I FSK 1406/07
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną organu podatkowego, uznając, że WSA prawidłowo uchylił decyzję o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej z powodu niewyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności faktycznych.
Sprawa dotyczyła odpowiedzialności osoby trzeciej (byłego członka zarządu spółki) za zaległości podatkowe w VAT. WSA uchylił decyzję organu podatkowego, uznając, że nie zebrano wystarczającego materiału dowodowego do oceny, czy w odpowiednim czasie zgłoszono upadłość spółki. NSA oddalił skargę kasacyjną organu, podzielając stanowisko WSA co do konieczności dalszego wyjaśnienia stanu faktycznego, w szczególności w zakresie momentu powstania przesłanek do ogłoszenia upadłości.
Przedmiotem sprawy była skarga kasacyjna Dyrektora Izby Skarbowej od wyroku WSA, który uchylił decyzję o odpowiedzialności podatkowej J. O. jako osoby trzeciej za zaległości podatkowe spółki "Z." Sp. z o.o. w VAT. Organ I instancji ustalił odpowiedzialność J. O., wskazując, że upadłość spółki została ogłoszona po terminie, a spółka znajdowała się w złej kondycji finansowej już pod koniec 2000 r. WSA uznał, że organy podatkowe nie zebrały wystarczającego materiału dowodowego, odmawiając przeprowadzenia kluczowych dowodów wnioskowanych przez J. O., takich jak opinia biegłego czy przesłuchanie syndyka, które mogłyby wykazać brak przesłanek do ogłoszenia upadłości w okresie sprawowania funkcji przez J. O. NSA oddalił skargę kasacyjną organu, stwierdzając, że WSA prawidłowo ocenił postępowanie dowodowe i konieczność dalszego wyjaśnienia stanu faktycznego. Sąd podkreślił, że organy podatkowe mogą samodzielnie ocenić moment właściwy do zgłoszenia wniosku o upadłość, ale ustalenia te muszą być oparte na wyczerpującym materiale dowodowym, a nie dowolne. NSA uznał, że zarzuty procesowe skargi kasacyjnej są bezzasadne, a zarzut dotyczący okresu sprawowania funkcji przez J. O. nie wpływa na poprawność rozstrzygnięcia.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, organ podatkowy nieprawidłowo ustalił odpowiedzialność, ponieważ nie zebrał wystarczającego materiału dowodowego, odmawiając przeprowadzenia kluczowych dowodów wnioskowanych przez stronę.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że odmowa przeprowadzenia dowodów wnioskowanych przez stronę (np. opinia biegłego, przesłuchanie syndyka) uniemożliwiła prawidłowe ustalenie stanu faktycznego, w szczególności czy w okresie sprawowania funkcji przez członka zarządu istniały przesłanki do ogłoszenia upadłości spółki.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (9)
Główne
Ord.pod. art. 116 § 1
Ordynacja podatkowa
Ord.pod. art. 116 § 2
Ordynacja podatkowa
Pomocnicze
P.p.s.a. art. 141 § 4
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 145 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 150
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ord.pod. art. 122
Ordynacja podatkowa
Ord.pod. art. 180
Ordynacja podatkowa
Ord.pod. art. 188
Ordynacja podatkowa
Prawo upadłościowe art. 5 § 1 i 2
Argumenty
Skuteczne argumenty
Niewystarczające zebranie materiału dowodowego przez organy podatkowe, w tym odmowa przeprowadzenia kluczowych dowodów (opinia biegłego, przesłuchanie syndyka), uniemożliwiło stronie wykazanie braku przesłanek do ogłoszenia upadłości w odpowiednim czasie. Konieczność prawidłowego ustalenia stanu faktycznego, w tym okresu sprawowania funkcji przez członka zarządu.
Odrzucone argumenty
Zarzuty naruszenia przepisów postępowania przez WSA, w tym niewłaściwe zastosowanie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. i art. 141 § 4 P.p.s.a. Zarzuty naruszenia prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie art. 116 § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej.
Godne uwagi sformułowania
Ustalenia te nie mogą być jednak dowolne i muszą być oparte na wyczerpującym materiale dowodowym. Sąd I instancji nie dokonywał ustaleń faktycznych. Dokonał jedynie oceny postępowania dowodowego przeprowadzonego przez organy podatkowe.
Skład orzekający
Maria Dożynkiewicz
przewodniczący
Tomasz Kolanowski
sprawozdawca
Jan Zając
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących odpowiedzialności osób trzecich za zaległości podatkowe, znaczenie postępowania dowodowego w sprawach podatkowych, obowiązki organów podatkowych w zakresie wyjaśniania stanu faktycznego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji odpowiedzialności za zaległości VAT i upadłość spółki, ale ogólne zasady postępowania dowodowego są uniwersalne.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa ilustruje kluczowe znaczenie prawidłowego postępowania dowodowego w sprawach podatkowych i odpowiedzialności osób trzecich, pokazując, jak błędy proceduralne mogą prowadzić do uchylenia decyzji organu.
“Odpowiedzialność za długi firmy: jak błędy organów podatkowych ratują przed zapłatą?”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI FSK 1406/07 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2008-12-12 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2007-09-17 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Jan Zając Maria Dożynkiewicz /przewodniczący/ Tomasz Kolanowski /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6110 Podatek od towarów i usług Hasła tematyczne Podatek od towarów i usług Podatkowe postępowanie Sygn. powiązane I SA/Go 1283/06 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z 2007-03-27 Skarżony organ Dyrektor Izby Skarbowej Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270 art. 141 par. 4 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Dz.U. 1997 nr 137 poz 926 art. 116 par. 1 i 2 Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Dożynkiewicz, Sędzia WSA del. Tomasz Kolanowski (sprawozdawca), Sędzia NSA Jan Zając, Protokolant Katarzyna Golemba, po rozpoznaniu w dniu 12 grudnia 2008 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Skarbowej w Z. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlk. z dnia 27 marca 2007 r. sygn. akt I SA/Go 1283/06 w sprawie ze skargi J. O. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Z. G. z dnia 26 lipca 2006 r. nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności osób trzecich za zaległości podatkowe z tytułu podatku od towarów i usług za kwiecień, maj oraz od lipca do grudnia 2000 r. 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w Z. G. na rzecz J. O. kwotę [...](...) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Uzasadnienie Przedmiotem skargi kasacyjnej jest wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 27 marca 2007 r., sygn. akt I SA/Go 1283/06, wydany w sprawie J. O., uchylający decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Z. z dnia 26 lipca 2006 r. w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej osób trzecich za zaległości podatkowe z tytułu podatku od towarów i usług za miesiące kwiecień, maj oraz od lipca do grudnia 2000 r. W pierwszej kolejności Sąd przedstawił stan sprawy wskazując, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w decyzją z dnia 19 listopada 2005 r. orzekł o odpowiedzialności podatkowej J. O. - jako osoby trzeciej, za zaległości podatkowe Przedsiębiorstwa Produkcyjno - Handlowo - Usługowego "Z." Sp. z o.o. z tytułu podatku od towarów i usług za miesiące kwiecień, maj oraz od lipca do grudnia 2000 r. Uzasadniając swoje stanowisko organ I instancji wskazał, że Sąd Rejonowy postanowieniem z dnia 19 marca 2002 r. ogłosił upadłość PP-H-U "Z.". Organ I instancji dokonał zgłoszenia wierzytelności na dzień ogłoszenia upadłości z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych oraz od towarów i usług. Uzyskane w wyniku likwidacji majątku dłużników środki pozwoliły na zaspokojenie w części jedynie należności pierwszej kategorii (wierzytelności organu podatkowego należą do kategorii III). Wobec braku zaspokojenia zaległości podatkowych w postępowaniu upadłościowym organ I instancji postanowieniem z 22 czerwca 2005 r. wszczął postępowanie w sprawie odpowiedzialności podatkowej J. O., jako członka (byłego) zarządu PPHU "Z.". W ocenie organu I instancji sam fakt ogłoszenia upadłości nie oznacza, że wniosek o jej ogłoszenie został złożony we właściwym czasie, a z ustaleń organu podatkowego wynika, że nie zaistniały okoliczności uwalniające stronę od odpowiedzialności podatkowej. Organ podatkowy dokonał ustaleń, kiedy zaistniały przesłanki do wystąpienia z wnioskiem o ogłoszenie upadłości na podstawie bilansu Spółki sporządzonego na dzień 30 listopada 2000 r. i 31 grudnia 2000 r., rachunku zysków i strat za okres od 1 listopada 1999 r. do 30 listopada 2000 r., oraz od 1 listopada 1999 r. do 31 grudnia 2000 r. oraz sprawozdania z przepływu środków pieniężnych. Z analizy powyższych dokumentów wynikało, że na dzień 30 listopada 2000 r. aktywa Spółki wynosiły 197.620,40 zł., należności i roszczenia 46.046,06 zł., a zobowiązania wynosiły 591.745,13 zł. (trzykrotnie przekraczając wartość majątku), powstała strata wynosiła 1.226.317,13 zł. Pozostałe wskaźniki jak wskaźnik płynności, zyskowności sprzedaży, zyskowności majątku obrazowały bardzo negatywny stan finansowy Spółki. Kapitał Spółki wynosił 4.000,00 zł. dlatego od początku Spółka nie płaciła w terminie zobowiązań. Słuchani na wniosek strony skarżącej świadkowie zgodni byli, że sytuacja finansowa Spółki była zła, ale uważali, ze z uwagi na portfel zamówień nie było podstaw do ogłoszenia upadłości. Organ podatkowy odmówił przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego z dziedziny finansów w sprawie określenia, czy w 2000 r. zaistniały przesłanki do ogłoszenia upadłości, uznając że okoliczności te stwierdzone zostały dokumentami finansowymi Spółki znajdującymi się w aktach sprawy. W ocenie organu I instancji właściwym czasem do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości był koniec 2000 r. Organ podatkowy nie uwzględnił również wniosku o przedłużenie terminu do przedłożenia dokumentów finansowych za 2000 r., ponieważ z wniosku wynikało, że skarżący zamierzał przedłożyć zestawienie obrotów i sald oraz historię rachunku bankowego, a okoliczności te udowodnione zostały w wystarczający sposób innymi dowodami. Skarżący odwołał się od powyższej decyzji wnosząc o: -uchyleniu postanowienia o odmowie uwzględnienia wniosku o dopuszczeniu dowodu z opinii biegłego z dziedziny finansów w sprawie określenia czy w 2000 r. zaistniały przesłanki do ogłoszenia upadłości "Z" Sp. z o.o. oraz postanowienia w sprawie odmowy uwzględnienia wniosku o dopuszczenie dowodu z dokumentów finansowych Spółki; - dopuszczenie w postępowaniu odwoławczym w trybie art. 229 Ordynacji podatkowej dowodu z dokumentów finansowych Spółki oraz dowodu z opinii biegłego; - dopuszczenie dowodu z akt upadłościowych "Z" Sp. z o.o. Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił naruszenie art. 180 § 1, 181, 187, 191 oraz art. 122 Ordynacji podatkowej przez uniemożliwienie podatnikowi wykazania przesłanek zwalniających go od odpowiedzialności w ten sposób, że odmówiono dopuszczenia dowodów z akt finansowych Spółki, z akt upadłościowych oraz z opinii biegłego i oparcia się przy wydaniu decyzji jedynie na dokumencie finansowym ogólnym, jakim jest bilans i rachunek zysków i strat. Skarżący wskazał nadto na naruszenie art. 116 Ordynacji podatkowej przez przyjęcie, że podatnik nie wykazał przesłanek zwalniających go z odpowiedzialności podatkowej. Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z 22 stycznia 2006 r. odmówił przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego z dziedziny finansów na okoliczność zaistnienia przesłanek ogłoszenia upadłości lub wszczęcia postępowania układowego w 2000 r. Skarżący pismem z 30 stycznia 2006 r. doprecyzował wniosek z 24 listopada 2006 r. w zakresie dopuszczenia dowodu z akt upadłościowych oraz dokumentów finansowych Spółki "Z.", wskazując na trudności w ustaleniu gdzie te dokumenty się znajdują. Na tę okoliczność skarżący wniósł o przesłuchanie D. P. - syndyka, który mógł posiadać wiedzę na temat tego gdzie znajdują się dokumenty zlikwidowanej Spółki. Organ II instancji postanowieniem z dnia 6 lutego 2006 r. odmówił przeprowadzenia dowodu z przesłuchania byłego syndyka. Pismem z 24 lutego 2006 r. skarżący przedłożył część akt upadłościowych, wskazując, że przedłożone dokumenty potwierdzają, że w okresie sprawowania przez skarżącego funkcji prezesa nie zachodziły przesłanki do ogłoszenia upadłości. Dyrektor Izby Skarbowej decyzją z 26 lipca 2006 r. uchylił decyzję organu I instancji w części orzekającej odpowiedzialność skarżącego z tytułu podatku od towarów i usług za miesiąc grudzień 2000 r. i w tym zakresie umorzył postępowanie, a w pozostałym zakresie utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy podzielił w całości stanowisko organu I instancji i nie dopatrzył się uchybień w jego postępowaniu w zakresie podnoszonym przez skarżącego. Uzasadniając potrzebę uchylenia decyzji w części ustalenia odpowiedzialności za grudzień 2000 r. organ II instancji stwierdził, że skarżący był członkiem zarządu do 31 grudnia 2000 r., natomiast termin płatności podatku (VAT) upłynął 25 stycznia 2001 r. w związku z czym nie można było obciążyć skarżącego za zaległości z tego tytułu. We wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skardze, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w części utrzymującej decyzję organu I instancji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił: - naruszenie art. 116 § 1 pkt 1 lit. b Ordynacji podatkowej, poprzez błędne zastosowanie i przyjęcie, że podatnik nie wykazał przesłanek zwalniających go z odpowiedzialności za zobowiązania Spółki "Z."; - naruszenie art. 180 § 1, 181, 187, 122 Ordynacji podatkowej poprzez uniemożliwienie skarżącemu wykazania przesłanek zwalniających z odpowiedzialności - odmówienie dopuszczenia dowodów z opinii biegłego, dowodów z rachunków bankowych Spółki oraz świadka, - naruszenie art. 116 § 2 Ordynacji podatkowej poprzez błędne zastosowanie i przyjęcie, że podatnik sprawował funkcję prezesa zarządu po dniu 18 grudnia 2000 r.; - naruszenie art. 229 Ordynacji podatkowej; - naruszenie art. 191 Ordynacji podatkowej poprzez błędne zastosowanie i uznanie, że zebrany materiał dowodowy przemawia za tym, iż nie istnieją przesłanki do zwolnienia skarżącego z odpowiedzialności; - naruszenie art. 5 § 1 i 2 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z 24 października 1934 r. - Prawo upadłościowe - poprzez błędne jego zastosowanie i uznanie, że w grudniu 2000 r. wystąpiły przesłanki pozytywne do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki "Z.". Dyrektor Izby skarbowej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim uznał skargę za zasadną. Wskazał, że zgodnie z art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej za zaległości podatkowe Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością odpowiadają solidarnie, całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja przeciwko Spółce okaże się bezskuteczna, chyba że członek zarządu wykaże, że we właściwym czasie zgłoszono upadłość lub wszczęto postępowanie układowe albo że nie zgłoszenie upadłości oraz brak postępowania układowego nastąpiły nie z jego winy, bądź też wskaże on mienie, z którego egzekucja jest możliwa. Taka konstrukcja przepisu umożliwia zwolnienie się osoby trzeciej z odpowiedzialności, jeżeli wykaże ona m.in. że w okresie, w którym była członkiem zarządu nie zaszły przesłanki do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości. W tym też zakresie osoba trzecia w rozumieniu Ordynacji podatkowej posiada inicjatywę dowodową. Prawidłowe wyjaśnienia stanu faktycznego jest niezbędną przesłanką, która umożliwia następnie prawidłowe zastosowanie prawa materialnego. Sąd stwierdził, że Skarżący konsekwentnie w toku całego postępowania, zarówno przed organem I i II instancji wskazywał i wnosił o przeprowadzenie szeregu dowodów, które w jego przekonaniu wskazują, że w okresie w którym był on członkiem zarządu nie zachodziły przesłanki ogłoszenia upadłości Spółki. W jego ocenie należało przeprowadzić m. in. dowód z dokumentów finansowych Spółki za 2000 r., dowód z przesłuchania byłego syndyka na okoliczność ustalenia, gdzie znajdują się dokumenty finansowo - księgowe za 2000 r. oraz dowód z opinii biegłego w celu określenia czy w okresie sprawowania przez skarżącego funkcji członka zarządu zachodziły przesłanki ogłoszenia upadłości. W ocenie Sądu I instancji wskazane przez skarżącego wnioski dowodowe były zasadne, a ich przeprowadzenie umożliwiłoby prawidłowe określenie stanu faktycznego. Zgodnie z art. 180 Ordynacji podatkowej jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Przepis ten koresponduje z przepisem art. 188 Ordynacji podatkowej zgodnie, z którym żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu są okoliczności mające znaczenie dla sprawy, chyba ze okoliczności te stwierdzone są wystarczająco innym dowodem. Sąd I instancji uznał, że wskazane przez skarżącego okoliczności są istotne dla prawidłowego ustalenia stanu faktycznego, a przeprowadzenie wnioskowanych dowodów może mieć kluczowe znaczenie dla skarżącego w zakresie jego odpowiedzialności. Skarżący wykazywał w toku postępowania dużą inicjatywę dowodową wskazując również na przeszkody jakie napotkał w zakresie niektórych środków dowodowych (ustalenie miejsca przechowywania dokumentów finansowo - księgowych za 2000 r.). Ta okoliczność mogła być wyjaśniona w oparciu o wyjaśnienia byłego syndyka jednak organ podatkowy odmówił przeprowadzenia tego dowodu. Sąd zwrócił uwagę, że organy podatkowe po zgromadzeniu całości materiału dowodowego również w zakresie dokumentacji finansowo - księgowej powinny rozważyć możliwość dopuszczenia dowodu z opinii biegłego w zakresie istnienia w 2000 r. przesłanek do ogłoszenia upadłości Spółki. W ocenie Sądu zgromadzony dotychczas materiał dowodowy nie daje jednoznacznej odpowiedzi czy przesłanki do ogłoszenia upadłości Spółki zaistniały w okresie 2000 r., a jeżeli tak to kiedy. Wbrew twierdzeniom organów podatkowych słuchani w toku postępowania świadkowie wskazywali co prawda na trudną sytuację finansową Spółki, ale uważali że nie było podstaw do ogłoszenia jej upadłości. W takiej sytuacji w sprawie może zachodzić potrzeba powołania biegłego, który na podstawie dokumentów finansowo - księgowych ustali czy, a jeżeli tak to kiedy ziściły się przesłanki do ogłoszenia upadłości Spółki. Sąd podkreślił, że organ podatkowy zobowiązany będzie do wyjaśnienia w jakim okresie skarżący był członkiem zarządu i tym samym za jaki okres można mu ewentualnie przypisać odpowiedzialność za zaległości podatkowe Spółki. Skarżący podniósł bowiem, że był członkiem zarządu do 18 grudnia 2000 r. Reasumując Sąd I instancji podkreślił, że trafne okazały się zarzuty skarżącego, iż odmowa przeprowadzenia przez organy podatkowe wskazanych dowodów, spowodowała uniemożliwienie skarżącemu wykazania, że w okresie kiedy był on członkiem zarządu nie zaszły przesłanki do ogłoszenia upadłości Spółki. W skardze kasacyjnej Dyrektor Izby Skarbowej w Z. wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gorzowie Wielkopolskim, względnie o zmianę zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi oraz o zasądzenie na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w Z. kosztów postępowania kasacyjnego wraz z kosztami zastępstwa procesowego. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił: 1. naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy tj. przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 150 P.p.s.a. i art. 122, 180, 188 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2005 r. Nr , poz. 60) przez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że organy podatkowe dopuściły się przy wydawaniu decyzji naruszenia przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy, co skutkowało uchyleniem zaskarżonej decyzji, 2. art. 141 § 4 P.p.s.a. w zw. z art. 122, 180, 188 Ordynacji podatkowej przez błędne przyjęcie, że organy podatkowe nie wyjaśniły wszystkich okoliczności stanu faktycznego wskutek nieprzeprowadzenia dowodu z opinii biegłego na okoliczność, czy przesłanki do ogłoszenia upadłości zaistniały w 2000 r., a ponadto w jakim okresie skarżący był członkiem zarządu i za jaki okres można mu ewentualnie przypisać odpowiedzialność za zaległości podatkowe spółki, 3. art. 141 § 4 P.p.s.a. przez zastosowanie przez Sąd pełnej dowolności w sposobie rozstrzygnięcia sprawy, czym Sąd naruszył zasadę prawdy obiektywnej dokonując ustaleń sprzecznych z treścią zgromadzonych w sprawie dowodów, 4. art. 141 § 4 P.p.s.a. przejawiające się sporządzeniem uzasadnienia zaskarżonego wyroku nieodpowiadającym warunkom wskazanym w powołanym przepisie, 5. naruszenie przepisów prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie tj. art. 116 § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie ustawy z dnia 12 września 2002 r. o zmianie ustawy Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 169, poz. 1387) w związku z § 2 art. 1 i § 2 art. 5 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 24 października 1934 r. Prawo upadłościowe (t.j. Dz. U. z 1991 r. Nr 118, poz. 512 ze zm.) polegające na nieprzyjęci przez Sąd w ustalonym stanie faktycznym zaistnienia przesłanek do zastosowania tego przepisu. W odpowiedzi na skargę kasacyjną J. O. wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej oraz o zasądzenie od strony przeciwnej kosztów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna zawiera zarzuty odnoszące się do naruszenia zarówno prawa procesowego jak i materialnego. W takiej sytuacji w pierwszej kolejności rozpatrzeniu podlegają zarzuty naruszenia przepisów postępowania. Oparcie skargi kasacyjnej na podstawie naruszenia przepisów postępowania sądowego (art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) jest niezbędne w sytuacji, gdy strona zamierza kwestionować stan faktyczny, przyjęty przy wyrokowaniu przez sąd I instancji. Dwa pierwsze zarzuty skargi kasacyjnej zostały szczegółowo uzasadnione. Autor skargi wskazuje, że opinia biegłego w zakresie ustalenia momentu dla zgłoszenia wniosku o upadłość Spółki "Z." nie była konieczna, gdyż organ dysponował odpowiednimi dowodami, na podstawie których mógł samodzielnie ocenić kiedy zachodziły przesłanki do ogłoszenia upadłości. Za niezasadnie uznał stanowisko Sądu I instancji, że tylko dowód z opinii biegłego mógł wykazać, czy w 2000 r., a jeżeli tak, to kiedy zachodziły przesłanki do ogłoszenia upadłości. W pierwszej kolejności należy przypomnieć, że zgodnie z art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej za zaległości podatkowe Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością odpowiadają solidarnie, całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja przeciwko Spółce okaże się bezskuteczna, chyba że członek zarządu wykaże, że we właściwym czasie zgłoszono upadłość lub wszczęto postępowanie układowe albo że nie zgłoszenie upadłości oraz brak postępowania układowego nastąpiły nie z jego winy, bądź też wskaże on mienie, z którego egzekucja jest możliwa. Jak słusznie zauważył Wojewódzki Sad Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim, taka konstrukcja przepisu umożliwia zwolnienie się osoby trzeciej z odpowiedzialności, jeżeli wykaże ona m.in. że w okresie, w którym była członkiem zarządu nie zaszły przesłanki do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości. W rozpoznawanej sprawie spór dotyczy powyższej kwestii. WSA w Gorzowie Wielkopolskim oceniając postępowanie dowodowe przeprowadzone przez organy podatkowe uznał, że wnioski dowodowe zgłaszane przez J. O. były zasadne i mogły przyczynić się do wyjaśnienia stanu faktycznego. Sąd I instancji nie stwierdził, że tylko biegły może zdecydować o ustaleniu momentu, w którym zachodziły przesłanki do upadłości spółki. Należy przypomnieć, że Strona wnioskowała również o przeprowadzenie dowodu z dokumentów finansowych Spółki, a także z przesłuchania syndyka Spółki – powołanego w późniejszym okresie. Brak przeprowadzenia wszystkich powyżej wnioskowanych dowodów doprowadził Sąd I instancji do słusznego przekonania, że w sprawie nie wyjaśniono należycie stanu faktycznego. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego organy podatkowe mogą samodzielnie, na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego ocenić, który moment był właściwym dla zgłoszenia przez członka zarządu wniosku o upadłość lub wszczęcie postępowania układowego spółki. Ustalenia te nie mogą być jednak dowolne i muszą być oparte na wyczerpującym materiale dowodowym. Ustalenie, że właściwym czasem do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości był koniec 2000 r., w sytuacji, gdy J. O. przestał być członkiem zarządu z końcem 2000 r. nie daje podstaw do stwierdzenia, że stan faktyczny w rozpoznawanej sprawie został ustalony prawidłowo. Sąd I instancji, wbrew twierdzeniom autora skargi kasacyjnej nie nakazał przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego. Wskazał jedynie, że "może zachodzić potrzeba powołania biegłego" i że "organy podatkowe po zgromadzeniu całości materiału dowodowego również w zakresie dokumentacji finansowo - księgowej powinny rozważyć możliwość dopuszczenia dowodu z opinii biegłego w zakresie istnienia w 2000 r. przesłanek do ogłoszenia upadłości Spółki". Sąd I instancji wskazał na potrzebę przeprowadzenia dowodu z dokumentów finansowych Spółki i przesłuchania syndyka Spółki. Dopiero wówczas możliwe będzie rozważenie konieczności powołania biegłego. Powyższa ocena Sądu I instancji nie została zakwestionowana w skardze kasacyjnej. W związku z powyższym nieuzasadnione są zarzuty naruszenia przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy tj. przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 150 P.p.s.a. i art. 122, 180, 188 Ordynacji podatkowej, przez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że organy podatkowe dopuściły się przy wydawaniu decyzji naruszenia przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy, co skutkowało uchyleniem zaskarżonej decyzji, oraz art. 141 § 4 P.p.s.a. w zw. z art. 122, 180, 188 Ordynacji podatkowej przez błędne przyjęcie, że organy podatkowe nie wyjaśniły wszystkich okoliczności stanu faktycznego wskutek nieprzeprowadzenia dowodu z opinii biegłego na okoliczność, czy przesłanki do ogłoszenia upadłości zaistniały w 2000 r. Rację należy jednak przyznać autorowi skargi kasacyjnej co do zarzutu odnoszącego się do ustalenia okresu w jakim J. O. był członkiem zarządu i za jaki okres można mu ewentualnie przypisać odpowiedzialność za zaległości podatkowe spółki. Okoliczność ta nie budziła wątpliwości i nie była kwestionowana. Samo stwierdzenie Strony, nie poparte żadnymi dowodami, że nie pełnił on tej funkcji po 18 grudnia 2000 r. nie uprawniało Sądu I instancji do kwestionowania ustaleń organów, dokonanych na podstawie wpisu do rejestru handlowego. Zasadność tego zarzutu nie wpływa jednak na ocenę poprawności rozstrzygnięcia Sądu I instancji. Zaskarżone orzeczenie pomimo błędnego uzasadnienia w powyższym zakresie odpowiada prawu. Niezasadne są także pozostałe zarzuty procesowe (pkt. 3 i 4 skargi kasacyjnej), wskazujące na naruszenie przez Sąd I instancji art. 141 § 4 P.p.s.a. Zgodnie z powołanym przepisem uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno zawierać wskazania co do dalszego postępowania. W ramach zarzutu naruszenia powyższego przepisu autor skargi kasacyjnej wskazał na dowolność w sposobie rozstrzygnięcia sprawy, naruszenia zasady prawdy obiektywnej przez Sąd poprzez dokonanie błędnych ustaleń faktycznych. Należy wyjaśnić że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim nie dokonywał ustaleń faktycznych. Dokonał jedynie oceny postępowania dowodowego przeprowadzonego przez organy podatkowe. Przede wszystkim jednak autor skargi kasacyjnej nie wykazał, że uzasadnienie wyroku nie zawiera któregoś z elementów wymienionych w art. 141 § 4 P.p.s.a. Wskazanie w pkt 4 skargi kasacyjnej, że uzasadnienie wyroku nie odpowiada warunkom wskazanym w art. 141 § 4 P.p.s.a., bez uzasadnienia tego stwierdzenia, powoduje, że zarzut ten jest bezzasadny. Na marginesie należy jednak wskazać, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera zarówno zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie, jak i wskazania co do dalszego postępowania organu. Wobec bezzasadności zarzutów o charakterze procesowym, za niezasadny należało uznać także zarzut naruszenia prawa materialnego. Skoro stan faktyczny sprawy nie został należycie ustalony, to nie można było oceniać zastosowania art. 116 § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej. Reasumując, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że przedmiotowa skarga kasacyjna nie dostarcza usprawiedliwionych podstaw do uwzględnienia zawartych w niej żądań, w związku z czym, działając na podstawie przepisów art. 184 w zw. z art. 204 pkt 2 powołanej wcześniej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w wyroku.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI