I FSK 1267/20

Naczelny Sąd Administracyjny2023-05-16
NSApodatkoweWysokansa
VATzwrot podatkuprzedłużenie terminupostępowanie podatkowekontrola podatkowasądownictwo administracyjnegranice sprawydoręczenie postanowienia

NSA uchylił wyrok WSA, uznając, że sąd niższej instancji błędnie ocenił legalność postanowienia o przedłużeniu terminu zwrotu VAT, wkraczając w zakres sprawy nieobjętej skargą.

Sprawa dotyczyła przedłużenia terminu zwrotu nadwyżki podatku VAT za wrzesień 2017 r. WSA uchylił postanowienie organu, uznając, że pierwsze przedłużenie terminu było nieskuteczne, ponieważ zostało doręczone po upływie ustawowego terminu zwrotu. NSA uchylił wyrok WSA, stwierdzając, że sąd niższej instancji naruszył zasadę związania granicami sprawy, weryfikując legalność postanowienia, które nie było przedmiotem zaskarżenia w tej konkretnej sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie dotyczące przedłużenia terminu zwrotu nadwyżki podatku VAT za wrzesień 2017 r. Sąd uznał, że pierwsze postanowienie o przedłużeniu terminu, wydane 21 grudnia 2017 r., zostało doręczone spółce dopiero 3 stycznia 2018 r., czyli po upływie ustawowego 60-dniowego terminu zwrotu (który przypadał na 27 grudnia 2017 r.). W konsekwencji, zdaniem WSA, dalsze przedłużenia terminu były nieskuteczne. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił jednak wyrok WSA. NSA uznał, że WSA naruszył art. 134 § 1 p.p.s.a., przekraczając granice sprawy. Sąd pierwszej instancji, rozpoznając skargę na późniejsze postanowienie przedłużające termin, w istocie ocenił legalność postanowienia z 21 grudnia 2017 r., które nie było przedmiotem zaskarżenia w tej sprawie. NSA podkreślił, że każde przedłużenie terminu zwrotu VAT stanowi odrębną sprawę administracyjną i sąd nie może weryfikować legalności postanowień, które nie zostały zaskarżone. NSA przypomniał również, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, postanowienie o przedłużeniu terminu zwrotu musi być doręczone przed upływem terminu, jednakże WSA błędnie zastosował tę zasadę do postanowienia, które nie było bezpośrednio zaskarżone w tej instancji.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, sąd administracyjny jest związany granicami sprawy i nie może badać legalności postanowień, które nie były przedmiotem zaskarżenia w danej instancji.

Uzasadnienie

NSA stwierdził, że WSA przekroczył granice sprawy, weryfikując legalność postanowienia z 21 grudnia 2017 r., które nie było zaskarżone w postępowaniu przed WSA. Każde przedłużenie terminu zwrotu VAT stanowi odrębną sprawę administracyjną.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (25)

Główne

u.p.t.u. art. 87 § ust. 2

Ustawa o podatku od towarów i usług

Termin do zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym wynosi 60 dni od dnia złożenia deklaracji. Może być przedłużony, ale postanowienie o przedłużeniu musi być doręczone przed upływem tego terminu.

u.p.t.u. art. 87 § ust. 6

Ustawa o podatku od towarów i usług

Termin zwrotu podatku może być przedłużony do 25 dni od dnia złożenia deklaracji, jeżeli podatnik złożył deklarację z wykazaną kwotą zwrotu, a organ podatkowy nie złożył zastrzeżeń do deklaracji. Postanowienie o przedłużeniu musi być doręczone przed upływem tego terminu.

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

u.p.t.u. art. 87 § ust. 2

Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług

Termin zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym wynosi 60 dni od dnia złożenia deklaracji.

