I FSK 1519/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną A. Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach, który utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Kielcach. Sprawa dotyczyła rozliczeń podatku od towarów i usług za lata 2016-2017. Organy podatkowe stwierdziły, że skarżący zaniżył podatek należny, ponieważ ceny sprzedaży kilkudziesięciu pojazdów znacząco odbiegały od wartości rynkowych, co zostało potwierdzone przez zgromadzony materiał dowodowy, w tym zeznania świadków i dane z ofert sprzedaży. Sąd I instancji uznał, że istniała podstawa do określenia podstawy opodatkowania w drodze oszacowania, a zastosowana metoda szacowania, oparta na katalogu wartości rynkowych, była prawidłowa. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym kwestionując ustalenia faktyczne, brak opinii biegłego oraz niewłaściwe zastosowanie przepisów dotyczących VAT i Ordynacji podatkowej. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając zarzuty za nieuzasadnione. Sąd podkreślił, że przepisy KPA nie miały zastosowania w postępowaniu podatkowym, a organ podatkowy miał prawo zrezygnować z opinii biegłego, dysponując wystarczającym materiałem dowodowym. Sąd uznał również, że dane z katalogu wartości rynkowych pojazdów są wiarygodne i mogą stanowić dowód, a oględziny pojazdów po latach byłyby bezcelowe. Zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego również uznano za chybione, w tym dotyczące art. 32 ust. 1 i art. 88 ust. 3a pkt 4 ustawy o VAT, a także art. 23 Ordynacji podatkowej.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaUzasadnienie dopuszczalności szacowania podstawy opodatkowania w VAT w przypadku zaniżania cen sprzedaży pojazdów, wiarygodności katalogów rynkowych jako dowodu oraz braku obowiązku powoływania biegłego w takich sytuacjach.
Dotyczy specyficznej sytuacji zaniżania cen sprzedaży pojazdów używanych i stosowania katalogów rynkowych. Interpretacja przepisów dotyczących VAT i Ordynacji podatkowej.
Zagadnienia prawne (3)
Czy organy podatkowe mogą określić podstawę opodatkowania w drodze oszacowania, jeśli ceny sprzedaży pojazdów znacząco odbiegają od wartości rynkowych, a księgi podatkowe nie pozwalają na dokładne ustalenie obrotu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, organy podatkowe mają prawo określić podstawę opodatkowania w drodze oszacowania, jeśli dane z ksiąg podatkowych są niewystarczające lub nierzetelne, a ceny sprzedaży znacząco odbiegają od wartości rynkowych.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że organy podatkowe dysponowały wystarczającym materiałem dowodowym (katalogi rynkowe, zeznania świadków, oferty sprzedaży) do oszacowania podstawy opodatkowania, gdy ceny w fakturach były zaniżone o ponad 45% w stosunku do cen rynkowych. Oględziny pojazdów po latach byłyby bezcelowe.
Czy organ podatkowy ma obowiązek powołania biegłego do wyceny pojazdów, jeśli dysponuje innymi wiarygodnymi danymi rynkowymi?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, organ podatkowy nie ma bezwzględnego obowiązku powołania biegłego, jeśli dysponuje innymi wystarczającymi dowodami do ustalenia stanu faktycznego, w tym danymi rynkowymi.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że kwestia powołania biegłego leży w gestii uznania administracyjnego organu podatkowego. W tej sprawie organ dysponował wystarczającym materiałem dowodowym (katalogi rynkowe, zeznania świadków, oferty sprzedaży), co czyniło powołanie biegłego zbędnym.
Czy zaniżanie cen sprzedaży pojazdów w fakturach, w oderwaniu od specyfiki działalności gospodarczej i bez uwzględnienia stanu technicznego pojazdów, stanowi naruszenie przepisów prawa materialnego i zasad współżycia społecznego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, zaniżanie cen sprzedaży pojazdów godzi w zasady współżycia społecznego i może stanowić podstawę do oszacowania podstawy opodatkowania, a także jest sprzeczne z naturą umowy sprzedaży nastawionej na zysk.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że praktyka nierzetelnego wykazywania wartości sprzedawanych pojazdów godzi w zasady współżycia społecznego. Sprzedaż przez przedsiębiorcę pojazdów ze stratą finansową byłaby sprzeczna z naturą umowy sprzedaży. Metoda szacowania oparta na cenach rynkowych, uwzględniająca najniższe wartości dla danej marki i rocznika, była logiczna i spójna.
Przepisy (8)
Główne
u.p.t.u. art. 88 § ust. 3a pkt. 4
Ustawa o podatku od towarów i usług
o.p. art. 23 § § 1, § 3, § 5
Ordynacja podatkowa
Pomocnicze
u.p.t.u. art. 32 § ust. 1
Ustawa o podatku od towarów i usług
u.p.t.u. art. 106e
Ustawa o podatku od towarów i usług
u.p.t.u. art. 109 § ust. 3
Ustawa o podatku od towarów i usług
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 141 § § 4
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.c. art. 3531
Kodeks cywilny
Argumenty
Odrzucone argumenty
Naruszenie przepisów postępowania (art. 77, 80, 138 KPA). • Naruszenie art. 197 Ordynacji podatkowej poprzez wadliwe przyjęcie rezygnacji z opinii biegłego. • Naruszenie art. 32 ust. 1 ustawy o VAT poprzez niewłaściwe zastosowanie. • Naruszenie art. 88 ust. 3a pkt 4 ustawy o VAT poprzez niewłaściwe zastosowanie. • Naruszenie art. 106e ustawy o VAT poprzez jego niezastosowanie. • Naruszenie art. 109 ust. 3 ustawy o VAT poprzez uznanie, że ewidencja nie zawiera rzetelnych danych. • Naruszenie art. 23 § 1, § 3 i § 5 Ordynacji podatkowej poprzez błędną wykładnię i uznanie oszacowania za prawidłowe. • Naruszenie art. 3531 Kodeksu cywilnego poprzez jego niezastosowanie.
Godne uwagi sformułowania
ceny sprzedaży kilkudziesięciu pojazdów przez podatnika znacząco odbiegały od wartości rynkowych • katalog ten zawiera wiarygodne dane i jest powszechnie wykorzystywany do szacowania wartości pojazdów • oględziny – po ok. 2-4 latach od daty zakupu – byłyby bezcelowe • w postępowaniu podatkowym przepisy [KPA] nie mają zastosowania • faktury wystawione przez skarżącego nie mogły stanowić wiarygodnego dowodu, albowiem zawierały znacznie (często o ponad 45%) zaniżone ceny względem cen obowiązujących w normalnym obrocie rynkowym • kwestia dopuszczenia dowodu z opinii biegłego pozostawiona została ocenie organu podatkowego • nie ma żadnych podstaw, by kwestionować wiarygodność, rzetelność i przydatność dla ustalenia rynkowej wartości pojazdów danych wynikających z katalogu [...] • praktyka polegająca na nierzetelnym wykazaniu wartości sprzedawanych pojazdów godzi w zasady współżycia społecznego
Skład orzekający
Agnieszka Jakimowicz
sprawozdawca
Małgorzata Niezgódka - Medek
przewodniczący
Ryszard Pęk
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Uzasadnienie dopuszczalności szacowania podstawy opodatkowania w VAT w przypadku zaniżania cen sprzedaży pojazdów, wiarygodności katalogów rynkowych jako dowodu oraz braku obowiązku powoływania biegłego w takich sytuacjach."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zaniżania cen sprzedaży pojazdów używanych i stosowania katalogów rynkowych. Interpretacja przepisów dotyczących VAT i Ordynacji podatkowej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu zaniżania cen w obrocie używanymi pojazdami i pokazuje, jak organy podatkowe i sądy podchodzą do weryfikacji takich transakcji oraz stosowania szacowania. Jest to istotne dla wielu przedsiębiorców z branży motoryzacyjnej.
“Zaniżasz ceny aut? Fiskus może oszacować Twój podatek VAT!”
Sektor
motoryzacja
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.