I FSK 1337/20

Naczelny Sąd Administracyjny2024-09-13
NSApodatkoweWysokansa
VATnadpłataoprocentowaniegminaTSUEOrdynacja podatkowasądy administracyjnekorekta deklaracjiwydatki mieszaneinfrastruktura

NSA uchylił wyrok WSA i oddalił skargę gminy, uznając, że nadpłata VAT nie powstała w związku z wyrokiem TSUE, a jedynie w wyniku korekty deklaracji z innych przyczyn.

Sprawa dotyczyła prawa gminy do oprocentowania nadpłaty w podatku VAT za 2010 rok. Gmina dokonała korekty deklaracji, wykazując nadpłatę wynikającą z odliczenia podatku naliczonego od wydatków mieszanych oraz infrastruktury wodno-kanalizacyjnej. WSA uznał, że nadpłata powinna być oprocentowana zgodnie z przepisami dotyczącymi wyroków TSUE. NSA uchylił ten wyrok, stwierdzając, że korekta deklaracji nie była bezpośrednim skutkiem wyroku TSUE C-276/14, a wynikała z innych przyczyn, co wykluczało prawo do oprocentowania na wskazanych zasadach.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Dyrektora Izby Administracji Skarbowej od wyroku WSA w Rzeszowie, który uchylił decyzję organu odmawiającą gminie zwrotu oprocentowania nadpłaty w podatku VAT za 2010 rok. Gmina dokonała korekty deklaracji, wykazując nadpłatę wynikającą z odliczenia podatku naliczonego od wydatków mieszanych oraz związanych z infrastrukturą wodno-kanalizacyjną. WSA uznał, że nadpłata ta, mimo złożenia wniosku przed wyrokiem TSUE C-276/14, powinna być oprocentowana na zasadach określonych dla nadpłat będących efektem wyroków TSUE. Naczelny Sąd Administracyjny nie zgodził się z tym stanowiskiem. Sąd wskazał, że kluczowe dla sprawy było ustalenie, czy nadpłata faktycznie powstała w związku z wyrokiem TSUE. Analiza wykazała, że przyczyny korekty deklaracji przez gminę były inne – dotyczyły odliczenia podatku naliczonego od wydatków mieszanych oraz infrastruktury, a nie kwestii podmiotowości podatkowoprawnej jednostek budżetowych czy zakładów budżetowych, która była przedmiotem wyroku TSUE. W związku z tym NSA uznał, że nie można stosować przepisów dotyczących oprocentowania nadpłat wynikających z wyroków TSUE, co skutkowało uchyleniem wyroku WSA i oddaleniem skargi gminy.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, gmina nie ma prawa do oprocentowania nadpłaty w takiej sytuacji.

Uzasadnienie

NSA uznał, że kluczowe jest, czy nadpłata faktycznie powstała w związku z wyrokiem TSUE. W tej sprawie korekta deklaracji wynikała z innych przyczyn (odliczenie podatku od wydatków mieszanych i infrastruktury), a nie z kwestii podmiotowości podatkowoprawnej jednostek budżetowych, która była przedmiotem wyroku TSUE. Brak bezpośredniego związku z wyrokiem TSUE wyklucza zastosowanie przepisów o oprocentowaniu nadpłat wynikających z orzeczeń TSUE.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (8)

Główne

O.p. art. 74 § pkt 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

W przypadku nadpłaty będącej konsekwencją wyroku TSUE, wysokość nadpłaty określa sam podatnik we wniosku o zwrot.

O.p. art. 78 § § 5 pkt 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Określa zasady oprocentowania nadpłaty powstałej w wyniku wyroku TSUE.

Pomocnicze

O.p. art. 77 § § 1 pkt 4 i 4a

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

P.p.s.a. art. 141 § § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Dotyczy wymogów stawianych uzasadnieniu wyroku sądu administracyjnego.

P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a) i c)

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uwzględnienia skargi i uchylenia decyzji organu.

P.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres kontroli sądu administracyjnego.

P.p.s.a. art. 135

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Obowiązek sądu do rozstrzygnięcia sprawy co do istoty.