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 135

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a)

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd uchyla decyzję lub postanowienie, jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego lub istotne naruszenie przepisów postępowania.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c)

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd uchyla decyzję lub postanowienie, jeśli stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

p.p.s.a. art. 141 § § 4

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Uzasadnienie wyroku powinno zawierać wskazania co do dalszego postępowania.

p.p.s.a. art. 174 § pkt 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawy kasacyjne - naruszenie prawa materialnego.

p.p.s.a. art. 174 § pkt 2

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawy kasacyjne - naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod rozwagę tylko nieważność postępowania.

p.p.s.a. art. 185 § § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

NSA uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania.

p.p.s.a. art. 203 § pkt 2

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zwrot kosztów postępowania kasacyjnego.

p.p.s.a. art. 205 § § 2

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a)

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd uchyla zaskarżone postanowienie w przypadku naruszenia prawa materialnego.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c)

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd uchyla zaskarżone postanowienie w przypadku naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

p.p.s.a. art. 141 § § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Uzasadnienie wyroku powinno zawierać wskazania co do dalszego postępowania.

p.p.s.a. art. 174 § pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa kasacyjna - naruszenie prawa materialnego.

p.p.s.a. art. 174 § pkt 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa kasacyjna - naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres rozpoznania sprawy przez NSA.

p.p.s.a. art. 185 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

NSA uchyla wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania.

p.p.s.a. art. 203 § pkt 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

p.p.s.a. art. 205 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

O.p. art. 121 § § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Organ prowadzi postępowanie w sposób budzący zaufanie do organów państwa i jego pracowników.

Argumenty

Skuteczne argumenty

WSA naruszył zasadę związania granicami sprawy, weryfikując legalność postanowienia, które nie było przedmiotem zaskarżenia. WSA błędnie zastosował zasadę doręczenia postanowienia o przedłużeniu terminu zwrotu VAT przed jego upływem do postanowienia, które nie było zaskarżone w tej sprawie.

Odrzucone argumenty

Argumentacja WSA, że pierwsze postanowienie o przedłużeniu terminu zwrotu VAT było nieskuteczne z powodu doręczenia po terminie, co skutkowało brakiem możliwości dalszych przedłużeń. Argumentacja WSA dotycząca naruszenia art. 87 ust. 2 i ust. 6 u.p.t.u. przez błędną wykładnię.

Godne uwagi sformułowania

sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania legalności innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę każde kolejne przedłużenie terminu zwrotu podatku od towarów i usług stanowią odrębną sprawę administracyjną próba przedłużenia terminu po jego upływie jest nieskuteczna nie ma możliwości przedłużenia terminu, który upłynął

Skład orzekający

Zbigniew Łoboda

przewodniczący sprawozdawca

Ryszard Pęk

członek

Marek Kołaczek

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie granic kognicji sądu administracyjnego w postępowaniu kasacyjnym oraz zasady dotyczące przedłużania terminu zwrotu VAT."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji proceduralnej, gdzie sąd niższej instancji przekroczył swoje uprawnienia.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnej kwestii proceduralnej w prawie podatkowym – granic kognicji sądu administracyjnego i prawidłowości przedłużania terminów zwrotu VAT, co jest istotne dla praktyków.

Sąd przekroczył granice sprawy? Kluczowa interpretacja NSA w sprawie przedłużenia zwrotu VAT.

Dane finansowe

WPS: 35 664 PLN

Sektor

podatkowe

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I FSK 1267/20 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-05-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-09-21
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Marek Kołaczek
Ryszard Pęk
Zbigniew Łoboda /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne
Podatek od towarów i usług
Sygn. powiązane
I SA/Kr 1084/19 - Wyrok WSA w Krakowie z 2020-04-20
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 2174
art. 87 ust. 2
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług - tekst jedn.
Dz.U. 2018 poz 1302
art. 134 par. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Łoboda (sprawozdawca), Sędzia NSA Ryszard Pęk, Sędzia NSA Marek Kołaczek, po rozpoznaniu w dniu 16 maja 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 20 kwietnia 2020 r. sygn. akt I SA/Kr 1084/19 w sprawie ze skargi S. sp. z o.o. w K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z dnia 25 lipca 2019 r. nr 1201-IOV-1.4033.18.2019.4 w przedmiocie przedłużenia terminu zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za wrzesień 2017 r. 1) uchyla zaskarżony wyrok w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie, 2) zasądza od S. sp. z o.o. w K. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie kwotę 460 zł (słownie: czterysta sześćdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 20 kwietnia 2020 r., sygn. akt I SA/Kr 1084/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, po rozpoznaniu skargi S. sp. z o.o. z siedzibą w K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z dnia 25 lipca 2019 r. w przedmiocie przedłużenia terminu zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za wrzesień 2017 r., na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej - "p.p.s.a."), uchylił zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji.
Z uzasadnienia wyroku wynika, że w dniu 25 października 2017 r. do Urzędu Skarbowego Kraków-Podgórze wpłynęła deklaracja dla podatku od towarów i usług (VAT-7) za wrzesień 2017 r., w której spółka wykazała nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym w kwocie 35.664 zł, zakwalifikowaną do zwrotu na rachunek bankowy w terminie 60 dni. Termin zwrotu przypadał na dzień 27 grudnia 2017 r.
Postanowieniem z dnia 21 grudnia 2017 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego Kraków-Podgórze przedłużył spółce termin zwrotu na rachunek bankowy nadwyżki podatku naliczonego nad należnym w kwocie 35.664 zł wykazanej w deklaracji
VAT-7 za wrzesień 2017 r. do dnia 23 kwietnia 2018 r. Postanowienie to zostało doręczone spółce w dniu 3 stycznia 2018 r.
Termin zwrotu ww. nadwyżki podatku Naczelnik Urzędu Skarbowego
Kraków-Podgórze przedłużał jeszcze kilkakrotnie, mianowicie: - postanowieniem
z dnia 19 kwietnia 2018 r. - do dnia 28 września 2018 r., - postanowieniem z dnia
19 września 2018 r. - do dnia 29 marca 2019 r., - postanowieniem z dnia 13 lutego 2019 r. - do dnia 31 maja 2019 r., - postanowieniem z dnia 25 kwietnia 2019 r. - do dnia 31 sierpnia 2019 r.
W uzasadnieniu ostatniego z powyższych postanowień organ pierwszej instancji wskazał, że w dniu 11 grudnia 2017 r. została wszczęta w spółce kontrola podatkowa w zakresie sprawdzenia prawidłowości i rzetelności rozliczenia oraz zasadności zwrotu podatku od towarów i usług za okres od października 2015 r. do września 2017 r., w tym zasadności zwrotu podatku za wrzesień 2017 r. W wyniku przeprowadzonej kontroli ustalono, że w rozliczeniu podatku, m.in. dokonanym za wrzesień 2017 r., spółka zawyżyła podatek naliczony. Mając na uwadze fakt,
iż spółka złożyła zastrzeżenia do protokołu kontroli, w których nie zgodziła się
z ustaleniami kontroli, w konsekwencji czego nie złożyła również korekt deklaracji,
w tym także za ww. okres, Naczelnik Urzędu Skarbowego Kraków-Podgórze postanowieniem z dnia 12 lutego 2019 r. wszczął wobec spółki postępowanie podatkowe w sprawie rozliczenia podatku od towarów i usług za okres od października 2015 r. do września 2017 r.
Spółka złożyła zażalenie na powyższe postanowienie, zaś po jego rozpatrzeniu, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie, wskazanym na wstępie postanowieniem z dnia 25 lipca 2019 r., utrzymał zaskarżone postanowienie
w mocy.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie stwierdził, że organ pierwszej instancji, przedłużając termin zwrotu podatku w przedmiotowej sprawie, w sytuacji, gdy prowadzone jest postępowanie zmierzające do zweryfikowania, czy dane przedstawione w deklaracji VAT-7 są zgodne ze stanem faktycznym i uzasadniają zwrot podatku w żądanej wysokości, działał zgodnie z przepisami, z poszanowaniem zasady neutralności, proporcjonalności i rozsądnego czasu na zwrot. Zwrócił uwagę, ze w toku kontroli zakwestionowana została rzetelność transakcji przeprowadzonych przez spółkę w zakresie zakupu i sprzedaży luksusowych samochodów osobowych.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie spółka zarzuciła, że organ dokonał błędnej wykładni art. 87 ust. 2 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2018 r., poz. 2174 ze zm., dalej - "u.p.t.u.") w zw. z art. 121 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r., poz. 900 ze zm., dalej - "O.p."), nie podjął działań niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, nie zebrał wyczerpującego materiału dowodowego, a zebrany materiał ocenił w sposób błędny i dokonał
w oparciu o niego nieprawidłowych ustaleń faktycznych, co skutkowało bezpodstawnym przedłużeniem terminu do zwrotu nadwyżki podatku za wrzesień 2017 r. Skarżąca podniosła ponadto, że uzasadnienie zaskarżonego postanowienia zostało sporządzone w sposób wadliwy, uniemożliwiający dokonanie kontroli instancyjnej.
W odpowiedzi na skargę organ podatkowy wniósł o jej oddalenie.
Uchylając zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji wskazanym na początku wyrokiem z dnia 20 kwietnia 2020 r., sygn. akt I SA/Kr 1084/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, jednakże z innych przyczyn, niż w niej podniesione.
W ocenie Sądu, kontrolowane postanowienie nie przedłużyło w sposób skuteczny terminu zwrotu podatku, ponieważ zostało wydane po wyekspirowaniu terminu zwrotu wskazanego w deklaracji podatkowej.
Przytaczając treść art. 87 ust. 2 u.p.t.u. i powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 kwietnia 2018 r., sygn. akt I FSK 255/17, Sąd pierwszej instancji stwierdził, że postanowienie w przedmiocie przedłużenia terminu zwrotu różnicy podatku może zostać wydane wyłączenie w przypadku, gdy termin dokonania zwrotu jeszcze nie upłynął. Określony w art. 87 ust. 2 w zw. z ust. 6 u.p.t.u. termin zwrotu różnicy podatku zostaje przedłużony, jeżeli przed jego upływem podatnikowi doręczono postanowienie naczelnika urzędu skarbowego w tym przedmiocie.
Sąd zauważył, że okolicznością bezsporną jest, iż pierwotny termin zwrotu podatku przypadał na dzień 27 grudnia 2017 r., natomiast zaskarżone w sprawie postanowienie poprzedzały wydane wcześniej postanowienia o przedłużeniu terminu zwrotu podatku, z którego pierwsze, wydane w dniu 21 grudnia 2017 r.,
a przedłużające termin zwrotu do dnia 23 kwietnia 2018 r., zostało doręczone skarżącej w dniu 3 stycznia 2018 r., a zatem po upływie ustawowego terminu zwrotu podatku. W sytuacji, w której wydane przez organ pierwszej instancji postanowienie przedłużające termin zwrotu nadwyżki podatku jest nieskuteczne (z uwagi na jego doręczenie po terminie zwrotu podatku określonym w art. 87 ust. 2 u.p.t.u.), przyjąć należało, że termin na wydanie przez organ postanowienia przedłużającego termin zwrotu nadwyżki podatku, na podstawie art. 87 ust. 2 u.p.t.u., wyekspirował. Tym samym nie mógł być on przedłużony po raz kolejny postanowieniem utrzymanym w mocy przez zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z dnia 25 lipca 2019 r.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oraz
o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. W skardze kasacyjnej zawarto oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy.
Skarżący organ, powołując art. 174 pkt 1 p.p.s.a., zarzucił naruszenie prawa materialnego, tj. art. 87 ust. 2 i ust. 6 u.p.t.u. przez błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że "termin do dokonania zwrotu podatku" należy rozumieć w ten sposób, że przed jego upływem podatnikowi należy doręczyć postanowienie o przedłużeniu terminu zwrotu różnicy podatku, gdy przy dokonaniu prawidłowej wykładni należało przyjąć, że "termin do dokonania zwrotu podatku" jest terminem, w którym organ dokonuje zwrotu różnicy podatku lub w przypadku wątpliwości co do zasadności zwrotu wydaje postanowienie o przedłużeniu terminu zwrotu, które może być doręczone po upływie tego terminu. Zdaniem kasatora, przez zwrot "przedłużenie terminu do czasu zakończenia weryfikacji rozliczenia podatnika" należy rozumieć termin, który jest przeznaczony dla organu do dokonania określonych czynności.
Organ zarzucił też, na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a., naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w związku z art. 134 § 1 i art. 135 p.p.s.a. poprzez przyjęcie, że organy dopuściły się naruszenia art. 87 ust. 2 u.p.t.u., a powodem uchylenia zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu pierwszej instancji jest okoliczność, że prawomocne i ostateczne (w dacie orzekania przez Sąd pierwszej instancji) postanowienie organu pierwszej instancji z dnia
21 grudnia 2017 r. o przedłużeniu terminu zwrotu zostało doręczone skarżącej spółce po upływie terminu określonego w art. 87 ust. 2 u.p.t.u.;
- art. 141 § 4 zd. drugie p.p.s.a. poprzez brak wskazań co do dalszego postępowania, które to uchybienie nie pozwala organom na przyjęcie, jak, w ocenie Sądu pierwszej instancji, powinno wyglądać ponowne rozpatrzenie sprawy. Uzasadnienie jest niespójne wewnętrznie, bowiem Sąd pierwszej instancji uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji, wskazując jednocześnie wprost, że powodem uchylenia jest okoliczność doręczenia prawomocnego i ostatecznego (w dacie orzekania przez Sąd pierwszej instancji) postanowienia organu pierwszej instancji z dnia 21 grudnia 2017 r., które zostało doręczone skarżącej spółce po upływie terminu określonego w art. 87 ust. 2 u.p.t.u.
Spółka nie złożyła odpowiedzi na skargę kasacyjną, a jedynie w piśmie z dnia
2 września 2020 r. wniosła o przeprowadzenie rozprawy.
Stosownie do zarządzenia Przewodniczącej Wydziału I Izby Finansowej sprawa skierowana została do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w trybie art. 15zzs4 ust. 3 w zw. z ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2095 ze zm.).
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna organu okazała się zasadna.
Wstępnie trzeba przypomnieć, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod rozwagę tylko nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie stwierdzono żadnej z przesłanek nieważności wymienionych w § 2 art. 183 p.p.s.a. Podobnie w trybie tym nie ujawniono podstaw do odrzucenia skargi ani umorzenia postępowania przed sądem pierwszej instancji, które obligowałyby Naczelny Sąd Administracyjny do wydania postanowienia przewidzianego w art. 189 p.p.s.a. (por. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 grudnia 2009 r., sygn. akt II GPS 5/09).
Trafny okazał się zarzut kasacyjny naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w zw. 134 § 1 i art. 135 p.p.s.a. Według art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (nieistotnym w sprawie – przypis). Z kolei na podstawie drugiego z przepisów (art. 135), sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
Należy przypomnieć, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił zaskarżone postanowienie oraz postanowienie je poprzedzające uznając, że nie została zachowania ciągłość terminów kolejnych przedłużeń terminu zwrotu podatku od towarów i usług za wrzesień 2017 r., albowiem pierwsze z wydanych postanowień, to jest postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego Kraków-Podgórze z dnia 21 grudnia 2017 r., przedłużające termin zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za wrzesień 2017 r. do dnia 23 kwietnia 2018 r., zostało doręczone podatnikowi w dniu 3 stycznia 2018 r., podczas gdy ustawowy termin do zwrotu podatku (za wrzesień 2017 r.) przypadał na dzień 27 grudnia 2017 r.
Z powyższego wynika, że kontrolując zgodność z prawem zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z dnia 27 maja 2019 r., utrzymującego w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego Kraków-Podgórze z dnia 13 lutego 2019 r., przedłużające termin zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do dnia 31 maja 2019 r., Sąd pierwszej instancji skontrolował także zgodność z prawem niezaskarżonego postanowienia tego organu z dnia 21 grudnia 2017 r., uznając, że wydane zostało z naruszaniem prawa, albowiem przedłużało termin zwrotu nadwyżki podatku od towarów i usług, który wyekspirował.
Oceniając przywołane działanie Sądu pierwszej instancji, w punkcie wyjścia należy przypomnieć, że jak stwierdzono w wyroku składu 7. sędziów NSA z dnia 23 kwietnia 2018 r., sygn. akt I FSK 255/17, termin do zwrotu różnicy podatku może być przedłużony, ale tylko wówczas, gdy przed jego upływem podatnikowi doręczono postanowienie naczelnika urzędu skarbowego o przedłużeniu terminu zwrotu różnicy podatku do czasu zakończenia weryfikacji rozliczenia podatnika dokonywanej w ramach czynności sprawdzających. Upływ terminu określonego w art. 87 ust. 2 i ust. 6 u.p.t.u. wywołuje skutek materialnoprawny w postaci nabycia przez podatnika prawa do zwrotu różnicy podatku w kwocie wynikającej z deklaracji podatkowej. Materialnoprawny charakter terminów określonych w art. 87 ust. 2 w związku z ust. 6 u.p.t.u. oznacza także, że po ich upływie organ podatkowy traci uprawnienie do przedłużenia terminu zwrotu różnicy podatku. Skuteczne przedłużenie terminu możliwe jest jedynie przed jego upływem. Próba przedłużenia terminu po jego upływie jest nieskuteczna. Nie ma możliwości przedłużenia terminu, który upłynął. Jeśli bowiem termin już upłynął, to nie ma czego przedłużać (por. wyroki NSA: z dnia 9 stycznia 2001 r., sygn. akt III SA 2803/99; z dnia 23 kwietnia 2018 r., sygn. akt I FSK 255/17; z dnia 7 czerwca 2019 r., sygn. akt I FSK 557/19; z dnia 19 czerwca 2019 r., sygn. akt I FSK 689/19). Zatem jeżeli podatnikowi nie doręczono postanowienia o przedłużeniu terminu zwrotu różnicy podatku przed upływem terminu przewidzianego w art. 87 ust. 2 lub w ust. 6 u.p.t.u., to tym samym ma on uprawnione przekonanie, że zwrot różnicy podatku nastąpi w terminie 60 dni (ust. 2) lub 25 dni (ust. 6) od dnia złożenia rozliczenia, lub w terminie wskazanym w ostatnio wydanym postanowieniu przedłużającym termin zwrotu.
Przerwanie ciągłości w przedłużaniu terminu zwrotu nadwyżki podatku powoduje, że jakiekolwiek dalsze czynności procesowe, w szczególności wydanie kolejnych postanowień o przedłużeniu terminu tego zwrotu, nie mogą być prawnie skuteczne. Innymi słowy, skoro wcześniejsze postanowienie o przedłużeniu terminu zwrotu VAT zostało wydane lub doręczone po terminie zwrotu podatku, to kolejne postanowienia nie mogą skutecznie przedłużać terminu zwrotu podatku za ten sam okres (por. wyroki NSA: z dnia 30 lipca 2020 r., sygn. akt I FSK 318/20; z dnia 18 listopada 2021 r., sygn. akt I FSK 1791/18). Oznacza to, że w sytuacji, gdy którekolwiek z wcześniejszych postanowień zostanie skutecznie wyeliminowane z obrotu prawnego, dochodzi do przerwania ciągłości kolejnych przedłużeń. Tym samym termin materialnoprawny do zwrotu nadwyżki w podatku od towarów i usług ulega zakończeniu (por. wyrok NSA z dnia 25 lutego 2021 r. sygn. akt I FSK 699/20).
Jednakże zarysowane powyżej zależności wynikające z materialnoprawnego charakteru terminu do zwrotu nadwyżki podatku od towarów i usług determinujące konsekwencje przerwania ciągłości w przedłużeniu terminu, nie modyfikują reguły związania sądu administracyjnego granicami sprawy (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Rozstrzygniecie "w granicach danej sprawy" powoduje, że sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania legalności innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę.
Elementem sprawy przedłużenia terminu zwrotu VAT jest przesuniecie w czasie możliwości realizacji przez podatnika prawa do zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym (podatku naliczonego), do określonego, wyznaczonego według daty, terminu. Przesunięcie to, stosownie do wniosków wypływających z wykładni art. 87 ust. 2 u.p.t.u., prezentowanej w orzecznictwie, jest zasadniczo determinowane istnieniem po stronie organu podatkowego określonych wątpliwości co do zasadności zwrotu oraz zakresem czynności, jakie mają być podjęte (są podejmowane) w celu weryfikacji zasadności zwrotu podatku. Są to elementy zindywidualizowane, stanowiące przedmiot danego rozstrzygnięcia podatkowego (przesuniecie momentu realizacji prawa do zwrotu podatku do określnej daty) oraz rozstrzygnięcia tego uzasadnienie, aktualizujące się w dacie wydania postanowenia (istnienie określonych wątpliwości co do zasadności zwrotu i potrzeba jego zweryfikowania w trybie określonych czynności). Tak wyznaczony zakres sprawy nie obejmuje innych przesunięć (przedłużeń) terminu zwrotu podatku od towarów i usług za dany okres rozliczeniowy (miesięczny, kwartalny), dokonanych odrębnymi postanowieniami organu podatkowego.
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego obecne jest stanowisko, że każde kolejne przedłużenie terminu zwrotu podatku od towarów i usług stanowią odrębną sprawę administracyjną i niedopuszczalna jest sytuacja, aby w sprawie kontroli sądowej kolejnego postanowienia o przedłużeniu terminu zwrotu podatku dokonywać kontroli legalności postanowienia wcześniej przedłużającego termin (por. wyroki NSA: z dnia 6 grudnia 2019 r., sygn. akt I FSK 1828/19, oraz z dnia 13 lutego 2020 r. sygn. akt I FSK 2057/19, a także z dnia 22 września 2021 r., sygn. akt I FSK 1439/21).
W świetle powyższego nieprawidłowe było stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, który w ramach rozpoznania skargi na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 27 maja 2019 r., utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego Kraków-Podgórze z dnia 13 lutego 2019 r., zweryfikował prawidłowość (legalność) postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego Kraków-Podgórze z dnia 21 grudnia 2017 r., które nie było zaskarżone, funkcjonowało w obrocie prawnym wywierając właściwe dla niego skutki prawne, a jako takie wyznaczało termin do którego nastąpiło przedłużenie terminu zwrotu podatku od towarów i usług za wrzesień 2017 r.
Dopiero w sytuacji, gdy którekolwiek z kolejnych postanowień zostanie skutecznie wyeliminowane z obrotu prawnego, dochodzi do przerwania ciągłości kolejnych przedłużeń. Tym samym termin materialnoprawny do zwrotu nadwyżki w podatku od towarów i usług ulega zakończeniu i kolejne postanowienia przedłużające termin nie mogą odnieść zamierzonego skutku (por. wyrok NSA z dnia 13 listopada 2020 r., sygn. akt I FSK 2169/18). Jak powyżej zaznaczono, sytuacja taka nie dotyczyła postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego Kraków-Podgórze z dnia 21 grudnia 2017 r.
W kontekście powyższego trzeba odnotować, że wprawdzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 15 października 2019 r., sygn. akt I SA/Kr 1548/20, uchylił postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 27 maja 2019 r. utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego Kraków-Podgórze z dnia 13 lutego 2019 r. w przedmiocie przedłużenia terminu zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za wrzesień 20917 r., które poprzedzało postanowienie zaskarżone w niniejszej sprawie, to orzeczenie to nie było prawomocne i zostało uchylone przez Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 16 maja 2023 r., sygn. akt I FSK 1548/20.
Nie był zaś zasadny zarzut naruszenia art. 87 ust. 2 i ust. 6 u.p.t.u. w zakresie błędnej wykładni polegającej na przyjęciu, że "termin do dokonania zwrotu podatku" należy rozumieć w ten sposób, że przed jego upływem podatnikowi należy doręczyć postanowienie o przedłużeniu terminu zwrotu różnicy podatku. W tym zakresie bowiem istnieje bogate orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, które przyjmuje rozumienie wskazanych przepisów w sposób kwestionowany przez organ. Wystarczy ponownie i przede wszystkim wskazać na wyrok składu 7. sędziów NSA z dnia 23 kwietnia 2018 r., sygn. akt I FSK 255/17, który powyżej już przytoczono.
Niezasadny był także zarzut naruszenia art. 141 § 4 p,p,s,a, na skutek braku zamieszczenia w uzasadnieniu wyroku wskazań co do dalszego postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny przesądził bowiem, ze odpadła prawna możliwość przedłużenia terminu zwrotu nadwyżki podatku od towarów i usług za przedmiotowy okres, co wykluczało dalsze procedowanie w kierunku przedłużenia terminu zwrotu podatku.
Z podanych powyżej przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok w całości i sprawę przekazał Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie do ponownego rozpoznania. Orzeczenie o zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego miało umocowanie w art. 203 pkt 2 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.
Marek Kołaczek Zbigniew Łoboda Ryszard Pęk
Sędzia NSA Sędzia NSA Sędzia NSA

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI