I FSK 1423/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Dyrektora Izby Administracji Skarbowej od wyroku WSA w Warszawie, który uchylił decyzję organu odmawiającą stwierdzenia nadpłaty w podatku VAT z tytułu tzw. ulgi na złe długi. Spór dotyczył możliwości skorzystania z tej ulgi po upływie dwuletniego terminu od końca roku, w którym wystawiono faktury, gdy dłużnicy podatnika byli w trakcie postępowania upadłościowego lub nie byli zarejestrowani jako czynni podatnicy VAT. WSA uznał, że organy naruszyły prawo materialne i procesowe, nie dokonując prounijnej wykładni przepisów i nie badając okoliczności uniemożliwiających skorzystanie z ulgi w terminie. NSA, rozpoznając skargę kasacyjną organu, podzielił stanowisko WSA. Sąd kasacyjny podkreślił, że zgodnie z orzecznictwem TSUE (wyrok w sprawie C-335/19), przepisy krajowe uzależniające obniżenie podstawy opodatkowania VAT od warunków sprzecznych z prawem UE (np. status dłużnika) są niezgodne z dyrektywą. W niniejszej sprawie, z uwagi na upadłość jednego dłużnika i zawieszenie działalności drugiego, NSA uznał, że podatnik nie mógł skorzystać z ulgi w ustawowym terminie z przyczyn niezależnych od siebie, a przepisy krajowe dotyczące statusu dłużnika były sprzeczne z prawem UE. Dlatego też, mimo upływu terminu, podatnikowi przysługiwało prawo do korekty. NSA oddalił skargę kasacyjną organu, uznając zarzuty naruszenia prawa materialnego (art. 89a ust. 2 pkt 5 ustawy o VAT) oraz przepisów postępowania (art. 141 § 4 p.p.s.a. i inne) za niezasadne. Sąd podkreślił, że uzasadnienie wyroku WSA było wystarczające i zawierało wszystkie wymagane elementy.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie możliwości skorzystania z ulgi na złe długi po terminie, gdy krajowe przepisy są sprzeczne z prawem UE i uniemożliwiają skorzystanie z ulgi.
Dotyczy sytuacji, gdy status dłużnika (np. upadłość, brak rejestracji VAT) uniemożliwił skorzystanie z ulgi w terminie, a przepisy krajowe dotyczące tego statusu są sprzeczne z prawem UE.
Zagadnienia prawne (2)
Czy podatnik może skorzystać z ulgi na złe długi (korekty VAT) po upływie dwuletniego terminu od końca roku, w którym wystawiono fakturę, jeśli krajowe przepisy uniemożliwiły mu skorzystanie z tej ulgi w terminie z powodu statusu dłużnika (np. upadłość, brak rejestracji VAT), a przepisy te są sprzeczne z prawem Unii Europejskiej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, podatnik może skorzystać z ulgi na złe długi pomimo upływu terminu, jeśli krajowe przepisy uniemożliwiły mu skorzystanie z tej ulgi w terminie z powodu statusu dłużnika, a przepisy te były sprzeczne z prawem Unii Europejskiej.
Uzasadnienie
NSA uznał, że jeśli krajowe przepisy (np. dotyczące statusu dłużnika jako podatnika VAT czynnego lub braku postępowania upadłościowego/restrukturyzacyjnego) uniemożliwiły podatnikowi skorzystanie z ulgi na złe długi w terminie, a przepisy te są sprzeczne z prawem UE (zgodnie z wyrokiem TSUE w sprawie C-335/19), to podatnik może skorzystać z ulgi nawet po upływie terminu. Sąd podkreślił, że zasada pierwszeństwa prawa UE nakazuje pominięcie sprzecznych przepisów krajowych.
Czy uzasadnienie wyroku sądu administracyjnego narusza art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez brak wskazania na czym polegały naruszenia przepisów proceduralnych przez organ odwoławczy?
Odpowiedź sądu
Nie, uzasadnienie wyroku WSA nie narusza art. 141 § 4 p.p.s.a., ponieważ wskazuje na konkretne uchybienia organu odwoławczego, w tym brak dokonania niezbędnych ustaleń faktycznych.
Uzasadnienie
NSA stwierdził, że WSA prawidłowo wskazał w uzasadnieniu wyroku, jakich ustaleń nie dokonały organy podatkowe (np. dotyczących statusu dłużników w określonym okresie), co stanowiło podstawę do uchylenia decyzji. Uzasadnienie zawierało ustawowe elementy i było wystarczające do kontroli instancyjnej.
Przepisy (16)
Główne
u.p.t.u. art. 89a § ust. 2 pkt 5
Ustawa o podatku od towarów i usług
Przepis ten określa warunki skorzystania z ulgi na złe długi, w tym dwuletni termin od końca roku wystawienia faktury. Sąd uznał, że nie można odmówić prawa do ulgi, jeśli podatnik nie mógł skorzystać z niej w terminie z powodu przepisów krajowych sprzecznych z prawem UE.
Pomocnicze
u.p.t.u. art. 89a § ust. 1
Ustawa o podatku od towarów i usług
u.p.t.u. art. 89a § ust. 1a
Ustawa o podatku od towarów i usług
u.p.t.u. art. 89a § ust. 2
Ustawa o podatku od towarów i usług
W brzmieniu do 31 grudnia 2015 r. oraz od 1 stycznia 2016 r. - określa warunki skorzystania z ulgi, w tym status podatnika VAT czynnego dłużnika i brak postępowania upadłościowego/restrukturyzacyjnego.
p.p.s.a. art. 145 § par. 1 pkt 1 lit. a i c
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 133 § par. 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 134 § par. 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 141 § par. 4
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dotyczy wymogów formalnych uzasadnienia wyroku. Sąd uznał, że uzasadnienie WSA spełnia te wymogi.
p.p.s.a. art. 121 § par. 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 122
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 187 § par. 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 191
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
o.p. art. 121 § par. 1
Ustawa Ordynacja podatkowa
o.p. art. 122
Ustawa Ordynacja podatkowa
o.p. art. 187 § par. 1
Ustawa Ordynacja podatkowa
o.p. art. 191
Ustawa Ordynacja podatkowa
Argumenty
Skuteczne argumenty
Podatnik mógł skorzystać z ulgi na złe długi pomimo upływu terminu, ponieważ krajowe przepisy dotyczące statusu dłużnika były sprzeczne z prawem UE i uniemożliwiły skorzystanie z ulgi w terminie.
Odrzucone argumenty
Organ odwoławczy argumentował, że termin dwuletni na skorzystanie z ulgi na złe długi jest bezwzględny i nie można go przekroczyć, a wyrok TSUE C-335/19 nie dotyczy kwestii terminu. • Organ odwoławczy twierdził, że ustalenia dotyczące statusu dłużników nie były niezbędne do rozpoznania sprawy.
Godne uwagi sformułowania
zasada pierwszeństwa prawa Unii oznacza, że każdy sąd krajowy orzekający w ramach swoich kompetencji jako organ państwa członkowskiego jest zobowiązany odstąpić od stosowania wszelkiego przepisu prawa krajowego sprzecznego z bezpośrednio skutecznym przepisem prawa Unii • warunek, aby od daty wystawienia faktur dokumentujących wierzytelność nie upłynęły 2 lata, licząc od końca roku, w którym zostały wystawione, nie może być podstawą do odmowy stwierdzenia nadpłaty, w sytuacji, gdy podatnik (wierzyciel) nie mógł skorzystać z ulgi w zakreślonym przez ustawodawcę dwuletnim terminie, ponieważ uniemożliwiały, bądź znacznie utrudniały to jemu, przepisy krajowe sprzeczne z prawem Unii (odnoszące się do statusu dłużnika)
Skład orzekający
Roman Wiatrowski
przewodniczący-sprawozdawca
Artur Mudrecki
członek
Mariusz Golecki
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie możliwości skorzystania z ulgi na złe długi po terminie, gdy krajowe przepisy są sprzeczne z prawem UE i uniemożliwiają skorzystanie z ulgi."
Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy status dłużnika (np. upadłość, brak rejestracji VAT) uniemożliwił skorzystanie z ulgi w terminie, a przepisy krajowe dotyczące tego statusu są sprzeczne z prawem UE.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnej dla wielu podatników ulgi VAT na złe długi i pokazuje, jak prawo UE może wpływać na interpretację przepisów krajowych, nawet po upływie terminów.
“Ulga na złe długi po terminie? NSA: Prawo UE może uchylić krajowe ograniczenia!”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.