I FSK 1322/20

Naczelny Sąd Administracyjny2023-04-26
NSApodatkoweŚredniansa
VATzwrot podatkuprzedłużenie terminukontrola podatkowakontrola celno-skarbowanadużycia podatkoweweryfikacja rozliczeń

NSA oddalił skargę kasacyjną spółki w sprawie przedłużenia terminu zwrotu VAT, uznając wątpliwości organów podatkowych za uzasadnione.

Spółka E. sp. z o.o. zaskarżyła postanowienie Dyrektora IAS przedłużające termin zwrotu VAT za lipiec 2016 r. Zarzucała naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym art. 87 ust. 2 ustawy o VAT. Sąd pierwszej instancji oddalił skargę. Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za bezzasadną, stwierdzając, że wątpliwości organów co do zasadności zwrotu podatku, wynikające z nieprawidłowości w transakcjach olejem rzepakowym i trwającej kontroli celno-skarbowej, uzasadniały przedłużenie terminu.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej E. sp. z o.o. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił skargę spółki na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie. Postanowienie to utrzymywało w mocy decyzję Naczelnika Drugiego Mazowieckiego Urzędu Skarbowego o przedłużeniu terminu zwrotu nadwyżki podatku VAT za lipiec 2016 r. do dnia 27 września 2019 r. Spółka kwestionowała zasadność kolejnych przedłużeń terminu zwrotu, argumentując, że nie wymagały one dodatkowej weryfikacji, a ustalenia zakończonej kontroli podatkowej były wystarczające. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Sąd uznał, że uzasadnienie wyroku WSA było prawidłowe i nie naruszało art. 141 § 4 P.p.s.a. Stwierdził również, że pozostałe zarzuty procesowe były chybione, a kwestia długości postępowania wykraczała poza zakres rozpoznawanej sprawy. Sąd podkreślił, że wątpliwości organów co do zasadności zwrotu podatku, wynikające z nieprawidłowości w transakcjach olejem rzepakowym i trwającej kontroli celno-skarbowej, uzasadniały przedłużenie terminu zgodnie z art. 87 ust. 2 ustawy o VAT. Sąd wskazał, że późniejsze wydanie decyzji określającej zobowiązanie podatkowe potwierdziło zasadność tych wątpliwości.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, przedłużenie terminu zwrotu podatku VAT jest uzasadnione, gdy zasadność zwrotu wymaga dodatkowej weryfikacji, a istnieją wątpliwości co do prawidłowości rozliczeń podatnika, w szczególności w kontekście potencjalnych nadużyć podatkowych.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że wątpliwości organów podatkowych co do zasadności zwrotu VAT, wynikające z nieprawidłowości w transakcjach olejem rzepakowym i trwającej kontroli celno-skarbowej, uzasadniały przedłużenie terminu zwrotu zgodnie z art. 87 ust. 2 ustawy o VAT. Późniejsze wydanie decyzji określającej zobowiązanie podatkowe potwierdziło zasadność tych wątpliwości.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (17)

Główne

u.p.t.u. art. 87 § ust. 2

Ustawa o podatku od towarów i usług

Przedłużenie terminu zwrotu podatku VAT jest dopuszczalne, jeżeli jego zasadność wymaga dodatkowej weryfikacji, w tym w ramach kontroli celno-skarbowej, z uwagi na wątpliwości co do prawidłowości rozliczeń lub podejrzenie nadużyć podatkowych.

Pomocnicze

u.p.t.u. art. 86 § ust. 2

Ustawa o podatku od towarów i usług

u.p.t.u. art. 99 § ust. 12

Ustawa o podatku od towarów i usług

P.p.s.a. art. 141 § § 4

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie.

P.p.s.a. art. 151

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

O.p. art. 217

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 210 § § 4

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 274b

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 277

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 121 § § 1

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 124

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 125 § § 1

Ordynacja podatkowa

P.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 8

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 9

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 184

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wątpliwości organów co do zasadności zwrotu VAT, wynikające z nieprawidłowości w transakcjach olejem rzepakowym i trwającej kontroli celno-skarbowej, uzasadniają przedłużenie terminu zwrotu zgodnie z art. 87 ust. 2 ustawy o VAT.

Odrzucone argumenty

Naruszenie art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez wadliwe uzasadnienie wyroku WSA. Naruszenie art. 87 ust. 2 ustawy o VAT poprzez wydanie postanowienia o przedłużeniu terminu zwrotu, mimo braku potrzeby dodatkowej weryfikacji. Naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej (art. 274b, 277, 121, 124, 125) poprzez wydanie kolejnych postanowień o przedłużeniu terminu zwrotu VAT bez uzasadnionych podstaw i naruszenie zasad postępowania.

Godne uwagi sformułowania

podejrzenie udziału w łańcuchu transakcji stanowiących nadużycie w podatku od towarów i usług zasadność zwrotu wymaga dodatkowego zweryfikowania wątpliwości co do zasadności zwrotu podatku naliczonego nad należnym

Skład orzekający

Arkadiusz Cudak

przewodniczący

Artur Mudrecki

sprawozdawca

Zbigniew Łoboda

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Uzasadnienie przedłużenia terminu zwrotu VAT w przypadku wątpliwości co do zasadności zwrotu i trwających kontroli podatkowych lub celno-skarbowych."

Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznej sytuacji spółki i jej rozliczeń VAT, a ocena zasadności przedłużenia terminu zależy od konkretnych okoliczności faktycznych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia proceduralnego w podatkach VAT – możliwości i zasadności przedłużania terminu zwrotu podatku przez organy. Jest to istotne dla praktyków prawa podatkowego.

Kiedy organ podatkowy może przedłużyć zwrot VAT? NSA wyjaśnia.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I FSK 1322/20 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-04-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-09-25
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Arkadiusz Cudak /przewodniczący/
Artur Mudrecki /sprawozdawca/
Zbigniew Łoboda
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne
Podatek od towarów i usług
Sygn. powiązane
III SA/Wa 2112/19 - Wyrok WSA w Warszawie z 2020-03-20
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 2174
art, 87 ust. 2
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług - tekst jedn.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Arkadiusz Cudak, Sędzia NSA Artur Mudrecki (spr.), Sędzia NSA Zbigniew Łoboda, , po rozpoznaniu w dniu 26 kwietnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej E. sp. z o.o. w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 marca 2020 r. sygn. akt III SA/Wa 2112/19 w sprawie ze skargi E. sp. z o.o. w W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 5 września 2019 r. nr [...] w przedmiocie przedłużenia terminu dokonania zwrotu nadwyżki podatku od towarów i usług za lipiec 2016 r. oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
1. Wyrok Sądu pierwszej instancji
Wyrokiem z dnia 20 marca 2020 r., sygn. akt III SA/Wa 2112/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę E. sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie (dalej: Strona lub Spółka) na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie (dalej: Dyrektor IAS) z dnia 5 września 2019 r.
2. Stan sprawy przedstawiony przez Sąd pierwszej instancji
Powołanym postanowieniem Dyrektor IAS utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Drugiego Mazowieckiego Urzędu Skarbowego w Warszawie (dalej: Naczelnik US) z dnia 12 czerwca 2019 r. o przedłużeniu terminu zwrotu do dnia 27 września 2019 r. - wykazanej przez Stronę w deklaracji za lipiec 2016 r. - nadwyżki podatku naliczonego nad należnym w podatku od towarów i usług (dalej: podatek VAT). [Przedłużenie terminu zwrotu podatku VAT było kolejnym w sprawie Strony. Mianowicie Naczelnik US: postanowieniem z dnia 4 października 2016 r. przedłużył termin zwrotu podatku do czasu zakończenia kontroli podatkowej lub postępowania podatkowego; postanowieniem z dnia 9 stycznia 2018 r. przedłużył termin zwrotu do dnia 29 czerwca 2018 r.; postanowieniem z 21 czerwca 2018 r. przedłużył termin zwrotu do 30 września 2018 r.; postanowieniem z 14 września 2018 r. przedłużył termin zwrotu do 31 grudnia 2018 r.; postanowieniem z 12 grudnia 2018 r. przedłużył termin zwrotu do 29 marca 2019 r.; postanowieniem z 13 marca 2019 r. przedłużył termin zwrotu do 28 czerwca 2019 r.]
Dyrektor IAS, utrzymując w mocy postanowienie organu pierwszej instancji, zwrócił uwagę, że u podstaw kolejnego postanowienia o przedłużeniu terminu zwrotu legły, stwierdzone podczas kontroli u Strony, nieprawidłowości w zakresie transakcji obrotu olejem rzepakowym (stwierdzone podczas kontroli podatkowej u Strony) oraz niezakończenie weryfikacji rozliczenia, prowadzonej przez Naczelnika Mazowieckiego Urzędu Celno-Skarbowego w Warszawie w ramach kontroli celno-skarbowej nr 448000-CKK2-7.500.71.2017.1).
Powyższe okoliczności, w ocenie Dyrektora IAS uzasadniały wątpliwość co do zasadności zwrotu podatku naliczonego nad należnym za lipiec 2016 r. Z uwagi na brak możliwości dokonania oceny zasadności zwrotu przez organ pierwszej instancji w chwili wydania przedmiotowego postanowienia w oparciu o przeprowadzone do tej daty czynności sprawdzające zasadność zwrotu, uzasadnionym było przedłużenie terminu zwrotu do 27 września 2019 r. Materiał dowodowy znajdujący się w aktach sprawy dostatecznie wskazywał, że organ pierwszej instancji zasadnie dokonał przedłużenia terminu zwrotu podatku, z uwagi na prowadzoną weryfikację tego zwrotu w ramach kontroli celno-skarbowej oraz przeciwdziałanie nadużyciom podatkowym, które uzasadniały celowość przedłużenia terminu. Przyczyną przedłużenia terminu zwrotu była obawa wystąpienia nadużyć podatkowych, a zadaniem organu jest prewencja i przeciwdziałanie nadużyciom podatkowym, na co organ pierwszej instancji - w ocenie Dyrektora IAS - wskazał w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
3. Uzasadnienie wyroku Sądu pierwszej instancji
3.1. Sąd pierwszej instancji, oddalając skargę, na podstawie przepisu art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, z późn. zm.; dalej: P.p.s.a.), nie podzielił zarzutów Strony co do naruszenia przepisów postępowania i prawa materialnego.
3.2. Sąd stwierdził, że zaskarżone postanowienie Dyrektora IAS i utrzymane nim w mocy postanowienie Naczelnika odpowiadają prawu, a ich uzasadnienia, spełniają wymogi obowiązującego prawa, w szczególności art. 217 w zw. z art. 210 § 4 i art. 124 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2018 r. poz. 800, z późn. zm.; dalej: O.p.). Wskazano w nich bowiem w sposób wystarczający, że istniały podstawy faktyczne i prawne do przedłużenia terminu zwrotu podatku VAT, powołując się na istniejące wątpliwości co do zasadności zwrotu nadwyżki VAT za lipiec 2016 r., czyli na wymóg ustawowy, wynikający z art. 87 ust. 2 zd. 2 ustawy o VAT.
Zdaniem Sądu Dyrektor IAS wyjaśnił, że weryfikacja zasadności zwrotu podatku VAT dokonywana jest przez Naczelnika w ramach prowadzonej kontroli celno-skarbowej, natomiast przedłużenia terminu zwrotu podatku VAT nie należy w przedmiotowej sprawie wiązać z samym faktem wszczęcia kontroli celno-skarbowej, ale z wątpliwościami związanymi z prawidłowością przebiegu transakcji Spółki, w szczególności z podejrzeniem udziału w łańcuchu transakcji stanowiących nadużycie w podatku od towarów i usług. Stwierdzone nieprawidłowości polegają na ujęciu: w rejestrach dotyczących wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów za lipiec 2016 r. wartości wynikających z faktur dokumentujących wewnątrzwspólnotową dostawę towarów, wystawionych na rzecz S. s.r.o., [...] i zawyżeniu wartości wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów o kwotę 13.219.938,00 zł; a w rejestrach zakupów za lipiec 2016 r. wartości wynikających z faktur VAT wystawionych przez K. sp. z o.o., P. oraz S. sp. z o.o. i zawyżeniu podatku naliczonego wykazanego w deklaracji o kwotę 2.833.771,00 zł;
Zdaniem Sądu, Dyrektor IAS, wydając zaskarżone w tej sprawie postanowienie wykazał, że zaistniały przesłanki do zastosowania art. 87 ust. 2 zd. 2 ustawy o VAT. Wskazał bowiem okoliczności, które rodziły uzasadnione wątpliwości co do zwrotu podatku i spowodowały konieczność dalszej weryfikacji tego zwrotu.
4. Skarga kasacyjna
4.1. W skardze kasacyjnej Skarżąca zaskarżyła wyrok w całości, wniosła o uchylenie wyroku i rozpoznanie skargi, ewentualnie uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Ponadto wniosła o rozpoznanie sprawy na rozprawie.
4.2. Sądowi pierwszej instancji Skarżąca zarzuciła naruszenie:
1) art. 87 ust. 2 ustawy o VAT poprzez wydanie w sprawie postanowienia pomimo, że zasadność zwrotu podatku VAT nie wymaga dodatkowej weryfikacji rozliczeń Skarżącej, gdyż przesłanki uzasadniające zasadność zwrotu mogły i nadal mogą zostać ocenione na podstawie ustaleń kontroli podatkowej;
2) art. 151 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. poprzez oddalenie skargi, w sytuacji gdy
postanowienia obu instancji powinny być uchylone, gdyż organy podatkowe przy ich wydawaniu naruszyły:
- art. 274b w zw. z art. 277 O.p. poprzez wydanie kolejnego postanowienia o przedłużeniu terminu zwrotu VAT prowadzącego do sytuacji, w której łącznie przedłużanie terminu zwrotu podatku trwa już 3 lata, pomimo braku uzasadnionych podstaw do powzięcia przez organ wątpliwości, że wnioskowany przez Skarżącą zwrot jest bezzasadny, a dodatkowa weryfikacja rozliczeń Skarżącej jest konieczna;
- art. 121 § 1, art. 124 i art. 125 § 1 O.p. w zw. z art. 273 Dyrektywy 112 poprzez przedłużanie przez Naczelnika terminu zwrotu podatku VAT pomimo przeprowadzenia w Spółce kontroli podatkowej w zakresie podatku VAT za lipiec 2016 r. dostarczającej odpowiednich danych wystarczających do zweryfikowania przez organ
zasadności zwrotu podatku i uzasadnianie nagminnego przedłużania terminu zwrotu trwaniem kontroli celno-skarbowej weryfikującej zasadność rozliczeń Skarżącej w sytuacji, w której zakres ustaleń dokonywanych w ramach kontroli celno-skarbowej znacząco wykracza poza zakres ustaleń niezbędnych do przyznania Skarżącej prawa do uzyskania wnioskowanego zwrotu VAT, a w konsekwencji wydanie postanowienia o przedłużaniu terminu zwrotu podatku z dnia 12 czerwca 2019 r. w sposób naruszający zasadę legalizmu, zasadę działania w sposób budzący zaufanie podatników do organów podatkowych oraz zasadę proporcjonalności wyrażoną w Dyrektywie 112;
3) art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez sporządzenie uzasadnienia wyroku, które nie może być przedmiotem kontroli instancyjnej, gdyż:
- nie zawiera należytego wyjaśnienia zastosowanej podstawy prawnej w odniesieniu do zaistniałego stanu faktycznego albowiem nie można uznać za należyte uzasadnienie, które odnosi się do ogólnych twierdzeń i założeń mających uzasadniać przedłużanie terminu zwrotu VAT pomimo, że założenia te nie mają odniesienia do stanu faktycznego
sprawy, tj. kwestia fikcyjności dostaw towaru w ramach wyłudzeń podatku VAT w sytuacji, w której rzeczywisty charakter dostaw oleju rzepakowego dokonywanych przez Skarżącą w badanym okresie nie jest kwestionowany, a zgromadzona dokumentacja pozwala na dokonanie jednoznacznych ustaleń, że Skarżąca zrealizowała wszystkie dostawy oleju rzepakowego zgodnie z wystawionymi fakturami VAT; kwestia konieczności dalszej weryfikacji zasadności zwrotu VAT w sytuacji, w której w zakresie rozliczeń Spółki na gruncie VAT za okres, za który wnioskowany jest zwrot przeprowadzona została kontrola podatkowa, w ramach której zgromadzony został obszerny materiał dowodowy wystarczający na potrzeby ustalenia prawa Spółki do odliczenia podatku VAT naliczonego z tytułu dostaw oleju rzepakowego;
- pozostaje w sprzeczności w stosunku do zarzutów podniesionych przez Skarżącą w skardze.
4.3. Organ podatkowy nie wnosił odpowiedzi na skargę kasacyjną.
5. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
5.1. Skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym przez wzgląd na zarządzenie Przewodniczącej Wydziału I Izby Finansowej Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 lutego 2023 r. Zostało ono wydane na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 w zw. z ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2095 ze zm.). W wykonaniu wspomnianego zarządzenia, strony zostały poinformowane o możliwości przedstawienia swojego stanowiska lub dodatkowych argumentów w formie pisemnej, do dnia rozpoznania sprawy.
5.2. Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie i jako taka podlegała oddaleniu.
5.3. Najdalej idący spośród zarzutów skargi kasacyjnej dotyczy naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. Wprawdzie czynność procesowa sporządzenia pisemnego uzasadnienia, dokonywana już po rozstrzygnięciu sprawy i mająca sprawozdawczy charakter, sama przez się nie może wpływać na to rozstrzygnięcie jako na wynik sprawy, niemniej tylko uzasadnienie spełniające określone ustawą warunki stwarza podstawę do przyjęcia, że będąca powinnością sądu administracyjnego kontrola działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem rzeczywiście miała miejsce i że prowadzone przez ten sąd postępowanie odpowiadało przepisom prawa (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 maja 2010 r., sygn. akt I FSK 911/09, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, dalej "CBOSA"). Z tego względu ocenę zarzutów kasacyjnych należy rozpocząć od tej kwestii.
Zgodnie z art. 141 § 4 P.p.s.a. uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania.
Prawidłowo sporządzone uzasadnienie wyroku, a więc takie, które zawiera konieczne elementy określone w ww. przepisie, w przyszłości ma pomóc stronie oraz sądowi odwoławczemu w prześledzeniu dotychczasowego przebiegu postępowania w sprawie, a także w zapoznaniu się z procesem myślowym, który doprowadził sąd pierwszej instancji do podjęcia zaskarżonego orzeczenia. Znaczenie procesowe uzasadnienia uwidacznia się w tym, że ma ono dać rękojmię, że sąd dołożył należytej staranności przy podejmowaniu rozstrzygnięcia, ma umożliwić sądowi wyższej instancji ocenę, czy przesłanki, na których oparł się sąd niższej instancji, są trafne, ma w razie wątpliwości umożliwić ustalenie granic powagi rzeczy osądzonej i innych skutków prawnych wyroku (zob. uzasadnienie uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09, ONSAiWSA 2010, nr 3, poz. 39).
Zdaniem kasatora uzasadnienie zaskarżonego wyroku jest wadliwe, ponieważ "(...) nie zawiera należytego wyjaśnienia zastosowanej podstawy prawnej w odniesieniu do zaistniałego stanu faktycznego (...), odnosi się do ogólnych twierdzeń i założeń mających uzasadniać przedłużanie terminu zwrotu VAT (...)". Dalej autor skargi kasacyjnej wskazuje na pominięcie przez Sąd pierwszej instancji przy ocenie legalności zaskarżonego postanowienia pewnych okoliczności faktycznych sprawy, tj. rzeczywisty charakter dostaw realizowanych przez Skarżącą, ustalenia zakończonej już kontroli podatkowej.
Odnosząc się do tak sformułowanego zarzutu naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że nie jest on trafny. Po lekturze uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie można bowiem zgodzić się z autorem skargi kasacyjnej, że pisemne motywy wyroku - w szczególności z powodów wskazanych w skardze kasacyjnej - nie spełniają wymogów ustawowych. Zdaniem sądu kasacyjnego uzasadnienie to co do zasady jest zgodne ze wzorcem zrekonstruowanym na podstawie przywołanego przepisu prawa. Wbrew twierdzeniom Skarżącej akcentowane przez Sąd pierwszej instancji przyczyny zasadności przedłużenia terminu zwrotu podatku na rzecz Skarżącej korespondują ze stanem faktycznym sprawy.
W szczególności kwestie takie jak "podejrzenie udziału w łańcuchu transakcji stanowiących nadużycie w podatku od towarów i usług" przy wykazanym przez Stronę zwrocie podatku w związku z transakcjami w zakresie olejem rzepakowym, w zestawieniu z innymi ustalonymi w sprawie okolicznościami faktycznymi przemawiały w tej konkretnej sprawie za potrzebą dodatkowej weryfikacji zasadności zwrotu podatku. Nie ma przy tym racji Skarżąca, że wystarczające w tym zakresie powinny być ustalenia zakończonej już kontroli podatkowej, skoro jeszcze przed zakończeniem tej kontroli (co miało miejsce 8 grudnia 2017 r.) - 22 listopada 2017 r. - Naczelnik Mazowieckiego Urzędu Celno-Skarbowego w Warszawie wszczął wobec Spółki kontrolę celno-skarbową m.in. w przedmiocie rozliczenia podatku od towarów i usług za lipiec 2016 r.
5.4. Chybione były również pozostałe sformułowane w skardze kasacyjnej zarzuty o charakterze procesowym.
W tym zakresie wskazać przede wszystkim należy, że niniejsze postępowanie sądowoadministracyjne ma na celu dokonanie kontroli legalności postanowienia organu z 5 września 2019 r. wydanego w sprawie przedłużenia terminu zwrotu VAT za lipiec 2016 r., a podstawę tej kontroli stanowi art. 3 § 2 pkt 2 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty. Z tego względu w obecnie rozpoznawanej sprawie poza zakresem kognicji sądu administracyjnego zarówno pierwszej, jak i drugiej instancji pozostaje okoliczność, że w przedmiocie przedłużenia terminu zwrotu VAT za ww. okres rozliczeniowy były już wcześniej wydawane przez organy podatkowe analogiczne rozstrzygnięcia i okres łącznego przedłużenia terminu zwrotu trwa już 3 lata. Skarżąca mogła bowiem skarżyć każde takie postanowienie odrębną skargą wniesioną na podstawie art. 3 § 2 pkt 2 P.p.s.a. (czego nie zrobiła, a ponadto poza obecnie kontrolowanym postanowieniem i postanowieniem z dnia 9 stycznia 2018 r. nie wniosła zażalenia na żadne z wcześniejszych postanowień organu pierwszej instancji). Mogła również na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 albo 9 P.p.s.a. skorzystać z uprawnienia do wniesienia skargi na przewlekłość postępowania lub bezczynność organu podatkowego. Z tego rodzaju środków prawnych Skarżąca także nie skorzystała.
5.5. Nie można też zgodzić się z autorem skargi kasacyjnej, że w sprawie naruszone zostały przez organy podatkowe podstawowe zasady postępowania podatkowego, takie jak zasada prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych (art. 121 § 1 O.p.), zasada przekonywania (art. 124 O.p.), czy zasada szybkości postępowania (art. 125 § 1 O.p.) oraz zasada proporcjonalności wynikająca z art. 273 dyrektywy 112, a Sąd pierwszej instancji naruszeń tych nie dostrzegł.
Argumentacja Skarżącej prowadzi do wniosku, że naruszenie ww. zasad polegało na wydaniu szeregu postanowień przedłużających termin zwrotu podatku za lipiec 2016 r., mimo że wystarczająca powinna być w tym zakresie weryfikacja rozliczeń Spółki dokonana w ramach zakończonej już kontroli podatkowej, a także na lakonicznym uzasadnianiu tych postanowień przez organy przez powoływanie się wyłącznie na fakt prowadzenia kontroli celno-skarbowej, w ramach której ciągle gromadzony jest materiał dowodowy.
Jak już zostało zauważone powyżej, zagadnienie długości procedury weryfikacji zasadność zwrotu podatku na rzecz Spółki za lipiec 2016 r. wykracza poza granice postępowania sądowoadministracyjnego prowadzonego w niniejszej sprawie. Zarzut naruszenia zasady szybkości postępowania nie mógł być zatem w tym postępowaniu oceniany.
Jeśli zaś chodzi o realizację zasady przekonywania, to z uwagi na związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej, wyznaczanymi przez samego autora skargi kasacyjnej, przez sformułowane przez niego podstawy kasacyjne i wnioski, skuteczność takiego zarzutu wymagałaby powiązania go z naruszeniem również art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 O.p., tj. podważeniem prawidłowości uzasadnienia postanowienia organu. W zaskarżonym postanowieniu niewątpliwe bowiem wskazano powody, dla których w momencie jego wydania istniała potrzeba dalszej weryfikacji zasadności zwrotu podatku na rzecz Spółki. Natomiast to, czy zostały one w uzasadnieniu tego postanowienia wyartykułowane w sposób należyty, czy jedynie ogólnikowy, mogłoby podlegać ocenie sądu kasacyjnego jedynie poprzez postawienie zarzutu naruszenia art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 O.p., czego w rozpoznawanej skardze kasacyjnej nie uczyniono, pozbawiając tym samym tut. Sąd możliwości zbadania tej kwestii.
W rezultacie powyższego Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się w niniejszej sprawie również naruszenia zasady wyrażonej w art. 121 § 1 O.p. ani unijnej zasady proporcjonalności.
5.6. Nie był skuteczny także zarzut naruszenia przepisu prawa materialnego, tj. art. 87 ust. 2 ustawy o VAT.
Zgodnie z art. 87 ust. 1 ustawy o VAT w przypadku gdy kwota podatku naliczonego, o której mowa w art. 86 ust. 2, jest w okresie rozliczeniowym wyższa od kwoty podatku należnego, podatnik ma prawo do obniżenia o tę różnicę kwoty podatku należnego za następne okresy lub do zwrotu różnicy na rachunek bankowy. Natomiast na mocy art. 87 ust. 2 cytowanej ustawy zwrot różnicy podatku, z zastrzeżeniem ust. 6, następuje w terminie 60 dni od dnia złożenia rozliczenia przez podatnika na rachunek bankowy. Jeżeli zasadność zwrotu wymaga dodatkowego zweryfikowania, naczelnik urzędu skarbowego może przedłużyć ten termin do czasu zakończenia weryfikacji rozliczenia podatnika dokonywanej w ramach czynności sprawdzających, kontroli podatkowej, kontroli celno-skarbowej lub postępowania podatkowego.
Na tle powołanego przepisu spór w sprawie sprowadza się do prawidłowości jego zastosowania. Skarżąca utrzymuje, że dokonanie kolejnego przedłużenia terminu zwrotu podatku za lipiec 2016 r., w sytuacji gdy zasadność tego zwrotu nie wymagała dodatkowej weryfikacji, a przesłanki ją uzasadniające mogły zostać ocenione na podstawie ustaleń zakończonej już kontroli podatkowej, było nieuprawnione.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego stanowisko takie jest nietrafne.
Jak już wcześniej zostało zasygnalizowane, z treści uzasadnienia postanowienia organu wynikają bezsprzecznie przyczyny dalszej (dodatkowej) weryfikacji zasadności zwrotu podatku za lipiec 2016 r. W tym zakresie wskazano na ustalenia zakończonej już kontroli podatkowej, w wyniku której stwierdzono nieprawidłowości w transakcjach obrotu olejem rzepakowym nierafinowanym, oraz dalsze badanie w ramach kontroli celno-skarbowej prowadzonej przez Naczelnika Mazowieckiego Urzędu Celno-Skarbowego w Warszawie rzetelności transakcji dokonywanych z udziałem Spółki.
Nie można zatem zgodzić się ze Skarżącą, że przesłanki uzasadniające zasadność zwrotu podatku za lipiec 2016 r. mogły zostać ocenione na podstawie ustaleń wskazanej kontroli podatkowej. Jeśli nawet organy poprzestałyby na ustaleniach kontroli podatkowej, to ustalenia te nie potwierdzały zasadności wnioskowanego przez Spółkę zwrotu, a wręcz ją podważały (stwierdzono nieprawidłowości w rozliczeniu podatku), co z kolei, w związku z brzmieniem art. 99 ust. 12 ustawy o VAT, pociągało za sobą konieczność zmiany zadeklarowanego przez Skarżącą rozliczenia przez organ podatkowy.
Celem uzupełnienia wskazać ponadto należy, że o tym, że zasadność zwrotu podatku na rzecz Spółki mogła budzić wątpliwości (a zatem zachodziła potrzeba jej dodatkowej weryfikacji), świadczy fakt wydania przez Naczelnika Mazowieckiego Urzędu Celno-Skarbowego w Warszawie decyzji ostatecznej z 26 listopada 2021 r., określającej spółce m.in. kwotę zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za lipiec 2016 r. w miejsce zadeklarowanej przez spółkę kwoty nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do zwrotu na rachunek bankowy (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 18 listopada 2022 r., sygn. akt III SA/Wa 404/22, nieprawomocny; CBOSA). Wydanie wspomnianej decyzji potwierdza zatem post factum, że wątpliwości organów podatkowych co do zasadności wnioskowanego przez spółkę zwrotu podatku były uzasadnione.
5.7. Mając zatem na uwadze bezzasadność wszystkich podniesionych zarzutów, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.
s. NSA Zbigniew Łoboda s. NSA Arkadiusz Cudak s. NSA Artur Mudrecki

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI