I FSK 1346/18

Naczelny Sąd Administracyjny2022-10-20
NSApodatkoweŚredniansa
VATodliczenie podatku naliczonegousługi rolniczecertyfikacja ekologicznarzeczywistość gospodarczaskarga kasacyjnapostępowanie sądoweprawo podatkowe

NSA oddalił skargę kasacyjną spółki P. Sp. z o.o. od wyroku WSA w Gorzowie Wlkp., uznając za prawidłowe stanowisko organów podatkowych odmawiające prawa do odliczenia VAT z faktur za usługi rolnicze i certyfikację, ze względu na brak rzeczywistego prowadzenia działalności rolniczej przez spółkę.

Spółka P. Sp. z o.o. zaskarżyła decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej odmawiającą prawa do odliczenia VAT za III kwartał 2013 r. WSA w Gorzowie Wlkp. oddalił skargę spółki, akceptując stanowisko organów, że faktury za usługi rolnicze i certyfikację nie odzwierciedlały rzeczywistych zdarzeń gospodarczych, ponieważ spółka nie prowadziła działalności rolniczej na wskazanych gruntach. NSA oddalił skargę kasacyjną, uznając zarzuty za bezzasadne, w szczególności dotyczące naruszenia przepisów postępowania i prawa materialnego, podkreślając wadliwość konstrukcji skargi kasacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną P. Sp. z o.o. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim, który oddalił skargę spółki na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej odmawiającą prawa do odliczenia podatku VAT za III kwartał 2013 r. Sąd I instancji zaakceptował stanowisko organów podatkowych, które odmówiły spółce prawa do odliczenia podatku naliczonego z faktur dokumentujących nabycie usług rolniczych i certyfikacji produkcji ekologicznej. Organy uznały, że faktury te nie odzwierciedlały rzeczywistych zdarzeń gospodarczych, ponieważ spółka nie prowadziła w kontrolowanym okresie działalności rolniczej na wskazanych gruntach. Z tego samego powodu zakwestionowano również wykazaną sprzedaż płodów rolnych. Skarga kasacyjna zarzucała naruszenie przepisów prawa materialnego i postępowania, w tym m.in. art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a ustawy o VAT oraz szeregu przepisów Ordynacji podatkowej i Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za pozbawioną uzasadnionych podstaw. Sąd podkreślił wadliwą konstrukcję skargi kasacyjnej, która zawierała liczne, niespójne zarzuty bez odpowiedniego uzasadnienia i konkretyzacji. Stwierdzono, że uzasadnienie skargi sprowadzało się do negacji stanowiska organów i Sądu I instancji bez przedstawienia konkretnych argumentów i dowodów. Sąd oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zasądzając jednocześnie od spółki na rzecz organu koszty postępowania kasacyjnego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, spółka nie miała prawa do odliczenia podatku VAT naliczonego, ponieważ faktury nie odzwierciedlały rzeczywistych zdarzeń gospodarczych, gdyż spółka nie prowadziła działalności rolniczej na wskazanych gruntach.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że brak dowodów na prowadzenie przez spółkę działalności rolniczej na wskazanych gruntach uzasadnia odmowę prawa do odliczenia VAT z faktur za usługi rolnicze i certyfikację, gdyż nie odzwierciedlały one rzeczywistych zdarzeń gospodarczych.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (9)

Główne

u.p.t.u. art. 88 § 3a pkt 4 lit. a

Ustawa o podatku od towarów i usług

Przepis ten stanowi podstawę do odmowy prawa do odliczenia podatku naliczonego, gdy faktury nie odzwierciedlają rzeczywistych zdarzeń gospodarczych.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 183 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa zakres rozpoznania sprawy przez NSA.

p.p.s.a. art. 176 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa wymogi formalne skargi kasacyjnej, w tym konieczność przytoczenia podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia.

p.p.s.a. art. 174 § pkt 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa kasacyjna dotycząca naruszenia przepisów postępowania.

p.p.s.a. art. 141 § 4

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Wymogi dotyczące uzasadnienia wyroku sądu administracyjnego.

p.p.s.a. art. 134 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa granice rozpoznania skargi przez sąd administracyjny I instancji.

p.p.s.a. art. 135

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Środki stosowane przez sąd w celu usunięcia naruszenia prawa.

o.p. art. 191

Ordynacja podatkowa

Zasada swobodnej oceny dowodów.

p.p.s.a. art. 106 § 3

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Dopuszczenie nowego dowodu przez sąd.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Skarga kasacyjna była wadliwie skonstruowana i pozbawiona uzasadnionych podstaw. Faktury nie odzwierciedlały rzeczywistych zdarzeń gospodarczych z uwagi na brak prowadzenia przez spółkę działalności rolniczej.

Odrzucone argumenty

Zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego (art. 88 ust. 1 i 2, art. 99 ust. 12 u.p.t.u.). Zarzuty naruszenia przepisów postępowania (art. 3 § 1 p.p.s.a. w zw. z przepisami Ordynacji podatkowej, art. 141 § 4 p.p.s.a., art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., art. 151 p.p.s.a., art. 134 § 1 p.p.s.a., art. 135 p.p.s.a., art. 191 o.p., art. 106 § 3 p.p.s.a.).

Godne uwagi sformułowania

Skarga kasacyjna pozbawiona jest uzasadnionych podstaw. Skarga kasacyjna, będąca szczególnym pismem procesowym, tj. wysoce sformalizowanym środkiem zaskarżenia wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego, powinna zawierać stosownie do art. 176 § 1 pkt 2 i art. 174 cyt. ustawy nie tylko przytoczenie podstaw kasacyjnych, ale i ich uzasadnienie. Sformułowanie zarzutów skargi kasacyjnej w postaci przytoczenia zbitki wielu przepisów czyni je w istocie nieczytelnymi. Uzasadnienie skargi kasacyjnej sprowadza się w istocie do prostej negacji stanowiska organów, zaakceptowanego przez Sąd I instancji w zaskarżonym wyroku, zgodnie z którym faktury wystawione na rzecz spółki przez G. sp. z o.o., N., Gospodarstwo Rolne P. M. i P. sp. z o.o. nie odzwierciedlają faktycznych zdarzeń gospodarczych. W skrótowej i lakonicznej skardze kasacyjnej brak jest jednakże przytoczenia jakichkolwiek argumentów i dowodów, które przeczyłyby wyżej opisanym stwierdzeniom.

Skład orzekający

Agnieszka Jakimowicz

sprawozdawca

Bartosz Wojciechowski

członek

Janusz Zubrzycki

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Wadliwość konstrukcji skargi kasacyjnej, wymogi formalne uzasadnienia skargi kasacyjnej, zasady odliczania VAT w przypadku braku rzeczywistych zdarzeń gospodarczych."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i wadliwej konstrukcji skargi kasacyjnej, co może ograniczać jego bezpośrednie zastosowanie w innych sprawach.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa jest interesująca z perspektywy prawników procesowych ze względu na szczegółową analizę wadliwej konstrukcji skargi kasacyjnej. Dla szerszej publiczności może być mniej atrakcyjna, choć dotyczy VAT.

Wadliwa skarga kasacyjna przegrywa sprawę: NSA wyjaśnia, jak pisać skuteczne zarzuty.

Sektor

rolnictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I FSK 1346/18 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2022-10-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2018-07-11
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Agnieszka Jakimowicz /sprawozdawca/
Bartosz Wojciechowski
Janusz Zubrzycki /przewodniczący/
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne
Podatek od towarów i usług
Sygn. powiązane
I SA/Go 295/17 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z 2018-01-25
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2011 nr 177 poz 1054
art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług - tekst jednolity
Dz.U. 2022 poz 329
art. 183 § 1, art. 176 § 1, art. 174 pkt 2, art. 134 § 1, art. 141 § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Zubrzycki, Sędzia NSA Bartosz Wojciechowski, Sędzia WSA del. Agnieszka Jakimowicz (spr.), Protokolant Marek Kleszczyński, po rozpoznaniu w dniu 20 października 2022 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej P. Sp. z o.o. z siedzibą w B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 25 stycznia 2018 r. sygn. akt I SA/Go 295/17 w sprawie ze skargi P. Sp. z o.o. z siedzibą w B. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Zielonej Górze z dnia 16 maja 2017 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za III kwartał 2013 r. 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od P. Sp. z o.o. z siedzibą w B. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Zielonej Górze kwotę 1.350 (słownie: jeden tysiąc trzysta pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 25 stycznia 2018 r., sygn. akt I SA/Go 295/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. oddalił skargę P. sp. z o.o. w B. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Zielonej Górze z dnia 16 maja 2017 r. o nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za III kwartał 2013 r.
Z uzasadnienia przedmiotowego orzeczenia wynika, że Sąd I instancji zaakceptował stanowisko organów podatkowych, które w oparciu o treść art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2011 r., nr 177, poz. 1054 z późn. zm.) odmówiły spółce prawa do odliczenia podatku naliczonego wynikającego z faktur dokumentujących nabycie usług rolniczych (wystawionych przez G. sp. z o.o., N., Gospodarstwo Rolne P. M.) oraz usługi certyfikacji produkcji ekologicznej (faktura wystawiona przez P. sp. z o.o.). W ocenie organów sporne faktury nie odzwierciedlały rzeczywistych zdarzeń gospodarczych, ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynikało bowiem, że skarżąca spółka nie prowadziła w kontrolowanym okresie żadnej działalności rolniczej na posiadanych i wskazywanych przez siebie gruntach rolnych.
Z tego samego powodu zakwestionowano również wykazaną w deklaracji za III kwartał 2013 r. dostawę towaru w postaci 40 ton zielonki i 10 ton siana, zwłaszcza że spółka nie przedłożyła faktur VAT, ani innych dowodów sprzedaży zawierających dane kupującego.
W skardze kasacyjnej wywiedzionej od powyższego wyroku, pełnomocnik spółki zarzucił:
I. naruszenie przepisów prawa materialnego, mające wpływ na wynik sprawy, tj.:
1. art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a lub z ustawy o podatku od towarów i usług poprzez jego niewłaściwe zastosowanie,
2. art. 86 ust. 1 i 2 ustawy o podatku od towarów i usług poprzez jego niezastosowanie,
3. art. 99 ust. 12 ustawy o podatku od towarów i usług poprzez jego niezastosowanie;
II. naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1. art. 3 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz art. 180, art. 181, art. 187, art. 188, art. 191, art. 193, art. 194 § 1 i § 2, art. 233 § 2 Ordynacji podatkowej, poprzez brak właściwej kontroli legalności ustalenia przez organy stanu faktycznego sprawy oraz błędne przyjęcie przez Sąd tychże wadliwych ustaleń organu za własne – uchybienie to miało więc istotny wpływ na wynik sprawy,
2. art. 141 § 4 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi polegający na przedstawieniu sprawy niezgodnie ze stanem faktycznym, w związku z przedstawieniem jako niekwestionowane przez skarżącą ustaleń o utworzeniu przez P. M. i członków jego rodziny licznych podmiotów ubiegających się o płatności, w których są albo jedynymi wspólnikami, albo w których jedno z nich jest wspólnikiem, a ten błąd Sądu mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponadto uzasadnienie zawiera w przedstawieniu sprawy tezy wprost sprzeczne z treścią akt sprawy – uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy,
3. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez oddalenie skargi, pomimo naruszenia przez organ administracji przepisów o postępowaniu art. 180, art. 181, art. 187, art. 188, art. 191, art. 193, art. 194 § 1 i § 2, art. 200, art. 233 § 2 Ordynacji podatkowej w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy,
4. art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 180, art. 181, art. 187, art. 188, art. 191, art. 193, art. 194 § 1 i § 2, art. 200, art. 233 § 2 Ordynacji podatkowej, poprzez niedostrzeżenie przez Sąd naruszenia przez organy przepisów o postępowaniu dowodowym, tj. art. 7 kpa, art. 75 kpa, art. 77 § 1 i § 2 kpa, art. 78 kpa i art. 80 kpa, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy,
5. art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez niespostrzeżenie, że z dowodów w sprawie zebranych wynika, że spółka rzeczywiście objęła w wyłączne posiadanie oraz rolnicze użytkowanie wszystkie grunty swego gospodarstwa zgłaszanego do dopłat, że prowadziła działalność rolniczą na własny rachunek, ryzyko i rzecz. Uchybienie to miało więc istotny wpływ na wynik sprawy,
6. art. 135 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez jego niezastosowanie – uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy,
7. art. 191 Ordynacji podatkowej poprzez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów polegające na arbitralnej i dowolnej ocenie materiału dowodowego zebranego w sprawie - uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy,
8. art. 106 § 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez jego niezastosowanie z urzędu, w związku z art. 191 Ordynacji podatkowej - uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W piśmie datowanym na dzień 12 czerwca 2018 r., stanowiącym odpowiedź na wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej, pełnomocnik spółki wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku w całości poprzez merytoryczne załatwienie sprawy i uznanie skargi za uzasadnioną w całości oraz uchylenie skarżonych aktów administracyjnych albo o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie i zasądzenie stosownych kosztów postępowania kasacyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna pozbawiona jest uzasadnionych podstaw.
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 z późn. zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, która w sprawie tej jednak nie występuje.
Na początku należy przypomnieć, że skarga kasacyjna, będąca szczególnym pismem procesowym, tj. wysoce sformalizowanym środkiem zaskarżenia wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego, powinna zawierać stosownie do art. 176 § 1 pkt 2 i art. 174 cyt. ustawy nie tylko przytoczenie podstaw kasacyjnych, ale i ich uzasadnienie.
Jako podstawę kasacyjną należy wskazać konkretny przepis prawa i określić sposób jego naruszenia, ponieważ Sąd kasacyjny nie powinien domyślać się intencji skarżącego i formułować za niego zarzutów pod adresem zaskarżonego wyroku. W przypadku zarzutu naruszenia przepisu podzielonego na jednostki redakcyjne wymóg wskazania przepisu prawa jest realizowany poprzez wskazanie konkretnej jednostki redakcyjnej tego przepisu, która zdaniem kasatora została naruszona.
W świetle art. 174 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi tworzenie niespójnej zbitki przepisów - szeregu norm prawnych, które miał rzekomo naruszyć Sąd I instancji, nie wskazując konkretnie, na czym polega naruszenie każdej z tych norm, jest nieprawidłowe (pogląd ten wielokrotnie już wyraził Naczelny Sąd Administracyjny – por. wyrok NSA z dnia 19 grudnia 2014 r., sygn. akt II FSK 2957/12 i powołane tam orzecznictwo).
Naruszenie prawa materialnego może nastąpić przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Błędna wykładnia to mylne zrozumienie treści przepisu. Sformułowanie zarzutu błędnej wykładni przepisu prawa materialnego zawsze powinno łączyć się z wykazaniem, na czym polegało wadliwe odczytanie przez Sąd I instancji znaczenia treści przepisu, a następnie konieczne jest podanie właściwego, zdaniem skarżącego, rozumienia naruszonego przepisu. Naruszenie prawa przez niewłaściwe zastosowanie, to wadliwe uznanie, że ustalony w sprawie stan faktyczny odpowiada hipotezie określonej normy prawnej (tzw. błąd subsumcji).
Z kolei dla spełnienia wymogu z art. 174 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi konieczne jest wykazanie, który przepis postępowania został naruszony, w jaki sposób oraz wpływu zarzucanego naruszenia na wynik sprawy. O skuteczności zarzutów, postawionych w oparciu o podstawę kasacyjną, określoną w art. 174 pkt 2 cyt. ustawy, nie decyduje bowiem każde stwierdzone uchybienie przepisom postępowania, lecz tylko takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Należy przez to rozumieć wykazanie istnienia związku przyczynowego pomiędzy uchybieniem procesowym, stanowiącym przedmiot zarzutu skargi kasacyjnej, a wydanym orzeczeniem sądu administracyjnego, który to związek przyczynowy mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wnoszący skargę kasacyjną jest więc obowiązany uzasadnić, że następstwa zarzucanych uchybień były na tyle istotne, iż miały wpływ na treść kwestionowanego orzeczenia, ponieważ gdyby do tych uchybień nie doszło, wyrok sądu administracyjnego mógłby być inny (zob. wyrok NSA z dnia 5 listopada 2019 r., sygn. akt II FSK 3864/17).
Mimo że przepisy Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie określają warunków formalnych, jakim powinno odpowiadać uzasadnienie skargi kasacyjnej, to należy przyjąć, że ma ono za zadanie wykazanie trafności (słuszności) zarzutów postawionych w ramach podniesionych podstaw kasacyjnych, co oznacza, że musi zawierać argumenty mające na celu "usprawiedliwienie" przytoczonych podstaw kasacyjnych.
Przypomnienie powyższych zasad konstruowania zarzutów skargi kasacyjnej było konieczne z uwagi na to, że rozpoznawany środek zaskarżenia w znaczny sposób od nich odbiega.
Mianowicie powołując się na podstawę kasacyjną, o której mowa w art. 174 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, pełnomocnik spółki zarzuca w kilku punktach i kilku konfiguracjach naruszenie art. 180, art. 181, art. 187, art. 188, art. 191, art. 193, art. 194 § 1 i § 2, art. 200, art. 233 § 2 Ordynacji podatkowej (wskazując błędnie, iż jest to ustawa z dnia 11 marca 2004 r., opublikowana w Dz. U. z 23017 r.). Uzasadnienie skargi kasacyjnej winno zatem zawierać wywody wskazujące w konkretny sposób, na czym polegało naruszenie każdego z przywołanych przepisów, czego w niniejszej sprawie całkowicie zabrakło. Sformułowanie zarzutów skargi kasacyjnej w postaci przytoczenia zbitki wielu przepisów czyni je w istocie nieczytelnymi.
Dodatkowo, wbrew treści art. 176 § 1 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, brak jest niezbędnej konkretyzacji wielu z tych zarzutów w uzasadnieniu skargi kasacyjnej (dotyczy to w szczególności art. 200, art. 233 § 2, art. 193, art. 194 § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej). Kasator nie zauważa również, że część z przytoczonych przepisów zawiera szereg dalszych jednostek redakcyjnych, w konsekwencji czego nie wiadomo, której z nich naruszenie stanowi przedmiot zarzutu (art. 180, art. 187, art. 193, art. 200 Ordynacji podatkowej).
Wreszcie fachowy pełnomocnik w pkt II.4 formułuje zarzuty naruszenia przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, która to ustawa nie ma zastosowania w postępowaniu podatkowym, zaś zarzucając naruszenie art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. z abstrahuje od faktu, że taki przepis nie istnieje w ustawie o podatku od towarów i usług.
Zgodnie z uchwałą pełnego składu NSA z dnia 26 października 2009 r., sygn. akt I OPS 10/09 wskazane powyżej niedostatki konstrukcyjne rozpoznawanej skargi kasacyjnej nie dyskwalifikują samej skargi kasacyjnej i nie mogą prowadzić do braku merytorycznego rozpoznania jej zarzutów. Taki sposób konstrukcji rozpoznawanego środka zaskarżenia ogranicza jednak jego skuteczność, ponieważ Naczelny Sąd Administracyjny nie może domniemywać intencji strony i samodzielnie uzupełniać, czy też konkretyzować zarzutów kasacyjnych.
Uzasadnienie skargi kasacyjnej sprowadza się w istocie do prostej negacji stanowiska organów, zaakceptowanego przez Sąd I instancji w zaskarżonym wyroku, zgodnie z którym faktury wystawione na rzecz spółki przez G. sp. z o.o., N., Gospodarstwo Rolne P. M. i P. sp. z o.o. nie odzwierciedlają faktycznych zdarzeń gospodarczych. Ustalono bowiem, że w kontrolowanym okresie spółka nie prowadziła rzeczywistej działalności rolniczej na wskazywanych przez siebie gruntach rolnych, zatem nie mogło dojść do wykonania na nich opisanych w spornych fakturach usług. W konsekwencji takiego ustalenia organy zakwestionowały także wykazaną w deklaracji podatkowej za III kwartał 2013 r. sprzedaż płodów rolnych.
W skrótowej i lakonicznej skardze kasacyjnej brak jest jednakże przytoczenia jakichkolwiek argumentów i dowodów, które przeczyłyby wyżej opisanym stwierdzeniom. Cała jej treść sprowadza się do postawienia tezy o "błędnych, arbitralnych i niezgodnych z rzeczywistością" ustaleniach faktycznych bez wskazania, na czym miałby polegać ów błąd w rozumowaniu organów. Sporo uwagi poświęca się też odmowie przeprowadzenia wnioskowanych przez stronę dowodów, jednakże brak jest wyjaśnienia o jakie konkretnie wnioski dowodowe chodzi i na jaką okoliczność miałyby być przeprowadzone, a to nie pozwala na merytoryczne odniesienie się do zarzutów niekompletności materiału dowodowego (art. 180, art. 181, art. 187 i art. 188 Ordynacji podatkowej) oraz wadliwej jego oceny (art. 191 tej ustawy).
Jako chybiony należało ocenić zarzut naruszenia art. 3 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w powiązaniu z wyszczególnionymi przepisami procedury zawartymi w Ordynacji podatkowej, którego autor skargi kasacyjnej upatruje w niewłaściwej jego zdaniem kontroli legalności decyzji poprzez zaakceptowanie ustaleń stanu faktycznego poczynionego przez organy. Tymczasem do naruszenia tego przepisu mogłoby dojść wyłącznie wówczas, gdyby skarga w ogóle nie została przez Sąd rozpoznana lub wbrew ustalonym w tym przepisie wymogom Sąd administracyjny uchylił się od kontroli działalności administracji publicznej, bądź też zastosował w ramach tej kontroli środki nieprzewidziane w ustawie. Nawet ewentualne naruszenie przez Sąd przy rozstrzygnięciu sprawy prawa materialnego czy procesowego nie oznacza, że Sąd ów uchybił wynikającemu z ww. regulacji zakresowi kontroli działalności administracji publicznej, jak i że nie zastosował środków określonych w ustawie (por. wyroki NSA: z dnia 17 listopada 2021 r., sygn. akt II OSK 3442/18, z dnia 4 grudnia 2020 r., sygn. akt I GSK 1091/20).
Naczelny Sąd Administracyjny nie podzielił także zarzutu naruszenia art. 141 § 4 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnym, bowiem uzasadnienie zaskarżonego wyroku spełnia wymogi i standardy przewidziane w tym przepisie. Przedstawiono w nim stan faktyczny sprawy, zrelacjonowano sformułowane w skardze zarzuty, wskazano podstawę prawną rozstrzygnięcia i jego motywy, przez co wyrok w pełni poddawał się kontroli instancyjnej. Nieuwzględnienie przez Sąd I instancji stanowiska skarżącej spółki nie jest samo przez się naruszeniem przepisu art. 141 § 4 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W orzecznictwie ugruntowany jest już pogląd, że na podstawie omawianego przepisu można kwestionować kompletność elementów uzasadnienia, a nie jego prawidłowość merytoryczną. Ewentualna wadliwość argumentacji, bądź prezentowanie przez stronę innego poglądu niż wskazany w uzasadnieniu, nie stanowi o naruszeniu przez Sąd tego przepisu (tak przykładowo wyroki NSA: z dnia 26 maja 2020 r., sygn. akt II OSK 3218/19, z dnia 11 marca 2020 r., sygn. akt I GSK 175/18, z dnia 17 grudnia 2019 r., sygn. akt I FSK 1789/17). W drodze owego zarzutu nie można kwestionować też ustaleń faktycznych w sprawie, a do tego sprowadza się uzasadnienie zawarte w skardze kasacyjnej.
Nieskuteczny jest nadto zarzut naruszenia art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z jego treścią, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Przepis ten określa zatem granice rozpoznania skargi przez sąd administracyjny I instancji, zaś granice danej sprawy wyznacza jej przedmiot wynikający z treści zaskarżonego zachowania organu administracji publicznej. Oznacza to, że o naruszeniu normy wynikającej z powyższego przepisu można byłoby mówić, gdyby Sąd wykroczył poza granice sprawy, w której została wniesiona skarga, albo - mimo wynikającego z tego przepisu obowiązku - nie wyszedł poza zarzuty i wnioski skargi, np. nie zauważając naruszeń prawa, które nie były powołane przez skarżącego, a które Sąd I instancji zobowiązany był uwzględnić z urzędu. Treść uzasadnienia powyższego zarzutu zawarta w rozpoznawanym środku zaskarżenia nie koresponduje z takim jego rozumieniem. W jego ramach dokonuje się natomiast próby zakwestionowania dokonanej przez Sąd oceny ustalonego stanu faktycznego, co nie jest praktyką dopuszczalną (por. m. inn. wyroki NSA: z dnia 25 marca 2011 r., sygn. akt I FSK 1862/09; z dnia 11 kwietnia 2007 r., sygn. akt II OSK 610/06, z dnia 15 października 2015 r., sygn. akt I GSK 241/14, z dnia 21 października 2010 r., sygn. akt I GSK 264/09).
Nieuzasadniony jest również zarzut naruszenia art. 135 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Wskazany przepis znajduje zastosowanie jedynie w razie uwzględnienia skargi, tj. w przypadku stwierdzenia przez Sąd niezgodności z prawem zaskarżonego aktu. Przesłanką jego zastosowania jest bowiem stwierdzenie naruszenia prawa materialnego lub postępowania nie tylko w zaskarżonym akcie lub czynności, ale także w aktach lub czynnościach poprzedzających, jeżeli tylko miało to miejsce w granicach danej sprawy. Zgodnie przyjmuje się, że art. 135 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie znajduje zastosowania w razie oddalenia skargi, a takie rozstrzygnięcie zaskarżono skargą kasacyjną, a tym samym w takich sytuacjach naruszenie tego przepisu nie może być przedmiotem skutecznego zarzutu skargi kasacyjnej (por. wyroki NSA: z dnia 17 marca 2022 r., sygn. akt II OSK 518/19, z dnia 12 stycznia 2022 r., sygn. akt I OSK 917/21).
Nie mógł nadto zostać uwzględniony zarzut naruszenia art. 106 § 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 191 Ordynacji podatkowej, przede wszystkim z tej przyczyny, że jest to kolejny już zarzut, który nie został uzasadniony w treści skargi kasacyjnej. Jej autor nie wskazuje bowiem jakie dodatkowe dowody i na jaką okoliczność miałby przeprowadzić Sąd I instancji z urzędu. Nie należy zapominać, że z treści art. 106 § 3 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wynika, iż dopuszczenie nowego dowodu jest uprawnieniem, a nie obowiązkiem sądu. W orzecznictwie przyjmuje się, że nawet w sytuacji, gdy dowód taki był oferowany przez stronę w postępowaniu sądowym, to jego nieprzeprowadzenie przez Sąd nie może być oceniane jako naruszenie przepisu postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy (tak: wyroki NSA: z dnia 19 maja 2022 r., sygn. akt II GSK 1829/18, z dnia 5 maja 2022 r., sygn. akt III FSK 527/21). Tym bardziej nie można zasadnie zarzucać Sądowi naruszenia tego przepisu w sytuacji, gdy nie znajduje podstaw do jego zastosowania, albowiem nie dostrzega żadnych istotnych wątpliwości niezbędnych do wyjaśnienia i w konsekwencji wydania orzeczenia. Celem postępowania dowodowego, o którym mowa w art. 106 § 3 cyt. ustawy, nie jest bowiem ponowne ustalenie stanu faktycznego sprawy administracyjnej, lecz ocena, czy organy ustaliły ten stan zgodnie z regułami obowiązującymi w procedurze administracyjnej, a następnie czy prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego do poczynionych ustaleń.
Z uwagi na brak skutecznego podważenia stanu faktycznego, za nieuzasadnione należało również uznać zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego podniesione w pkt 2 rozpoznawanego środka zaskarżenia w postaci ich niewłaściwego zastosowania. Błędne zastosowanie konkretnego przepisu prawa materialnego polega na tzw. błędzie w subsumcji, a więc błędnym uznaniu stanu faktycznego ustalonego w sprawie za odpowiadający stanowi hipotetycznemu przewidzianemu w mającej zastosowanie w sprawie normie prawnej. Ocena zasadności zastosowania prawa materialnego może zostać dokonana jedynie na gruncie prawidłowo ustalonego i ocenionego stanu faktycznego. Dlatego, gdy skarżący nie podważa skutecznie okoliczności faktycznych sprawy i ich oceny dokonanej przez Sąd I instancji, jak miało miejsce na gruncie niniejszej sprawy, zarzuty niewłaściwego zastosowania prawa materialnego są zarzutami bezpodstawnymi. Inaczej mówiąc, zarzuty naruszenia wyspecyfikowanych w skardze kasacyjnej przepisów prawa materialnego sprowadzające się do ich niewłaściwego zastosowania, nie zasługują na uwzględnienie z uwagi na brak podważenia dokonanej przez organy, a zaaprobowanej przez Sąd I instancji oceny dowodów, która doprowadziła do ustalenia, że skarżąca spółka nie prowadziła działalności rolniczej na wskazanych przez siebie gruntach rolnych, co w konsekwencji musiało skutkować zakwestionowaniem rzetelności spornych faktur dokumentujących nabycie usług rolniczych oraz uznaniem, iż nie doszło również do sprzedaży płodów rolnych w postaci zielonki i siana.
Mając na uwadze wszystkie przedstawione wyżej okoliczności Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, oddalił skargę kasacyjną uznając ją za bezzasadną.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono natomiast na podstawie art. 209, art. 204 pkt 1 i art. 205 § 2 w zw. z art. 207 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b w zw. z § 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265 z późn. zm.).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI