje ustawie. Naczelny Sąd Administracyjny w tym składzie podziela w pełni stanowisko zawarte w wyroku NSA z 7 października 2011 r. (sygn. akt. I FSK 1289/10), że nie ma jakichkolwiek podstaw, aby z powyższej treści art. 15 ust. 2 u.p.t.u. wywodzić, że norma ta obejmuje także transakcje okazjonalne, o których stanowi art. 12 ust. 1 dyrektywy 2006/112/WE, opodatkowane niezależnie od ustalenia takiej okoliczności jak zamiar wykonywania tych czynności w sposób częstotliwy oraz stanowisko wyrażone w wyroku NSA z 18 października 2011 r. (sygn. akt I FSK 1536/10), że brak w ustawie z dnia 11 marca 2004 r. u.p.t.u. unormowań, które w sposób jasny i precyzyjny wskazywałby na fakt transpozycji do tej ustawy możliwości (opcji) określonej w art. 12 ust. 1 i ust. 3 dyrektywy 2006/112/WE (poprzednio art. 4 ust. 3 VI dyrektywy), co do uznania za podatnika każdego kto okazjonalnie dokonuje transakcji związanej z działalnością gospodarczą, w zakresie pojedynczej dostawy terenu budowlanego, co nie pozwala na stwierdzenie, że Polska skorzystała z tej opcji.
13. W tej sytuacji mając przy tym na uwadze orzeczenie Trybunału z 15 września 2011 r. należy uznać, że aktualne są w tej sprawie wywody zawarte w wyroku NSA w składzie siedmiu sędziów z 29 października 2007 r., sygn. akt I FPS 3/07 wskazujące na kryteria jakim należy kierować się przy określaniu, czy w danym przypadku mamy do czynienia z działalnością gospodarczą, czy też z zarządem majątkiem prywatnym. Stwierdzenie, czy dany podmiot w odniesieniu do konkretnej czynności działa jako podatnik podatku od towarów i usług wymaga oceny każdorazowo odnoszącej się do okoliczności faktycznych danej sprawy. Wykonanie danej czynności (w przypadku sprzedaży działki budowlanej lub przeznaczonej pod zabudowę) jednorazowo jednakże w okolicznościach wskazujących na zamiar wykonywania jej w sposób częstotliwy nie przesądza automatycznie, że z tego tylko powodu dany podmiot staje się podatnikiem VAT. Konieczne jest bowiem ustalenie, że w odniesieniu do tej czynności występował on w charakterze podatnika, tj. jako osoba angażująca środki podobne do wykorzystywanych przez handlowca, a nie osoba wykonująca prawo własności w stosunku to tego gruntu. Przyjęcie, że dana osoba fizyczna sprzedając działki budowlane działa w charakterze podatnika prowadzącego handlową działalność gospodarczą (jako handlowiec) wymaga ustalenia, że jej działalność w tym zakresie przybiera formę zawodową (profesjonalną), czyli stałą. Nie jest działalnością handlową sprzedaż majątku osobistego (prywatnego), który nie został nabyty w celach odsprzedaży (w celach handlowych), lecz spożytkowania w celach prywatnych. Liczba i zakres transakcji sprzedaży gruntów nie może stanowić kryterium rozróżnienia między czynnościami dokonywanymi prywatnie, które znajdują się poza zakresem opodatkowania, a czynnościami stanowiącymi działalność gospodarczą. Podobnie okoliczność, iż przed sprzedażą zainteresowany dokonał podziału gruntu na działki w celu osiągnięcia wyższej ceny łącznej sama z siebie nie jest decydująca. Nie ma takiego charakteru również długość okresu, w jakim te transakcje następowały, ani wysokość osiągniętych z nich przychodów.
14. Istotne jest więc ocena , czy z przedstawionego we wniosku stanu faktycznego wynika, że strona w celu dokonania spornej sprzedaży gruntów podjęła aktywne działania w zakresie obrotu nieruchomościami, angażując środki podobne do wykorzystywanych przez producentów, handlowców i usługodawców w rozumieniu art. 15 ust. 2 u.p.t.u., co skutkuje koniecznością uznania jej za podmiot prowadzący "działalność gospodarczą" w rozumieniu tego przepisu, a więc za podatnika podatku od wartości dodanej, czy też sprzedaż ta nastąpiła w ramach zarządu jej majątkiem prywatnym. Fakt podjęcia, np. takich czynności jak uzbrojenie terenu, wydzielenie dróg wewnętrznych oraz działania marketingowe podjęte w celu sprzedaży działek, wykraczające poza zwykłe formy ogłoszenia, stanowią o takiej aktywności w zakresie obrotu nieruchomościami, które mogą wskazywać, że czynności sprzedającego przybierają formę zawodową (profesjonalną), a w konsekwencji zorganizowaną, Na taki rodzaj działalności wskazywać mogą także takie działania jak uzyskanie przed sprzedażą decyzji o warunkach zagospodarowania terenu (zabudowy), czy wystąpienie o opracowanie planu zagospodarowania przestrzennego dla sprzedawanego obszaru, zwłaszcza w sytuacji gdy sprzedawca jest już podatnikiem w zakresie usług budowlanych, developerskich czy innych tego rodzaju usług o zbliżonym charakterze.
15. Na wskazane wyżej okoliczności skarżący organ w skardze kasacyjnej nie wskazywał, nie wynikały one też z przedstawionego we wniosku o interpretację stanu faktycznego. Strona nabyła grunty rolne w latach 1987-1988, nie z jej inicjatywy doszło do zmiany planu zagospodarowania przestrzennego. To, zaś, że sprzedaży gruntów dokonuje rolnik nie świadczy co wyraźnie stwierdził Trybunał w wyroku z 15 września 2011 r., że tylko z tego powodu sprzedając te grunty jest on podatnikiem podatku VAT.
16. Wobec powyższego nie doszło do niewłaściwego zastosowania przez Sąd pierwszej instancji art. 15 ust. 1 i 2 u.p.t.u.
17. Nie znajdując więc podstaw do uwzględnienia skargi kasacyjnej orzeczono stosownie do art. 184 p.p.s.a. jak w sentencji. O kosztach orzeczono zgodnie z art. 204 pkt 2, art. 205 § 2 i art. 209 tej ustawy.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI