I FSK 1419/20

Naczelny Sąd Administracyjny2024-06-21
NSApodatkoweŚredniansa
VATzwrot podatkupodatek naliczonypodatek należnydostawa towarówwładztwo ekonomicznefaktura VATpostępowanie podatkoweskarga kasacyjnaNSA

NSA oddalił skargę kasacyjną spółki A. GmbH, potwierdzając odmowę zwrotu VAT za 2016 r. z powodu niewykazania przez spółkę faktycznego władztwa nad zakupionymi narzędziami.

Spółka A. GmbH wniosła o zwrot podatku VAT za 2016 r. w wysokości ponad 251 tys. zł. Organy podatkowe odmówiły zwrotu, uznając, że spółka nie wykazała faktycznego władztwa nad narzędziami, które miały być przedmiotem dostawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę spółki, a Naczelny Sąd Administracyjny utrzymał ten wyrok w mocy, uznając, że spółka nie udowodniła prawa do odliczenia podatku naliczonego.

Sprawa dotyczy wniosku spółki A. GmbH o zwrot podatku od towarów i usług za okres od stycznia do grudnia 2016 r. w kwocie 251.235,81 zł. Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego Warszawa - Śródmieście odmówił zwrotu, wskazując na brak wykazania przez spółkę związku ponoszonych wydatków z czynnościami opodatkowanymi oraz braku przeniesienia ekonomicznego władztwa nad narzędziami, które miały być przedmiotem faktur od V. sp. z o.o. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Warszawie utrzymał tę decyzję w mocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę spółki, uznając, że nie wykazała ona faktycznego władztwa nad narzędziami. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 21 czerwca 2024 r. oddalił skargę kasacyjną spółki. Sąd podkreślił, że postępowanie w sprawie zwrotu VAT ogranicza się do zbadania podstaw do uwzględnienia wniosku, a nie kontroli prawidłowości rozliczeń na podstawie faktur. NSA uznał, że organy podatkowe prawidłowo zebrały i oceniły materiał dowodowy, a spółka nie wykazała, że nabyła prawo do swobodnego dysponowania narzędziami, co jest warunkiem odliczenia VAT. Sąd odrzucił również zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, w tym kwestii reprezentacji spółki przez osoby udzielające wyjaśnień.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, spółka nie wykazała prawa do odliczenia podatku VAT naliczonego, ponieważ nie udowodniła, że nabyła faktyczne władztwo nad narzędziami, które były przedmiotem transakcji udokumentowanych fakturami.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że dla odliczenia VAT kluczowe jest wykazanie przeniesienia ekonomicznego władztwa nad towarami. Spółka nie przedstawiła dowodów potwierdzających takie władztwo, a jej własne wyjaśnienia wskazywały na brak posiadania narzędzi.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (21)

Główne

u.p.t.u. art. 89 § 1

Ustawa o podatku od towarów i usług

Niewłaściwe zastosowanie przepisu poprzez odmowę zwrotu VAT, gdy spółka nabyła faktyczne władztwo nad narzędziami.

u.p.t.u. art. 7

Ustawa o podatku od towarów i usług

Niewłaściwe zastosowanie przepisu w zw. z art. 86 u.p.t.u. poprzez odmowę zwrotu VAT.

u.p.t.u. art. 86 § 1

Ustawa o podatku od towarów i usług

Niewłaściwe zastosowanie przepisu poprzez odmowę zwrotu VAT.

u.p.t.u. art. 89 § 1

Ustawa o podatku od towarów i usług

Niewłaściwe zastosowanie przepisu poprzez odmowę zwrotu VAT.

u.p.t.u. art. 7

Ustawa o podatku od towarów i usług

Niewłaściwe zastosowanie przepisu w zw. z art. 86 u.p.t.u. poprzez odmowę zwrotu VAT.

u.p.t.u. art. 86 § 1

Ustawa o podatku od towarów i usług

Niewłaściwe zastosowanie przepisu poprzez odmowę zwrotu VAT.

p.p.s.a. art. 184

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do oddalenia skargi kasacyjnej.

Pomocnicze

O.p. art. 120

Ordynacja podatkowa

Organy podatkowe dokonały wadliwej subsumpcji i nieprawidłowego określenia skutków prawnych stanu faktycznego.

O.p. art. 122

Ordynacja podatkowa

Organy podatkowe nie zbadały wyczerpująco wszystkich okoliczności faktycznych, w szczególności pominęły wyjaśnienia kontrahenta.

