I FSK 1414/06

Naczelny Sąd Administracyjny2007-10-30
NSApodatkoweWysokansa
VATdodatkowe zobowiązanie podatkoweprawo unijneokres przedakcesyjnyspółka cywilnaskarga kasacyjnaNSA

NSA oddalił skargę kasacyjną spółki cywilnej w sprawie dotyczącej dodatkowego zobowiązania w VAT za okres przed przystąpieniem Polski do UE, uznając przepisy za zgodne z prawem krajowym.

Spółka cywilna zaskarżyła decyzje dotyczące dodatkowego zobowiązania w podatku VAT za okres przed 1 maja 2004 r. Zarzuty dotyczyły m.in. naruszenia prawa unijnego i Konstytucji RP. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, a Naczelny Sąd Administracyjny utrzymał wyrok w mocy, argumentując, że przepisy unijne nie mają zastosowania do okresu sprzed przystąpienia Polski do UE.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej spółki cywilnej od wyroku WSA w Olsztynie, który oddalił jej skargę na decyzje Dyrektora Izby Skarbowej w O. dotyczące dodatkowego zobowiązania w podatku od towarów i usług za okres od listopada 2002 r. do sierpnia i grudnia 2003 r. Spółka zarzucała organom podatkowym m.in. naruszenie prawa unijnego, w tym VI Dyrektywy VAT, oraz art. 91 Konstytucji RP i art. 93 i 249 Traktatu UE. Podnosiła, że dodatkowe zobowiązanie podatkowe nie ma podstaw prawnych w prawie unijnym i nie powinno być stosowane po przystąpieniu Polski do UE. WSA oddalił skargę, wskazując na uchwały NSA potwierdzające ciągłość instytucji dodatkowego zobowiązania podatkowego oraz na brak podstaw do uwzględnienia zarzutów dotyczących prawa europejskiego, ponieważ okres rozliczeniowy przypadał przed akcesją Polski do UE. NSA w wyroku z dnia 30 października 2007 r. oddalił skargę kasacyjną, podzielając stanowisko WSA. Sąd podkreślił, że przepisy prawa wspólnotowego nie mogą mieć mocy wiążącej, gdyż stan faktyczny sprawy dotyczy okresu, gdy Polska nie była państwem członkowskim Unii Europejskiej. NSA powołał się na uchwałę NSA z dnia 12 września 2005 r., sygn. akt I FPS 2/05, zgodnie z którą nie narusza prawa ustalenie dodatkowego zobowiązania podatkowego za okresy rozliczeniowe sprzed 1 maja 2004 r. na podstawie art. 109 ustawy o VAT z dnia 11 marca 2004 r.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, przepisy te nie naruszają prawa, ponieważ prawo unijne nie ma zastosowania do okresu sprzed akcesji Polski do UE.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że przepisy VI Dyrektywy VAT oraz Traktatu UE nie mogą mieć mocy wiążącej w odniesieniu do okresu rozliczeniowego przypadającego przed przystąpieniem Polski do Unii Europejskiej. Podkreślono, że NSA w uchwale I FPS 2/05 potwierdził dopuszczalność ustalania dodatkowego zobowiązania podatkowego na podstawie przepisów obowiązujących przed 1 maja 2004 r.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (10)

Główne

u.p.t.u. art. 109 § ust. 4,5,6

Ustawa o podatku od towarów i usług

Przepisy te, mimo że pochodzą z ustawy z dnia 11 marca 2004 r., mogą być stosowane do okresów rozliczeniowych sprzed 1 maja 2004 r. w zakresie ustalania dodatkowego zobowiązania podatkowego.

Pomocnicze

Ustawa z dnia 8 stycznia 1993r.

Wspomniana jako poprzedniczka ustawy z 2004 r., z identyczną instytucją prawną dodatkowego zobowiązania podatkowego.

u.p.d.o.f. art. 175

Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług

Przepis wskazujący na utratę mocy ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r.

o.p. art. 6

Ordynacja podatkowa

Definicja 'podatku', która była przedmiotem analizy w kontekście charakteru prawnego dodatkowego zobowiązania.

u.p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit.a)

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia decyzji w przypadku naruszenia prawa.

u.p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres kontroli sądu administracyjnego.

Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § § 1 i 2

Zasady sprawowania wymiaru sprawiedliwości przez sądy administracyjne.

u.p.p.s.a. art. 183

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zasada rozpoznawania sprawy w granicach skargi kasacyjnej.

u.p.p.s.a. art. 184

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do oddalenia skargi kasacyjnej.

u.p.p.s.a. art. 204 § pkt 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do orzeczenia o kosztach.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Prawo unijne nie ma zastosowania do okresu sprzed przystąpienia Polski do UE. Ustalenie dodatkowego zobowiązania podatkowego na podstawie art. 109 ustawy o VAT z dnia 11 marca 2004 r. za okres sprzed 1 maja 2004 r. jest dopuszczalne.

Odrzucone argumenty

Zarzuty naruszenia prawa unijnego, Konstytucji RP i Traktatu UE w odniesieniu do okresu przedakcesyjnego. Dodatkowe zobowiązanie podatkowe nie ma podstaw prawnych w prawie unijnym i nie powinno być stosowane po przystąpieniu Polski do UE.

Godne uwagi sformułowania

Przepisy prawa wspólnotowego nie mogą mieć w sprawie mocy wiążącej, gdyż stan faktyczny sprawy dotyczy okresu gdy Polska nie była państwem członkowskim Unii Europejskiej. Nie narusza prawa ustalenie dodatkowego zobowiązania podatkowego za okresy rozliczeniowe sprzed 1 maja 2004 r. na podstawie art. 109 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług.

Skład orzekający

Juliusz Antosik

przewodniczący

Małgorzata Długosz- Szyjko

członek

Artur Mudrecki

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Uzasadnienie dopuszczalności stosowania krajowych przepisów podatkowych (w tym dodatkowego zobowiązania VAT) do okresów rozliczeniowych sprzed przystąpienia Polski do Unii Europejskiej, pomimo zarzutów naruszenia prawa unijnego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji okresu przejściowego przed akcesją Polski do UE. Interpretacja może być odmienna dla okresów po 1 maja 2004 r.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia zgodności polskiego prawa podatkowego z prawem unijnym, szczególnie w kontekście okresu przedakcesyjnego, co jest istotne dla praktyków prawa podatkowego.

Czy polskie przepisy VAT sprzed wejścia do UE były zgodne z prawem unijnym? NSA wyjaśnia.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I FSK 1414/06 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2007-10-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-11-29
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Artur Mudrecki /sprawozdawca/
Juliusz Antosik /przewodniczący/
Małgorzata Długosz- Szyjko
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne
Podatek od towarów i usług
Sygn. powiązane
I SA/Ol 321/06 - Wyrok WSA w Olsztynie z 2006-08-24
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2004 nr 54 poz 535
art. 109 ust. 4,5,6
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Juliusz Antosik Sędziowie Sędzia WSA del. Małgorzata Długosz-Szyjko Sędzia NSA Artur Mudrecki (spr.) Protokolant Karol Olton po rozpoznaniu w dniu 30 października 2007 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej C. T. Spółka cywilna - G. S., H. E. G. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 24 sierpnia 2006 r., sygn. akt I SA/Ol 321/06 w sprawie ze skargi C. T. Spółka cywilna - G. S., H. E. G. P. na decyzje Dyrektora Izby Skarbowej w O. z dnia 10 maja 2006 r., nr [...] i [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za listopad i grudzień 2002 r. oraz od stycznia do sierpnia i grudzień 2003 r. 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od C. T. Spółka cywilna - G. S., H. E. G. P. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w O. kwotę 900 zł (słownie: dziewięćset złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 24 sierpnia 2006 r., sygn. akt I SA/Ol 321/06, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę C. T. s.c. G. S., H. E. G. - P. na decyzje Dyrektora Izby Skarbowej w O. z dnia 10 maja 2006 r., nr [...] i [...], w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące listopad i grudzień 2002 r. oraz za miesiące od stycznia do sierpnia i grudzień 2003 r.
Jak wynika z treści uzasadnienia zaskarżonego wyroku, zaskarżonymi do Sądu decyzjami organ II instancji utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. z dnia 11 marca 2005r. nr [...] określającą i ustalającą dodatkowe zobowiązanie w podatku od towarów i usług za m-ce listopad i grudzień 2002r. oraz decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. z dnia 11 marca 2005r. nr [...] określającą zobowiązanie w podatku od towarów i usług za m-ce od stycznia do lipca 2003r. i ustalającą dodatkowe zobowiązanie za te miesiące oraz uchylił wymienioną decyzję w części określenia i ustalenia zobowiązania za grudzień 2003r. - umarzając postępowanie w tym zakresie.
Podstawą wydania decyzji przez organ podatkowy I instancji były ustalenia, że skarżąca Spółka w deklaracjach VAT za miesiące listopad i grudzień zaniżyła podatek należny VAT o kwotę 6.565,50 zł, a za miesiące od stycznia do czerwca 2003r. o kwotę 12.038,95 zł przez nie zaewidencjonowanie sprzedaży używanych telefonów i akcesoriów telefonicznych.
Dyrektor Izby Skarbowej w O. po przeprowadzeniu w postępowaniu odwoławczym dodatkowych dowodów żądanych przez stronę, zasadniczo podzielił ustalenia i wnioski z nich wywiedzione przez organ I instancji, szczegółowo odnosząc się do zarzutów i argumentów odwołań.
Uchylając decyzję za poszczególne miesiące 2003r. w części dotyczącej grudnia 2003r. uznał, że brak jest dowodu na to, iż w tym miesiącu nastąpiła sprzedaż 17 telefonów wykazanych w ręcznej ewidencji zakupu.
Nie uwzględnił zarzutów odwołań o niedopuszczalności ustalenia dodatkowego zobowiązania w stosunku do spółki cywilnej. Wskazał, że zgodnie z utrwaloną linią orzecznictwa sądów administracyjnych dopuszczalne jest ustalenie wobec spółki cywilnej dodatkowego zobowiązania podatkowego na podstawie art. 27 ust. 5 i 6 ustawy z dnia 8 stycznia 1993r. Powołał się na stanowisko wyrażone w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 marca 2005r. sygn. akt FPS 1/04 oraz wyrok z dnia 29 maja 2003r. sygn. akt III SA 2669/01.
Stwierdził ponadto, że organ podatkowy I instancji ustalając dodatkowe zobowiązania powinien był powołać normy obowiązujące w dacie wydania decyzji, tj. art.109 ust.4, 5 i 6 ustawy z dnia 11 marca 2004r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. nr 54, poz.535 ze zm.) (dalej: ustawa o VAT z 11 marca 2004 r.) zgodnie bowiem z art. 175 tej ustawy ustawa z dnia 8 stycznia 1993r. utraciła moc. W ustawie z dnia 11 marca 2004r. przewidziano identyczną instytucję prawną jak w poprzedniej ustawie odnośnie dodatkowego zobowiązania podatkowego. Organ wskazał na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 września 2005r. sygn. akt I FPS 2/05. Uznał, że powołanie przez organ I instancji przepisów nie obowiązujących na dzień wydania zaskarżonej decyzji nie stanowi jednak podstawy do uchylenia decyzji w części dotyczącej ustalenia dodatkowego zobowiązania podatkowego.
W skargach do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego strona wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji w części - w zakresie ustalenia dodatkowego zobowiązania podatkowego.
Zaskarżonym decyzjom zarzuciła naruszenie art. 91 Konstytucji RP i art. 93 i 249 Traktatu ustanawiającego Unię Europejską, dyspozycji artykułów: 2, 5, 6,
7, 10(2) i 11(1)(2) VI Dyrektywy, artykułu 27 VI Dyrektywy oraz dyspozycji art. 5, art. 7, art. 8 i art. 29 ustawy o VAT z dnia 11 marca 2004 r.
Uzasadniając powyższe zarzuty w szczególności podniosła, że Dyrektor Izby Skarbowej wskazując jako podstawę prawną ustalenia dodatkowego zobowiązania podatkowego art. 109 ust. 4, ust. 5 i ust. 6 ustawy o VAT z dnia 11 marca 2004r. całkowicie pominął normy prawa unijnego. Zdaniem skarżącej na dzień rozstrzygnięcia dokonanego przez Dyrektora Izby Skarbowej, w kontekście uchwały podjętej w dniu 12 września 2005r. sygn. akt I FPS 2/05 przez Naczelny Sąd Administracyjny oraz z uwagi na uregulowania zawarte w VI Dyrektywie - brak było jakichkolwiek podstaw prawnych do ustalenia wobec Spółki tzw. dodatkowego zobowiązania podatkowego.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargi. Sąd I instancji wskazał na uchwały NSA, tj. uchwałę z dnia 14 marca 2005 r., sygn. akt FPS 1/04 (publ. ONSA i WSA 3 (6) 2005 r., poz. 51) oraz uchwałę z dnia 12 września 2005 r., sygn. akt I FPS 2/05 (publ. ONSA i WSA 1 (10) 2006 r. poz. 1) podkreślając, że uchwalenie nowej ustawy nie oznaczało wprowadzenia nowej kategorii zobowiązań podatkowych, a w szczególności nowej kategorii w postaci dodatkowego zobowiązania podatkowego. Nie ulega wątpliwości, że zamiarem ustawodawcy było zachowanie ciągłości instytucji dodatkowego zobowiązania podatkowego w kształcie uregulowanym w poprzedniej ustawie. Wprawdzie, zdaniem Sądu, w sytuacji gdy organ odwoławczy stwierdził, że organ I instancji ustalając dodatkowe zobowiązanie powołał się na przepis nieobowiązującej ustawy a decyzja ta nie zawierała innych wad dających podstawę do jej uchylenia w całości lub części, to utrzymując je w mocy, powinien był w sentencji decyzji odwoławczych zamieścić przepis prawa materialnego, który powinien być zastosowany. Powołanie się na art. 109 ust. 4, 5 i 6 ustawy z dnia 11 marca 2004r. w uzasadnieniu decyzji stanowi uchybienie proceduralne, które jednak nie miało wpływu na wynik sprawy.
Odnosząc się do zagadnienia zgodności z prawem europejskim przepisu, który stanowił podstawę ustalenia dodatkowego zobowiązania Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia zarzutów w tym zakresie. WSA stwierdził, że charakter prawny dodatkowego zobowiązania podatkowego nie jest jednoznaczny. Wprawdzie świadczenie to ma cechy określone w art. 6 Ordynacji podatkowej, ale też jednocześnie kary pieniężnej. Stosowane jest dopiero w przypadkach naruszenia przez podatnika zasady prawidłowego deklarowania i rozliczania VAT. Pełni więc funkcje prewencyjne, dyscyplinując podatników do przestrzegania ustawy podatkowej. Na taki właśnie szczególny charakter dodatkowego zobowiązania podatkowego wskazał Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 29 kwietnia 1998r. sygn. akt K 17/97 (OTK nr 3/1998, poz.30) i w wyroku z dnia 30 listopada 2004r. sygn. akt SK 31/04 (OTK-A nr 10/2004, poz.110). Skoro, jak to potwierdzono uchwałą NSA z dnia 12 września 2005 r. unormowania w zakresie dodatkowego zobowiązania podatkowego stanowią kontynuację unormowań, których oceny dokonał w powyższych wyrokach Trybunał Konstytucyjny to niewątpliwie wykładnia co do charakteru prawnego dodatkowego zobowiązania, dokonana w procesie badania zgodności przepisów z Konstytucją odnosi się do oceny dodatkowego zobowiązania podatkowego na gruncie ustawy z dnia 11 marca 2004r.
Sąd I instancji podzielił wyrażone w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 27 lipca 2006 r., sygn. akt I Sa/Ol 248/06 stanowisko, że tzw. sankcja nie jest podatkiem obrotowym a w szczególności podatkiem VAT. Zdaniem Sądu, nie jest środkiem specjalnym w rozumieniu art. 27 VI Dyrektywy, stosowanym na zasadzie odstępstwa od uregulowań VI Dyrektywy. Za środek specjalny należy uznać bowiem taką regulację w prawie krajowym, która powoduje zachwianie któregoś z elementów konstrukcji podatku od towarów i usług przy przyjętym z góry założeniu ustawodawcy, że pewne zdarzenia występujące w normalnym toku działalności gospodarczej mogą prowadzić do dysproporcji między korzystaniem przez podatnika z przyznanych uprawnień a interesem budżetu Państwa w uzyskiwaniu należnych wpływów z tytułu podatku.
Na takie rozumienie środka specjalnego jako wyjątku od przepisów Dyrektywy wskazują podane w Komentarzu do Dyrektyw Rady Unii Europejskiej pod redakcją K.Sachsa (wyd. CH. Beck W-wa 2004r.) przykłady stosowania środków specjalnych w Państwach Członkowskich (str.747-751) oraz przytoczone orzecznictwo ETS odnoszące się do tej kwestii (str.752-756). Żadne z orzeczeń ETS nie dotyczyło dodatkowych zobowiązań a odstępstw od art. 17 (odliczeń podatku naliczonego), art. 11 (podstawy opodatkowania). Podobieństwo instytucji dodatkowego zobowiązania podatkowego do środków specjalnych o których mowa w art. 27 ust.1 VI Dyrektywy wynika wyłącznie z funkcji, jaką VI Dyrektywa przypisuje środkom specjalnym.
WSA dalej zaznaczył, że interesującą analizę charakteru prawnego dodatkowego zobowiązania podatkowego na tle prawa wspólnotowego przedstawili autorzy artykułu zamieszczonego w Przeglądzie Podatkowym (8/2006 str.31-37) D. Durda i T. Burczyński przyjmując w konkluzji, że stanowi ono rodzaj podatku bezpośredniego, o którym mowa w art. 33 VI Dyrektywy. Powołali orzeczenie ETS z dnia 19 września 2002r., w którym Trybunał stwierdził, że art. 33 VI Dyrektywy nie wyklucza stosowania lub wprowadzenia podatku, który nie jest powszechny, proporcjonalny do ceny i płacony na każdym etapie łańcucha produkcji i dystrybucji.
Wobec powyższych rozważań Sąd uznał, że powoływanie się na sprzeczność polskiego unormowania w zakresie podstawy i zasad ustalania dodatkowego zobowiązania podatkowego jako sankcji z przytoczonymi w skardze przepisami VI Dyrektywy nie jest zasadne. Nietrafne zatem także są zarzuty naruszenia art. 91 Konstytucji oraz art. 93 i 249 Traktatu ustanawiającego Unię Europejską.
W skardze kasacyjnej pełnomocnik spółki zaskarżył powyższy wyrok w całości wnosząc i jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.
Skarga kasacyjna została oparta na naruszeniu;
1. przepisów prawa materialnego:
- art. 5, 7, 8 i 29 ustawy o VAT z dnia 11 marca 2004 r. poprzez niedokonanie ich łącznej oceny na gruncie artykułów: 2, 5, 6, 7, 10 i 11 VI Dyrektywy, co miało wpływ na błędne określenie przedmiotu i podstawy opodatkowaniu podatkiem VAT oraz treści artykułu 12 VI Dyrektywy w zakresie w jakim reguluje stosowanie stawek obowiązujących w momencie zaistnienia zdarzenia podlegającego opodatkowaniu,
- art. 109 ustawy o VAT z dnia 11 marca 2004 r. z pominięciem treści artykułu 27 i 33 VI Dyrektywy,
- art. 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa, w zakresie w
jakim ustanawia definicję "podatku",
2. przepisów postępowania poprzez niezastosowanie art. 145 § 1 pkt 1 lit.a) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej: u.p.p.s.a.), z uwagi na naruszenie zasad wyrażonych w:
* art. 91 Konstytucji RP w związku z art. 93 i art. 249 Traktatu Ustanawiającego Wspólnotę Europejską oraz postanowień zawartych w Załączniku XII do Aktu przystąpienia Polski,
* Ogłoszeniu Rady Ministrów z dnia 11 maja 2004 r. w sprawie stosowania
prawa Unii Europejskiej,
* art. 1 § 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych,
- art. 134 § 1 u.p.p.s.a.
Autor skargi kasacyjnej znaczną część tego środka zaskarżenia poświęcił na obszerne przedstawienie zarzutów jakie stawiał w skargach do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. W dalszej części podkreślił, że Sąd I instancji dokonał zaskarżonego rozstrzygnięcia z pominięciem kryterium kontroli określonym w art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz.1269) oraz nie zbadał w pełnym zakresie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, do czego ma uprawnienie na podstawie art. 134 § 1 u.p.p.s.a.
Autor skargi kasacyjnej kolejno przytoczył fragmenty uzasadnienia zaskarżonego wyroku stwierdzając, że rozstrzygnięcie Sądu I instancji nie zawiera dokładnej i szczegółowej analizy obowiązywania (bądź nie) art. 109 ust. 4 i ust. 5 ustawy z dnia 11.03.2004 r. na gruncie norm prawa międzynarodowego. Skarżąca wskazała, że podtrzymuje swoje zarzuty podniesione w skargach wniesionych do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w dniu 12 czerwca 2006 r. jednocześnie podnosząc, że utrzymanie w polskich przepisach regulacji, którym może być przypisany charakter środków specjalnych w rozumieniu artykułu 27(1), nie zostało zapisane w Traktacie Akcesyjnym." (VI Dyrektywa VAT. Komentarz - Wyd. C.H. Beck, W-wa 2004, str.752). Załącznik XII do Aktu przystąpienia Polski, stanowiący wykaz uzgodnień wynegocjowanych przed przystąpieniem Polski do Unii Europejskiej w pkt 9 zawiera uzgodnienia w przedmiocie "PODATKÓW". W treści uzgodnień brak jest ustaleń w sprawie stosowania przez Polskę jakichkolwiek dodatkowych środków odbiegających od postanowień VI Dyrektywy. Brak zapisów w Traktacie Akcesyjnym o możliwości stosowania powyższej sankcji, wyklucza możliwość jej zastosowania po dniu przystąpienia do Unii Europejskiej, tj. po dniu 1 maja 2004.
Zdaniem strony uzgodnienia zaakceptowane i przyjęte przez Polskę do stosowania, wynikające z w/w Załącznika XII, potwierdzają treść artykułu 27(1) VI Dyrektywy, zgodnie z którym dopiero w przypadku zachowania procedury przewidzianej do wprowadzeniem środka specjalnego przez Państwo Członkowskie oraz uzyskania zgody Komisji powstaną podstawy prawne do wprowadzenia przez polskiego ustawodawcę tzw. dodatkowego zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług. W rozpatrywanej sprawie zastosowanie przez organy podatkowe 30% sankcji administracyjnej określanej mianem "zobowiązania dodatkowego" nie znajduje podstaw prawnych w wyżej powołanych normach VI Dyrektywy. Zgodnie z "Małym słownikiem języka polskiego" (Wyd. PWN, Warszawa 1995 r., str.831) pojęcie "sankcja" oznacza m.in. środek przewidziany przez prawo, stosowany wobec osób przekraczających przepisy prawne (kara, grzywna). W kontekście powyższego należy przyjąć, że wbrew wskazaniu składu orzekającego, do sankcji administracyjnej zwanej "dodatkowym zobowiązaniem" nie będzie miało zastosowania uprawnienie Państw Członkowskich wyrażone w artykule 33(1) VI Dyrektywy.
Autor skargi kasacyjnej końcowo zaznaczył, że "dodatkowe zobowiązanie" nie stanowi podatku, ani żadnej opłaty skarbowej zarówno w rozumieniu artykułu 33(1) VI Dyrektywy, jak i w rozumieniu art. 6 Ordynacji podatkowej, co podkreślił w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku WSA w Olsztynie.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Skarbowej w O. wniósł o jej oddalenie w całości jako niemającej usprawiedliwionych podstaw. Dodatkowo wniósł o zasądzenie od skarżącego na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w O. kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżony nią wyrok nie narusza prawa we wskazany w niej sposób.
W świetle art. 183 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.- zwanej dalej w skrócie u.p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i bierze z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Oznacza to jego związanie wnioskami i zarzutami skargi kasacyjnej. Sąd nie może wyjść ani poza granice skargi kasacyjnej, ani samodzielnie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, ani ich uściślać, bądź w inny sposób korygować. Naczelny Sąd Administracyjny nie jest także władny badać, czy w sprawie nie naruszono innego przepisu niż powołane w postawach kasacji. Granice skargi kasacyjnej wyznaczają między innymi wskazane w niej podstawy. Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przy czym adresatem zarzutu naruszenia prawa, zarówno materialnego, jak i przepisów postępowania, może być tylko Sąd I instancji.
W tych ramach już na wstępie za trudno zrozumiały uznać trzeba fakt, że w skardze kasacyjnej w rozpatrywanym zakresie przywołano art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), w świetle którego sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej. Nie ulega przecież wątpliwości, że sąd pierwszej instancji nie uchylił się od tej kontroli, czego wyrazem jest wyrok objęty skargą kasacyjną, w którym jako jedyne kryterium oceny zaskarżonej decyzji przyjęto właśnie treść regulacji prawnej. Strona wnosząca skargę nie wskazała zaś okoliczności, z których wynikałoby, że została ona przeprowadzona w sposób będący naruszeniem reguł wynikających ze wspomnianego art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Należy wskazać, że takie same mankamenty zawiera zarzut naruszenia art. 134 § 1 u.p.p.s.a. co również czyni go bezzasadnym.
Dalej odnosząc się do naruszenia prawa formalnego, tj.: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) u.p.p.s.a.- z uwagi na naruszenie zasad wyrażonych w art. 91 Konstytucji RP w związku z art. 93 i art. 249 TWE oraz postanowień zawartych w Załączniku XII do Aktu przystąpienia Polki oraz ogłoszeniu Rady Ministrów z dnia 11 maja 2004 r. w sprawie stosowanie prawa Unii Europejskiej, to należy zauważyć, że zarzuty te nie były skierowane przeciwko prawidłowości przyjętych przez Sąd I instancji ustaleń faktycznych.
W sytuacji niezakwestionowania ustaleń faktycznych, poczynionych przez organ podatkowy i następnie przyjętych przez Sąd I instancji, ocena zasadności zarzutu naruszenia prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie ustalonego w sprawie stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżący uznaje za prawidłowy (por. wyr. NSA z dnia 12 października 2004 r., GSK 843/04, niepubl.; wyr. NSA z dnia 22 października 2004 r., FSK 624/04, niepubl.; także wyr. NSA z dnia 18 listopada 2004 r., GSK 861/04, niepubl.).
Oceniając więc podniesione zarzuty naruszenia prawa materialnego w kontekście przyjętego przez Sąd I instancji stanu faktycznego, stwierdzić należy, że są one nie zasadne. Istotnym dla tej kwestii będzie wskazanie - jak też to słusznie uczynił Wojewódzki Sąd Administracyjny - na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 września 2005r., sygn. akt I FPS 2/05. Wyrażono w niej pogląd, że nie narusza prawa ustalenie dodatkowego zobowiązania podatkowego za okresy rozliczeniowe sprzed 1 maja 2004 r. na podstawie art. 109 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług. Naczelny Sąd Administracyjny, w tym składzie, podziela wykładnię dokonaną ww. uchwale. Dodatkowo nadmienia, że uchwała ta cały czas istnieje w obrocie prawnym bowiem jakikolwiek skład sądu administracyjnego nie uznał, iż nie podziela stanowiska w niej wyrażonego i nie wystąpił z przedstawieniem powstałego zagadnienia prawnego do rozstrzygnięcia odpowiedniemu składowi (a takie uprawnienie przysługuje na podstawie art. 269 u.p.p.s.a.).
Należy zauważyć, że pogląd wyrażony w powyższej uchwale dotyczy ustalenia dodatkowego zobowiązania podatkowego za okresy rozliczeniowe sprzed 1 maja 2004 r. czyli czasu w którym Polska nie była członkiem Unii Europejskiej. W tym tle należy wskazać, że wątpliwości co do zgodności z prawem wspólnotowym konstrukcji prawnej dodatkowego zobowiązania podatkowego, przewidzianego przez prawo polskie, były przedmiotem pytania prejudycjalnego skierowanego do ETS przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi (sygn. sprawy przed ETS: C-168/06 Ceramika Paradyż), na które ETS odmówił udzielenia odpowiedzi podkreślając, że nie jest właściwy w zakresie wykładni dyrektyw wspólnotowych dotyczących podatku VAT, jeśli chodzi o okres rozliczeniowy, dotyczący podatków będących przedmiotem sprawy przed sądem krajowym, sprzed przystąpienia państwa członkowskiego do UE (postanowienie ETS z 6 marca 2007 r., Dz.U. UE z 2007 r. Nr C 96, s. 22).
Przenosząc powyższe uwagi na grunt zarzutów skargi kasacyjnej należy podnieść, że wskazane w nich przepisy prawa wspólnotowego nie mogą mieć w sprawie mocy wiążącej, gdyż stan faktyczny sprawy (okres rozliczeniowy za który zostało ustalone dodatkowe zobowiązanie podatkowe) dotyczy okresu gdy Polska nie była państwem członkowskim Unii Europejskiej. Z tym poglądem koresponduje także wyrok Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości w Luksemburgu z dnia 10 stycznia 2006 r. w sprawie C-302/04 Ynos kjt przeciwko J. Vardze, w którym wskazano, że Trybunał nie jest właściwy do dokonania wykładni jeżeli okoliczności faktyczne sporu przed sądem krajowym miały miejsce przed przystąpieniem nowego państwa członkowskiego do Unii Europejskiej (wyrok opub. W Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej nr C48/7).
Wobec powyższych wywodów także zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego należało uznać za bezzasadne i stwierdzić, że Sąd i instancji nienaruszył przepisu, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a poprzez jego niezastosowanie.
Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym, oddalił skargę kasacyjną. O kosztach orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 cytowanej ustawy.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI