I FSK 1322/18
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną spółki w sprawie VAT, uznając, że nie można było skorygować 'pustych faktur' dokumentujących fikcyjne transakcje, ponieważ nie doszło do faktycznego zdarzenia gospodarczego.
Spółka próbowała skorygować faktury VAT dokumentujące transakcje, które uznała za fikcyjne po audycie wewnętrznym. Organy podatkowe i sądy obu instancji uznały, że korekta nie była możliwa, ponieważ nie doszło do faktycznego zdarzenia gospodarczego, a spółka nie zapobiegła ryzyku uszczuplenia dochodów podatkowych. NSA oddalił skargę kasacyjną, potwierdzając, że przepisy dotyczące korekty faktur (art. 29a u.p.t.u.) nie mają zastosowania do sytuacji, gdy pierwotna transakcja nie miała miejsca.
Sprawa dotyczyła podatku od towarów i usług za czerwiec 2016 r. Spółka L. S.A. wystawiła faktury korygujące do faktur z lat 2015-2016, twierdząc, że pierwotne transakcje były pozorne i nie odzwierciedlały faktycznych zdarzeń gospodarczych. Faktury korygujące zostały wysłane do kontrahenta, ale nie zostały przez niego odebrane. Spółka próbowała również uzyskać porozumienie o unieważnieniu transakcji. Organy podatkowe uznały, że korekta nie była skuteczna, ponieważ kontrahent nie otrzymał faktur korygujących i nie było podstaw do obniżenia podstawy opodatkowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił skargę spółki, podzielając stanowisko organów. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 30 marca 2023 r. oddalił skargę kasacyjną spółki. Sąd podkreślił, że przepisy dotyczące korekty faktur (art. 29a ust. 10, 13 i 15 pkt 4 ustawy o VAT) mają zastosowanie tylko wtedy, gdy doszło do faktycznego zdarzenia gospodarczego. W przypadku 'pustych faktur', które nie dokumentują rzeczywistej transakcji, nie można dokonać korekty podstawy opodatkowania. NSA uznał, że spółka nie wykazała, iż zapobiegła ryzyku uszczuplenia dochodów podatkowych, a próby doręczenia faktur korygujących i świadomość kontrahenta nie miały znaczenia w kontekście braku faktycznej transakcji.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, korekta faktur VAT dokumentujących transakcje, które nie miały faktycznego miejsca, nie jest możliwa na podstawie art. 29a ust. 10 ustawy o VAT, ponieważ przepisy te stosuje się jedynie w przypadku, gdy doszło do urzeczywistnienia podatkowego stanu faktycznego.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że przepisy dotyczące obniżenia podstawy opodatkowania (art. 29a ust. 10 u.p.t.u.) mają zastosowanie tylko do faktycznych transakcji. Wystawienie 'pustych faktur' nie jest przedmiotem opodatkowania VAT, a próby ich korekty nie mogą być rozliczane, jeśli pierwotna transakcja nie miała miejsca. Nie ma znaczenia świadomość nabywcy o faktycznej realizacji transakcji, jeśli taka transakcja w rzeczywistości nie zaszła.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (13)
Główne
P.p.s.a. art. 184
Prawo o postępowaniu przed sądamiami administracyjnymi
Pomocnicze
u.p.t.u. art. 29a § 10
Ustawa o podatku od towarów i usług
u.p.t.u. art. 29a § 13
Ustawa o podatku od towarów i usług
u.p.t.u. art. 29a § 15
Ustawa o podatku od towarów i usług
Warunek posiadania potwierdzenia otrzymania faktury korygującej przez nabywcę nie stosuje się, gdy podatnik nie uzyskał potwierdzenia mimo udokumentowanej próby doręczenia i nabywca wie, że transakcja została zrealizowana zgodnie z warunkami faktury korygującej. Jednakże, przepis ten nie ma zastosowania do 'pustych faktur'.
u.p.t.u. art. 108 § 1
Ustawa o podatku od towarów i usług
Dotyczy sytuacji wystawienia faktury, gdy sprzedaż nie została dokonana lub miała miejsce w mniejszej kwocie niż wykazana. Wystawienie 'pustej faktury' nie jest przedmiotem opodatkowania VAT.
P.p.s.a. art. 174 § 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 141 § 4
Prawo o postępowaniu przed sądamiami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 145 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądamiami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 174 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądamiami administracyjnymi
O.p. art. 122
Ordynacja podatkowa
O.p. art. 187 § 1
Ordynacja podatkowa
P.p.s.a. art. 204 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądamiami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 205 § 2
Prawo o postępowaniu przed sądamiami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Faktury korygujące nie mogą być uwzględnione w rozliczeniu podatkowym, jeśli pierwotne faktury dokumentowały transakcje, które faktycznie nie miały miejsca. Przepisy dotyczące korekty faktur (art. 29a u.p.t.u.) mają zastosowanie tylko do faktycznych zdarzeń gospodarczych. Wystawienie 'pustej faktury' nie jest przedmiotem opodatkowania VAT i nie skutkuje powstaniem obowiązku podatkowego.
Odrzucone argumenty
Możliwość korekty 'pustych faktur' z uwagi na próbę doręczenia faktur korygujących i świadomość nabywcy o realizacji transakcji (art. 29a ust. 15 pkt 4 u.p.t.u.). Naruszenie przepisów postępowania przez organy podatkowe i sąd I instancji, w tym art. 122 i 187 § 1 Ordynacji podatkowej, poprzez nieprzeprowadzenie dowodu z przesłuchania M. L. Błędna wykładnia i zastosowanie art. 108 ust. 1 u.p.t.u. poprzez uznanie, że uniemożliwia on korekty 'pustych faktur'.
Godne uwagi sformułowania
nie można było skorygować 'pustych faktur' dokumentujących transakcje, które w istocie nie miały miejsca zachowanie określone w art. 108 ust. 1 u.p.t.u., potocznie określane mianem wystawienia pustej faktury nie jest przedmiotem opodatkowania w świetle przepisów ustawy o podatku od towarów i usług nie ulega wątpliwości, że wystawienie przez Podatnika faktur korygujących było uzasadnione chęcią uniknięcia konsekwencji wynikającej z art. 108 ust. 1 u.p.t.u.
Skład orzekający
Adam Nita
sprawozdawca
Arkadiusz Cudak
członek
Małgorzata Niezgódka - Medek
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie stanowiska NSA w sprawie możliwości korekty faktur VAT dokumentujących fikcyjne transakcje. Ugruntowanie interpretacji przepisów dotyczących 'pustych faktur' i ich rozliczania."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji 'pustych faktur' i próby ich korekty. Może nie mieć bezpośredniego zastosowania do innych rodzajów błędów w fakturach.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu 'pustych faktur' i próby ich korekty, co jest istotne dla wielu podatników. Wyjaśnia kluczowe zasady VAT w kontekście fikcyjnych transakcji.
“Czy można skorygować VAT od transakcji, która nigdy nie miała miejsca? NSA wyjaśnia.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI FSK 1322/18 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2023-03-30 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2018-07-09 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Adam Nita /sprawozdawca/ Arkadiusz Cudak Małgorzata Niezgódka - Medek /przewodniczący/ Symbol z opisem 6110 Podatek od towarów i usług Hasła tematyczne Podatek od towarów i usług Sygn. powiązane I SA/Bd 1054/17 - Wyrok WSA w Bydgoszczy z 2018-03-06 Skarżony organ Dyrektor Izby Administracji Skarbowej Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2011 nr 177 poz 1054 art. 29a ust. 10, art. 29a ust. 13, art. 29a ust. 15 pkt 4 Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług - tekst jednolity Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Niezgódka - Medek, Sędzia NSA Arkadiusz Cudak, Sędzia del. WSA Adam Nita (sprawozdawca), Protokolant Marek Wojtasiewicz, po rozpoznaniu w dniu 30 marca 2023 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej L. S.A. z siedzibą w G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 6 marca 2018 r. sygn. akt I SA/Bd 1054/17 w sprawie ze skargi L. S.A. z siedzibą w G. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. z dnia 23 października 2017 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za czerwiec 2016 r. 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od L. S.A. z siedzibą w G. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. kwotę 15.000 zł (słownie: piętnaście tysięcy złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Uzasadnienie Zaskarżonym wyrokiem z 6 marca 2018 r., sygn. akt I SA/Bd 1054/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy (zwany dalej Sądem I instancji) oddalił skargę L. S.A. w G. (w dalszej części uzasadnienia określanej mianem Podatnika, Spółki, Strony lub Skarżącego) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. (zwanego dalej Organem odwoławczym lub Organem II instancji) z 23 października 2017 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za czerwiec 2016 r. Stan faktyczny i zagadnienie sporne, jakie zaistniały w sprawie przedstawiają się w ten sposób, że Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w B. (dalej określany jako Organ I instancji lub NUS) określił Spółce wysokość nadwyżki naliczonego podatku od towarów i usług nad podatkiem należnym w podatku od towarów i usług za czerwiec 2016 r., do zwrotu na rachunek bankowy. Stało się tak, ponieważ wspomniany organ uznał, że nie miało podstaw rozliczenie przez Stronę w jej deklaracji VAT-7 za czerwiec 2016 r. faktur korygujących sprzedaż, wystawionych na rzecz F. sp. z o.o. z siedzibą w G. (dalej określanej jako Kontrahent podatnika lub Partner handlowy podatnika). W swoim orzeczeniu deklaratoryjnym Organ I instancji podniósł również inne nieprawidłowości, zaistniałe w rozliczeniu podatkowym Spółki za wcześniej wskazany okres, implikujące wydanie określającej decyzji podatkowej. Uchybienia te nie znalazły jednak odzwierciedlenia w sporze prowadzonym przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. W związku z tym, Sąd pomija je prezentując stan sprawy. Zapatrywanie NUS podzielił Organ odwoławczy, który utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję tego podmiotu. Motywacja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej do wydania takiego rozstrzygnięcia została szczegółowo zaprezentowana w wyroku Sądu I instancji, dostępnym w CBOSA. Prezentując ją w niezbędnym zakresie należy wskazać, że faktury korygujące, co do których podjęto próbę ich przekazania Kontrahentowi nie zostały skutecznie doręczone temu podmiotowi. Tym samym, nie było podstaw do redukcji wartości podstawy opodatkowania oraz pomniejszenia kwoty podatku należnego, ciążącej na Podatniku za okres rozliczeniowy objęty decyzją podatkową. Zapatrywanie Organu odwoławczego podzielił Wojewódzki Sąd Administracyjny. Odnosząc się do stanu faktycznego sprawy wskazał on, że Spółka sporządziła faktury korygujące do faktur wystawionych na rzecz jej Partnera handlowego w okresie od sierpnia 2015 r. do grudnia 2015 r. Do wspomnianej korekty doszło 10 maja 2016 r. (jedna faktura ) oraz 20 maja 2016 r. (pozostałe faktury), a miało to miejsce w konsekwencji przeprowadzenia u Podatnika audytu wewnętrznego. W oparciu o jego wyniki uznano pierwotne faktury za nieodzwierciedlające faktycznych zdarzeń gospodarczych. W dniu 23 maja 2016 r. faktury korygujące zostały przesłane listem poleconym na adres Kontrahenta spółki. Towarzyszyło temu pismo, zawierające wezwanie Partnera handlowego podatnika do korekty podatku naliczonego, wynikającego z korygowanych faktur i zawarcia w formie aktu notarialnego porozumienia dotyczącego unieważnienia ze skutkiem ex tunc transakcji objętych spornymi fakturami. Te, w ocenie Strony, były bowiem pozorne i nie odzwierciedlały faktycznych zdarzeń gospodarczych. Jako przyczynę korekty faktur nr [...], [...], [...] i [...] wyartykułowano, iż "transakcja nie doszła do skutku", natomiast w korektach do faktur nr [...], [...], [...] i [...] wskazano "zwrot towaru". Z kolei, na fakturze korygującej do faktury nr [...] nie została wskazana przyczyna korekty. Istotną okolicznością jest to, że przesyłka nie została odebrana przez adresata, a 14 czerwca 2016 r. jednostka pocztowa dokonała jej zwrotu do nadawcy. Z kolei, 19 września 2016 r. pracownik wynajętej przez Spółkę firmy D. odczytał stosowne oświadczenie dotyczące fikcyjności transakcji wymienionych faktur VAT wobec M. L. - Prezes Zarządu Kontrahenta podatnika. Wspomniana osoba odmówiła jednak przyjęcia skorygowanych faktur, co zostało sfilmowane. Wcześniej, bo 13 maja 2016 r. pełnomocnik Spółki podjął próbę skontaktowania się z byłym prezesem jej zarządu (R. W.). Odbyło się to za pomocą wiadomości e-mail, skierowanej do członka Rady Nadzorczej tego podmiotu. Także ona zawierała propozycję adresowaną do Zarządu Partnera handlowego spółki, dotyczącą podpisania porozumienia dotyczącego unieważnienia ze skutkiem ex tunc transakcji dokonanych pomiędzy Spółką a jej Kontrahentem. Jak można się domyślać, racją dla tego działania było to, że M. L. - Prezes Zarządu Partnera handlowego podatnika była konkubiną R. W. (Prezesa Zarządu Spółki w czasach, gdy wystawiono następnie korygowane faktury). W przesłanej odpowiedzi R. W. wskazał, iż dokonanie korekt wystawionych faktur spowoduje koszty ekonomiczne, a ponadto rodzi ryzyko odpowiedzialności karnoskarbowej. Podniósł on też, że sporne faktury zostały już wprowadzone do obrotu i zidentyfikowane przez organy podatkowe. Z kolei 28 września 2016 r. Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w G. wydał w stosunku do Kontrahenta podatnika decyzję określającą w zakresie podatku od towarów i usług za miesiące od lipca 2015 r. do marca 2016 r. W tej sytuacji Sąd I instancji doszedł do przekonania, że Strona nie wyeliminowała ryzyka odliczenia przez jej Kontrahenta naliczonego podatku od towarów i usług, wynikającego z wystawionych jej "pustych faktur". W konsekwencji przyjęto, że wspomniany podmiot nie mógł uwzględnić wystawionych przez siebie faktur korygujących w rozliczeniu podatkowym za czerwiec 2016 r., biorąc pod uwagę wspomniane korekty podczas kształtowania podstawy opodatkowania oraz kwoty należnego podatku od towarów i usług. Jak argumentowano w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, Skarżący działał w złej wierze, wystawiając pierwotne faktury dokumentujące fikcyjne transakcje gospodarcze. Na dzień dokonania korekt faktur VAT oraz ich ujęcia w rozliczeniu za czerwiec 2016 r. nie wykazał zaś, że w odpowiednim czasie i całkowicie zapobiegł niebezpieczeństwu uszczuplenia dochodów podatkowych lub że wyeliminowanie takiego zagrożenia nastąpiło w wyniku czynności podjętych przez organ podatkowy. Taka sytuacja wyklucza natomiast możliwość skorygowania faktur, dokumentujących czynności niedokonane. Sąd I instancji nie miał wątpliwości co do tego, że Strona dochowała należytej staranności w celu upewnienia się, że nabywca towarów lub usług jest w posiadaniu korekt faktur i że zapoznał się z nimi. W dniu dokonania korekt faktur VAT i ujęcia ich w rozliczeniu w deklaracji VAT-7 za czerwiec 2016 r. brak było jednak podstaw do uznania, że transakcja została w rzeczywistości zrealizowana na warunkach określonych w korektach faktur sporządzonych przez Spółkę. W skardze kasacyjnej Strona wniosła o: 1) rozpoznanie sprawy na rozprawie, 2) uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, 3) zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa, według norm przepisanych. Jednocześnie, zaskarżonemu wyrokowi Sądu I instancji zarzucono: 1) na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. – zwanej dalej P.p.s.a.) w zw. z art. 141 § 4 tej ustawy - naruszenie przepisów postępowania, polegające na przedstawieniu stanu faktycznego sprawy niezgodnie ze stanem rzeczywistym, w związku z art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c) P.p.s.a. Jak podkreślił Podatnik, w konsekwencji doszło do oddalenia skargi, pomimo naruszenia przez organy podatkowe art. 122, 187 § 1 Ordynacji podatkowej. Stało się tak w związku z uznaniem, że M. L. nie miała wiadomości o wystawionych fakturach korygujących. Tymczasem organy podatkowe nie przeprowadziły dowodu z przesłuchania M. L., co zaaprobował Sąd I instancji; 2) na podstawie art. 174 pkt 1 P.p.s.a. - naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię oraz zastosowanie art. 108 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. Nr 177 z 2011 r., poz. 1054 z póżn. zm. – zwanej dalej u.p.t.u.). Zdaniem Strony doszło do tego poprzez uznanie, że wskazany przepis uniemożliwia korekty tzw. "pustych faktur", gdyż podatnik nie wykazał w odpowiednim czasie, że zapobiegł ryzyku uszczuplenia wpływów budżetowych. Tymczasem Kontrahent podatnika, w istocie, w wyniku działania strony oraz organów podatkowych nie skorzystał skutecznie z prawa do odliczenie podatku naliczonego wynikającego z tych faktur; 3) na podstawie art. 174 pkt 1 P.p.s.a. - naruszenie praw materialnego poprzez błędną wykładnię oraz zastosowanie art. 29a ust. 10, ust. 13 i ust. 15 pkt 4 u.p.t.u. Jak podkreślił Skarżący, nastąpiło to poprzez uznanie, że wskazane przepisy, w stanie faktycznym sprawy uniemożliwiają korekty spornych faktur. Stało się zaś tak, pomimo że Podatnik wykazał należytą staranność w celu upewnienia się czy nabywca towarów lub usług jest w posiadaniu korekt faktur i że zapoznał się z nimi. Jednakże subiektywna ocena nabywcy co do spornych transakcji niweczy możliwość zastosowania w sprawie art. 29a ust. 15 pkt. 4 u.p.t.u. W odpowiedzi na te zarzuty i argumentację, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wystąpił o: 1) oddalenie skargi kasacyjnej, 2) zasądzenie od Spółki na rzecz Organu odwoławczego kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, 3) rozpoznanie sprawy na rozprawie. Uzasadniając swoje racje, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wskazał, że Strona nie wyeliminowała ryzyka uszczuplenia należności publicznoprawnej w wyniku wystawiania pustych faktur. Z tego względu, nie mogła ona ująć korekt faktur w swoim rozliczeniu podatkowym za czerwiec 2016 r. Z kolei Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w G. swoją deklaratoryjną decyzję podatkową skierowaną do Kontrahenta spółki, dotyczącą podatku od towarów i usług za okres od lipca 2015 r. do marca 2016 wydał dopiero 28 września 2016 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw i jako taka została oddalona. W pierwszej kolejności należy wskazać, że przedmiotem postępowania podatkowego, którego wynik w postaci ostatecznej decyzji podatkowej został objęty kontrolą sądowoadministracyjną była kwestia wymiaru podatku od towarów i usług za czerwiec 2016 r. Poza zakresem zarówno ostatecznej decyzji podatkowej, jak i wyroku Sądu I instancji sytuuje się natomiast materia określenia wysokości podatku na podstawie art. 108 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług. Jest tak, chociaż – co niezwykle istotne w przedmiotowej sprawie - przyczyną określenia Spółce nadwyżki podatku naliczonego nad należnym w podatku od towarów i usług za czerwiec 2016 r. było nieuznanie przez Organ I instancji skuteczności korekt pustych faktur dokumentujących transakcje, które w istocie nie miały miejsca. W konsekwencji, została wydana decyzja deklaratoryjna, w której Podatnikowi określono wysokość nadwyżki naliczonego podatku od towarów i usług nad podatkiem należnym. NUS pominął bowiem korektę faktur jako okoliczność oddziałującą na wartość podstawy opodatkowania w podatku od towarów i usług za czerwiec 2016 r. Naczelny Sąd Administracyjny zwraca uwagę na te okoliczności, ponieważ Strona w swojej skardze kasacyjnej z jednej strony zarzucała Sądowi I instancji uchybienie art. 108 ust 1 u.p.t.u. i artykułowała, że jej Kontrahent nie skorzystał z odliczenia naliczonego podatku od towarów i usług. Jednocześnie wskazywała ona zaś, że doszło do naruszenia art. 29a ust. 10, ust. 13 i ust. 15 pkt 4 u.p.t.u., poprzez błędną wykładnię tych przepisów. Odnosząc się do pierwszego z tych zarzutów godzi się zauważyć, że w konsekwencji audytu wewnętrznego przeprowadzonego w Spółce po zmianie jej zarządu uznano faktury wystawione Partnerowi handlowemu podatnika za nieodzwierciedlające faktycznych zdarzeń gospodarczych. W konsekwencji, ta właśnie okoliczność była determinantą starań podjętych przez Stronę, nakierowanych na usunięcie wspomnianych dokumentów z obrotu prawnego. Zupełnie już na marginesie warto przy tym dodać (na marginesie, bo – jak wiadomo - art. 108 ust. 1 u.p.t.u. nie stanowił podstawy rozstrzygnięcia organów podatkowych), że w maju 2016 r. Strona nie wyeliminowała niebezpieczeństwa dla finansów publicznych, związanego z nienależnym odliczeniem podatku naliczonego, bo faktury korygujące nie zostały doręczone temu podmiotowi pocztą. W dodatku, 19 września 2016 r. Prezes zarządu jej Kontrahenta odmówiła przyjęcia faktur korygujących, a 28 września 2016 r. Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w G. wydał w stosunku do Kontrahenta podatnika decyzję określającą w zakresie podatku od towarów i usług za miesiące od lipca 2015 r. do marca 2016 r. Nawet więc gdyby przyjąć (a z całą mocą należy podkreślić, że nie ma ku temu podstaw), że korekta faktur była skuteczna, nie można było efektów jej dokonania rozliczyć w deklaracji podatkowej za czerwiec 2016 r. To samo dotyczy skutków decyzji określającej, wydanej w stosunku do Partnera handlowego strony przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w G. dopiero 28 września 2016 r. Przechodząc do kwestii naruszenia art. 29a ust. 10, ust. 13 i ust. 15 pkt 4 u.p.t.u., zarzucanego w skardze kasacyjnej Sądowi I instancji, w pierwszej kolejności godzi się wyartykułować treść norm prawnych wynikających ze wskazanych przepisów szczególnego prawa podatkowego. Otóż w art. 29a ust. 10 u.p.t.u. ustawodawca dopuścił obniżenie podstawy opodatkowania w podatku od towarów i usług o: 1) kwoty udzielonych po dokonaniu sprzedaży opustów i obniżek cen; 2) wartość zwróconych towarów i opakowań, z zastrzeżeniem art. 29a ust. 11 i 12 u.p.t.u.; 3) zwróconą nabywcy całość lub część zapłaty otrzymaną przed dokonaniem sprzedaży, jeżeli do niej nie doszło; 4) wartość zwróconych kwot dotacji, subwencji i innych dopłat o podobnym charakterze, o których mowa w art. 29a ust. 1 u.p.t.u. Jednocześnie w art. 29a ust. 13 u.p.t.u. przewidziano, że w przypadkach, o których mowa w art. 29a ust. 10 pkt 1-3 u.p.t.u., obniżenia podstawy opodatkowania, w stosunku do podstawy określonej w wystawionej fakturze z wykazanym podatkiem, dokonuje się pod warunkiem posiadania przez podatnika, uzyskanego przed upływem terminu do złożenia deklaracji podatkowej za dany okres rozliczeniowy, w którym nabywca towaru lub usługobiorca otrzymał fakturę korygującą, potwierdzenia otrzymania faktury korygującej przez nabywcę towaru lub usługobiorcę, dla którego wystawiono fakturę. Uzyskanie potwierdzenia otrzymania przez nabywcę towaru lub usługobiorcę faktury korygującej po terminie złożenia deklaracji podatkowej za dany okres rozliczeniowy uprawnia natomiast podatnika do uwzględnienia faktury korygującej za okres rozliczeniowy, w którym potwierdzenie to uzyskano. Wreszcie, w myśl art. 29a ust. 15 pkt 4 u.p.t.u. warunku posiadania przez podatnika potwierdzenia otrzymania faktury korygującej przez nabywcę towaru lub usługobiorcę nie stosuje się w przypadku gdy podatnik nie uzyskał potwierdzenia mimo udokumentowanej próby doręczenia faktury korygującej i z posiadanej dokumentacji wynika, że nabywca towaru lub usługobiorca wie, że transakcja została zrealizowana zgodnie z warunkami określonymi w fakturze korygującej. Zestawiając stan faktyczny zaistniały w sprawie z przedstawioną regulacją prawną, nie sposób nie zauważyć, że nie obejmuje ona zachowania zrealizowanego przez Podatnika. Jest tak, ponieważ zaprezentowane unormowania dotyczące obniżenia wartości podstawy opodatkowania stosuje się, jeżeli miało miejsce urzeczywistnienie podatkowego stanu faktycznego, determinującego zakres podmiotowy i przedmiotowy podatku (jeśli osoba będąca podatnikiem zrealizowała zachowanie będące przedmiotem opodatkowania w podatku od towarów i usług – dokonała dostawy towaru lub świadczyła usługę). Zachowanie to skutkuje zaś tym, że, w oparciu o dyspozycję normy podatkowoprawnej dochodzi do ukształtowania podstawy opodatkowania (bo obiekt zachowania podmiotu podatkowego, będący elementem przedmiotu opodatkowania doznaje kwantyfikacji), a po zastosowaniu do niej właściwej stawki podatkowej powstaje skonkretyzowana powinność podatkowa, czyli zobowiązanie podatkowe (albo ewentualnie – w przypadku podatku od towarów i usług – nadwyżka kwoty podatku naliczonego nad należnym). Z kolei, jeżeli są spełnione warunki określone w powoływanym w skardze kasacyjnej art. 29a ust. 10 u.p.t.u., ustawodawca dopuszcza korektę podstawy opodatkowania, bo po sprzedaży podatnik udzielił opustów, czy obniżki ceny, zwrócono mu towary lub opakowania, nie doszło do sprzedaży i dlatego dostawcy zwrócono całość lub część zapłaty albo podmiot obowiązany z tytułu podatku zwrócił kwotę otrzymaną tytułu subwencji lub dotacji. Tym samym, po to aby dokonać obniżenia wartości podstawy opodatkowania na zasadach określonych we wskazanym przepisie, musi być urzeczywistniony podatkowy stan faktyczny, kształtujący zobowiązanie podatkowe lub nadwyżkę naliczonego podatku od towarów i usług nad podatkiem należnym. Wspomniane pomniejszenie podstawy opodatkowania odbywa się zaś na warunkach wskazanych w art. 29a ust. 13 i ust. 15 u.p.t.u. Jak nietrudno zauważyć, w realiach przedmiotowej sprawy żadna z tych sytuacji nie miała miejsca. Podatnik nie dokonał bowiem dostawy towarów, ani nie świadczył usług na rzecz swojego Kontrahenta. Jego aktywność sprowadzała się natomiast do wystawiania pustych faktur. W konsekwencji, w stanie faktycznym analizowanym najpierw przez Sąd I instancji, a następnie przez Naczelny Sąd Administracyjny nie mógł znaleźć zastosowania art. 29a ust. 10 u.p.t.u. Tym samym, sytuacja prawna Spółki nie mogła być więc determinowana przez art. 29a ust. 13 i ust. 15 pkt 4 tego samego aktu prawnego. W tym kontekście godzi się podkreślić, że zachowanie określone w art. 108 ust. 1 u.p.t.u., potocznie określane mianem wystawienia pustej faktury nie jest przedmiotem opodatkowania w świetle przepisów ustawy o podatku od towarów i usług. Ustawodawca nie wskazał bowiem tej aktywności w art. 5 ust. 1 – 3 u.p.t.u. Ponieważ zaś podstawa opodatkowania to nic innego jak ilościowe lub wartościowe ujęcie przedmiotu opodatkowania (lub jego części w postaci obiektu zachowania podmiotu podatkowego), w tej sytuacji nie sposób mówić o ukształtowaniu się podstawy opodatkowania, która mogłaby podlegać korekcie na zasadach określonych w art. 29a ust. 10 i nast. u.p.t.u. Skoro zaś wystawienie pustej faktury nie wyczerpuje zakresu przedmiotowego podatku od towarów i usług, nie skutkuje ono również powstaniem obowiązku podatkowego i nie ma swojej konsekwencji w postaci zaistnienia zobowiązania podatkowego z tytułu wspomnianej daniny publicznej. Właśnie z tego powodu, w realiach przedmiotowej sprawy obniżenie wysokości podstawy opodatkowania w rozliczeniu za czerwiec 2016 r. nie mogło być uznane przez organy podatkowe. Wystawienie faktur korygujących nie było bowiem konsekwencją zaistnienia żadnego ze zdarzeń wskazanych w art. 29a ust. 10 u.p.t.u. Skoro zaś tak, odwołując się do art. 29a ust. 15 pkt 4 tej samej ustawy nie sposób twierdzić, że dla obniżenia wartości podstawy opodatkowania nie stosuje się warunku posiadania przez podatnika potwierdzenia otrzymania faktury korygującej przez nabywcę towaru lub usługobiorcę, gdyż podatnik nie uzyskał potwierdzenia mimo udokumentowanej próby doręczenia faktury korygującej i z posiadanej dokumentacji wynika, że nabywca towaru lub usługobiorca wie, że transakcja została zrealizowana zgodnie z warunkami określonymi w fakturze korygującej. Nie ulega wątpliwości, że wystawienie przez Podatnika faktur korygujących było uzasadnione chęcią uniknięcia konsekwencji wynikającej z art. 108 ust. 1 u.p.t.u. To zachowanie lokuje się zaś poza zakresem art. 29a ust. 10 u.p.t.u., a co za tym idzie także poza dyspozycją art. 29a ust. 13 i ust. 15 pkt 4 tego samego aktu prawnego. W tym przypadku, dla uniknięcia konsekwencji podatkowych wystawienia pustej faktury konieczne było natomiast usunięcie zagrożenia dla finansów publicznych, związanego z odliczeniem kwot naliczonego podatku od towarów i usług, wykazanych w pustych fakturach. Dlatego nie ma znaczenia w sprawie, akcentowana przez Stronę okoliczność podjęcia próby doręczenia faktur korygujących Kontrahentowi spółki oraz jego świadomości tego, że transakcja została zrealizowana zgodnie z warunkami określonymi w fakturze korygującej. Z tego względu, nie sposób było uznać za trafny zarzutu procesowego, podniesionego w skardze kasacyjnej – argumentu, że Sąd I instancji zaakceptował naruszenie przez organy podatkowe art. 122, 187 § 1 Ordynacji podatkowej. Te uznały bowiem, że M. L. (Prezes Zarządu Kontrahenta spółki) nie miała wiadomości o wystawionych fakturach korygujących i nie przeprowadziły dowodu z przesłuchania tej osoby, co zaaprobował Wojewódzki Sąd Administracyjny. Jak już wcześniej wskazano, w realiach przedmiotowej sprawy, przez wzgląd na takie, a nie inne brzmienie art. 29a ust. 10 u.p.t.u., a także z uwagi na dyspozycję art. 108 ust. 1 tej samej ustawy, dla oceny dopuszczalności obniżenia podstawy opodatkowania nie ma znaczenia okoliczność wskazana w art. 29a ust. 15 pkt 4 u.p.t.u., tj. świadomość nabywcy towaru lub usługobiorcy, że transakcja została zrealizowana zgodnie z warunkami określonymi w fakturze korygującej. Z wszystkich tych względów nie znalazł potwierdzenia żaden z zarzutów podniesionych w piśmie procesowym, skutkującym przeniesieniem sprawy sądowoadministracyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Z tego powodu skarga kasacyjna została oddalona. Stało się tak na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 259 – zwanej dalej P.p.s.a.). O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 oraz art. 205 § 2 P.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) w zw. z § 2 pkt 8 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265). Adam Nita Małgorzata Niezgódka – Medek Arkadiusz Cudak
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI