I FSK 1423/22
Podsumowanie
NSA oddalił skargę kasacyjną organu, uznając, że podatnik mógł skorzystać z ulgi na złe długi pomimo upływu terminu, jeśli uniemożliwiły mu to przepisy krajowe sprzeczne z prawem UE.
Sprawa dotyczyła możliwości skorzystania przez podatnika z ulgi na złe długi (korekty VAT) po upływie dwuletniego terminu od wystawienia faktury. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję organu odmawiającą stwierdzenia nadpłaty, wskazując na błędy proceduralne i materialne organów oraz prounijną wykładnię przepisów. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną organu, potwierdzając, że jeśli krajowe przepisy uniemożliwiły skorzystanie z ulgi w terminie z powodu statusu dłużnika (np. upadłość, brak rejestracji VAT), a przepisy te były sprzeczne z prawem UE, podatnik może skorzystać z ulgi, nawet po upływie terminu.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Dyrektora Izby Administracji Skarbowej od wyroku WSA w Warszawie, który uchylił decyzję organu odmawiającą stwierdzenia nadpłaty w podatku VAT z tytułu tzw. ulgi na złe długi. Spór dotyczył możliwości skorzystania z tej ulgi po upływie dwuletniego terminu od końca roku, w którym wystawiono faktury, gdy dłużnicy podatnika byli w trakcie postępowania upadłościowego lub nie byli zarejestrowani jako czynni podatnicy VAT. WSA uznał, że organy naruszyły prawo materialne i procesowe, nie dokonując prounijnej wykładni przepisów i nie badając okoliczności uniemożliwiających skorzystanie z ulgi w terminie. NSA, rozpoznając skargę kasacyjną organu, podzielił stanowisko WSA. Sąd kasacyjny podkreślił, że zgodnie z orzecznictwem TSUE (wyrok w sprawie C-335/19), przepisy krajowe uzależniające obniżenie podstawy opodatkowania VAT od warunków sprzecznych z prawem UE (np. status dłużnika) są niezgodne z dyrektywą. W niniejszej sprawie, z uwagi na upadłość jednego dłużnika i zawieszenie działalności drugiego, NSA uznał, że podatnik nie mógł skorzystać z ulgi w ustawowym terminie z przyczyn niezależnych od siebie, a przepisy krajowe dotyczące statusu dłużnika były sprzeczne z prawem UE. Dlatego też, mimo upływu terminu, podatnikowi przysługiwało prawo do korekty. NSA oddalił skargę kasacyjną organu, uznając zarzuty naruszenia prawa materialnego (art. 89a ust. 2 pkt 5 ustawy o VAT) oraz przepisów postępowania (art. 141 § 4 p.p.s.a. i inne) za niezasadne. Sąd podkreślił, że uzasadnienie wyroku WSA było wystarczające i zawierało wszystkie wymagane elementy.
Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.
SprawdźZagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, podatnik może skorzystać z ulgi na złe długi pomimo upływu terminu, jeśli krajowe przepisy uniemożliwiły mu skorzystanie z tej ulgi w terminie z powodu statusu dłużnika, a przepisy te były sprzeczne z prawem Unii Europejskiej.
Uzasadnienie
NSA uznał, że jeśli krajowe przepisy (np. dotyczące statusu dłużnika jako podatnika VAT czynnego lub braku postępowania upadłościowego/restrukturyzacyjnego) uniemożliwiły podatnikowi skorzystanie z ulgi na złe długi w terminie, a przepisy te są sprzeczne z prawem UE (zgodnie z wyrokiem TSUE w sprawie C-335/19), to podatnik może skorzystać z ulgi nawet po upływie terminu. Sąd podkreślił, że zasada pierwszeństwa prawa UE nakazuje pominięcie sprzecznych przepisów krajowych.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (16)
Główne
u.p.t.u. art. 89a § ust. 2 pkt 5
Ustawa o podatku od towarów i usług
Przepis ten określa warunki skorzystania z ulgi na złe długi, w tym dwuletni termin od końca roku wystawienia faktury. Sąd uznał, że nie można odmówić prawa do ulgi, jeśli podatnik nie mógł skorzystać z niej w terminie z powodu przepisów krajowych sprzecznych z prawem UE.
Pomocnicze
u.p.t.u. art. 89a § ust. 1
Ustawa o podatku od towarów i usług
u.p.t.u. art. 89a § ust. 1a
Ustawa o podatku od towarów i usług
u.p.t.u. art. 89a § ust. 2
Ustawa o podatku od towarów i usług
W brzmieniu do 31 grudnia 2015 r. oraz od 1 stycznia 2016 r. - określa warunki skorzystania z ulgi, w tym status podatnika VAT czynnego dłużnika i brak postępowania upadłościowego/restrukturyzacyjnego.
p.p.s.a. art. 145 § par. 1 pkt 1 lit. a i c
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 133 § par. 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 134 § par. 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 141 § par. 4
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dotyczy wymogów formalnych uzasadnienia wyroku. Sąd uznał, że uzasadnienie WSA spełnia te wymogi.
p.p.s.a. art. 121 § par. 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 122
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 187 § par. 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 191
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
o.p. art. 121 § par. 1
Ustawa Ordynacja podatkowa
o.p. art. 122
Ustawa Ordynacja podatkowa
o.p. art. 187 § par. 1
Ustawa Ordynacja podatkowa
o.p. art. 191
Ustawa Ordynacja podatkowa
Argumenty
Skuteczne argumenty
Podatnik mógł skorzystać z ulgi na złe długi pomimo upływu terminu, ponieważ krajowe przepisy dotyczące statusu dłużnika były sprzeczne z prawem UE i uniemożliwiły skorzystanie z ulgi w terminie.
Odrzucone argumenty
Organ odwoławczy argumentował, że termin dwuletni na skorzystanie z ulgi na złe długi jest bezwzględny i nie można go przekroczyć, a wyrok TSUE C-335/19 nie dotyczy kwestii terminu. Organ odwoławczy twierdził, że ustalenia dotyczące statusu dłużników nie były niezbędne do rozpoznania sprawy.
Godne uwagi sformułowania
zasada pierwszeństwa prawa Unii oznacza, że każdy sąd krajowy orzekający w ramach swoich kompetencji jako organ państwa członkowskiego jest zobowiązany odstąpić od stosowania wszelkiego przepisu prawa krajowego sprzecznego z bezpośrednio skutecznym przepisem prawa Unii warunek, aby od daty wystawienia faktur dokumentujących wierzytelność nie upłynęły 2 lata, licząc od końca roku, w którym zostały wystawione, nie może być podstawą do odmowy stwierdzenia nadpłaty, w sytuacji, gdy podatnik (wierzyciel) nie mógł skorzystać z ulgi w zakreślonym przez ustawodawcę dwuletnim terminie, ponieważ uniemożliwiały, bądź znacznie utrudniały to jemu, przepisy krajowe sprzeczne z prawem Unii (odnoszące się do statusu dłużnika)
Skład orzekający
Roman Wiatrowski
przewodniczący-sprawozdawca
Artur Mudrecki
członek
Mariusz Golecki
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie możliwości skorzystania z ulgi na złe długi po terminie, gdy krajowe przepisy są sprzeczne z prawem UE i uniemożliwiają skorzystanie z ulgi."
Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy status dłużnika (np. upadłość, brak rejestracji VAT) uniemożliwił skorzystanie z ulgi w terminie, a przepisy krajowe dotyczące tego statusu są sprzeczne z prawem UE.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnej dla wielu podatników ulgi VAT na złe długi i pokazuje, jak prawo UE może wpływać na interpretację przepisów krajowych, nawet po upływie terminów.
“Ulga na złe długi po terminie? NSA: Prawo UE może uchylić krajowe ograniczenia!”
Masz pytanie dotyczące tej sprawy?
Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
I FSK 1423/22 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2025-10-14 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2022-09-16 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Artur Mudrecki Mariusz Golecki Roman Wiatrowski /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6110 Podatek od towarów i usług Hasła tematyczne Podatek od towarów i usług Sygn. powiązane III SA/Wa 2632/21 - Wyrok WSA w Warszawie z 2022-04-29 Skarżony organ Dyrektor Izby Administracji Skarbowej Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2017 poz 1221 art. 89a ust. 2 pkt 5 Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług - tekst jednolity Dz.U. 2022 poz 329 art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c, art. 133 par. 1, art. 134 par. 1, art. 141 par. 4 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz.U. 2018 poz 800 art. 121 par. 1, art. 122, art. 187 par. 1, art. 191 Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - t.j. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Roman Wiatrowski (sprawozdawca), Sędzia NSA Artur Mudrecki, Sędzia NSA Mariusz Golecki, Protokolant Adam Goliasz, po rozpoznaniu w dniu 14 października 2025 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 kwietnia 2022 r., sygn. akt III SA/Wa 2632/21 w sprawie ze skargi S. sp. j. z siedzibą w W. (obecnie S. spółka komandytowa w W.) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 29 września 2021 r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od sierpnia do listopada 2015 r., od sierpnia do listopada 2016 r. oraz luty 2017 r. 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie na rzecz S. spółka komandytowa w W. kwotę 2.700 (słownie: dwa tysiące siedemset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Uzasadnienie 1. Wyrokiem z 29 kwietnia 2022 r., sygn. akt III SA/Wa 2632/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi S. sp.j. z siedzibą w W. (obecnie: S. spółka komandytowa z siedzibą w W.; dalej: Spółka, Skarżąca), uchylił decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z 29 września 2021 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od towarów i usług za miesiące od sierpnia do listopada 2015 r., od sierpnia do listopada 2016 r. oraz luty 2017 r. oraz zasądził na rzecz Skarżącej kwotę 4.059 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego (ww. wyrok oraz inne orzeczenia sądów administracyjnych przywołane w niniejszym uzasadnieniu opublikowane zostały w bazie internetowej NSA: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). 2. Uzasadnienie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. 2.1. Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu wyroku uznał, że jeśli skorzystanie z ulgi w terminie dwóch lat od końca roku, w którym wystawiono faktury dokumentujące wierzytelność nieściągalną było niemożliwe lub znacząco utrudnione z powodu błędnej implementacji przepisów Dyrektywy VAT, które to przepisy zakwestionował Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (dalej także: TSUE) w wyroku z 15 października 2020 r. w sprawie C-335/19, to termin ten powinien być pominięty. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że jeżeli w terminie wynikającym z art. 89a ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 1221 ze zm., dalej: ustawa o VAT) dłużnik podatnika nie był zarejestrowany jako czynny podatnik VAT, jak też gdy dłużnik był w tym okresie w trakcie postępowania restrukturyzacyjnego, upadłościowego lub likwidacji, to nie sposób wymagać od podatnika, aby wbrew wyraźnemu przepisowi ustawy, składał korektę deklaracji uwzględniającą ulgę na złe długi. Sąd pierwszej instancji podkreślił, że organ podatkowy powinien rozważyć, czy w sprawie nie wystąpiły okoliczności przemawiające za uznaniem, że do złożenia korekt po upływie terminu doszło z przyczyn niezależnych od Skarżącej i że organy dokonały ustaleń dotyczących kontrahentów Spółki dopiero na dzień poprzedzający dzień złożenia przez Spółkę korekt deklaracji. W konsekwencji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że w niniejszej sprawie organy podatkowe naruszyły: określone przepisy proceduralne poprzez niedokonanie ustaleń stanu faktycznego w zakresie niezbędnym do rozpoznania sprawy oraz prawo materialne poprzez niedokonanie prounijnej wykładni przepisów ustawy o VAT w zakresie terminu do skorzystania z ulgi na złe długi. 3. Skarga kasacyjna. 3.1. W skardze kasacyjnej organ odwoławczy, na podstawie art. 173 w związku z art. 177 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., dalej: p.p.s.a.), zaskarżył wyrok w całości i wniósł o: uchylenie zaskarżonego wyroku w całości na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie; względnie o jego uchylenie na podstawie art. 188 p.p.s.a. i oddalenie skargi; zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Ponadto organ zrzekł się przeprowadzenia w przedmiotowej sprawie rozprawy. Skargę kasacyjną oparł na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., zarzucając naruszenie przepisów: I. prawa materialnego, tj. art. 89a ust. 2 pkt 5 ustawy o VAT poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, tj. poprzez jego niezastosowanie w sprawie polegające na uznaniu, iż w stanie faktycznym sprawy organy podatkowe nie dokonały prounijnej wykładni przepisu art. 89a ust. 2 pkt 5 ustawy o VAT poprzez przyjęcie, że nie jest dopuszczalne złożenie korekt deklaracji VAT-7 za poszczególne okresy od sierpnia do listopada 2015 r., od sierpnia do listopada 2016 r. oraz za luty 2017 r. po upływie terminu 2 letniego wynikającego z tego przepisu – organ odwoławczy podnosi, że nie może zgodzić się z sądem, że na możliwość złożenia korekty wpływ miał status dłużników Spółki, w sytuacji kiedy Skarżąca przed ogłoszeniem wyroku TSUE z 15 października 2020 r., w sprawie C-335/19, miała prawo, aby nie uwzględnić zakwestionowanych w tym wyroku warunków wynikających z art. 89a ust. 2 pkt 1, pkt 3 lit. a i b ustawy o VAT i złożyć korektę deklaracji w terminie wynikającym z art. 89a ust. 2 pkt 5 ustawy o VAT; II. postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c, art. 133 § 1, art. 134 § 1 oraz art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 121 § 1, art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 800 ze zm., dalej: o.p.) w zw. z art. 89a ust. 2 pkt 5 ustawy o VAT – poprzez uchylenie decyzji organu drugiej instancji na skutek błędnego przyjęcia przez sąd, że w stanie faktycznym sprawy niezbędne było ustalenie, czy dłużnicy Spółki byli zarejestrowani jako podatnik VAT czynny – organ odwoławczy podnosi, iż w stanie faktycznym sprawy dokonanie ww. ustaleń nie było niezbędne, w przypadku kiedy Skarżąca w terminie wskazanym w art. 89a ust. 2 pkt 5 ustawy o VAT miała możliwość złożenia korekty ze wskazaniem, że w świetle art. 90 Dyrektywy 2006/112/WE (Dz.U. UEL. 347 z 11 grudnia 2006 r., dalej: Dyrektywa VAT) nie jest konieczne uwzględnienie warunków wynikających z art. 89a ust. 2 pkt 1, pkt 3 lit. a i b ustawy o VAT. 3.2. Skarżąca nie złożyła odpowiedzi na skargę kasacyjną. W piśmie z 8 września 2022 r. wniosła o rozpoznanie niniejszej sprawy na rozprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. 4. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną w granicach wyznaczonych jej zarzutami i wnioskami (art. 183 § 1 w związku z art. 174 pkt 1 i 2 oraz art. 176 p.p.s.a.), stwierdził, że skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. 4.1. Na wstępie należy zaznaczyć, że niniejsza sprawa jest jedną z trzech – rozpoznawanych łącznie z zachowaniem odrębnego wyrokowania, na podstawie art. 111 § 2 p.p.s.a., przez Naczelny Sąd Administracyjny 14 października 2025 r. – spraw ze skarg kasacyjnych organu odwoławczego o analogicznym przedmiocie. Zarówno w niniejszej sprawie, jak i w dwóch pozostałych (sygn. akt I FSK 1424/22 i sygn. akt I FSK 1425/22), okoliczności faktyczne są podobne a stan prawny, zarzuty oraz uzasadnienia skarg kasacyjnych są, co do zasady, identyczne. Z uwagi na powyższe, uzasadnienia zapadłych w tych sprawach rozstrzygnięć sądu kasacyjnego o bezzasadności skarg kasacyjnych w każdej z tych spraw jest zasadniczo tożsame. 4.2. Przechodząc do oceny zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej należy zauważyć, że w niniejszej sprawie sporne jest to, czy Skarżąca mogła skorzystać z tzw. ulgi na złe długi w sytuacji, gdy upłynął dwuletni termin od daty wystawienia faktur dokumentujących nieściągalne wierzytelności, licząc od końca roku, w którym faktury te wystawiono. 4.3. Zgodnie z art. 89a ust. 1 ustawy o VAT, podatnik może skorygować podstawę opodatkowania oraz podatek należny z tytułu dostawy towarów lub świadczenia usług na terytorium kraju w przypadku wierzytelności, których nieściągalność została uprawdopodobniona. Korekta dotyczy również podstawy opodatkowania i kwoty podatku przypadającej na część kwoty wierzytelności, której nieściągalność została uprawdopodobniona. Jednocześnie, jak stanowi art. 89a ust. 1a ustawy o VAT (w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2018 r.), nieściągalność wierzytelności uważa się za uprawdopodobnioną, w przypadku gdy wierzytelność nie została uregulowana lub zbyta w jakiejkolwiek formie w ciągu 150 dni od dnia upływu terminu jej płatności określonego w umowie lub na fakturze. Zgodnie z art. 89a ust. 2 ustawy o VAT (w brzmieniu do 31 grudnia 2015r.), przepis ust. 1 stosuje się w przypadku gdy spełnione są następujące warunki: 1) dostawa towaru lub świadczenie usług jest dokonana na rzecz podatnika, o którym mowa w art. 15 ust. 1, zarejestrowanego jako podatnik VAT czynny, niebędącego w trakcie postępowania upadłościowego lub w trakcie likwidacji; 2) na dzień poprzedzający dzień złożenia deklaracji podatkowej, w której dokonuje się korekty, o której mowa w ust. 1: a) wierzyciel i dłużnik są podatnikami zarejestrowanymi jako podatnicy VAT czynni, b) dłużnik nie jest w trakcie postępowania upadłościowego lub w trakcie likwidacji; 3) od daty wystawienia faktury dokumentującej wierzytelność nie upłynęły 2 lata, licząc od końca roku, w którym została wystawiona. W świetle art. 89a ust. 2 u.p.t.u. (w brzmieniu od 1 stycznia 2016 r.), przepis ust. 1 stosuje się w przypadku, gdy spełnione są następujące warunki: 1) dostawa towaru lub świadczenie usług jest dokonana na rzecz podatnika, o którym mowa w art. 15 ust. 1, zarejestrowanego jako podatnik VAT czynny, niebędącego w trakcie postępowania restrukturyzacyjnego w rozumieniu ustawy z dnia 15 maja 2015 r. - Prawo restrukturyzacyjne (Dz. U. z 2017 r. poz. 1508 oraz z 2018 r. poz. 149, 398, 1544 i 1629), postępowania upadłościowego lub w trakcie likwidacji; 2) na dzień poprzedzający dzień złożenia deklaracji podatkowej, w której dokonuje się korekty, o której mowa w ust. 1, tj. jeśli wierzyciel i dłużnik są podatnikami zarejestrowanymi jako podatnicy VAT czynni lub też dłużnik nie jest w trakcie postępowania restrukturyzacyjnego w rozumieniu ustawy z dnia 15 maja 2015 r. - Prawo restrukturyzacyjne, postępowania upadłościowego lub w trakcie likwidacji; 3) od daty wystawienia faktury dokumentującej wierzytelność nie upłynęły 2 lata, licząc od końca roku, w którym została wystawiona. Ponadto zgodnie z art. 90 dyrektywy 112, w przypadku anulowania, wypowiedzenia, rozwiązania, całkowitego lub częściowego niewywiązania się z płatności lub też w przypadku obniżenia ceny po dokonaniu dostawy, podstawa opodatkowania jest stosownie obniżana na warunkach określonych przez państwa członkowskie (art. 90 ust. 1). W przypadku całkowitego lub częściowego niewywiązywania się z płatności państwa członkowskie mogą odstąpić od zastosowania ust. 1 (art. 90 ust. 2). W odniesieniu do ww. stanu prawnego w orzecznictwie powstały wątpliwości dotyczące zakresu przyznanej Państwom Członkowskim swobody w określaniu warunków skorzystania z regulacji przewidzianej w art. 90 dyrektywy 112 w krajowym ustawodawstwie, czego efektem było wystąpienie przez Naczelny Sąd Administracyjny do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z pytaniem prejudycjalnym. W wyroku z 15 października 2020 r. w sprawie o sygn. akt C-335/19 TSUE stwierdził, że: "(..) art. 90 dyrektywy 2006/112 należy interpretować w ten sposób, że stoi on na przeszkodzie przepisom krajowym, które uzależniają obniżenie podstawy opodatkowania VAT od warunku, by w dniu dostawy towaru lub świadczenia usług, a także w dniu poprzedzającym dzień złożenia korekty deklaracji podatkowej mającej na celu skorzystanie z tego obniżenia dłużnik był zarejestrowany jako podatnik VAT i nie był w trakcie postępowania upadłościowego lub w trakcie likwidacji, zaś wierzyciel był w dniu poprzedzającym dzień złożenia korekty deklaracji podatkowej nadal zarejestrowany jako podatnik VAT" (pkt 53) oraz że: "(...) zasada pierwszeństwa prawa Unii oznacza, że każdy sąd krajowy orzekający w ramach swoich kompetencji jako organ państwa członkowskiego jest zobowiązany odstąpić od stosowania wszelkiego przepisu prawa krajowego sprzecznego z bezpośrednio skutecznym przepisem prawa Unii w ramach toczącego się przed tym sądem sporu (...)" (pkt 51). Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 24 czerwca 2025 r. w sprawie o sygn. akt I FSK 736/22: "Z przedstawionego wyżej stanowiska TSUE wynika, że jeżeli podatnik nie spełniał jedynie warunków określonych w przepisach krajowych, które nie były zgodne z art. 90 dyrektywy 112, mógł on powoływać się na ten przepis przed sądami krajowymi przeciwko państwu w celu uzyskania obniżenia podstawy opodatkowania, a rozpatrujący spór sąd krajowy zobowiązany był do pominięcia tych niezgodnych z dyrektywą warunków". 4.4. W niniejszej sprawie organy podatkowe obu instancji twierdzą, że korekty podatku należnego z tytułu nieściągalnych wierzytelności można dokonać jedynie w terminie dwóch lat od daty wystawienia faktury. Organ odwoławczy podkreślił, że TSUE w sprawie C-335/19 odniósł się jedynie do kwestii przedstawionych przez Naczelny Sąd Administracyjny w pytaniu prejudycjalnym i – z uwagi na to, że warunek, iż korektę można złożyć nie później niż po upływie dwóch lat od dnia wystawienia faktury, licząc od końca roku, w którym została wystawiona, nie był poddany ocenie przez TSUE – nie można przyjąć, że treść ww. orzeczenia odnosi się do wszystkich warunków przewidzianych w art. 89a ustawy o VAT. Zwrócić należy uwagę na to, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w przedmiotowej sprawie dostrzegł to, że orzeczenie TSUE w sprawie C-335/19 nie odnosi się do kwestii terminu do skorzystania z tzw. ulgi na złe długi i zaakcentował to, że należy rozróżnić warunki dla skorzystania z określonego prawa/roszczenia oraz terminy dla realizacji tych uprawnień. 4.5. Skarżąca w niniejszej sprawie wystawiła faktury VAT w styczniu, lutym, marcu i kwietniu 2015 r. na rzecz T. sp. z o.o., a w styczniu, lutym, marcu, kwietniu i lipcu 2016 r. na rzecz S. sp. z o.o. Organy podatkowe nie kwestionowały nieściągalności wierzytelności wynikających z ww. faktur. Spółce przysługiwało prawo do dokonania korekty podatku należnego w stosunku do faktur wystawionych w 2015 r. – do końca 2017 r., zaś w stosunku do faktur wystawionych w 2016 r. – do końca 2018 r. Skarżąca, składając korekty deklaracji w styczniu 2021 r., nie dochowała terminu z art. 89a ust. 2 pkt 5 ustawy o VAT – co nie jest sporne. Spółka wskazała, że nie mogła skorzystać z tzw. ulgi na złe długi z powodu statusu dłużników. Skarżąca dokonała ww. korekt po opublikowaniu wyroku TSUE w sprawie C-335/19. Jak wskazał sąd pierwszej instancji, z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy wynika, że: "- w dniu 12 października 2017r. T. sp. z o.o. wykreślono z rejestru podatników VAT na podstawie art. 96 ust. 9a pkt 1 ustawy o VAT (k. 76-77 akt adm.); wg odpisu pełnego KRS T. sp. z o.o. zawiesiła wykonywanie działalności gospodarczej w okresie od 12 października 2017r. do 1 lutego 2021r. (k. 84-89 akt adm.); - w dniu 7 lipca 2016r. ogłoszono upadłość S. sp. z o.o. – postanowieniem Sądu Rejonowego dla m.st. Warszawy z 7 lipca 2016r. sygn. akt [...] (k. 90-96 akt adm.)". Biorąc pod uwagę powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny podziela pogląd Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o wystąpieniu w niniejszej sprawie okoliczności związanych ze statusem dłużników, które uniemożliwiły skorygowanie podatku należnego. Ponadto podkreślenia wymaga, że organy podatkowe dokonały ustaleń dotyczących kontrahentów Skarżącej na dzień poprzedzający dzień złożenia przez Spółkę korekt deklaracji. Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko sądu pierwszej instancji, że: "warunek, aby od daty wystawienia faktur dokumentujących wierzytelność nie upłynęły 2 lata, licząc od końca roku, w którym zostały wystawione, nie może być podstawą do odmowy stwierdzenia nadpłaty, w sytuacji, gdy podatnik (wierzyciel) nie mógł skorzystać z ulgi w zakreślonym przez ustawodawcę dwuletnim terminie, ponieważ uniemożliwiały, bądź znacznie utrudniały to jemu, przepisy krajowe sprzeczne z prawem Unii (odnoszące się do statusu dłużnika)". Tym samym, nie zasługuje na uwzględnienie podniesiony przez organ odwoławczy zarzut naruszenia art. 89a ust. 2 pkt 5 ustawy o VAT poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, tj. poprzez jego niezastosowanie w sprawie. 4.6. Najdalej idącym zarzutem naruszenia przepisów proceduralnych podniesionych przez organ odwoławczy jest zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 121 § 1, art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 o.p. Zgodnie z treścią art. 141 § 4 p.p.s.a. uzasadnienie wyroku powinno zawierać: zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Wnoszący skargę kasacyjną musi więc wskazać, jakich konkretnie elementów brak, lub który z nich nie został w sposób należyty zastosowany oraz wykazać, jaki to miało wpływ na wynik sprawy. Organ odwoławczy w skardze kasacyjnej stwierdził, że: "W uzasadnieniu wyroku Sąd zarzucił organowi odwoławczemu naruszenia art. 121 § 1, art. 122, art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej, jednocześnie nie wskazując na czym polega to naruszenie". Nie sposób zgodzić się z takim stanowiskiem organu drugiej instancji. Sąd pierwszej instancji wskazał w zaskarżonym wyroku, jakich uchybień dopuścił się w jego ocenie organ odwoławczy i zwrócił uwagę organu, jakich ustaleń nie dokonał, a które powinien uwzględnić przy ponownym rozpatrywaniu sprawy. W szczególności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zwrócił uwagę na to, że organy podatkowe nie dokonały ustaleń, czy dłużnicy Spółki w okresie, gdy biegł dwuletni termin na dokonanie korekty podatku należnego nie byli zarejestrowani jako podatnicy VAT czynni, jak też, czy dłużnicy byli w tym okresie w trakcie postępowania restrukturyzacyjnego, upadłościowego lub likwidacji. Reasumując, uzasadnienie skarżonego wyroku zawiera ustawowe elementy wymienione w tym przepisie, zostało sporządzone w sposób staranny oraz przedstawia merytoryczne i racjonalne motywy podjętego rozstrzygnięcia. Przedmiotowe orzeczenie poddaje się kontroli instancyjnej. Przeczy to zatem temu, co zarzucono w skardze kasacyjnej, i tym samym pozwala ocenić jako nieuzasadniony zarzut naruszenia art. 141 p.p.s.a. 4.7. Nie są zasadne także pozostałe zarzuty naruszenia postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c, art. 133 § 1 i art. 134 § 1 p.p.s.a. Podkreślenia wymaga, że organ odwoławczy nie uzasadnił przedmiotowych zarzutów. Formułując zarzuty proceduralne, jedynie wymienił ww. przepisy obok zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 121 § 1, art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 o.p. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, biorąc pod uwagę powyższe rozważania prawne w niniejszej sprawie, sąd pierwszej instancji postąpił prawidłowo, uchylając decyzję wobec stwierdzonych naruszeń prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy oraz naruszeń przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. 4.8. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny – na podstawie art. 184 p.p.s.a. – orzekł jak w sentencji. 4.9. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2 w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a. Artur Mudrecki Roman Wiatrowski Mariusz Golecki
Nie znalazłeś odpowiedzi?
Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.
Rozpocznij analizę