I FSK 155/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła opodatkowania podatkiem od towarów i usług za 2015 rok usług świadczonych przez P. sp. z o.o. na rzecz Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad (GDDKiA) w ramach umów na utrzymanie dróg. Sąd pierwszej instancji (WSA w Gliwicach) uznał, że umowy te stanowiły świadczenie kompleksowe, podlegające opodatkowaniu stawką 23% VAT. Skarżąca spółka wniosła skargę kasacyjną, zarzucając m.in. błędną wykładnię przepisów dotyczących usług kompleksowych oraz naruszenie zasady ochrony uzasadnionych oczekiwań podatnika. Naczelny Sąd Administracyjny (NSA) częściowo uwzględnił skargę. Sąd uznał, że umowa z 16 grudnia 2015 r., mająca charakter 'wywołaniowy', nie stanowiła usługi kompleksowej, a poszczególne czynności powinny być opodatkowane według właściwych stawek (8% lub 23%). W odniesieniu do pozostałych umów (z 11 lipca 2013 r. i 8 lipca 2015 r.), które sąd uznał za usługi kompleksowe typu 'utrzymaj standard', NSA stwierdził, że spółka działała w zaufaniu do utrwalonej praktyki organów podatkowych i interpretacji Ministra Finansów, które przez lata dopuszczały odrębne opodatkowanie poszczególnych czynności. Sąd podkreślił, że państwo powinno ponosić odpowiedzialność za błędy swoich organów i nie przerzucać ich skutków finansowych na obywateli działających w dobrej wierze. W konsekwencji, NSA uchylił zaskarżony wyrok i decyzje organów, umarzając postępowanie podatkowe i zasądzając zwrot kosztów.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaKwalifikacja usług utrzymania dróg jako świadczeń złożonych lub odrębnych, ochrona podatnika w przypadku zmiany praktyki organów podatkowych, zasada zaufania w prawie podatkowym.
Orzeczenie dotyczy specyficznych umów z GDDKiA i utrwalonej praktyki organów podatkowych w określonym okresie. Każda sprawa wymaga indywidualnej analizy charakteru umowy.
Zagadnienia prawne (2)
Czy usługi świadczone w ramach umów na bieżące i zimowe utrzymanie dróg krajowych, obejmujące różnorodne czynności, należy traktować jako jedną usługę kompleksową podlegającą opodatkowaniu podstawową stawką VAT, czy jako odrębne świadczenia podlegające różnym stawkom?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
W przypadku umów typu 'utrzymaj standard', gdzie celem jest zapewnienie przejezdności autostrady zgodnie z ustalonymi standardami, usługi te tworzą obiektywnie jednolite, nierozerwalne świadczenie gospodarcze, które należy traktować jako usługę kompleksową opodatkowaną stawką podstawową (23%). Natomiast w przypadku umów o charakterze 'wywołaniowym', gdzie wykonawca realizuje zlecone prace, a nie czuwa nad utrzymaniem standardu, poszczególne czynności mogą być opodatkowane odrębnie według właściwych stawek.
Uzasadnienie
Sąd analizuje orzecznictwo TSUE i NSA dotyczące świadczeń złożonych. W przypadku umów 'utrzymaj standard', celem jest jednolity standard drogi, a rozdzielenie czynności byłoby sztuczne. W przypadku umów 'wywołaniowych', charakter zleceń i rozliczeń wskazuje na odrębność świadczeń.
Czy podatnik, który działał w oparciu o utrwaloną praktykę organów podatkowych i interpretacje Ministra Finansów, może być obciążony negatywnymi skutkami zmiany tej praktyki w późniejszym okresie, zwłaszcza w kontekście długoterminowych umów zawartych z organem państwowym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, podatnik działający w dobrej wierze, w oparciu o utrwaloną wykładnię i praktykę organów podatkowych, potwierdzoną warunkami przetargowymi organu państwowego, powinien być chroniony przed negatywnymi skutkami późniejszej zmiany tej praktyki. Naruszałoby to zasadę zaufania do państwa i sprawiedliwego rozstrzygnięcia.
Uzasadnienie
Sąd podkreśla, że państwo powinno ponosić odpowiedzialność za błędy swoich organów. Zmiana wykładni prawa po zawarciu długoterminowych umów, bez możliwości ich zmiany przez wykonawcę, narusza zasadę zaufania i pewności prawa, zwłaszcza gdy dotyczy całej branży.
Przepisy (25)
Główne
u.p.d.o.f. art. 29a § 1
Ustawa o podatku od towarów i usług
Dotyczy ustalania podstawy opodatkowania, w tym w przypadku świadczeń złożonych.
u.p.d.o.f. art. 41 § 1
Ustawa o podatku od towarów i usług
Określa podstawową stawkę podatku VAT (23%).
O.p. art. 121 § 1
Ordynacja podatkowa
Zasada zaufania do organów podatkowych i ochrony uzasadnionych oczekiwań.
Pomocnicze
u.p.d.o.f. art. 41 § 2
Ustawa o podatku od towarów i usług
Dotyczy obniżonych stawek VAT, w tym 8%.
u.p.d.o.f. art. 5 § 1
Ustawa o podatku od towarów i usług
Definiuje przedmiot opodatkowania VAT.
u.p.d.o.f. art. 5a
Ustawa o podatku od towarów i usług
Dotyczy świadczenia złożonego.
u.p.d.o.f. art. 146a
Ustawa o podatku od towarów i usług
Dotyczy stawek VAT w okresie przejściowym.
O.p. art. 120
Ordynacja podatkowa
Zasada legalizmu.
O.p. art. 2
Ordynacja podatkowa
Zasada praworządności.
O.p. art. 70 § 1
Ordynacja podatkowa
Termin przedawnienia zobowiązań podatkowych.
O.p. art. 70 § 6
Ordynacja podatkowa
Zawieszenie biegu terminu przedawnienia.
O.p. art. 70c
Ordynacja podatkowa
Przerwanie biegu terminu przedawnienia.
P.p.s.a. art. 134 § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres rozpoznania sprawy przez WSA.
P.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawy uchylenia decyzji lub wyroku.
P.p.s.a. art. 141 § 4
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Wymogi dotyczące uzasadnienia wyroku.
P.p.s.a. art. 174
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawy skargi kasacyjnej.
P.p.s.a. art. 188
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozstrzygnięcie NSA.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada demokratycznego państwa prawnego.
Konstytucja RP art. 45
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy.
Konstytucja RP art. 84
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Powszechność opodatkowania.
Konstytucja RP art. 32 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada równości.
KAS art. 64
Ustawa o Krajowej Administracji Skarbowej
Dotyczy materiału dowodowego w kontroli celno-skarbowej.
u.s.d.g. art. 77
Ustawa o swobodzie działalności gospodarczej
Dotyczy dowodów w postępowaniu.
u.s.d.g. art. 106
Ustawa o swobodzie działalności gospodarczej
Dotyczy dowodów w postępowaniu.
Dz.U. 2018 poz. 650 art. 196 § 1
Ustawa - Przepisy wprowadzające ustawę Prawo przedsiębiorców oraz inne ustawy dotyczące działalności gospodarczej
Dotyczy materiału dowodowego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Umowa o charakterze wywołaniowym nie stanowi usługi kompleksowej. • Działanie w zaufaniu do utrwalonej praktyki organów podatkowych i interpretacji Ministra Finansów uzasadnia ochronę podatnika przed negatywnymi skutkami zmiany tej praktyki.
Odrzucone argumenty
Zarzuty dotyczące przedawnienia zobowiązań podatkowych. • Zarzuty dotyczące naruszenia przepisów materialnych w zakresie kwalifikacji usług jako kompleksowych dla umów typu 'utrzymaj standard'.
Godne uwagi sformułowania
Państwo musi brać odpowiedzialność za działanie swoich organów i nie powinno na obywateli i podmioty gospodarcze przerzucać skutków finansowych dokonywanej oficjalnie wykładni prawa podatkowego. • Zasada zaufania podmiotów gospodarczych do znanej im jednolitej wykładni przez wyspecjalizowane organy podatkowe prawa podatkowego [...] stanowiło dla podatników takich jak Skarżąca gwarancję prawidłowości prognozowania swoich działań. • W modelu wywołaniowym cel gospodarczy [...] jest celem przyświecającym zamawiającemu usługi. Natomiast celem Skarżącej jest jedynie wycinkowa realizacja zleconych jej prac.
Skład orzekający
Izabela Najda-Ossowska
przewodniczący sprawozdawca
Danuta Oleś
sędzia
Włodzimierz Gurba
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Kwalifikacja usług utrzymania dróg jako świadczeń złożonych lub odrębnych, ochrona podatnika w przypadku zmiany praktyki organów podatkowych, zasada zaufania w prawie podatkowym."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznych umów z GDDKiA i utrwalonej praktyki organów podatkowych w określonym okresie. Każda sprawa wymaga indywidualnej analizy charakteru umowy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii opodatkowania VAT usług świadczonych na rzecz państwa i ochrony podatników przed zmianami interpretacji prawa, co ma szerokie znaczenie praktyczne.
“Czy państwo może oszukać podatnika? NSA stawia granice zmianom interpretacji prawa!”
Sektor
transport
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.