I FSK 1362/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, który uchylił postanowienie organu dotyczące ustalenia wynagrodzenia za czynności reprezentacji w postępowaniu kontrolnym. Spór koncentrował się na możliwości obniżenia wynagrodzenia tymczasowego pełnomocnika szczególnego ustanowionego z urzędu w postępowaniu podatkowym poniżej stawki minimalnej określonej w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości. Organ argumentował, że przepisy rozporządzenia, stosowane odpowiednio na podstawie art. 138n § 3 Ordynacji podatkowej, pozwalają na miarkowanie wynagrodzenia, a także powoływał się na zasadę równego traktowania. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając zarzuty za nieuzasadnione. Sąd podkreślił, że wykładnia językowa § 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 2018 r. (a także późniejszego rozporządzenia z 2025 r.) nie przewiduje możliwości obniżenia wynagrodzenia tymczasowego pełnomocnika szczególnego. Odesłanie zawarte w art. 138n § 3 Ordynacji podatkowej dotyczy wyłącznie przepisów wydanych na podstawie art. 41b ust. 2 ustawy o doradztwie podatkowym, a nie przepisów Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sąd odwołał się do orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego w kwestii równości stawek wynagrodzenia pełnomocników, zaznaczając jednak, że w postępowaniu podatkowym obowiązuje inny reżim niż w postępowaniu sądowoadministracyjnym, gdzie występują stawki 'urzędowe' i 'wyborowe'. W postępowaniu podatkowym koszty działania pełnomocnika z wyboru nie podlegają zwrotowi. W konsekwencji, sąd uznał, że Sąd pierwszej instancji prawidłowo uchylił postanowienie organu, a skarga kasacyjna podlegała oddaleniu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalanie wynagrodzenia tymczasowego pełnomocnika szczególnego w postępowaniu podatkowym, brak możliwości obniżania stawek poniżej minimalnych, specyfika postępowania podatkowego w kontekście kosztów zastępstwa procesowego.
Dotyczy specyficznej sytuacji tymczasowego pełnomocnika szczególnego w postępowaniu podatkowym. Interpretacja przepisów rozporządzeń Ministra Sprawiedliwości.
Zagadnienia prawne (2)
Czy wynagrodzenie tymczasowego pełnomocnika szczególnego ustanowionego z urzędu w postępowaniu podatkowym może być ustalone poniżej minimalnej stawki określonej w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości nie przewidują możliwości obniżenia wynagrodzenia tymczasowego pełnomocnika szczególnego poniżej stawki minimalnej.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że wykładnia językowa § 4 rozporządzenia MS z 2018 r. nie daje podstaw do obniżenia wynagrodzenia. Odesłanie w art. 138n § 3 Ordynacji podatkowej dotyczy wyłącznie przepisów wydanych na podstawie ustawy o doradztwie podatkowym, a nie przepisów Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W postępowaniu podatkowym obowiązuje jeden poziom stawek.
Czy zasada równego traktowania (art. 32 Konstytucji RP) wymaga stosowania wyższych stawek wynagrodzenia dla pełnomocników ustanowionych z urzędu w postępowaniu podatkowym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, w postępowaniu podatkowym obowiązuje jeden, 'urzędowy' poziom stawek, a koszty działania pełnomocnika z wyboru nie podlegają zwrotowi.
Uzasadnienie
Sąd odwołał się do orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego dotyczących równości stawek pełnomocników, ale zaznaczył, że w postępowaniu podatkowym nie występują stawki 'wyborowe' jak w postępowaniu sądowoadministracyjnym. W postępowaniu podatkowym obowiązuje tylko jeden poziom stawek, a koszty pełnomocnika z wyboru nie są zwracane.
Przepisy (16)
Główne
Ordynacja podatkowa art. 138m
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Ordynacja podatkowa art. 138n § 3
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
u.o.d.p. art. 41b § 2
Ustawa z dnia 5 lipca 1996 r. o doradztwie podatkowym
rozporządzenie MS z 2018 r. art. 4 § 1
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 16 sierpnia 2018 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego ustanowionego z urzędu
rozporządzenie MS z 2018 r. art. 4 § 2
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 16 sierpnia 2018 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego ustanowionego z urzędu
rozporządzenie MS z 2018 r. art. 6 § 1 pkt 1 lit. i)
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 16 sierpnia 2018 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego ustanowionego z urzędu
rozporządzenie MS z 2025 r. art. 4 § 1
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 31 marca 2025 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego ustanowionego z urzędu
rozporządzenie MS z 2025 r. art. 4 § 2
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 31 marca 2025 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego ustanowionego z urzędu
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a)
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 250 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 174
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 204 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 205 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Konstytucja RP art. 32
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości nie przewidują możliwości obniżenia wynagrodzenia tymczasowego pełnomocnika szczególnego poniżej stawki minimalnej. • Odesłanie w art. 138n § 3 Ordynacji podatkowej dotyczy wyłącznie przepisów wydanych na podstawie ustawy o doradztwie podatkowym, a nie przepisów Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. • W postępowaniu podatkowym obowiązuje jeden, 'urzędowy' poziom stawek wynagrodzenia, a koszty działania pełnomocnika z wyboru nie podlegają zwrotowi.
Odrzucone argumenty
Możliwość miarkowania wynagrodzenia tymczasowego pełnomocnika szczególnego poniżej stawki minimalnej na podstawie przepisów Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (art. 250 § 2 p.p.s.a.). • Naruszenie zasady równego traktowania z uwagi na różnicowanie stawek wynagrodzenia pełnomocników.
Godne uwagi sformułowania
Istotą sporu w niniejszej sprawie jest wykładnia prawa polegająca na możliwości miarkowania wynagrodzenia przyznawanego tymczasowemu pełnomocnikowi szczególnemu wyznaczonemu z urzędu, poprzez przyznanie wynagrodzenia poniżej stawki wskazanej w rozporządzeniu MS z 2018 r. • W tym stanie rzeczy, opierając się na wykładni językowej § 4 rozporządzenia MS z 2018 r. należy uznać, że przepis nie przewiduje miarkowania/obniżania wynagrodzenia tymczasowego pełnomocnika szczególnego. • Prawnej podstawy do stosowania miarkowania w określaniu wysokości kwoty należnej tymczasowemu pełnomocnikowi szczególnemu nie sposób natomiast upatrywać w przepisach p.p.s.a. oraz w aktach wykonawczych wydanych na podstawie p.p.s.a. • W demokratycznym państwie prawnym nie sposób bowiem tego rozumowania celem prawniczego stosować na niekorzyść podmiotu poddanego władztwu administracyjnemu organu, dochodzącego zapłaty należnego mu wynagrodzenia.
Skład orzekający
Elżbieta Olechniewicz
sprawozdawca
Ryszard Pęk
przewodniczący
Sylwester Golec
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalanie wynagrodzenia tymczasowego pełnomocnika szczególnego w postępowaniu podatkowym, brak możliwości obniżania stawek poniżej minimalnych, specyfika postępowania podatkowego w kontekście kosztów zastępstwa procesowego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji tymczasowego pełnomocnika szczególnego w postępowaniu podatkowym. Interpretacja przepisów rozporządzeń Ministra Sprawiedliwości.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii praktycznej dla pełnomocników ustanowionych z urzędu w postępowaniach podatkowych, a także wyjaśnia niuanse prawne dotyczące stosowania przepisów i interpretacji sądowych w kontekście konstytucyjnych zasad równości.
“Pełnomocnik z urzędu w sprawach podatkowych: czy sąd może obniżyć jego wynagrodzenie?”
Sektor
podatkowe
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.