I FSK 1332/15
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Ministra Finansów od wyroku WSA w Łodzi, który uchylił interpretację indywidualną Ministra. Spór dotyczył prawa gminy do pełnego odliczenia podatku VAT naliczonego z faktur dokumentujących wydatki inwestycyjne na budowę hali sportowej. Gmina argumentowała, że hala od początku była przeznaczona do czynności opodatkowanych (komercyjny wynajem) i nieopodatkowanych (cele gminne), a ponieważ nie jest w stanie przyporządkować wydatków, przysługuje jej pełne odliczenie. Minister Finansów stał na stanowisku, że gmina nie działała jako podatnik VAT w momencie ponoszenia wydatków inwestycyjnych. WSA w Łodzi przyznał rację gminie, odwołując się do uchwały NSA z 2011 r. NSA, analizując sprawę w świetle orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości UE (zwłaszcza wyroku w sprawie C-140/17 oraz C-566/17), uznał, że prawo do odliczenia VAT naliczonego od inwestycji, która może być wykorzystywana do celów opodatkowanych i nieopodatkowanych, przysługuje, jeśli podatnik działał w charakterze podatnika w momencie nabycia. NSA podkreślił, że nawet jeśli hala nie była od razu wykorzystywana do celów opodatkowanych, a późniejsze orzecznictwo TSUE zmieniło interpretację przepisów dotyczących mieszanego wykorzystania, to w przypadku okresów rozliczeniowych sprzed 1 stycznia 2016 r. podatnicy nie powinni ponosić negatywnych konsekwencji stosowania się do ówczesnej, korzystnej dla nich wykładni NSA. Ostatecznie NSA oddalił skargę kasacyjną, uznając, że wyrok WSA, mimo częściowo błędnego uzasadnienia, odpowiada prawu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie prawa do odliczenia VAT naliczonego przez jednostki samorządu terytorialnego od inwestycji o mieszanym przeznaczeniu, zwłaszcza w kontekście zmian w orzecznictwie TSUE i NSA.
Orzeczenie dotyczy stanu prawnego obowiązującego do 31 grudnia 2015 r. w zakresie braku szczegółowych regulacji dotyczących podziału VAT naliczonego. Interpretacja przepisów UE ma pierwszeństwo.
Zagadnienia prawne (3)
Czy gmina, będąca zarejestrowanym podatnikiem VAT, ma prawo do pełnego odliczenia podatku naliczonego od wydatków inwestycyjnych poniesionych na budowę hali sportowej, która od momentu oddania do użytkowania jest wykorzystywana zarówno do czynności opodatkowanych (komercyjny wynajem), jak i niepodlegających opodatkowaniu (realizacja zadań własnych gminy), a gmina nie jest w stanie przyporządkować wydatków do poszczególnych rodzajów działalności?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, gmina ma prawo do odliczenia podatku naliczonego, pod warunkiem, że działała jako podatnik VAT w momencie nabycia towarów i usług, a inwestycja była przeznaczona do czynności opodatkowanych, nawet jeśli początkowo była wykorzystywana do celów nieopodatkowanych.
Uzasadnienie
NSA, opierając się na orzecznictwie TSUE, stwierdził, że prawo do odliczenia VAT naliczonego od inwestycji, która może być wykorzystywana do celów opodatkowanych i nieopodatkowanych, przysługuje, jeśli podatnik działał w charakterze podatnika w momencie nabycia. Brak możliwości przyporządkowania wydatków do konkretnych czynności nie wyklucza prawa do odliczenia, zwłaszcza w kontekście późniejszego wykorzystania do celów opodatkowanych. NSA podkreślił również, że w przypadku okresów sprzed 2016 r. podatnicy nie powinni ponosić negatywnych konsekwencji stosowania się do ówczesnej wykładni NSA.
Czy późniejsze wykorzystanie przez gminę hali sportowej do czynności opodatkowanych VAT (wynajem) może uzasadniać prawo do odliczenia podatku naliczonego od wydatków poniesionych na jej budowę, mimo że w momencie nabycia nie było jednoznacznej deklaracji takiego przeznaczenia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, brak jednoznacznej deklaracji zamiaru wykorzystania dobra do celów gospodarczych przy nabyciu nie wyklucza prawa do odliczenia, jeśli taki zamiar przejawia się w sposób dorozumiany, a charakter dobra i późniejsze działania wskazują na zamiar działania jako podatnik VAT.
Uzasadnienie
Trybunał Sprawiedliwości UE wskazał, że nawet jeśli podmiot prawa publicznego nie zadeklarował wyraźnie zamiaru wykorzystania dobra do celów działalności opodatkowanej przy jego nabyciu, to taki zamiar może wynikać z okoliczności faktycznych, charakteru dobra oraz późniejszego wykorzystania do czynności opodatkowanych. NSA zastosował tę interpretację do sprawy.
Czy uchwała NSA z 2011 r. (sygn. akt I FPS 9/10), zgodnie z którą czynności niepodlegające opodatkowaniu nie mogą wpływać na zakres prawa do odliczenia podatku naliczonego, jest nadal aktualna w świetle późniejszego orzecznictwa TSUE?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, uchwała ta jest nieaktualna w świetle wyroku TSUE z 8 maja 2019 r. w sprawie C-566/17.
Uzasadnienie
TSUE orzekł, że brak w krajowych przepisach szczególnych uregulowań dotyczących kryteriów i metod podziału VAT naliczonego między działalność gospodarczą a działalność niemającą charakteru gospodarczego nie może wpływać na zakres prawa do odliczenia przewidzianego w art. 168 dyrektywy VAT. NSA uznał, że uchwała z 2011 r. jest sprzeczna z tym orzecznictwem.
Przepisy (5)
Główne
u.p.t.u. art. 15 § 1 i 2
Ustawa o podatku od towarów i usług
Określa, kto jest podatnikiem VAT. Gmina, dokonując czynności w ramach działalności gospodarczej, działa jako podatnik VAT.
u.p.t.u. art. 86 § 1
Ustawa o podatku od towarów i usług
Określa prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego. Prawo to przysługuje w zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych.
Dyrektywa VAT art. 168
Dyrektywa Rady 2006/112/WE w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej
Określa prawo do odliczenia podatku naliczonego przez podatników.
Pomocnicze
u.p.t.u. art. 91 § 7
Ustawa o podatku od towarów i usług
Dotyczy korekty odliczonego podatku naliczonego w przypadku zmiany przeznaczenia towarów lub usług.
Dyrektywa VAT art. 187
Dyrektywa Rady 2006/112/WE w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej
Dotyczy korekty odliczonego podatku naliczonego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Gmina działała jako podatnik VAT w momencie nabycia towarów i usług na budowę hali sportowej, ponieważ inwestycja była od początku przeznaczona do czynności opodatkowanych (komercyjny wynajem), co potwierdzały dokumenty i uchwały. • Prawo do odliczenia VAT naliczonego przysługuje, nawet jeśli inwestycja jest wykorzystywana do czynności niepodlegających opodatkowaniu, a gmina nie jest w stanie przyporządkować wydatków do poszczególnych rodzajów działalności. • Orzecznictwo TSUE (zwłaszcza C-140/17 i C-566/17) potwierdza prawo do odliczenia VAT w przypadku mieszanego wykorzystania inwestycji przez podmiot prawa publicznego, działający jako podatnik VAT. • W przypadku okresów rozliczeniowych sprzed 1 stycznia 2016 r. podatnicy, którzy stosowali się do ówczesnej wykładni NSA (uchwała I FPS 9/10), nie powinni ponosić negatywnych konsekwencji zmiany tej wykładni.
Odrzucone argumenty
Gmina nie działała jako podatnik VAT w momencie ponoszenia wydatków inwestycyjnych, ponieważ hala sportowa nie była od razu wykorzystywana do czynności opodatkowanych. • Prawo do odliczenia VAT naliczonego nie przysługuje, ponieważ hala sportowa była wykorzystywana do czynności niepodlegających opodatkowaniu, a gmina nie była w stanie przyporządkować wydatków. • Uchwała NSA z 2011 r. (I FPS 9/10) jest nadal aktualna i wyznacza zakres prawa do odliczenia.
Godne uwagi sformułowania
"Wyrok Trybunału Sprawiedliwości UE z 25 lipca 2018 r. w sprawie C-140/17 Szef Krajowej Administracji Skarbowej przeciwko Gminie R.(ECLI:EU:C:2018:595)." • "brak takiej deklaracji nie wyklucza, że taki zamiar może przejawiać się w sposób dorozumiany" • "nie ma w istocie znaczenia, że dane dobro nie zostało bezpośrednio wykorzystane do celów czynności opodatkowanych, ponieważ wykorzystanie dobra wyznacza jedynie zakres wstępnego odliczenia lub ewentualnej późniejszej korekty, jednak nie ma ono wpływu na powstanie prawa do odliczenia" • "art. 168 lit. a dyrektywy Rady 2006/112/WE należy interpretować w ten sposób, że sprzeciwia się on praktyce krajowej zezwalającej podatnikowi na pełne odliczenie podatku od wartości dodanej (VAT) naliczonego w związku z nabyciem przez niego towarów i usług w celu prowadzenia zarówno działalności gospodarczej, opodatkowanej VAT, jak i działalności niemającej charakteru gospodarczego, która nie wchodzi w zakres stosowania VAT, ze względu na brak we właściwych przepisach podatkowych szczególnych uregulowań dotyczących kryteriów i metod podziału..." • "podatnik nie powinien ponosić konsekwencji niewłaściwej (jak się okazało) interpretacji przepisów prawa, do której się stosuje"
Skład orzekający
Roman Wiatrowski
sędzia
Ryszard Pęk
przewodniczący sprawozdawca
Zbigniew Łoboda
sędzia (del.)
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie prawa do odliczenia VAT naliczonego przez jednostki samorządu terytorialnego od inwestycji o mieszanym przeznaczeniu, zwłaszcza w kontekście zmian w orzecznictwie TSUE i NSA."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy stanu prawnego obowiązującego do 31 grudnia 2015 r. w zakresie braku szczegółowych regulacji dotyczących podziału VAT naliczonego. Interpretacja przepisów UE ma pierwszeństwo.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia podatkowego dla jednostek samorządu terytorialnego – prawa do odliczenia VAT od inwestycji, które są wykorzystywane zarówno do celów komercyjnych, jak i publicznych. Orzeczenie pokazuje ewolucję orzecznictwa i jego wpływ na praktykę.
“Gmina odliczy VAT od hali sportowej? NSA rozstrzyga kluczową kwestię dla samorządów.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.