I FSK 1441/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi kasacyjnej K. D. od wyroku WSA w Olsztynie, który oddalił skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie. Dyrektor IAS odmówił uchylenia ostatecznej decyzji dotyczącej podatku VAT za 2011 r. po wznowieniu postępowania. Wznowienie nastąpiło na wniosek strony, która powołała się na wyrok TSUE C-189/18 jako podstawę wznowienia z art. 240 § 1 pkt 11 Ordynacji podatkowej (O.p.). Dyrektor IAS uznał, że przesłanka wznowienia nie wystąpiła, argumentując, że prawo do obrony i czynny udział strony są zapewnione w polskim prawie, a postępowanie dowodowe było prowadzone przez organy, a nie opierało się wyłącznie na dokumentach z innych postępowań. Mimo wyłączenia niektórych dokumentów ze względu na tajemnicę skarbową, do akt włączono ich kopie bez tych informacji, a skarżący miał możliwość zapoznania się z aktami i składania wniosków dowodowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie podzielił stanowisko organu, oddalając skargę. Sąd wskazał, że wyrok TSUE C-189/18 dotyczył sytuacji, gdy postępowanie podatkowe oparto wyłącznie na dokumentach z innych postępowań, bez prowadzenia bezpośredniego postępowania dowodowego wobec podatnika. W niniejszej sprawie organy przeprowadziły własne postępowanie dowodowe, a dokumenty z innych postępowań stanowiły jedynie uzupełnienie, oceniane łącznie z innymi dowodami. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 28 stycznia 2025 r. oddalił skargę kasacyjną. Sąd podkreślił, że wznowienie postępowania jest trybem nadzwyczajnym i wymaga wykazania, że wyrok TSUE miał wpływ na treść decyzji ostatecznej. W analizowanej sprawie, w przeciwieństwie do sprawy C-189/18, organy podatkowe przeprowadziły odrębne i samodzielne postępowanie dowodowe wobec skarżącego. Dokumenty włączone z innych postępowań nie były jedynymi dowodami, a skarżącemu zapewniono możliwość zapoznania się z aktami i wypowiedzenia się. NSA uznał, że wyrok TSUE C-189/18 nie stanowił podstawy do wznowienia postępowania, a gwarancje procesowe strony były zachowane. Sąd odrzucił zarzuty dotyczące naruszenia przepisów Konstytucji RP i Karty Praw Podstawowych UE, wskazując, że polskie przepisy zapewniają dostęp do dowodów w aktach sprawy, w tym tych pochodzących z innych postępowań, po ich anonimizacji, ale nie wymagają udostępniania kompletnych akt innych podatników. Skarga kasacyjna została oddalona, a skarżący obciążony kosztami postępowania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przesłanek wznowienia postępowania podatkowego w kontekście orzecznictwa TSUE, zwłaszcza w sprawach dotyczących prawa do obrony i czynnego udziału strony, gdy wykorzystywane są dowody z innych postępowań. Potwierdzenie, że samo powołanie się na wyrok TSUE nie gwarantuje wznowienia, jeśli nie wykazano jego wpływu na treść decyzji i zapewniono stronie gwarancje procesowe.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji, w której skarżący powołał się na wyrok TSUE jako podstawę wznowienia, a organy przeprowadziły odrębne postępowanie dowodowe. Może być mniej bezpośrednio stosowalne w sprawach, gdzie brak jest odrębnego postępowania dowodowego lub gdy wyrok TSUE ma bardziej oczywisty wpływ na stan prawny.
Zagadnienia prawne (3)
Czy wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) w sprawie C-189/18 stanowi podstawę do wznowienia postępowania podatkowego na podstawie art. 240 § 1 pkt 11 Ordynacji podatkowej, jeśli organy podatkowe przeprowadziły odrębne postępowanie dowodowe?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wyrok TSUE C-189/18 nie stanowi podstawy do wznowienia postępowania w tej sprawie, ponieważ organy podatkowe przeprowadziły własne, odrębne postępowanie dowodowe, a skarżący miał zapewnione prawo do obrony i czynnego udziału w postępowaniu.
Uzasadnienie
NSA uznał, że w przeciwieństwie do sytuacji opisanej w wyroku TSUE C-189/18, gdzie postępowanie oparto wyłącznie na dokumentach z innych postępowań, w niniejszej sprawie organy przeprowadziły własne postępowanie dowodowe. Skarżącemu zapewniono dostęp do akt, możliwość wypowiedzenia się i składania wniosków dowodowych, co oznacza, że jego prawo do obrony zostało zachowane.
Czy polskie przepisy Ordynacji podatkowej zapewniają wystarczające gwarancje procesowe stronie w sytuacji, gdy w podstawie faktycznej decyzji uwzględniono materiały pochodzące z innych postępowań, a część z nich została wyłączona z jawności?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, polskie przepisy Ordynacji podatkowej zapewniają stronie prawo do zapoznania się z aktami sprawy, w tym z dowodami pochodzącymi z innych postępowań (po ich anonimizacji), oraz możliwość kwestionowania ustaleń organów.
Uzasadnienie
NSA stwierdził, że przepisy Ordynacji podatkowej nie nakładają na organy obowiązku udostępniania stronie kompletnych akt spraw prowadzonych wobec innych podatników. Wystarczające jest zapewnienie dostępu do dowodów znajdujących się w aktach danej sprawy, w tym dokumentów włączonych z innych postępowań, po ich anonimizacji.
Czy bezpośrednie stosowanie norm prawa unijnego w przypadku kolizji z prawem krajowym zależy od kontekstu prawa krajowego?
Odpowiedź sądu
Sąd pierwszej instancji nie przyjął kategorycznego założenia, że bezpośrednie stosowanie normy prawa unijnego zależy od kontekstu prawa krajowego. Ocena wpływu orzeczenia TSUE na sprawę uwzględniała specyfikę prawa krajowego, w tym przepisy dotyczące dostępu do akt.
Uzasadnienie
NSA wyjaśnił, że ocena wpływu orzeczenia TSUE C-189/18 na polskie postępowanie uwzględniała kontekst prawa krajowego, zwłaszcza że przepisy węgierskie (w sprawie TSUE) zawierały inne ograniczenia w dostępie do akt niż polskie. Orzeczenie TSUE zostało uwzględnione w analizie, czy miało wpływ na treść decyzji ostatecznej.
Przepisy (18)
Główne
O.p. art. 240 § 1 pkt 11
Ordynacja podatkowa
Przesłanka wznowienia postępowania w związku z orzeczeniem TSUE, które mogło mieć wpływ na treść decyzji.
O.p. art. 245 § 1 pkt 1
Ordynacja podatkowa
Decyzja o uchyleniu decyzji ostatecznej po wznowieniu postępowania.
O.p. art. 245 § 1 pkt 2
Ordynacja podatkowa
Decyzja o odmowie uchylenia decyzji ostatecznej po wznowieniu postępowania.
Pomocnicze
O.p. art. 187 § 1
Ordynacja podatkowa
Obowiązek organu zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
O.p. art. 191
Ordynacja podatkowa
Swobodna ocena dowodów przez organ.
O.p. art. 178 § 1
Ordynacja podatkowa
Prawo strony do czynnego udziału w postępowaniu.
O.p. art. 188
Ordynacja podatkowa
Obowiązek organu informowania strony o możliwości zapoznania się z aktami.
O.p. art. 200 § 1
Ordynacja podatkowa
Zapewnienie stronie możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów.
Ustawa o kontroli skarbowej art. 34 § 1 - 1c, 2-6
Ustawa o kontroli skarbowej art. 34a § 1 - 6
Ustawa o kontroli skarbowej art. 34b § 1 - 4
Ustawa o kontroli skarbowej art. 34c
P.p.s.a. art. 151
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Oddalenie skargi przez WSA.
P.p.s.a. art. 134 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres rozpoznania sprawy przez sąd administracyjny.
P.p.s.a. art. 183 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozpoznanie sprawy w granicach skargi kasacyjnej.
P.p.s.a. art. 184
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Oddalenie skargi kasacyjnej.
P.p.s.a. art. 204 § 1 pkt 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.
Konstytucja RP art. 91 § 1, 2 i 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada pierwszeństwa prawa UE nad prawem krajowym.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organy podatkowe przeprowadziły odrębne i samodzielne postępowanie dowodowe wobec skarżącego. • Skarżącemu zapewniono możliwość zapoznania się z aktami sprawy, w tym z dowodami pochodzącymi z innych postępowań (po anonimizacji). • Skarżący miał możliwość składania wniosków dowodowych i kwestionowania ustaleń organów. • Wyrok TSUE C-189/18 nie miał wpływu na treść decyzji ostatecznej, gdyż gwarancje procesowe strony były zachowane.
Odrzucone argumenty
Wyrok TSUE C-189/18 stanowił podstawę do wznowienia postępowania na podstawie art. 240 § 1 pkt 11 O.p. • Skarżący został pozbawiony prawa do skutecznego zakwestionowania ustaleń organów, ponieważ w podstawie faktycznej decyzji uwzględniono materiały z innych postępowań, których nie mógł w pełni zweryfikować. • Naruszenie przepisów Konstytucji RP i Karty Praw Podstawowych UE poprzez wadliwe uznanie, że bezpośrednie stosowanie prawa unijnego zależy od kontekstu prawa krajowego. • Naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej poprzez uznanie, że organy nie uwzględniły w równym stopniu wszystkich materiałów, a ocena była dowolna.
Godne uwagi sformułowania
wznowienie postępowania nie oznacza, że zaistniały przesłanki z art. 240 § 1 O.p. • nie każde orzeczenie TSUE musi mieć wpływ na treść wydanej decyzji • w świetle wyroku TSUE prawa do odliczenia pozbawiony został podatnik, wobec którego w postępowaniu podatkowym oparto się wyłącznie na dokumentach pozyskanych przez organ z innych postępowań • organy podatkowe przeprowadziły wobec Skarżącego, inaczej niż w sprawie poddanej ocenie TSUE (C-189/18), odrębne i samodzielne postępowanie dowodowe • Z przepisów Ordynacji podatkowej nie wynika bowiem, aby organy podatkowe były obowiązane zapewnić Skarżącemu wgląd w kompletne akta podatkowe zgromadzone w sprawach prowadzonych wobec innych podatników, związanych ze Skarżącym.
Skład orzekający
Arkadiusz Cudak
przewodniczący
Artur Mudrecki
sprawozdawca
Janusz Zubrzycki
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przesłanek wznowienia postępowania podatkowego w kontekście orzecznictwa TSUE, zwłaszcza w sprawach dotyczących prawa do obrony i czynnego udziału strony, gdy wykorzystywane są dowody z innych postępowań. Potwierdzenie, że samo powołanie się na wyrok TSUE nie gwarantuje wznowienia, jeśli nie wykazano jego wpływu na treść decyzji i zapewniono stronie gwarancje procesowe."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji, w której skarżący powołał się na wyrok TSUE jako podstawę wznowienia, a organy przeprowadziły odrębne postępowanie dowodowe. Może być mniej bezpośrednio stosowalne w sprawach, gdzie brak jest odrębnego postępowania dowodowego lub gdy wyrok TSUE ma bardziej oczywisty wpływ na stan prawny.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia kolizji prawa krajowego i unijnego oraz interpretacji wyroku TSUE w kontekście polskiego postępowania podatkowego. Pokazuje, jak sądy analizują przesłanki wznowienia postępowania i prawo do obrony.
“Wyrok TSUE nie zawsze oznacza wznowienie postępowania podatkowego – NSA wyjaśnia kluczowe warunki.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.