P.u.s.a. art. 1 § § 1 i 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Argumenty

Skuteczne argumenty

Nadpłata VAT nie powstała w związku z wyrokiem TSUE C-276/14, lecz z innych przyczyn (odliczenie podatku od wydatków mieszanych i infrastruktury). Brak bezpośredniego związku z wyrokiem TSUE wyklucza zastosowanie przepisów o oprocentowaniu nadpłat wynikających z orzeczeń TSUE. Gmina nie występowała o zwrot nadpłaty w rozumieniu art. 74 O.p., lecz o stwierdzenie nadpłaty i zwrot nadwyżki.

Odrzucone argumenty

Stanowisko WSA, że nadpłata powinna być oprocentowana na zasadach wynikających z wyroku TSUE, mimo że korekta nastąpiła przed wydaniem wyroku. Argumentacja gminy, że nadpłata powstała w związku z wyrokiem TSUE.

Godne uwagi sformułowania

nie może być mowy o tym, że to wola scentralizowania rozliczenia podatkowego Gminy i jej jednostek organizacyjnych, wyrażona zanim Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej wydał wyrok w sprawie C-276/14 była przyczyną skorygowania przez ten podmiot jego deklaracji podatkowej nie budziło wątpliwości Sądu I instancji to, że również podatnicy, którzy otrzymali zwrot różnicy podatku w niższej wysokości aniżeli się to później okazało na skutek orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, doznali uszczuplenia majątkowego na skutek nieprawidłowego wykonywania władzy prawodawczej.

Skład orzekający

Adam Nita

sprawozdawca

Małgorzata Niezgódka - Medek

członek

Marek Olejnik

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie kryteriów związku nadpłaty z wyrokiem TSUE dla zastosowania przepisów o oprocentowaniu."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy korekta deklaracji VAT nastąpiła przed wyrokiem TSUE, ale z przyczyn innych niż te, które stały się podstawą wyroku.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia oprocentowania nadpłat VAT i relacji między polskim prawem podatkowym a orzecznictwem TSUE, co jest istotne dla wielu podatników.

Czy gmina może liczyć na odsetki od nadpłaty VAT, jeśli korekta deklaracji nastąpiła przed wyrokiem TSUE?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I FSK 1337/20 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-09-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-09-29
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Adam Nita /sprawozdawca/
Małgorzata Niezgódka - Medek
Marek Olejnik /przewodniczący/
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne
Podatek od towarów i usług
Sygn. powiązane
I SA/Rz 142/20 - Wyrok WSA w Rzeszowie z 2020-06-23
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 900
art. 74 pkt 1, art. 77 par. 1 pkt 4 i 4a, art. 78 par. 5 pkt 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 3 par. 1, art. 3 par. 2 pkt 1, art. 134 par. 1, art. 135, art. 141 par. 4, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a) i c)
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2017 poz 2188
art. 1 par. 1 i 2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - tekst jedn.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Olejnik, Sędzia NSA Małgorzata Niezgódka-Medek, Sędzia WSA del. Adam Nita (sprawozdawca), Protokolant Adam Goliasz, po rozpoznaniu w dniu 13 września 2024 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 23 czerwca 2020 r., sygn. akt I SA/Rz 142/20 w sprawie ze skargi Gminy M. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z dnia 10 grudnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu oprocentowania nadpłaty oraz nadwyżki podatku naliczonego nad należnym w podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe 2010 r. 1) uchyla zaskarżony wyrok w całości, 2) oddala skargę, 3) zasądza od Gminy M. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie kwotę 730 (siedemset trzydzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
W zaskarżonym wyroku z 23 czerwca 2020 r., sygn. akt I SA/Rz 142/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie (zwany dalej Sądem I instancji) orzekał w przedmiocie skargi Gminy M. (w dalszej części uzasadnienia określanej jako Gmina, Strona lub Skarżący) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie (zwanego dalej Organem odwoławczym lub Organem II instancji) z 10 grudnia 2019 r., nr 1801-IOV-2.4103.192.2019 w przedmiocie odmowy zwrotu oprocentowania nadpłaty oraz nadwyżki podatku naliczonego nad należnym w podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe 2010 roku. Czyniąc to, Sąd I instancji uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. (w dalszej części uzasadnienia określanego jako Organ I instancji lub NUS). Ponadto Wojewódzki Sąd Administracyjny zasądził od Organu odwoławczego na rzecz Gminy zwrot kosztów postępowania sądowego.
Stan faktyczny sprawy został precyzyjnie przedstawiony w uzasadnieniu wyroku Sądu I instancji, opublikowanym w CBOSA. Zagadnieniem spornym zaistniałym w sprawie było to czy nadpłata w podatku od towarów i usług oraz zwrot nadwyżki naliczonego podatku od towarów i usług nad podatkiem należnym, wypłacone Gminie przed wydaniem i opublikowaniem wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, ale uzasadnione argumentacją tożsamą z tą, na której oparł się później TSUE stanowi podstawę do oprocentowania nadpłaty na zasadach określonych dla nadpłat będących efektem wyroku TSUE (por. art. 78 § 5 pkt 1 w zw. z art. 74 Ordynacji podatkowej), czyli od dnia powstania nadpłaty do dnia jej zwrotu, o ile wniosek o zwrot nadpłaty złożono w terminie 30 dni od publikacji wyroku TSUE w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej. Judykatem, którego wydanie spowodowało rozbieżność zapatrywania na problem oprocentowania nadpłaty i zwrotu podatku był zaś wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 29 września 2015 r., wydany w sprawie o sygn. C-276/14, a opublikowany w Dz.U.UE C. z 2015 r., nr 381, poz. 7 z 16 listopada 2015 r.
Historia sporu przedstawia się w ten sposób, że 19 grudnia 2014 r. Strona skorygowała swoje deklaracje podatkowe. Towarzyszyło temu złożenie wniosku o stwierdzenie nadpłaty oraz zwrot nadwyżki naliczonego podatku od towarów i usług nad należnym za miesiące od stycznia do grudnia 2010 r. W swoich korektach Gmina wykazała nieodliczone w pierwotnych deklaracjach kwoty podatku naliczonego, wynikające z wydatków poniesionych na infrastrukturę wodno-kanalizacyjną, wykorzystywaną przez jej zakład budżetowy do prowadzenia działalności podlegającej opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, a także związanych ze sferą administracyjną tego podmiotu i utrzymaniem budynku Urzędu Gminy (tzw. wydatki mieszane).
NUS uwzględnił wniosek Strony i 30 stycznia 2015 r. oraz 17 lutego 2015 r. przekazał jej wykazane w tym piśmie procesowym kwoty nadpłat i zwrotów podatku od towarów i usług. Z kolei 14 czerwca 2019 r. Gmina złożyła wniosek o zwrot niezwróconego dotychczas oprocentowania nadpłat i nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za poszczególne miesiące 2010 r. Uzasadniając swoje racje wskazała ona, że nadpłaty i zwroty w podatku od towarów i usług za wskazane wcześniej okresy rozliczeniowe powstały w związku z wyrokiem TSUE z 29 września 2015 r., sygn. C-276/14. Tym samym, powinny one zostać oprocentowane zgodnie z art. 78 § 5 pkt 1 w zw. z art. 74 pkt 1 Ordynacji podatkowej.
Organ I instancji odmówił uwzględnienia wniosku Strony. Zapatrywanie to podzielił Dyrektor Izby Administracji Skarbowej. Jak wskazano w uzasadnieniu decyzji ostatecznej, Gminie nie przysługuje oprocentowanie ponieważ złożone przez nią korekty deklaracji VAT-7 nie są związane z wyrokiem TSUE, ale powstały w związku z wykładnią dokonaną przez sądy administracyjne w wyrokach zapadłych do 2014 r. W judykatach tych nie kwestionowano statusu jednostek budżetowych jako podatników podatku od towarów i usług. Wskazywano tam natomiast, że gminom przysługuje odliczenie podatku naliczonego w związku z czynnościami opodatkowanymi, wykonywanymi przez ich jednostki budżetowe.
Jak wiadomo, Sąd I instancji uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję NUS. Uzasadniając swoje racje wskazał on, że stanowisko organów podatkowych nie jest prawidłowe. Zasadny jest natomiast zarzut Strony, podnoszącej naruszenie art. 78 § 5 pkt 1 w zw. z art. 74 Ordynacji podatkowej - poprzez ich błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że przepisy te nie mają zastosowania do wniosków złożonych przed wydaniem wyroku TSUE. Wojewódzki Sąd Administracyjny podzielił przy tym i przyjął za własne zapatrywania oraz wywody zawarte w uzasadnieniu wyroku WSA w Bydgoszczy z 16 października 2018 r., sygn. akt I SA/Bd 545/18, które odnosiły się do problemu analogicznego jak w przedmiotowej sprawie.
Jak podkreślono, nie do przyjęcia jest pogląd, zgodnie z którym zwrot różnicy podatku nie będzie podlegał oprocentowaniu, gdyż twierdzenie takie implikowałoby uwzględnienie stanu prawnego niemożliwego do pogodzenia z preferowanym przez Konstytucję RP systemem wartości, a także konstytucyjnej aksjologii, opartej na założeniu równości wobec prawa - co wynika z art. 2 i art. 32 ust. 1 ustawy zasadniczej. Sąd I instancji wyartykułował przy tym, że w przypadku podatników otrzymujących zwrot podatku zarówno z powodu zmniejszenia zobowiązania, zmniejszenia podatku należnego, jak i wtedy gdy uzyskują oni zwrot nadwyżki podatku naliczonego nad należnym, następuje to z tego samego tytułu prawnego, tj. w związku z orzeczeniem Trybunału Sprawiedliwości. W tych sytuacjach wychodzi zaś na jaw, że Skarb Państwa niezgodnie z prawem dysponował środkami podatników. W związku z tym, nie budziło wątpliwości Sądu I instancji to, że również podatnicy, którzy otrzymali zwrot różnicy podatku w niższej wysokości aniżeli się to później okazało na skutek orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, doznali uszczuplenia majątkowego na skutek nieprawidłowego wykonywania władzy prawodawczej. Dlatego Wojewódzki Sąd Administracyjny nakazał organowi ponownie rozpatrującemu sprawą uwzględnienie wskazanej przez siebie wykładni prawa. Jej istota sprowadza się do konstatacji, że do nadpłaty podatku oraz zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym, powstałych wskutek stosowania wykładni prawa krajowego sprzecznej z prawem wspólnotowym (unijnym) należy odpowiednio stosować przepisy regulujące zasady stwierdzania, zwrotu i oprocentowania nadpłat powstałych w wyniku orzeczeń TSUE, a w szczególności art. 74 pkt 1 oraz art. 78 § 5 Ordynacji podatkowej.
Z przedstawionym zapatrywaniem nie zgodził się Organ odwoławczy. W sformułowanej przez siebie skardze kasacyjnej wniósł on o:
1) uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi poprzez jej oddalenie,
ewentualnie
2) uchylenie na podstawie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego jej rozpoznania Sądowi I instancji,
3) zasądzenie od Gminy na rzecz Organu odwoławczego kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych,
4) rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.
Jednocześnie wyrokowi Sądu I instancji zarzucono:
I. obrazę przepisów prawa materialnego, mających wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie art. 74 pkt 1) ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. 2019 r. poz. 900, z późn.zm. - zwanej dalej O.p.) w zw. z art. 77 § 1 pkt 4 i pkt 4) i pkt 4a) O.p. w zw. z art. 78 § 5 pkt 1 O.p. Zdaniem Organu odwoławczego nastąpiło to poprzez niewłaściwe zastosowanie wskazanej regulacji prawnej i uznanie, że w następstwie korekty deklaracji podatkowej u Gminy powstała nadpłata w wyniku wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 29 września 2015 r., sygn. akt C-276/14, co uprawnia Stronę do dochodzenia odsetek za czas od dnia powstania nadpłaty do dnia jej zwrotu. Tymczasem wniosek Gminy został złożony przed wydaniem orzeczenia TSUE i nie realizował w żadnym aspekcie wyroku TSUE w sprawie C-276/14, albowiem korekta deklaracji dotyczyła wybiórczego odliczenia jednej, konkretnej inwestycji dokonanej przez Gminę, a kwota dochodzona przez Gminę nie wynika z centralizacji jej rozliczeń z jednostką budżetową. Tym samym nadpłata nie powstała w wyniku, ani w związku z orzeczeniem TSUE;
II. Naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1. art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 – zwanej dalej P.p.s.a.). Zdaniem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej nastąpiło to poprzez sporządzenie uzasadnienia w sposób wadliwy, tj. niewskazanie wprost, jakie przepisy prawa procesowego naruszyły organy podatkowe, ani na czym polegać miały te naruszenia oraz brak wskazania w tym zakresie wytycznych co do dalszego postępowania przez organy podatkowe. To zaś uniemożliwia wykonanie wyroku zgodnie z art. 153 P.p.s.a.;
2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 141 § 4 P.p.s.a. - poprzez niewykazanie, jakie uchybienia proceduralne mogły mieć istotny wpływ na uchylenie decyzji organów podatkowych oraz niewyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia pomimo, że decyzja odpowiada prawu;
3. art. 145 § 1 pkt 1 lit a) i lit. c) w zw. z art. 135 P.p.s.a. - poprzez ich zastosowanie i uwzględnienie skargi skutkujące uchyleniem zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej oraz poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego. Tymczasem nie doszło do naruszenia przepisów prawa wskazanych w zaskarżonym wyroku;
4. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) w zw. z art. 3 § 1 i § 2 pkt 1, art. 134 § 1 i art. 135 P.p.s.a. w zw. z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 2188 - dalej określanej jako P.u.s.a.). Zdaniem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej polegało ono na wadliwej kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. niedokonanie wszechstronnej, prawidłowej, opartej na aktach sprawy oraz mających zastosowanie w sprawie przepisach, kontroli legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia i w konsekwencji wadliwe uznanie, że Dyrektor Izby Administracji Skarbowej naruszył wskazane przepisy prawa, co skutkowało uwzględnieniem skargi.
W reakcji na przedstawione zarzuty i argumentację odpowiedź na skargę kasacyjną nie została wniesiona.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna ma usprawiedliwione podstawy i dlatego zaskarżony wyrok został uchylony w całości. Ponieważ zaś istota sprawy została dostatecznie wyjaśniona, Naczelny Sąd Administracyjny rozpatrzył również i oddalił skargę wniesioną przez Stronę do Sądu I instancji.
Istota sporu zaistniałego pomiędzy stronami postępowania sądowoadministracynego sprowadza się do pytania o to, czy w realiach przedmiotowej sprawy Gminie przysługuje oprocentowanie nadpłaty i zwrotu podatku (nadwyżki naliczonego podatku od towarów i usług nad podatkiem należnym), obliczone wg zasad wynikających z art. 78 § 5 pkt 1 w zw. z art. 74 Ordynacji podatkowej. Strona przyjmuje bowiem, że przysługująca jej nadpłata oraz zwrot podatku od towarów i usług są efektem orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej i jako takie podlegają oprocentowaniu od momentu ich powstania, do dnia ich zwrotu (por. art. 78 § 5 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa – t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 900, zwanej dalej O.p.). Z kolei Organ odwoławczy stanął na stanowisku, że Gmina dokonała korekty samoobliczenia podatku, a przez wzgląd na to że terminowo zwrócono jej nadpłatę oraz przekazano nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym, oprocentowanie jej nie przysługuje.
Odnosząc się do tej kwestii, w pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę na okoliczność, że zgonie z przepisami Ordynacji podatkowej zasadą jest, że jeżeli podatnik złożył deklarację podatkową zawierającą samoobliczenie podatku, wysokość nadpłaty określa organ podatkowy (por. art. 74a O.p.). W takiej sytuacji podmiot obowiązany z tytułu podatku występuje z wnioskiem o stwierdzenie nadpłaty podatku, a jednocześnie składa korektę deklaracji podatkowej (por. art. 75 § 2 i § 3 O.p.). Powoduje to wszczęcie postępowania podatkowego, skutkujące wydaniem rozstrzygnięcia sprawy podatkowej. Jeżeli jednak prawidłowość korekty nie budzi wątpliwości, organ podatkowy zwraca nadpłatę bez wydawania decyzji stwierdzającej nadpłatę (por. art. 75 § 4 O.p.).
Odmiennie jest w przypadku, gdy nadpłata jest konsekwencją wyroku Trybunału Konstytucyjnego lub Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Jak wynika z art. 74 pkt 1 O.p., w takiej sytuacji wysokość nadpłaty określa nie organ podatkowy ale sam podatnik. Czyni on to we wniosku o zwrot nadpłaty, składając równocześnie skorygowaną deklarację podatkową. Potwierdzeniem tej regulacji jest dyspozycja powoływanego już art. 74a O.p., gdzie wskazano, że organ podatkowy określa nadpłatę, z wyjątkiem przypadków wskazanych w art. 73 § 2 oraz art. 74 O.p.
Jak łatwo zauważyć, w przedmiotowej sprawie Gmina nie występowała o zwrot nadpłaty. Skierowała ona natomiast do organu podatkowego wniosek o stwierdzenie nadpłaty i zwrotu nadwyżki naliczonego podatku od towarów i usług nad należnym. Jednocześnie dokonała ona korekty swoich deklaracji podatkowych. Już to świadczy o braku uzasadnienia korekty późniejszym wyrokiem TSUE.
Naczelny Sąd Administracyjny rozważał również kwestię tego, czy przyczyną korekty i wniosku o stwierdzenie nadpłaty podatku nie było zapatrywanie Gminy na prawidłowość rozliczenia podatkowego, tożsame z poglądem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, wyrażonym w wyroku z 29 września 2015 r., sygn. C-276/14. Odnosząc się do tej materii godzi się zauważyć, że uzasadniając korektę deklaracji podatkowych zawierających pierwotne rozliczenia podatkowe Strona powołała się na dwie okoliczności. Wskazała mianowicie na to, że ponosi wydatki związane ze swoją sferą administracyjną i utrzymaniem budynku urzędu gminy (wydatki mieszane). Korekta jest zaś rezultatem odliczenia naliczonego podatku od towarów i usług, wynikającego z faktur dokumentujących wydatki mieszane. W tym zakresie wcześniej Strona nie dokonywała bowiem redukcji podatku należnego o naliczony podatek od towarów i usług. Ponadto Skarżący wskazał na poniesione przez siebie wydatki na infrastrukturę wodno – kanalizacyjną. Po zrealizowaniu tych inwestycji, powstała substancja majątkowa została przekazana gminnemu zakładowi budżetowemu w nieodpłatne używanie. Dokonując korekty odliczono zaś naliczony podatek od towarów i usług, poniesiony w roku 2010 w związku z wydatkami na wspomniana infrastrukturę. W tym kontekście podkreślono, że zadania z zakresu uzdatniania i dostarczania wody, a także usuwania oraz oczyszczania ścieków komunalnych Gmina realizuje przy pomocy swojego zakładu budżetowego (por. wniosek o stwierdzenie nadpłaty oraz zwrot nadwyżki VAT naliczonego nad należnym wraz z uzasadnieniem przyczyn korekty deklaracji z 19 grudnia 2014 r.).
Biorąc pod uwagę wskazane okoliczności należy skonstatować, że racją dla korekty przez Podatniczkę deklaracji podatkowej oraz złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty podatku były zdarzenia całkowicie odrębne w stosunku do wskazań poczynionych przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w wyroku z 29 września 2015 r., sygn. C-276/14. We wspomnianym judykacie artykułowano bowiem kwestię braku odrębnej podmiotowości podatkowoprawnej gminnej jednostki organizacyjnej w sytuacji, gdy ta nie prowadzi samodzielnie działalności gospodarczej w rozumieniu art. 9 ust. 1 dyrektywy 2006/112/WE Rady z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej. To właśnie stało się przyczyną nowego sposobu subsumowania dyspozycji art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 2174 – zwanej dalej u.p.t.u.) ze stanami faktycznymi, w których określoną aktywność wykonują jednostki budżetowe, czy zakłady budżetowe.
Jak wiadomo, wspomniane jednostki sektora finansów publicznych są powiązane z macierzystym budżetem przy zastosowaniu metody budżetowania brutto (jednostki budżetowe) lub metody budżetowania netto (zakłady budżetowe). Skutkuje to tym, że ich finansowanie jest całkowicie wyalienowane w stosunku do realiów życia gospodarczego. Jednostki budżetowe są bowiem jednostkami sektora finansów publicznych, które swoje wydatki pokrywają bezpośrednio z budżetu, a pobrane dochody odprowadzają na rachunek właściwego budżetu (por. art. 11 ust. 1 ustawy o finansach publicznych). Z kolei samorządowe zakłady budżetowe są powiązane z macierzystym budżetem wynikami swojej działalności. Oznacza to, że pokrywają one koszty swojej działalności z przychodów własnych. Jeżeli te przysporzenia nie wystarczają jednak na sfinansowanie kosztów funkcjonowania zakładu budżetowego, wspomniana jednostka sektora finansów publicznych może uzyskać dotację, nie wyższą jednak niż 50% kosztów jej działalności (por. art. 15 ust. 1 i 6 ustawy o finansach publicznych.
Przedstawione wyróżniki finansowania jednostek budżetowych oraz samorządowych zakładów budżetowych skutkowały utratą przez nie odrębnej podmiotowości podatkowoprawnej w sferze podatku od towarów i usług oraz scentralizowaniem ich rozliczeń podatkowych z rozliczeniami gmin (dobrowolnym, a potem obligatoryjnym). To właśnie było następstwem wspomnianego już wyroku TSUE, wydanego w sprawie C-276/14. Jak natomiast łatwo można zauważyć, w stanie faktycznym zaistniałym w sprawie, uzasadniającym korektę deklaracji podatkowej Gminy i jej wniosek o stwierdzenie nadpłaty podatku nie chodziło o pełne złączenie rozliczenia podatkowego tego podmiotu oraz wszelkich jego jednostek organizacyjnych. Motywacją dla działań Strony była natomiast chęć odliczenia naliczonego podatku od towarów i usług, wynikającego z faktur dokumentujących wydatki mieszane oraz wola pomniejszenia podatku należnego o naliczony podatek od towarów i usług związany z wydatkami na infrastrukturę wodno – kanalizacyjną. Tym samym nie może być mowy o tym, że to wola scentralizowania rozliczenia podatkowego Gminy i jej jednostek organizacyjnych, wyrażona zanim Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej wydał wyrok w sprawie C-276/14 była przyczyną skorygowania przez ten podmiot jego deklaracji podatkowej, a także wystąpienia o stwierdzenie nadpłaty oraz zwrot nadwyżki naliczonego podatku od towarów i usług nad należnym za miesiące od stycznia do grudnia 2010 r. Także z tego względu, w realiach przedmiotowej sprawy nie może być więc mowy o oprocentowaniu nadpłaty podatku oraz zwrotu podatku od towarów i usług na zasadach wynikających z art. 78 § 5 pkt 1 O.p.
Z wszystkich tych względów nie sposób zaaprobować racji uzasadniających takie, a nie inne rozstrzygnięcie Sądu I instancji. Niepodobna również podzielić argumentacji Strony, sformułowanej w jej piśmie procesowym inicjującym postępowanie sądowoadministracyjne. Dlatego zasadna okazała się skarga kasacyjna Dyrektora Izby Administracji Skarbowej. Naczelny Sąd Administracyjny uznając zarzuty podniesione w tym piśmie procesowym orzekł zaś jak w sentencji wyroku i uchylił zaskarżony wyrok w całości oraz oddalił skargę. Stało się to na podstawie art. 188 w zw. z art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 935 – zwanej dalej P.p.s.a.). O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono natomiast w oparciu o art. 203 pkt 2 i art. 205 § 2 P.p.s.a. Złożył się na nie wpis od skargi kasacyjnej w kwocie 250 zł oraz wynagrodzenie radcy prawnego reprezentującego Organ odwoławczy w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym (480 zł). O jego wysokości orzeczono na podstawie § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2023 r., poz. 1935).
Adam Nita Marek Olejnik Małgorzata Niezgódka – Medek

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI