I FSK 1384/20

Naczelny Sąd Administracyjny2024-06-21
NSApodatkoweŚredniansa
VATzwrot podatkutermin przedawnieniaKonstytucjarozporządzeniedyrektywa UEprawo materialneprawo procesoweskarżącyorgan podatkowy

NSA oddalił skargę kasacyjną dotyczącą odmowy zwrotu VAT, uznając, że termin na złożenie wniosku o zwrot jest istotnym warunkiem, a jego niedochowanie skutkuje brakiem prawa do zwrotu.

Sprawa dotyczyła odmowy zwrotu podatku od towarów i usług za rok 2016. Skarżąca wniosła skargę kasacyjną, kwestionując wyrok WSA, który oddalił jej skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej. Główne zarzuty dotyczyły naruszenia Konstytucji RP (art. 217) w związku z terminem przedawnienia zwrotu VAT oraz naruszenia przepisów postępowania poprzez skierowanie decyzji do niewłaściwego adresata. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, podzielając stanowisko WSA.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną A. C. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej odmawiającą zwrotu podatku od towarów i usług za okres od stycznia do grudnia 2016 r. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego, w tym art. 217 Konstytucji RP, w związku z terminem przedawnienia uprawnienia do zwrotu podatku, argumentując, że termin ten stanowi istotny element stosunku daninowego i powinien być uregulowany w ustawie. Podniosła również zarzut naruszenia przepisów postępowania, wskazując na skierowanie decyzji do niewłaściwego adresata (oznaczenie firmy zamiast osoby fizycznej prowadzącej działalność). NSA oddalił skargę kasacyjną. Sąd uznał, że przepisy dyrektyw unijnych dotyczące zwrotu VAT nie naruszają art. 217 Konstytucji, a termin do złożenia wniosku o zwrot, uregulowany w rozporządzeniu, jest warunkiem koniecznym do uzyskania zwrotu i jego niedochowanie skutkuje brakiem prawa do zwrotu. Sąd podkreślił, że wstępna weryfikacja wniosku, w tym jego adresata, należy do organów państwa członkowskiego siedziby podatnika, a polskie organy nie miały obowiązku badania zasadności zwrotu w sytuacji uchybienia terminowi. NSA nie znalazł podstaw do skierowania pytania prawnego do Trybunału Konstytucyjnego ani do stwierdzenia nieważności decyzji z powodu wadliwego oznaczenia strony.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, termin do złożenia wniosku o zwrot podatku VAT nie jest na tyle istotny w świetle celów realizowanych przez art. 217 Konstytucji, aby musiał być implementowany w drodze przepisu ustawowego. Wystarczająca jest implementacja poprzez przepis rozporządzenia.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że przepisy dyrektyw unijnych nie określają elementów stosunku daninowego w rozumieniu art. 217 Konstytucji, a termin do złożenia wniosku o zwrot VAT jest warunkiem formalnym, a nie elementem stosunku daninowego podlegającym ścisłej regulacji ustawowej.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (12)

Główne

Konstytucja art. 217

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Nakładanie podatków i innych danin publicznych, określanie podmiotów, przedmiotów opodatkowania i stawek podatkowych, a także zasad przyznawania ulg i umorzeń oraz kategorii podmiotów zwolnionych od podatków następuje w drodze ustawy. Trybunał Konstytucyjny dopuszczał możliwość uregulowania w rozporządzeniach pewnych kwestii wykonawczych, jednak kluczowe elementy stosunku podatkowego powinny być uregulowane w ustawie.

p.p.s.a. art. 174

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa podstawy skargi kasacyjnej (naruszenie prawa materialnego lub naruszenie przepisów postępowania).

ustawa o VAT art. 89 § 5

Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług

Upoważnia Ministra Finansów do określenia w drodze rozporządzenia warunków, terminów i trybu zwrotu podatku VAT.

Rozporządzenie MF art. 6 § 3

Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 9 grudnia 2014 r. w sprawie zwrotu podatku od towarów i usług niektórym podmiotom

Określa termin do złożenia wniosku o zwrot podatku VAT.

Pomocnicze

Konstytucja art. 92 § 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Rozporządzenia i zarządzenia wydawane na podstawie ustawy powinny zawierać wskazanie podstawy prawnej.

p.p.s.a. art. 183 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, uwzględniając z urzędu jedynie nieważność postępowania.

p.p.s.a. art. 193

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera jedynie ocenę zarzutów skargi kasacyjnej.

p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd uchyla decyzję, postanowienie lub inny akt, gdy stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

O.p. art. 247 § 1 pkt 3

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

Decyzja podlega unieważnieniu, gdy została skierowana do osoby, która nie była stroną w sprawie.

O.p. art. 210 § 1 pkt 3

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

Decyzja powinna zawierać oznaczenie strony.

O.p. art. 133 § 2

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

Określa zasady doręczania decyzji.

ustawa o VAT art. 89 § 1a

Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług

Dotyczy zwrotu podatku.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Termin do złożenia wniosku o zwrot VAT jest warunkiem koniecznym do jego uzyskania. Wstępna weryfikacja wniosku o zwrot VAT należy do organów państwa członkowskiego siedziby podatnika. Wadliwe oznaczenie strony w decyzji, gdy jest ona właściwa, nie prowadzi do nieważności decyzji.

Odrzucone argumenty

Termin przedawnienia zwrotu VAT powinien być uregulowany w ustawie, a nie w rozporządzeniu, ze względu na art. 217 Konstytucji RP. Skierowanie decyzji do oznaczenia firmy zamiast osoby fizycznej prowadzącej działalność stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji.

Godne uwagi sformułowania

skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej zarzuty skargi kasacyjnej stanowią w swej istocie powtórzenie treści zarzutów skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego nie można automatycznie opierać się na orzeczeniach Trybunału Konstytucyjnego dotyczących przepisów, które utraciły moc z dniem wejścia Polski do Unii Europejskiej termin do złożenia wniosku o zwrot podatku VAT nie jest na tyle istotny [...] aby musiał być implementowany w drodze przepisu ustawowego od kwalifikowanego naruszenia przepisów [...] należy odróżnić naruszenie przepisów prawa nieistotne

Skład orzekający

Mariusz Golecki

przewodniczący-sprawozdawca

Ryszard Pęk

członek

Maja Chodacka

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących terminu składania wniosków o zwrot VAT dla podmiotów zagranicznych oraz kwestii wadliwego oznaczenia strony w decyzji administracyjnej."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej procedury zwrotu VAT dla podmiotów z UE i może być mniej bezpośrednio stosowalne w sprawach krajowych. Kwestia wadliwego oznaczenia strony jest rozpatrywana w kontekście konkretnych przepisów i orzecznictwa.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnych kwestii proceduralnych i materialnoprawnych związanych ze zwrotem VAT dla podmiotów zagranicznych, co jest istotne dla praktyków prawa podatkowego.

Termin na zwrot VAT: kluczowy warunek, którego niedopełnienie przekreśla szanse na odzyskanie pieniędzy.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I FSK 1384/20 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-06-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-10-07
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Maja Chodacka
Mariusz Golecki /przewodniczący sprawozdawca/
Ryszard Pęk
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne
Podatek od towarów i usług
Sygn. powiązane
III SA/Wa 375/19 - Wyrok WSA w Warszawie z 2019-10-22
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 800
art. 133, art. 247 par. 1 pkt 3, art. 210 par. 1 pkt 3, art. 124, art. 210 par. 4
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Mariusz Golecki (spr.), Sędzia NSA Ryszard Pęk, Sędzia WSA (del.) Maja Chodacka, , po rozpoznaniu w dniu 21 czerwca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej A. C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 października 2019 r. sygn. akt III SA/Wa 375/19 w sprawie ze skargi A. C. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 10 grudnia 2018 r. nr 1401-IOV-4.4103.145.2018.EK w przedmiocie odmowy dokonania zwrotu podatku od towarów i usług za okresy rozliczeniowe od stycznia do grudnia 2016 r. oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
1. Wyrokiem z 22 października 2019 r., sygn. III SA/Wa 375/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę A. C. (dalej: "Strona", "Skarżąca") na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie (dalej: "DIAS", "Organ podatkowy") z 10 grudnia 2018 r. nr 1401-IOV-4.4103.145.2018.EK w przedmiocie odmowy dokonania zwrotu podatku od towarów i usług za okresy rozliczeniowe od stycznia do grudnia 2016 r.
2. Skargę kasacyjną od ww. wyroku wywiodła Strona zaskarżając go w całości, wnosząc o uchylenie wyroku w całości. Ponadto Strona wniosła o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych i zrzekła się rozpatrzenia sprawy na rozprawie.
2.1. Zaskarżonemu wyrokowi na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, z późn. zm., dalej: "p.p.s.a.") zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego tj.: art. 217 w zw. z art. 92 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 z późn. zm., dalej: "Konstytucja") w zw. z § 6 ust. 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 9 grudnia 2014 r. w sprawie zwrotu podatku od towarów i usług niektórym podmiotom (Dz.U. poz. 1860; dalej jako "Rozporządzenie MF"), poprzez jego nieprawidłową wykładnię, polegającą na przyjęciu, że wskazanie terminu przedawnienia uprawnienia do zwrotu podatku od towarów i usług nie stanowi istotnego elementu stosunku daninowego (prawnopodatkowego), a nadto że art. 217 Konstytucji pełni funkcję gwarancyjną jedynie w stosunku do krajowych podatników, podczas gdy prawidłowa wykładnia tych przepisów powinna uwzględniać, że termin przedawnienia uprawnienia do zwrotu podatku stanowi istotny element stosunku daninowego, szczególnie biorąc pod uwagę uwarunkowania konstrukcyjne podatku od towarów i usług, a zasada wynikająca z art 217 Konstytucji ma charakter gwarancyjny także w przypadku podatników z innych państw członkowskich, biorąc pod uwagę treść art. 18 w zw. z art. 113 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską (Dz.U. z 2004 r., nr 90, poz. 864/2, obecnie Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, dalej: "TFUE") oraz, że podatek od towarów i usług podlega harmonizacji w ramach Unii Europejskiej.
2.2. Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. przedmiotowemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów prawa postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a w zw. z § 2 pkt 2 Rozporządzenia MF w zw. z art. 133 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 800 z późn. zm.; dalej jako "O.p.") w zw. z art. 247 § 1 pkt 3 O.p. w zw. z art. 210 § 1 pkt 3 O.p. poprzez ich niezastosowanie i niestwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji Organu podatkowego przez Sąd pierwszej instancji w sytuacji gdy jako adresata decyzji Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego Warszawa- Śródmieście (dalej: "NUS") wskazano jedynie oznaczenie firmy, tj. T. I. A. E., zaś sama firma lub nazwa przedsiębiorstwa nie ma zdolności prawnej, którą natomiast posiada osoba prowadząca działalność gospodarczą z użyciem tej firmy czyli Skarżącej, która to w prawidłowo wydanej decyzji powinna być adresatem decyzji Organu podatkowego, a nadto stwierdzenie, że polski organ podatkowy nie ma obowiązku ustalenia w trakcie postępowania o zwrot podatku od towarów i usług czy decyzja jest kierowana do właściwego podmiotu, co mogło stanowić przesłankę do stwierdzenia nieważności decyzji z art. 247 § 1 pkt 3 O.p., utrudnia poznanie motywów rozstrzygnięcia oraz polemikę z treścią orzeczenia.
2.3. Strona wniosła również o rozważenie zasadności zadania pytania prawnego do Trybunału Konstytucyjnego w trybie art. 193 Konstytucji w zw. z art. 52 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2393) z wnioskiem o zbadanie czy § 6 ust. 3 Rozporządzenia MF jest niezgodny z art. 92 ust. 1 oraz art. 217 Konstytucji w zakresie w jakim w przywołanym przepisie Rozporządzenia MF ustanowiony został termin materialnoprawny z upływem, którego uprawniony podmiot traci prawo do uzyskania zwrotu podatku podczas gdy prawo to wynika z brzmienia ustawy - art. 89 ust. 1a ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 2174 z późn. zm, dalej: "ustawa o VAT").
3. Organ podatkowy nie wniósł odpowiedzi na skargę kasacyjną.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
4. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
4.1. Na wstępie wyjaśnić należy, że skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w myśl art. 182 § 2 p.p.s.a.
4.2. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, uwzględniając z urzędu jedynie nieważność postępowania, której przesłanki zostały enumeratywnie wymienione w § 2 tego artykułu. Zaskarżony wyrok nie został wydany w warunkach nieważności.
4.3. Należy także wskazać, że zgodnie z art. 193 zd. drugie p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera jedynie ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie określony został zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w sytuacji, gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zd. pierwsze p.p.s.a. Mając to na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny może sprowadzić swoją dalszą wypowiedź już tylko do rozważań oceniających zarzuty postawione wobec zaskarżonego wyroku Sądu pierwszej instancji.
4.4. W pierwszej kolejności zauważyć należy, że sformułowane przez Stronę zarzuty skargi kasacyjnej stanowią w swej istocie powtórzenie treści zarzutów skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z drobnymi modyfikacjami. Strona co do zasady powtarza swój rozumowania i argumentacji zawarte w skardze, jednocześnie nie uzupełniając go o nowe elementy, które mogłyby wpłynąć na uznanie rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji za nieprawidłowe.
W tym miejscu należy podnieść, że Naczelny Sąd Administracyjny uznaje zapadłe w sprawie orzeczenie Sądu pierwszej instancji za zasadne i podziela całkowicie przedstawioną w jego uzasadnieniu argumentację.
4.5. Odnośnie do zarzutu naruszenia art. 217 w zw. z art. 92 ust. 1 Konstytucji w zw. z § 6 ust. 3 Rozporządzenia MF powołany przez Stronę art. 217 Konstytucji wyraża zasadę wyłączności ustawy w sferze prawa daninowego. Zgodnie z tym przepisem nakładanie podatków, innych danin publicznych, określanie podmiotów, przedmiotów opodatkowania i stawek podatkowych, a także zasad przyznawania ulg i umorzeń oraz kategorii podmiotów zwolnionych od podatków następuje w drodze ustawy. Trybunał Konstytucyjny w orzeczeniach dotyczących zgodności przepisów rozporządzeń Ministra Finansów w sprawie wykonania przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym z 15 grudnia 1997 r. (Dz. U. Nr 156, poz. 1024 ze zm.) i z 21 grudnia 1995 r. (Dz. U. Nr 154, poz. 797 ze zm.), ograniczających w niektórych przypadkach prawo podatnika do odliczenia podatku VAT, zapadłych jeszcze przed wejściem Polski do Unii Europejskiej, wprawdzie nie stwierdził on niezgodności tych przepisów z art. 217 Konstytucji, uznając, że mechanizm obniżania kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przy nabyciu towarów i usług nie mieści się w wyliczeniu zawartym w art. 217 Konstytucji, podniósł jednak, że konstytucyjne wyliczenie spraw z zakresu prawa daninowego zastrzeżonych dla ustawy nie ma charakteru wyczerpującego (por. wyroki Trybunału Konstytucyjnego z 16 czerwca 1998 r., sygn. akt U 9/97, i z 11 grudnia 2001 r., sygn. akt SK 16/00). Oba powołane wyżej wcześniej orzeczenia, jak to już wcześniej wskazano, zapadły przed wejściem Polski do Unii Europejskiej. Dotyczyły więc poprzednio obowiązującej ustawy o podatku VAT i wydanych na jej podstawie rozporządzeń wykonawczych. Żaden z tych wyroków nie dotyczył też sytuacji, która ma miejsce w tej sprawie, tj. ograniczenia prawa do odliczenia w razie wystawienia faktury przez podmiot nieuprawniony do wystawienia faktury. W wyroku z 16 czerwca 1998 r. Trybunał Konstytucyjny wyraźnie stwierdził, że ustawa z 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 11, poz. 50 ze zm.) w żadnym z przepisów nie wyjaśnia wprost istoty tego podatku, co jest niewątpliwie jej mankamentem. Podstawowe jej przepisy dotyczące realizacji zobowiązań podatkowych uczestników obrotu towarami i usługami - art. 19 i 21 posługują się jedynie pojęciami podatku należnego i naliczonego. Trybunał Konstytucyjny w orzeczeniach tych szerzej nie analizował więc samej istoty podatku VAT. Po wejściu Polski do Unii Europejskiej ze względu na między innymi obowiązek dostosowania ustawodawstwa krajowego do uregulowań unijnych, a także poszerzenie porządku prawnego o prawo wspólnotowe nie można automatycznie opierać się na orzeczeniach Trybunału Konstytucyjnego dotyczących przepisów, które utraciły moc z dniem wejścia Polski do Unii Europejskiej, tym bardziej, że nawet już na tle poprzednio obowiązujących przepisów stanowisko Trybunału Konstytucyjnego w tej materii ulegało zmianie. W wyrokach z 2 lipca 2003 r., sygn. akt P 27/02, i z 27 lipca 2004 r., sygn. akt SK 9/03, Trybunał Konstytucyjny stwierdził bowiem, że istotne elementy stosunku podatkowego powinny być uregulowane bezpośrednio w ustawie, a do takich niewątpliwie zalicza się zasadę obniżania podatku należnego o podatek naliczony, jako podstawową cechę konstrukcyjną podatku od towarów i usług. W konsekwencji zarówno przypadki, w których podatnikowi przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, jak i przypadki, w których nabycie towaru lub usługi nie uprawnia do odliczenia podatku naliczonego, powinny być określone w ustawie. Stanowisko takie prezentowane jest na tle obecnie obowiązującej ustawy VAT (por. wyroki NSA z 17 stycznia 2008 r., sygn. akt I FSK 123/07, z 4 września 2008 r., sygn. akt I FSK 1084/07 i z 17 lutego 2009 r., sygn. akt I FSK 1759/07).
W rozpatrywanej sprawie nie chodziło jednak o przypadki, w których podatnikowi przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, jak i przypadki, w których nabycie towaru lub usługi nie uprawnia do odliczenia podatku naliczonego. Tymczasem Dyrektywa Rady 2008/9/WE z dnia 12 lutego 2008 r. określająca szczegółowe zasady zwrotu podatku od wartości dodanej, przewidzianego w dyrektywie 2006/112/WE, podatnikom niemającym siedziby w państwie członkowskim zwrotu, lecz mającym siedzibę w innym państwie członkowskim (Dz. U. UE. L. z 2008 r. Nr 44, str. 23 z późn. zm., dalej: "dyrektywa 2008/9/WE"), jak stanowi jej art. 1 określa szczegółowe zasady zwrotu podatku od wartości dodanej (VAT), przewidzianego w art. 170 Dyrektywy Rady 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. U. UE. L. z 2006 r. Nr 347, str. 1 z późn. zm., dalej: "dyrektywa 112"), podatnikom niemającym siedziby na terytorium państwa członkowskiego, którzy spełniają warunki określone w art. 3. dyrektywa 2008/9/WE nie zawiera zatem zasadniczo przepisów określających podmiot, przedmiot opodatkowania, stawki podatkowe a więc tych elementów stosunku daninowego, które zgodnie z art. 217 Konstytucji muszą zostać uregulowane wyłącznie w ustawie. Naczelny Sąd Administracyjny podziela pogląd Sądu pierwszej instancji, że przepisy zawarte w dyrektywy 2008/9/WE nie określają elementów stosunku daninowego, o którym mowa w art. 217 Konstytucji.
Również, uregulowany w rozporządzeniu termin do złożenia wniosku o zwrot podatku VAT nie jest na tyle istotny w świetle celów realizowanych przez art. 217 Konstytucji, aby musiał być implementowany w drodze przepisu ustawowego. Wystarczająca jest implementacja poprzez przepis rozporządzenia. Ponadto trafnie zauważył Sąd pierwszej instancji, że gdyby nawet art. 15 dyrektywy 2008/9/WE był wadliwie implementowany to funkcja gwarancyjna zapewnienia prawidłowej implementacji polegałaby na możliwości bezpośredniego zastosowania ww. przepisu dyrektywy 2008/9/WE.
W związku z powyższym nie można podzielić sformułowanego w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia art. 217 Konstytucji.
W następnej kolejności należy odnieść się do kwestii kompletności sformułowania delegacji ustawowej zawartej w art. 89 ust. 5 ustawy o VAT, w związku z powołanym w skardze kasacyjnej zarzutem naruszenia art. 92 ust. 1 Konstytucji w zw. z § 6 ust. 3 Rozporządzenia MF.
Zgodnie z art. 89 ust. 5 ustawy o VAT, Minister Finansów określi, w drodze rozporządzenia m.in. warunki, terminy i tryb zwrotu podatku podatnikom i podmiotom, o których mowa w ust. 1 pkt 3 i 4, oraz sposób naliczania i wypłaty odsetek od kwot podatku niezwróconych w terminie. W świetle treści tego przepisu zgodzić należy się z Sądem pierwszej instancji, że Minister został zatem upoważniony do określenia m.in. warunków zwrotu podatku VAT uprawnionym podmiotom dochowując oczywiście zasad prawidłowej implementacji. Jednym z warunków uzyskania zwrotu podatku VAT przez uprawnione podmioty jest właśnie terminowe złożenie wniosku o zwrot podatku VAT. Sąd pierwszej instancji uważa, że jeżeli uprawniony podmiot nie złoży wniosku o zwrot podatku VAT w wyznaczonym w art. 15 dyrektywy 2008/9/WE i art. 6 § 3 rozporządzenia terminie nie spełni warunku do jego uzyskania. Mając powyższe na uwadze Sąd pierwszej instancji nie podzielił zarzutu niekompletności delegacji ustawowej zawartej w art. 89 ust. 5 ustawy o VAT a więc w konsekwencji braku uprawnienia Ministra Finansów do wskazania terminu do złożenia wniosku o zwrot podatku VAT.
4.6. W związku z przedstawioną powyżej argumentacją Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że nie zachodzi zasadność zadania pytania prawnego do Trybunału Konstytucyjnego w trybie art. 193 Konstytucji w zw. z art. 52 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2393) z wnioskiem o zbadanie czy § 6 ust. 3 Rozporządzenia MF jest niezgodny z art. 92 ust. 1 oraz art. 217 Konstytucji w zakresie w jakim w przywołanym przepisie Rozporządzenia MF ustanowiony został termin materialnoprawny z upływem, którego uprawniony podmiot traci prawo do uzyskania zwrotu podatku podczas gdy prawo to wynika z brzmienia ustawy - art. 89 ust. 1a ustawy o VAT.
4.7. Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a w zw. z § 2 pkt 2 Rozporządzenia MF w zw. z art. 133 § 2 O.p. w zw. z art. 247 § 1 pkt 3 O.p. w zw. z art. 210 § 1 pkt 3 O.p. poprzez jego niezastosowanie i niestwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji NUS przez Sąd pierwszej instancji. W ocenie autora skargi kasacyjnej podstawą do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji jest okoliczność, że jako adresata decyzji organu pierwszej instancji wskazano jedynie oznaczenie firmy, tj. T.I.A.E.C. tymczasem jak wywodzi autor skargi kasacyjnej, sama firma lub nazwa przedsiębiorstwa nie ma zdolności prawnej, którą natomiast posiada osoba prowadząca działalność gospodarczą z użyciem tej firmy czyli Skarżąca. Omawianym zarzutem Strona kwestionuje również stanowisko Sądu pierwszej instancji, że polski organ podatkowy nie ma obowiązku ustalenia w trakcie postępowania o zwrot podatku od towarów i usług czy decyzja jest kierowana do właściwego podmiotu, co mogło stanowić przesłankę do stwierdzenia nieważności decyzji z art. 247 § 1 pkt 3 O.p.
W tym miejscu przypomnieć należy, że od 1 stycznia 2010 r. w związku z przyjęciem wspólnego unijnego systemu zwrotu podatku VAT nierezydentom, doszło do zmiany procedury zwrotu tego podatku. Regulacje w tym przedmiocie zostały przewidziane w dyrektywie 2008/9/WE. Zgodnie z art. 7 dyrektywy 2008/9/WE w celu otrzymania zwrotu VAT w państwie członkowskim podatnik niemający siedziby w państwie członkowskim zwrotu kieruje do tego państwa członkowskiego elektroniczny wniosek o zwrot i przedkłada go państwu członkowskiemu, w którym ma siedzibę, za pośrednictwem portalu elektronicznego utworzonego przez to państwo członkowskie. Zgodnie z art. 15 ust. 1 zdanie 1 dyrektywy 2008/9/WE wniosek o zwrot przedkłada się państwu członkowskiemu siedziby do 30 września roku kalendarzowego następującego po okresie zwrotu.
Polska implementowała przepisy dyrektywy 2008/9/WE poprzez ustawę z dnia 23 października 2009 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 195, poz. 1504), która w art. 1 pkt 10 wprowadziła zmiany w art. 89 ustawy, oraz w wydanym na jej podstawie mającym zastosowanie w rozpoznawanej sprawie w rozporządzeniu. Z art. 15 Dyrektywy 2008/9/WE oraz przepisu § 6 rozporządzenia wynika, że zwrot podatku następuje na wniosek podmiotu uprawnionego z państw członkowskich Wspólnoty Europejskiej przekazany przez administrację podatkową państwa członkowskiego siedziby za pomocą środków komunikacji elektronicznej. Wniosek uznaje się za złożony dopiero wtedy, gdy wnioskodawca przedstawił wszystkie informacje wymagane na mocy art. 8, 9 i 11 Dyrektywy 2008/9/WE. Wniosek o zwrot podatku VAT przedkłada się organowi podatkowemu państwa siedziby uprawnionemu do zwrotu podatku podmiotu, który jako organ podatkowy pośredniczący w przekazywaniu przedmiotowego wniosku powinien wstępnie ocenić, czy wniosek spełnia wymagania stawiane przez system informatyczny zwrotu. Następnie organ podatkowy państwa siedziby w formie elektronicznej przesyła taki wniosek do akceptacji organu podatkowego państwa członkowskiego zwrotu.
Z przepisów dyrektywy 2008/9/WE wynika zatem wyraźny podział obowiązków pomiędzy organami poszczególnych państw członkowskich. Wstępna, czyli pod względem formalnym, weryfikacja wniosku następuje w państwie siedziby podatnika. W tej sytuacji to organ tego państwa stosuje właściwą sobie procedurę przyjmowania wniosków. (por. wyrok NSA z 20 września 2015 r., sygn. akt I FSK 325/14).
Mając powyższe na względzie stwierdzić należy, że trafnie Sąd pierwszej instancji zauważył, że decyzja została skierowana do adresata wniosku o zwrot podatku VAT. Zgodzić się należy z Sądem pierwszej instancji, że ustalenie, czy adresatem wniosku jest właściwy uprawniony podmiot należy do elementów wstępnego formalnego badania wniosku. Zatem to niemiecka administracja podatkowa powinna w pierwszej kolejności sprawdzić, czy wniosek może być w ogóle złożony przez wskazany podmiot tym bardziej jak twierdzi pełnomocnik przez podmiot niemający zdolności prawnej na gruncie niemieckich przepisów. Ponieważ wniosek, ze względu na uchybienie terminowi materialnoprawnemu, był bezprzedmiotowy, to polskie organy podatkowe były zobowiązane do przekazania rozstrzygnięcia w tym zakresie wnioskodawcy wskazanemu przez niemiecką administrację podatkową. Polskie organy podatkowe nie mogą bowiem badać bezprzedmiotowego wniosku w zakresie zasadności zwrotu podatku VAT. Badanie zasadności zwrotu VAT możliwe jest bowiem dopiero po spełnieniu warunku terminowego złożenia wniosku.
Powyższe rozważania pozwalają uznać za prawidłowe stanowisko Sądu pierwszej instancji, że to niemieckie organy podatkowe były zobowiązane do wstępnej weryfikacji złożonego przez skarżącą wniosku o zwrot podatku VAT. Owa weryfikacja powinna zostać dokonana pod względem formalnym w tym w zakresie.
Warto również wspomnieć, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego odmawia się stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej w sytuacji, w której oznaczenie strony nastąpiło przez podanie pełnej nazwy prowadzonej działalności gospodarczej, która zawiera imię i nazwisko przedsiębiorcy. Stanowisko to opiera się na założeniu, że od kwalifikowanego naruszenia przepisów polegającego na skierowaniu decyzji do osoby niebędącej stroną lub do podmiotu w ogóle nieposiadającego zdolności administracyjnoprawnej, należy odróżnić naruszenie przepisów prawa nieistotne, do którego należy zaliczyć nieprawidłowe oznaczenie strony. Tego rodzaju naruszenie wystąpi, gdy postępowanie administracyjne prowadzone jest wobec podmiotu, który jest stroną, a jedynie w decyzji określono ją wadliwie (np. wyrok NSA z dnia 20 listopada 2007 r., I OSK 1555/06).
4.8. Końcowo należy wyjaśnić, że uzasadnienie niniejszego orzeczenia oparte zostało na motywach przedstawionych przez NSA w wyroku o sygn. akt I FSK 1311/20, w którym Sąd wypowiadał się w sprawie Skarżącej w tożsamym stanie faktycznym i prawnym.
5. W świetle poczynionych wyżej ustaleń, stwierdzając, że skarga kasacyjna jest pozbawiona uzasadnionych podstaw, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.
M. Chodacka M. Golecki (spr.) Ryszard Pęk
Sędzia del. WSA Sędzia NSA Sędzia NSA

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI