I FSK 1429/18
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła prawa spółki z siedzibą w Białorusi do odliczenia podatku VAT naliczonego związanego z zakupem paliwa na terytorium Polski. Spółka zawarła umowy dzierżawy i poddzierżawy miejsc parkingowych, co miało jej umożliwić status podatnika VAT i odliczenie podatku naliczonego. Organy podatkowe uznały te działania za obejście prawa (art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. c) ustawy o VAT) i odmówiły prawa do odliczenia, argumentując, że spółka nie mogła skorzystać z procedury zwrotu VAT dla podmiotów z państw trzecich (art. 89 u.p.t.u.) z powodu braku zasady wzajemności między Polską a Białorusią. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję organu, uznając, że zasada nadużycia prawa nie została prawidłowo zastosowana, a spółka mogła potencjalnie odzyskać podatek naliczony w trybie zwrotu dla podmiotów niebędących podatnikami. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną organu, uchylił wyrok WSA. Sąd uznał, że WSA błędnie zinterpretował przepisy dotyczące zwrotu VAT dla podmiotów z państw trzecich, pomijając kluczowy warunek zasady wzajemności, który nie był spełniony w relacjach z Białorusią. W konsekwencji, NSA stwierdził, że działania spółki stanowiły obejście prawa, a prawo do odliczenia VAT naliczonego nie przysługiwało. Sąd oddalił skargę spółki i zasądził zwrot kosztów postępowania kasacyjnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących obejścia prawa podatkowego (VAT) w kontekście transakcji międzynarodowych, zwłaszcza z krajami spoza UE, oraz znaczenie zasady wzajemności w procedurach zwrotu VAT.
Dotyczy specyficznej sytuacji spółki z Białorusi i braku zasady wzajemności. Może być mniej bezpośrednio stosowalne w relacjach z krajami UE lub krajami, z którymi Polska ma umowy o wzajemności.
Zagadnienia prawne (2)
Czy działania spółki polegające na zawarciu umów dzierżawy i poddzierżawy nieruchomości w celu uzyskania statusu podatnika VAT i odliczenia podatku naliczonego stanowią obejście prawa w rozumieniu art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. c) u.p.t.u., zwłaszcza w kontekście braku możliwości zwrotu VAT dla podmiotów z państw trzecich z uwagi na brak zasady wzajemności?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, działania spółki stanowiły obejście prawa, ponieważ spółka z Białorusi nie mogła skorzystać ze zwrotu VAT naliczonego na podstawie art. 89 u.p.t.u. z powodu braku zasady wzajemności, co czyniło jej działania ukierunkowanymi na nieuprawnione odliczenie podatku.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że WSA błędnie zinterpretował przepisy dotyczące zwrotu VAT dla podmiotów z państw trzecich, pomijając warunek zasady wzajemności, który nie był spełniony wobec Białorusi. Brak możliwości zwrotu VAT w tym trybie oznaczał, że celem działań spółki było uzyskanie nieuprawnionej korzyści podatkowej w postaci odliczenia VAT naliczonego.
Czy Wojewódzki Sąd Administracyjny prawidłowo zastosował zasadę nadużycia prawa, uchylając decyzję organu podatkowego odmawiającą prawa do odliczenia VAT?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, WSA wadliwie zastosował zasadę nadużycia prawa, uznając, że organ nie wykazał, iż zasadniczym celem działań spółki była nieuprawniona korzyść podatkowa, podczas gdy brak możliwości zwrotu VAT z powodu braku wzajemności jednoznacznie wskazywał na taki cel.
Uzasadnienie
Sąd kasacyjny stwierdził, że WSA błędnie ocenił, iż organ nie wykazał nieuprawnionej korzyści podatkowej. Wskazano, że brak możliwości zwrotu VAT dla spółki z Białorusi z powodu braku wzajemności, w połączeniu z zawartymi umowami dzierżawy, jednoznacznie świadczył o próbie obejścia prawa i uzyskania nieuprawnionej korzyści podatkowej.
Przepisy (20)
Główne
u.p.t.u. art. 88 § ust. 3a pkt 4 lit. c)
Ustawa o podatku od towarów i usług
u.p.t.u. art. 89 § ust. 1 pkt 3
Ustawa o podatku od towarów i usług
u.p.t.u. art. 89 § ust. 1a-1m
Ustawa o podatku od towarów i usług
u.p.t.u. art. 86 § ust. 1
Ustawa o podatku od towarów i usług
rozporządzenie MF § § 4 ust. 1
Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 29 czerwca 2011 r. w sprawie zwrotu podatku od towarów i usług niektórym podmiotom
Pomocnicze
u.p.t.u. art. 15
Ustawa o podatku od towarów i usług
u.p.t.u. art. 5 § ust. 1
Ustawa o podatku od towarów i usług
u.p.t.u. art. 108 § ust. 1
Ustawa o podatku od towarów i usług
u.p.t.u. art. 87
Ustawa o podatku od towarów i usług
K.c. art. 58 § § 1
Kodeks cywilny
K.c. art. 58 § § 2
Kodeks cywilny
P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a)
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c)
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 174 § pkt 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 174 § pkt 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 188
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 151
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 203 § pkt 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 125 § § 1 pkt 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 193
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak zasady wzajemności między Polską a Białorusią uniemożliwia spółce skorzystanie ze zwrotu VAT naliczonego na podstawie art. 89 u.p.t.u. • Działania spółki, polegające na zawarciu umów dzierżawy i poddzierżawy, miały na celu obejście prawa i uzyskanie nieuprawnionej korzyści podatkowej w postaci odliczenia VAT naliczonego. • WSA wadliwie zastosował zasadę nadużycia prawa, nie dostrzegając, że brak możliwości zwrotu VAT z powodu braku wzajemności jednoznacznie wskazuje na cel obejścia prawa.
Odrzucone argumenty
Argumentacja WSA, że spółka mogła odzyskać podatek naliczony w trybie zwrotu dla podmiotów nieposiadających statusu podatnika zgodnie z art. 89 u.p.t.u. i rozporządzeniem MF, mimo braku spełnienia zasady wzajemności.
Godne uwagi sformułowania
zasadniczym zamierzonym skutkiem działań skarżącej była nieuprawniona korzyść podatkowa w zakresie VAT • podatek VAT - z uwagi na jego neutralność - i tak nie obciążałby Strony • zwrot podatku przysługuje na zasadzie wzajemności, a w przypadku Białorusi zasada wzajemności nie ma miejsca • zawarte umowy dzierżawy i poddzierżawy, mimo że miały charakter rzeczywisty w świetle prawa cywilnego, miały na celu jedynie uzyskanie przez skarżącą statusu podatnika VAT
Skład orzekający
Bartosz Wojciechowski
przewodniczący
Danuta Oleś
członek
Janusz Zubrzycki
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących obejścia prawa podatkowego (VAT) w kontekście transakcji międzynarodowych, zwłaszcza z krajami spoza UE, oraz znaczenie zasady wzajemności w procedurach zwrotu VAT."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji spółki z Białorusi i braku zasady wzajemności. Może być mniej bezpośrednio stosowalne w relacjach z krajami UE lub krajami, z którymi Polska ma umowy o wzajemności.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy złożonej kwestii obejścia prawa podatkowego w kontekście międzynarodowym, co jest zawsze interesujące dla prawników specjalizujących się w VAT. Pokazuje, jak ważne są niuanse prawne, takie jak zasada wzajemności.
“Obejście prawa VAT: Jak brak wzajemności z Białorusią zablokował odliczenie podatku dla polskiej spółki?”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.