O.p. art. 169 § 1

Ordynacja podatkowa

Organy podatkowe nie podjęły czynności zmierzających do wyeliminowania braków formalnych postępowania (pisma sporządzone przez osoby nieposiadające umocowania).

O.p. art. 180 § 1

Ordynacja podatkowa

Organy podatkowe posłużyły się dowodami obarczonymi brakami formalnymi i wadą nieważności (pisma sporządzone przez osoby nieposiadające umocowania).

O.p. art. 191

Ordynacja podatkowa

Błędna ocena zebranego materiału dowodowego i przyjęcie, że zasadnym było dokonanie odmowy zwrotu podatku.

O.p. art. 233 § 1

Ordynacja podatkowa

Utrzymanie w mocy decyzji wydanej z naruszeniem przepisów prawa.

p.p.s.a. art. 145 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Naruszenie przepisów o postępowaniu w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.

p.p.s.a. art. 134

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Naruszenie zasady, że Sąd pierwszej instancji rozstrzyga w granicach danej sprawy.

p.p.s.a. art. 151

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Naruszenie przepisów o postępowaniu w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.

p.p.s.a. art. 174 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Naruszenie prawa materialnego.

p.p.s.a. art. 174 § 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Naruszenie przepisów o postępowaniu w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.

p.p.s.a. art. 183 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej.

p.p.s.a. art. 204 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do orzeczenia o kosztach postępowania kasacyjnego.

p.p.s.a. art. 205 § 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do orzeczenia o kosztach postępowania kasacyjnego.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organy podatkowe prawidłowo oceniły materiał dowodowy i nie stwierdziły przeniesienia ekonomicznego władztwa nad narzędziami. Spółka nie wykazała prawa do odliczenia VAT, ponieważ nie udowodniła faktycznego władztwa nad narzędziami. Postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone prawidłowo, zgodnie z zasadami Ordynacji podatkowej.

Odrzucone argumenty

Organy podatkowe naruszyły zasady postępowania, w tym zasadę prawdy obiektywnej i legalizmu. Organy podatkowe posłużyły się dowodami obarczonymi brakami formalnymi. Naruszenie przepisów o reprezentacji spółki miało istotny wpływ na wynik sprawy. Spółka nabyła faktyczne władztwo nad narzędziami, co uzasadnia zwrot VAT.

Godne uwagi sformułowania

dla zaistnienia prawa podatnika do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony niezbędne jest określenie związku ponoszonych wydatków z wykonywaniem czynności opodatkowanych. Istnienie takiego związku jest konieczne, aby podatnik był uprawniony do odliczenia podatku od towarów i usług. wystawienie faktury VAT i otrzymanie jej przez podmiot figurujący w niej jako nabywca nie jest wystarczające do skorzystania przez ten podmiot z uprawnienia przewidzianego w art. 86 ust. 1 ustawy o VAT każdy, kto z faktów wyprowadza dla siebie konsekwencje prawne, obowiązany jest fakty te udowodnić w postępowaniu podatkowym obowiązuje tzw. zasada współdziałania. wnioski o zwrot przez polski organ podatkowy badane są jedynie pod względem merytorycznym, a nie formalnym

Skład orzekający

Maja Chodacka

członek

Mariusz Golecki

przewodniczący-sprawozdawca

Ryszard Pęk

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Potwierdzenie konieczności udowodnienia faktycznego władztwa nad towarami dla prawa do odliczenia VAT oraz prawidłowości postępowania dowodowego przez organy podatkowe."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji transakcji handlowych, gdzie kluczowe jest wykazanie przeniesienia ekonomicznego władztwa.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy kluczowego aspektu prawa do odliczenia VAT, jakim jest wykazanie faktycznego władztwa nad towarami, co jest częstym problemem w praktyce. Interpretacja NSA potwierdza stanowisko organów podatkowych.

Czy faktura VAT wystarczy do odliczenia podatku? NSA wyjaśnia: kluczowe jest faktyczne władztwo nad towarem.

Dane finansowe

WPS: 251 235,81 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I FSK 1419/20 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-06-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-10-15
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Maja Chodacka
Mariusz Golecki /przewodniczący sprawozdawca/
Ryszard Pęk
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne
Podatek od towarów i usług
Sygn. powiązane
III SA/Wa 405/20 - Wyrok WSA w Warszawie z 2020-06-17
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 800
art. 120, art. 122,art. 169 par. 1, art. 180 par. 1, art.191, art.233 par. 1,
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - t.j.
Dz.U. 2011 nr 177 poz 1054
art. 89 ust. 1 pkt 3 oraz art. 7w zw. z art. 86
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług - tekst jednolity
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Mariusz Golecki (spr.), Sędzia NSA Ryszard Pęk, Sędzia WSA (del.) Maja Chodacka, Protokolant Krzysztof Zaleski, po rozpoznaniu w dniu 21 czerwca 2024 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej A. GmbH z siedzibą w N. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 czerwca 2020 r. sygn. akt III SA/Wa 405/20 w sprawie ze skargi A. GmbH z siedzibą w N. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 23 lipca 2018 r. nr 1401-IOV-5.4103.113.2018.ASu w przedmiocie odmowy dokonania zwrotu podatku od towarów i usług za okresy od stycznia do grudnia 2016 r. 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od A. GmbH z siedzibą w N. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie kwotę 5400 (pięć tysięcy czterysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
1. Wyrokiem z 17 czerwca 2020 r., sygn. III SA/Wa 405/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę A. GmbH z siedzibą w N. (dalej: "Strona", "Skarżąca", "Spółka") na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie (dalej: "DIAS", "Organ podatkowy") z 23 lipca 2018 r. nr 1401-IOV-5.4103.113.2018.ASu w przedmiocie odmowy dokonania zwrotu podatku od towarów i usług za okres od stycznia do grudnia 2016 r.
2. Z uzasadnienia przedmiotowego orzeczenia Sądu pierwszej instancji wynika, że 15 sierpnia 2017 r. do Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego Warszawa - Śródmieście (dalej: "NUS", "Organ pierwszej instancji") wpłynął wniosek Skarżącej o zwrot podatku VAT za okres od stycznia do grudnia 2016 r. w wysokości 251.235,81 zł.
NUS decyzją z 16 kwietnia 2018 r. odmówił Spółce dokonania zwrotu podatku od towarów i usług w kwocie 251.235,81 zł za okres od stycznia do grudnia 2016 r.
W uzasadnieniu decyzji NUS wskazał, że Strona w toku postępowania podatkowego nie przedstawiła dokumentów pozwalających uznać jej uprawnienie do zwrotu kwoty podatku w kontekście norm prawnych zawartych w art. 86 ust. 1 oraz art. 89 ust 1a i 1c pkt 3 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2011 r. Nr 177, poz. 1054. z późn. zm., dalej: "ustawa o VAT"). W treści wskazanej decyzji NUS zaznaczył, że dla zaistnienia prawa podatnika do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony niezbędne jest określenie związku ponoszonych wydatków z wykonywaniem czynności opodatkowanych. Warunkiem powstania prawa do odliczenia podatku jest co do zasady, istnienie bezpośredniego i niezwłocznego związku pomiędzy daną transakcją "wejściową" (z którą związany jest podatek naliczony), a daną "wyjściową" transakcją opodatkowaną. Istnienie takiego związku jest konieczne, aby podatnik był uprawniony do odliczenia podatku od towarów i usług.
Od ww. decyzji Organu pierwszej instancji złożyła odwołanie Strona.
Decyzją z 23 lipca 2018 r. DIAS utrzymał w mocy decyzję NUS z 16 kwietnia 2018 r. Organ podatkowy uznał, że na podstawie ustaleń faktycznych poczynionych w sprawie nie można przyjąć, że wystawienie na rzecz Strony przez V. sp. z o.o. faktur stanowiło czynność wskazującą na przeniesienie prawa do rozporządzania towarami (narzędziami) jak właściciel, a w konsekwencji, że stanowiło dostawę towarów w rozumieniu art. 7 ust. 1 ustawy o VAT.
DIAS stanął na stanowisku, że zgromadzone w sprawie dowody nie potwierdzają przeniesienia władztwa ekonomicznego na Stronę nad narzędziami. Takich dowodów nie przedłożyła również Spółka, wzywana m.in. o przekazanie kopii umowy zawartej z V. sp. z o.o. na zakup narzędzi, będących przedmiotem fakturowania wraz z tłumaczeniem przysięgłym treści dokumentu na język polski. Zauważył, że podatnik nie może nakładać na organy podatkowe nieograniczonego obowiązku poszukiwania okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, jeśli takich dowodów nie dostarczył on sam, a zebrany materiał dowodowy prowadzi do odmiennych wniosków. Organ podatkowy podkreślił przy tym, że wystawienie faktury VAT i otrzymanie jej przez podmiot figurujący w niej jako nabywca nie jest wystarczające do skorzystania przez ten podmiot z uprawnienia przewidzianego w art. 86 ust. 1 ustawy o VAT, a więc do pomniejszenia podatku należnego o podatek naliczony.
Na wskazane powyżej rozstrzygnięcie DIAS skargę do Sądu pierwszej instancji wniosła Strona.
Organ podatkowy w odpowiedzi na skargę podtrzymał w mocy dotychczasową argumentację w sprawie i wniósł o jej oddalenie.
3. Sąd pierwszej instancji oddalił skargę Strony. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że Organ pierwszej instancji słusznie podjął czynności sprawdzające mające na celu ustalenie czy w ramach transakcji udokumentowanych fakturami wskazanymi o zwrot podatku doszło do przeniesienia prawa do rozporządzania towarami jak właściciel. Zdaniem WSA w Warszawie uzasadniony był wniosek organów podatkowych, że Skarżąca nie wykazała, aby w jakikolwiek sposób nabyła władztwo faktyczne nad narzędziami wymienionymi w fakturach. Sąd przywołał fakt, że Strona (w odpowiedni na pisma NUS z 16 października 2017 r., i z 25 stycznia 2018 r.) udzielała wyjaśnień, ż których wynikało, że nie jest ona właścicielem narzędzi ujawnionych w fakturach objętych wnioskiem o zwrot VAT. Skoro więc Skarżąca nie przedstawiła dowodów, które potwierdzałyby, że uzyskała prawo do swobodnego dysponowania narzędziami, to nie sposób uznać, że wykazała, iż w tym przypadku doszło do dostawy narzędzi na jej rzecz. Innymi więc słowy, WSA w Warszawie nie dopatrzył się więc naruszenia przepisów prawa materialnego (ustawy o podatku od towarów i usług). Sąd pierwszej instancji nie dopatrzył się również naruszenia przepisów prawa przez organy podatkowe w tej sprawie.
4. Skargę kasacyjną od wyżej wymienionego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wywiodła Strona zaskarżając go w całości, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji. Ponadto Strona wniosła o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych i rozpatrzenie sprawy na rozprawie.
4.1. Zaskarżonemu wyrokowi na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, z późn. zm., dalej: "p.p.s.a.") zarzucono naruszenie przepisów o postępowaniu w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy tj.:
1) art. 145 § 1 pkt 1 lit c w zw. z art. 134 oraz 151 p.p.s.a. w zw. z art. 120, art. 122, art. 169 § 1, art. 180 § 1, art. 191 oraz art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2018 r., poz. 800. z późn. zm., dalej: "O.p."), a polegającym na:
a) oddaleniu skargi przez WSA w Warszawie na skutek naruszenia zasady, że Sąd pierwszej instancji rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związanym zarzutami skargi poprzez rozpatrzenie jedynie zarzutów podniesionych we wniesionej skardze, co doprowadziło do uznania przez WSA w Warszawie, że zaskarżona decyzja - pomimo, że została wydana z naruszeniem prawa - nie powinna być wyeliminowana z obrotu prawnego. Zdaniem Strony w konsekwencji Sąd pierwszej instancji dopuścił się wadliwej kontroli decyzji pod względem jej zgodności z prawem. W ocenie Spółki Naruszając ww. przepisy ustawy p.p.s.a. WSA w Warszawie tym samym nie dopatrzył się naruszenia następujących przepisów O.p.:
– art. 120 O.p. – organy podatkowe, wbrew zasadzie legalizmu, dokonały wadliwej subsumpcji oraz nieprawidłowego określenia skutków prawnych stanu faktycznego sprawy, w sprawie nie zaszły bowiem okoliczności skutkujące brakiem prawa Skarżącej do zwrotu podatku - Skarżąca na skutek czynności udokumentowanych fakturami wykazanymi we wniosku, nabyła faktyczne władztwo nad narzędziami, które były przedmiotem transakcji z V. Sp. z o. o.,
– art. 122 O.p. – organy podatkowe, wbrew zasadzie prawdy obiektywnej, nie zbadały bowiem wyczerpująco wszystkich okoliczności faktycznych, w szczególności pominęły wyjaśnienia złożone przez kontrahenta Skarżącej, tj. V. Sp. z o. o., że na skutek czynności pomiędzy w/w podmiotami, Skarżąca nabyła faktyczne władztwo nad narzędziami, a tym samym nie stworzyły rzeczywistego obrazu sprawy, który mógłby stanowić podstawę do trafnego zastosowania przepisu prawa,
– art. 169 § 1 O.p. – organy podatkowe nie podjęły czynności zmierzających do wyeliminowania braków formalnych prowadzonego postępowania, polegającego na tym, że pisma kierowane przez Spółkę do organu podatkowego, wyjaśniające transakcję pomiędzy Skarżącą a jej kontrahentem były sporządzone przez osoby, które nie posiadały umocowania do reprezentowania Skarżącej,
– art. 180 § 1 O.p. – organy podatkowe posłużyły się w sprawie dowodami, które nie posiadały przymiotu legalności, były bowiem one obarczone brakami formalnymi oraz wadą nieważności - pisma kierowane przez Skarżące były sporządzone przez osoby, które nie posiadały umocowania do reprezentowania Skarżącej,
– art. 191 O.p. – poprzez błędną ocenę zebranego materiału dowodowego i przyjęcie, że na jego podstawie zasadnym było dokonać odmowy zwrotu podatku od towarów i usług, podczas gdy w toku postępowania ustalono, na podstawie wyjaśnień złożonych przez kontrahenta Skarżącej, że na Skarżącą przeszło faktyczne władztwo nad narzędziami, które były przedmiotem transakcji pomiędzy tymi podmiotami,
– art. 233 § 1 pkt 1 O.p. – poprzez utrzymanie przez DIAS w mocy decyzji NUS w sytuacji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów prawa.
4.2. Na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. przedmiotowemu wyrokowi zarzucono naruszenie prawa materialnego, tj. art. 89 ust. 1 pkt 3 oraz art. 7 w zw. z art. 86 ustawy o VAT poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na odmowie dokonania zwrotu VAT za okres od stycznia do grudnia 2016 r. w sytuacji, gdy Spółka w wyniku transakcji kupna - sprzedaży nabyła faktyczne władztwo nad narzędziami, które były przedmiotem dostawy, a narzędzia te służą Skarżącej do wykonywana czynności opodatkowanych.
5. Organ podatkowy nie wniósł w terminie odpowiedzi na skargę kasacyjną. W piśmie procesowym z 17 stycznia 2024 r. Organ podatkowy podtrzymał swoją dotychczasową argumentację w sprawie i wniósł o jej oddalenie. Ponadto DIAS wniósł o zasadzenie kosztów postepowania według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
6. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
6.1. Skarga kasacyjna została rozpoznana na rozprawie.
6.2. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, uwzględniając z urzędu jedynie nieważność postępowania, której przesłanki zostały enumeratywnie wymienione w § 2 tego artykułu. Zaskarżony wyrok nie został wydany w warunkach nieważności, stąd do rozpoznania pozostały zarzuty skargi kasacyjnej, które oparte zostały na podstawach kasacyjnych przewidzianych w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. W sytuacji, gdy w skardze kasacyjnej zarzuca się zarówno naruszenie prawa materialnego (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.), jak również naruszenie przepisów postępowania (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.), w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlega ostatnio wymieniony zarzut. Dopiero bowiem po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez sąd jest prawidłowy, albo nie został skutecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez sąd przepis prawa materialnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 marca 2005 r., sygn. akt FSK 618/04).
6.3. Istota zaistniałego pomiędzy stronami sporu sprowadza się do tego, czy organy podatkowe zasadnie odmówiły Skarżącej zwrotu podatku VAT w kwocie 251.235,81 zł za okres od stycznia do grudnia 2016 r. Przez "zwrot podatku" rozumie się "zwrot podatku VAT naliczanego przy nabyciu towarów lub usług lub imporcie towarów przez podmiot uprawniony z państwa członkowskiego Unii Europejskiej lub przez podmiot uprawniony z państwa trzeciego" (por. § 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie zwrotu podatku od towarów i usług niektórym podmiotom z dnia 9 grudnia 2014 r. – Dz. U. z 2014 r., poz. 1860, dalej: "rozporządzenie MF").
6.4. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego Sad pierwszej instancji słusznie uznał, że zainicjonowane wnioskiem Strony o zwrot podatku od towarów i usług od stycznia do grudnia 2016 r. postępowanie zakończone zaskarżoną decyzją ograniczało się wyłącznie do zbadania czy istnieją podstawy do uwzględnienia wniosku Skarżącej. Poza zakresem przedmiotowego postępowania pozostawała natomiast kontrola prawidłowości rozliczeń podatku VAT dokonanych na podstawie faktur wskazanych we wniosku. Sprawdzenie, czy podatnik wywiązuje się prawidłowo z obowiązków wynikających z przepisów prawa podatkowego jest bowiem celem kontroli podatkowej prowadzonej na podstawie przepisów zawartych w dziale IV O.p.
W tym miejscu podnieść należy, że organy podatkowe mają obowiązek zebrać pełny, wszechstronny materiał dowodowy w sposób odpowiadający wymogom przepisów postępowania, a w szczególności art. 120 O.p., art. 122 O.p., art. 180 § 1 O.p., 187 § 1 O.p., art. 188 i art. 191 O.p. Poczynione ustalenia faktyczne, ocena dowodów oraz wskazanie podstawy prawnej decyzji powinny znaleźć swój wyraz w uzasadnieniach decyzji organów obu instancji zgodnie z wymogami art. 210 § 1 pkt 6 i § 4. Podkreślenia wymaga, że z regulacji art. 121 § 1 O.p. oraz art. 122 O.p. nie wynika przy tym, że organy podatkowe obowiązane są interpretować fakty jedynie w sposób zadowalający dla podatnika, czyli w sposób zbieżny z jego stanowiskiem. Obowiązek organu podatkowego do podejmowania wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy wynikający z dyspozycji art. 122 O.p. nie ma zaś charakteru nieograniczonego, bezwzględnego. Generalną zasadą postępowania dowodowego jest bowiem to, że każdy, kto z faktów wyprowadza dla siebie konsekwencje prawne, obowiązany jest fakty te udowodnić (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 września 2023 r., sygn. akt II FSK 218/21). .
W ocenie Sądu pierwszej instancji, którą to Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w niniejszej sprawie w pełni aprobuje, postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone przez organy podatkowe w sposób prawidłowy, z poszanowaniem wszelkich zasad wynikających z przepisów O.p., w tym z wynikającej z art. 121 § 1 O.p. zasady zaufania. Organy podatkowe w trakcie prowadzonego postępowania zgromadziły pełny materiał dowodowy, a następnie dokonały jego oceny w sposób rzetelny i wyczerpujący w zgodzie z zasadą wynikającą z art. 191 O.p., a wyniki tej oceny znalazły odzwierciedlenie w uzasadnieniach decyzji sporządzonych zgodnie z wymogami przewidzianymi w 210 § 1 pkt 6 i § 4. Organy podatkowe w przedmiotowym postępowaniu podjęły szereg działań mających na celu ustalenie stanu faktycznego sprawy, które to zostały szczegółowo wskazane i omówione w uzasadnieniach decyzji obydwu instancji. Wskazały one na konkretne środki i źródła dowodowe (pozyskane z odrębnych postępowań) oraz kryteria, jakimi się kierowały dokonując oceny dowodów. Przedstawioną przez nie argumentację dotyczącą podstawy faktycznej i prawnej rozstrzygnięcia, w sposób wyczerpujący uzasadniono i wskazano fakty, które uznano za udowodnione, dowody, którym dano wiarę oraz przyczyny, dla których innym dowodom odmówiono wiarygodności. Wskazać należy, że z treści art. 180 § 1 O.p. wynika, iż jako dowód należy dopuścić wszystko co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem.
Dodatkowo wskazać należy, że wynikający z art. 122 i art. 187 § 1 O.p. obowiązek organów podatkowych co do gromadzenia materiału dowodowego nie jest nieograniczony i bezwzględny. Obciąża on organy tylko do chwili uzyskania pewności co do stanu faktycznego sprawy. Postępowanie dowodowe nie jest celem samym w sobie, lecz stanowi poszukiwanie odpowiedzi, czy w określonym stanie faktycznym sytuacja strony podpada pod hipotezę (a w konsekwencji i dyspozycję) określonej normy prawa materialnego (por. wyrok NSA z 19 kwietnia 2023 r. sygn. akt II GSK 2483/21). Co również istotne, w postępowaniu podatkowym obowiązuje tzw. zasada współdziałania. Znajduje ona uzasadnienie w relacjach zasady prawdy materialnej oraz w prawie strony do czynnego udziału w postępowaniu podatkowym. Przy czym współudział w postępowaniu "ewoluował" z kategorii uprawnienia do kategorii powinności, która jest podyktowana interesem strony. Jeżeli zatem podatnik kwestionuje jakiś dowód czy fakt, to na podatniku ciąży obowiązek uzasadnienia swojej racji. W sprawach, w których na stronie spoczywa ciężar wskazania konkretnych faktów i zdarzeń, z których wywodzi ona dla siebie określone skutki prawne, a twierdzenia strony w tym zakresie są ogólnikowe i lakoniczne, obowiązkiem organu prowadzącego postępowanie jest wezwanie strony do uzupełnienia i sprecyzowania tych twierdzeń. Dopiero gdy strona nie wskaże takich konkretnych okoliczności, można z tego wywieść negatywne dla niej skutki (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 marca 2023 r., sygn. akt II FSK 2184/20).
Wbrew twierdzeniom Strony, w przedmiotowej sprawie nie wykroczono poza ramy przedmiotowe postępowania w sprawie zwrotu podatku od towarów i usług na rzecz Skarżącej. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego organy podatkowe nie przesądziły o tym, że faktury wystawione przez V. sp. z o.o. na rzecz Skarżącej nie dokumentują czynności opodatkowanych, a jedynie wskazały, że Skarżąca nie wykazała odpowiednimi dokumentami, iż nabyła prawo do dysponowania narzędziami ujawnionymi w fakturach wykazanych we wniosku o zwrot podatku VAT. Nie sposób więc uznać, że organy podatkowe w jakikolwiek sposób wkroczyły w prawa i obowiązki wystawcy faktur.
Należy zwrócić uwagę na to, że Organ podatkowy dwukrotnie zwrócił się do Spółki o udzielenie stosownych wyjaśnień w zakresie transakcji wykazanych we wniosku Spółki, jak również zwrócił się o stosowne wyjaśnienia do kontrahenta Skarżącej, w celu potwierdzenia danych przez Skarżącą. Skoro zaś w złożonych przez siebie wyjaśnieniach Spółka zaprzeczyła, że jest właścicielem przedmiotowych narzędzi, a porównanie wyjaśnień Spółki i V. sp. z o.o., prowadziło do wniosku, że w istocie rzeczy Skarżąca nie ma realnej możliwości dysponowania narzędziami. Co za tym idzie brak było podstaw do prowadzenia dalszych czynności dowodowych. Zgromadzony materiał dowodowy był bowiem wystarczający do tego, aby uznać, iż nie wykazano przesłanek do zwrotu podatku od towarów i usług.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie można również podzielić argumentacji Spółki zawartej w skardze kasacyjnej, że Sąd pierwszej instancji naruszył przepisy postępowania i zaakceptował oparcie decyzji na wyjaśnieniach, które nie zostały złożone przez osoby umocowane do reprezentacji Spółki tj.: L. K. i K. K.-V. Według Spółki decyzja powinna być oparta wyłącznie na wyjaśnieniach spółki V., z których wynikało, że "Skarżąca jest uprawniona do uzyskania zwrotu VAT".
Wskazać należy, że Organ pierwszej instancji pismem z 16 października 2017 r., zwrócił się do Strony o wyjaśnienie odnośnie do narzędzi zakupionych zgodnie z fakturami VAT. W dniu 7 listopada 2017 r. drogą elektroniczną, a następnie 13 listopada 2017 r. w wersji papierowej, do NUS wpłynęło pismo Spółki, stanowiące odpowiedź na wezwanie z dnia 16 października 2017 r. Odpowiedz została udzielona przez L. K., osobę, której służbowy email ([...]) widniał na wniosku o zwrot VAT z dnia 15 sierpnia 2017 r. Zauważyć przy tym należy, że wnioski o zwrot przez polski organ podatkowy badane są jedynie pod względem merytorycznym, a nie formalnym (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 września 2015 r., I FSK 325/14). L. K. był także jedną z osób udzielających w postępowaniu odwoławczym pełnomocnictwa doradcy podatkowemu K. M. Przy udzielaniu kolejnej odpowiedzi na wezwanie Organu pierwszej instancji, wysłanych drogą elektroniczna na adres emaila służbowego L. K., pismo z 31 stycznia 2018 r. zostało podpisane zarówno przez L. K. oraz przez K. K.-V. i wysłane z adresu służbowego L. K..
Należy mieć na uwadze, że wskazane w skardze kasacyjnej naruszenie art. 169 § 1 O.p. w zw. z art. 180 § 1 oraz art. 191 O.p. jest naruszeniem przepisów postępowania, które mogłoby doprowadzić do uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., tylko jeżeli wspomniane naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Skarżąca nie wykazała jednak w skardze kasacyjnej, że okoliczności dotyczące tego, że "pisma kierowane przez Spółkę do organu podatkowego, wyjaśniające transakcje pomiędzy Skarżącą a jej kontrahentem były sporządzane przez osoby, które nie posiadały umocowania do reprezentowania Skarżącej, co w konsekwencji spowodowałoby zmianę stanowiska Organu podatkowego, co do meritum. Skarżąca w istocie jak się wydaje, nie kwestionowała samych wyjaśnień, udzielonych niewątpliwie przez pracowników Spółki, nie zaś osoby trzecie. W sytuacji zarzutu naruszenia przez Organ podatkowy przepisów prawa podatkowego i zaaprobowanie tego domniemanego naruszenia przez Sąd pierwszej instancji, konieczne jest po stronie podatnika obowiązek uzasadnienia wskazującego na to, że następstwa stwierdzonych uchybień procesowych były na tyle istotne, iż miały one zasadniczy wpływ na treść wydanego orzeczenia. Tymczasem w przedmiotowej sprawie Skarżąca obowiązkowi temu nie zadośćuczyniła, ograniczając się jedynie do ogólnego wykazania braku umocowania osób udzielających wyjaśnień, ale bez wskazania jaki to miało wpływ na udzielone odpowiedzi. Należy również zwrócić uwagę, że argumentacja dotycząca braku umocowania osób udzielających odpowiedzi ze strony Spółki na wezwania do wyjaśnień w zakresie przedstawionych faktur, które kierował do Strony Organ pierwszej instancji została przedstawiona dopiero na etapie skargi kasacyjnej i to mimo aktywnego uczestnictwa w postępowaniu podatkowym, które jednak nie zaowocowało przedstawieniem przez Stronę innych dowodów niż te zgromadzone przez organy podatkowe. Poza stanowiskiem powołanym w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zgodnie z którym organy podatkowe działające w sprawie były w niej zobligowane do zbadania czy przedmiotem wniosku były faktury dokumentujące dostawę, czy też świadczenie usług oraz wskazaniem na uwzględniony przez WSA wniosek o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentu (w trybie art. 106 § 3 p.p.s.a) stanowiącego tłumaczenie przysięgłe Aneksu nr 1 regulującego zasady współpracy pomiędzy Skarżącą, a jej kontrahentem, a który to jednak nie potwierdził prawidłowości tezy prezentowanej w niniejszej sprawie przez Skarżącą – Strona nie dostarczyła w istocie żadnej argumentacji, która mogłaby zmienić zapadłe przed Sądem pierwszej instancji rozstrzygnięcie, a jej wskazane przez nią kwestię stanowiły jedynie polemikę ze stanowiskiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.
W świetle powyższej argumentacji nie sposób było uznać za zasadne sformułowanych przez Stronę w skardze kasacyjnej zarzutów naruszenia przepisów postępowania, które to mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
6.5. Odnosząc się do sformułowanych przez Skarżącą w skardze kasacyjnej zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego tj. art. 89 ust. 1 pkt 3 ustawy o VAT oraz art. 7 w zw. z art. 86 tejże ustawy, zauważyć należy, że błędne zastosowanie konkretnego przepisu prawa materialnego polega na tak zwanym błędzie w subsumcji, a więc błędnym uznaniu stanu faktycznego ustalonego w sprawie za odpowiadający stanowi hipotetycznemu przewidzianemu w mającej zastosowanie w sprawie normie prawnej. Ocena zasadności zastosowania prawa materialnego może zostać dokonana jedynie na gruncie prawidłowo ustalonego i ocenionego stanu faktycznego. Dlatego też Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdził naruszenia powyższych przepisów przez ich nieprawidłowe zastosowanie. Na gruncie stanu faktycznego ustalonego w niniejszej sprawie Sąd pierwszej instancji w prawidłowy sposób zastosował wskazane przepisy ustawy o VAT, opierając się na prawidłowo zgromadzonym w sprawie przez organy podatkowe materiale dowodowym, który to był wystarczający do dokonania rozstrzygnięcia w sprawie Skarżącego.
7. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
8. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na zasadzie art. 204 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.
M. Chodacka M. Golecki (spr.) Ryszard Pęk
Sędzia del. WSA Sędzia NSA Sędzia NSA

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI