I FSK 1331/10
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną L. M. i D. M. od wyroku WSA w Lublinie, który oddalił ich skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej w B. Decyzja dotyczyła odpowiedzialności podatkowej byłych wspólników spółki cywilnej E.-F. za zaległości w podatku akcyzowym za 2003 r. z tytułu sprzedaży oleju opałowego. Skarżący podnosili zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego, w tym niezastosowania art. 193 Konstytucji RP (brak wystąpienia z pytaniem prawnym do TK) oraz błędnej wykładni przepisów rozporządzenia Ministra Finansów z 2002 r. w sprawie podatku akcyzowego, uznając je za niezgodne z ustawą o VAT oraz Konstytucją RP (art. 92 ust. 1 i art. 217). NSA uznał skargę kasacyjną za bezzasadną. W kwestii art. 193 Konstytucji RP, Sąd podkreślił, że decyzja o wystąpieniu z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego należy do sądu, a nie strony, i powinna być podejmowana w przypadku uzasadnionych wątpliwości sądu, a nie stron. W tej sprawie WSA nie powziął takich wątpliwości. Odnosząc się do zarzutu niezgodności rozporządzenia z prawem, NSA przywołał orzecznictwo TK wskazujące, że zasada wyłączności ustawy w prawie podatkowym (art. 217 Konstytucji RP) nie jest rozumiana dosłownie i dopuszcza istnienie upoważnień ustawowych do wydawania rozporządzeń, pod warunkiem, że ustawa określa ogólne zasady i zawiera precyzyjne wskazówki. Sąd uznał, że art. 37 ust. 2 ustawy o VAT stanowił wystarczającą delegację dla Ministra Finansów do obniżenia stawek akcyzy i określenia warunków ich stosowania, w tym obowiązku uzyskania oświadczeń od nabywców oleju opałowego. Podkreślono, że przepisy rozporządzenia nie nakładały nowych podatków, lecz określały warunki korzystania z preferencyjnych stawek. NSA przywołał również wyrok TK z dnia 7 września 2010 r. (sygn. P 94/08), który uznał § 6 ust. 5 rozporządzenia z 2002 r. za zgodny z Konstytucją. Sąd odrzucił również zarzut dotyczący niewłaściwego uzasadnienia wyroku WSA, wskazując, że argumenty dotyczące jakości uzasadnienia nie mogą stanowić podstawy zarzutu naruszenia prawa materialnego w skardze kasacyjnej, zwłaszcza gdy nie podniesiono zarzutu naruszenia przepisów prawa procesowego (art. 141 § 4 P.p.s.a.). W konsekwencji, NSA oddalił skargę kasacyjną i zasądził od skarżących solidarnie na rzecz Dyrektora Izby Celnej zwrot kosztów postępowania kasacyjnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja przepisów dotyczących zgodności rozporządzeń z Konstytucją RP w sferze podatkowej, zasady występowania z pytaniem prawnym do TK, oraz zakres dopuszczalnej ingerencji aktu wykonawczego w materię podatkową.
Dotyczy specyficznej sytuacji sprzedaży oleju opałowego i przepisów obowiązujących w 2003 r. oraz związanych z nimi rozporządzeń.
Zagadnienia prawne (3)
Czy przepisy rozporządzenia Ministra Finansów dotyczące warunków stosowania obniżonych stawek podatku akcyzowego na olej opałowy, w tym wymóg uzyskania oświadczeń od nabywców, są zgodne z Konstytucją RP (art. 92 ust. 1 i art. 217) oraz z delegacją ustawową zawartą w art. 37 ust. 2 ustawy o VAT?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, przepisy rozporządzenia są zgodne z Konstytucją RP i delegacją ustawową.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że delegacja ustawowa dla Ministra Finansów do obniżenia stawek akcyzy i określenia warunków ich stosowania była wystarczająca. Obowiązek uzyskania oświadczeń od nabywców oleju opałowego nie naruszał zasady wyłączności ustawy w sferze podatkowej, a przepisy rozporządzenia były zgodne z Konstytucją, co potwierdził również Trybunał Konstytucyjny.
Czy sąd administracyjny jest zobowiązany do wystąpienia z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego, jeśli strona podniesie zarzut niekonstytucyjności przepisu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd nie jest zobowiązany; decyzja o wystąpieniu z pytaniem prawnym należy do sądu i powinna być podejmowana w przypadku uzasadnionych wątpliwości sądu.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że uprawnienie do wystąpienia z pytaniem prawnym do TK należy do sądu, a nie strony. Powinno być ono realizowane w przypadku istnienia rzeczywistych, uzasadnionych wątpliwości sądu co do konstytucyjności przepisu, a nie jedynie wątpliwości podnoszonych przez strony.
Czy zarzuty dotyczące niewłaściwego uzasadnienia wyroku sądu pierwszej instancji mogą stanowić podstawę skargi kasacyjnej w zakresie naruszenia prawa materialnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zarzuty dotyczące jakości uzasadnienia nie mogą być podstawą skargi kasacyjnej w ramach naruszenia prawa materialnego.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że przepisy prawa materialnego regulują stosunki prawne, podczas gdy prawo procesowe zawiera normy instrumentalne. Zarzuty dotyczące uzasadnienia wyroku, zwłaszcza brak wskazania naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a., nie mogą być podnoszone w ramach zarzutu naruszenia prawa materialnego.
Przepisy (21)
Główne
rozporządzenie z 2002 r. art. 6 § ust. 1, 2, 4 i 5
Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 22 marca 2002 r. w sprawie podatku akcyzowego
Określa warunki stosowania obniżonej stawki podatku akcyzowego na olej opałowy, w tym obowiązek uzyskania od nabywcy oświadczenia o przeznaczeniu oleju na cele opałowe i jego treść. Niespełnienie tych warunków skutkuje zastosowaniem stawki dla olejów napędowych.
ustawa o VAT art. 37 § ust. 1 i ust. 2
Ustawa z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym
Art. 37 ust. 1 określał stawki akcyzy dla paliw. Art. 37 ust. 2 upoważniał Ministra Finansów do obniżania stawek i określania warunków ich stosowania.
Pomocnicze
ustawa o VAT art. 35 § ust. 6 pkt 1 lit. a
Ustawa z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym
Określa moment powstania obowiązku podatkowego w przypadku sprzedaży oleju opałowego na cele inne niż opałowe, co pośrednio potwierdza możliwość regulacji w drodze rozporządzenia warunków sprzedaży na cele opałowe.
Konstytucja RP art. 193
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r.
Reguluje możliwość wystąpienia sądu z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego.
Konstytucja RP art. 92 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r.
Określa warunki wydawania rozporządzeń przez organy wykonawcze.
Konstytucja RP art. 217
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r.
Stanowi o wyłączności ustawy w zakresie nakładania podatków i innych danin publicznych.
Konstytucja RP art. 84
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r.
Określa zasadę powszechności obowiązku ponoszenia ciężarów publicznych.
P.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa zakres rozpoznania sprawy przez NSA w granicach skargi kasacyjnej.
P.p.s.a. art. 184 § ab initio
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Stanowi o oddaleniu skargi kasacyjnej, jeżeli nie ma usprawiedliwionych podstaw.
P.p.s.a. art. 204 § pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa obowiązek zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego przez stronę wnoszącą skargę kasacyjną, w przypadku oddalenia skargi.
P.p.s.a. art. 205 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa zasady zaliczania wynagrodzenia radcy prawnego do niezbędnych kosztów postępowania.
P.p.s.a. art. 207 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Reguluje rozstrzyganie o kosztach sądowych w orzeczeniu kończącym postępowanie.
P.p.s.a. art. 209
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa zasady zwrotu kosztów postępowania.
rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości art. 14 § ust. 2 pkt 2 lit. c
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2001 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu
Określa stawki minimalne opłat za czynności radców prawnych w postępowaniu przed NSA.
rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości art. 14 § ust. 2 pkt 1 lit. a
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2001 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu
Określa sposób obliczania stawki minimalnej w sprawach, których przedmiotem jest należność pieniężna.
rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości art. 6
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2001 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu
Określa stawki minimalne opłat za czynności radców prawnych w zależności od wartości przedmiotu sprawy.
Ord.pod. art. 108
Ordynacja podatkowa
Dotyczy odpowiedzialności podatkowej osób trzecich.
Ord.pod. art. 122
Ordynacja podatkowa
Dotyczy obowiązku działania organów podatkowych na podstawie przepisów prawa.
Ord.pod. art. 180
Ordynacja podatkowa
Dotyczy dowodów w postępowaniu podatkowym.
Ord.pod. art. 187 § § 1
Ordynacja podatkowa
Dotyczy obowiązku organu podatkowego do zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
Ord.pod. art. 191
Ordynacja podatkowa
Dotyczy swobodnej oceny dowodów przez organ podatkowy.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przepisy rozporządzenia Ministra Finansów z 2002 r. dotyczące warunków stosowania obniżonych stawek akcyzy na olej opałowy są zgodne z Konstytucją RP i delegacją ustawową. • Sąd nie jest zobowiązany do wystąpienia z pytaniem prawnym do TK na żądanie strony. • Zarzuty dotyczące jakości uzasadnienia wyroku WSA nie mogą stanowić podstawy skargi kasacyjnej w ramach naruszenia prawa materialnego.
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 193 Konstytucji RP przez niezwrócenie się przez WSA do TK z pytaniem prawnym. • Błędna wykładnia przepisów rozporządzenia z 2002 r. jako niezgodnych z ustawą o VAT i Konstytucją RP. • Przekroczenie przez Ministra Finansów delegacji ustawowej przy wydawaniu rozporządzenia.
Godne uwagi sformułowania
Sąd nie jest władny badać, czy w sprawie nie naruszono innego przepisu niż powołane w podstawach skargi. • Chodzi tu zatem o uzasadnione wątpliwości sądu a nie skarżącego. • Ustawa może upoważnić organy wykonawcze m.in. do szczegółowego określania ulg i umorzeń oraz podmiotów zwolnionych od podatków, pod warunkiem, że ustawa określa ogólne zasady w tym zakresie i udziela wystarczająco precyzyjnych wskazówek co do sposobu ich uregulowania w akcie wykonawczym.
Skład orzekający
Barbara Wasilewska
przewodniczący
Hieronim Sęk
sprawozdawca
Maria Dożynkiewicz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zgodności rozporządzeń z Konstytucją RP w sferze podatkowej, zasady występowania z pytaniem prawnym do TK, oraz zakres dopuszczalnej ingerencji aktu wykonawczego w materię podatkową."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji sprzedaży oleju opałowego i przepisów obowiązujących w 2003 r. oraz związanych z nimi rozporządzeń.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnych kwestii konstytucyjnych i podatkowych, ale jej szczegółowość i specyfika mogą być mniej interesujące dla szerokiej publiczności.
“Czy rozporządzenie może być niezgodne z Konstytucją? NSA rozstrzyga w sprawie podatku akcyzowego.”
Dane finansowe
WPS: 89 116 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.