I FSK 1329/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu od wyroku WSA w Poznaniu, który uchylił decyzję organu odmawiającą stwierdzenia nadpłaty w podatku od towarów i usług. Spór dotyczył możliwości skorzystania przez podatniczkę z ulgi na 'złe długi' za I i II kwartał 2016 i 2017 roku. Podatniczka złożyła korekty deklaracji VAT po upływie dwuletniego terminu (liczonego od końca roku, w którym wystawiono faktury), powołując się na wyrok TSUE C-335/19, który zakwestionował niektóre warunki stosowania tej ulgi w polskim prawie. Organ podatkowy odmówił stwierdzenia nadpłaty, wskazując na upływ terminu z art. 89a ust. 2 pkt 5 ustawy o VAT. WSA uznał, że termin ten powinien zostać pominięty, jeśli jego niedochowanie było spowodowane błędną implementacją prawa UE. NSA w pełni podzielił to stanowisko, podkreślając, że krajowy organ podatkowy nie może powoływać się na upływ terminu, gdy zachowanie organów krajowych i istnienie instytucji prekluzji pozbawiło podatnika możliwości dochodzenia praw potwierdzonych przez TSUE. Sąd wskazał na naruszenie zasady lojalności państwa wobec obywatela, gdy ustawodawca tworzy wadliwe prawo, a następnie organy odmawiają zastosowania ulgi powołując się na termin związany z tym wadliwym prawem. NSA oddalił skargę kasacyjną organu, zasądzając jednocześnie zwrot kosztów postępowania na rzecz podatniczki.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie pominięcia terminu na skorzystanie z ulgi na 'złe długi' w VAT, gdy niedochowanie terminu wynika z błędnej implementacji prawa UE i naruszenia zasady lojalności państwa wobec obywatela.
Dotyczy sytuacji, gdy podatnik nie dochował terminu z powodu wadliwej implementacji prawa UE, co zostało potwierdzone orzecznictwem TSUE.
Zagadnienia prawne (2)
Czy dwuletni termin na złożenie korekty deklaracji VAT w celu skorzystania z ulgi na 'złe długi' (art. 89a ust. 2 pkt 5 ustawy o VAT) powinien zostać pominięty, jeśli podatnik nie dochował go z powodu błędnej implementacji prawa UE przez polskiego ustawodawcę, co zostało potwierdzone wyrokiem TSUE?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, termin ten powinien zostać pominięty, jeśli jego niedochowanie było spowodowane błędną implementacją przepisów Dyrektywy VAT przez ustawodawcę krajowego, co uniemożliwiło lub znacząco utrudniło podatnikowi skorzystanie z jego praw.
Uzasadnienie
NSA uznał, że organ podatkowy nie może powoływać się na upływ terminu, gdy zachowanie organów krajowych i istnienie instytucji prekluzji pozbawiło podatnika możliwości dochodzenia praw potwierdzonych przez TSUE. Narusza to zasadę lojalności państwa wobec obywatela.
Czy art. 89a ust. 2 pkt 5 ustawy o VAT, określający termin na skorzystanie z ulgi na 'złe długi', stanowi warunek nabycia prawa, czy jedynie normuje czas jego realizacji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Przepis ten normuje jedynie czas, w jakim prawo może być wykorzystane, a nie stanowi stricte warunku kształtującego nabycie tego prawa.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że przepis ten określa termin, w którym podatnik powinien wyrazić wolę 'skonsumowania' prawa, a nie stanowi warunku nabycia tego prawa. Warunkami nabycia prawa są inne przesłanki wskazane w ustawie i dyrektywie.
Przepisy (16)
Główne
u.p.t.u. art. 89a § ust. 2 pkt 5
Ustawa o podatku od towarów i usług
Termin na skorzystanie z ulgi na 'złe długi', który może zostać pominięty w przypadku błędnej implementacji prawa UE.
Pomocnicze
u.p.t.u. art. 89a § ust. 1
Ustawa o podatku od towarów i usług
u.p.t.u. art. 89a § ust. 2 pkt 1
Ustawa o podatku od towarów i usług
Jeden z warunków skorzystania z ulgi na 'złe długi', niebędący terminem.
u.p.t.u. art. 89a § ust. 2 pkt 3 lit. a
Ustawa o podatku od towarów i usług
Warunek dotyczący statusu dłużnika jako podatnika VAT, który został zakwestionowany przez TSUE i może być pominięty.
u.p.t.u. art. 89a § ust. 2 pkt 3 lit. b
Ustawa o podatku od towarów i usług
Jeden z warunków skorzystania z ulgi na 'złe długi'.
u.p.t.u.
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
Tekst jednolity.
O.p. art. 75 § § 3
Ordynacja podatkowa
O.p. art. 120
Ordynacja podatkowa
Nakaz działania na podstawie przepisów prawa.
p.p.s.a. art. 141 § § 4
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Wymogi dotyczące uzasadnienia wyroku.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 174 § pkt 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 174 § pkt 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 184
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Oddalenie skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 204 § pkt 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Orzeczenie o kosztach.
p.p.s.a. art. 205 § § 2
Prawo o postępowaniu przed sądem administracyjnym
Orzeczenie o kosztach.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Termin z art. 89a ust. 2 pkt 5 ustawy o VAT powinien zostać pominięty, jeśli jego niedochowanie było spowodowane błędną implementacją prawa UE. • Zasada lojalności państwa wobec obywatela wymaga uwzględnienia praw podatnika, nawet jeśli nie dochował on terminu z powodu wadliwego prawa krajowego. • Wyrok TSUE C-335/19 ma bezpośredni skutek i nakazuje pominięcie niezgodnych z nim przepisów krajowych.
Odrzucone argumenty
Organ podatkowy argumentował, że WSA naruszył art. 141 § 4 p.p.s.a. opierając się na innym wyroku. • Organ podatkowy twierdził, że wycofanie pierwotnych deklaracji i próba przerzucenia odpowiedzialności na organy skarbowe są bez znaczenia. • Organ podatkowy kwestionował błędną wykładnię art. 89a ust. 2 pkt 5 ustawy o VAT i niezastosowanie go.
Godne uwagi sformułowania
nie sposób przyjąć, aby przepis stanowiący o terminie dla skorzystania z ulgi na złe długi, mógł być rozpatrywany w kontekście tego, czy pełni on rolę formalności koniecznej w rozumieniu wypracowanym w orzecznictwie TSUE. • skoro skorzystanie z ulgi w terminie dwóch lat od końca roku, w którym wystawiono faktury dokumentujące wierzytelność nieściągalną, było niemożliwe lub znacząco utrudnione, z powodu błędnej implementacji przepisów Dyrektywy VAT, które to przepisy zakwestionował TSUE w wyroku C-335/19 – termin ten powinien zostać pominięty. • Krajowy organ podatkowy nie może powołać się na upływ terminu (nawet rozsądnego i równoważnego), w sytuacji, gdy zachowanie organów krajowych w połączeniu z istnieniem instytucji prekluzji doprowadziło do pozbawienia podatnika możliwości dochodzenia swoich praw, których istnienie w danym okresie potwierdził TSUE. • nie do pogodzenia z zasadą lojalności państwa do obywatela jest sytuacja, w której – tak, jak w przedmiotowej sprawie – zbiegają się dwa zachowania organów władzy publicznej wobec jednostki. • przedstawiona sytuacja jawi się jako niedopuszczalna w demokratycznym państwie prawnym, bo w ten sposób kształtowana jest swoista pułapka prawna na podatnika.
Skład orzekający
Bartosz Wojciechowski
przewodniczący-sprawozdawca
Marek Olejnik
członek
Adam Nita
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie pominięcia terminu na skorzystanie z ulgi na 'złe długi' w VAT, gdy niedochowanie terminu wynika z błędnej implementacji prawa UE i naruszenia zasady lojalności państwa wobec obywatela."
Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy podatnik nie dochował terminu z powodu wadliwej implementacji prawa UE, co zostało potwierdzone orzecznictwem TSUE.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa pokazuje konflikt między prawem krajowym a unijnym oraz podkreśla znaczenie zasady lojalności państwa wobec obywatela w kontekście błędów legislacyjnych.
“Błąd ustawodawcy kosztuje podatnika? NSA: termin na ulgę VAT można pominąć!”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.