I FSK 1291/06
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi kasacyjnej D. Spółka Akcyjna od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, który oddalił skargę spółki na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w przedmiocie podatku od towarów i usług za maj 1999 r. Organy podatkowe zakwestionowały prawo spółki do odliczenia podatku naliczonego, uznając fakturę zakupu maszyny introligatorskiej za dokumentującą czynność pozorną, ponieważ spółka już posiadała identyczną maszynę. Spółka podnosiła liczne zarzuty proceduralne, w tym dotyczące braku możliwości czynnego udziału w postępowaniu, nieprawidłowego przeprowadzenia dowodów oraz naruszenia zasady swobodnej oceny dowodów. WSA oddalił skargę, uznając argumenty spółki za bezzasadne. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 17 października 2007 r. oddalił skargę kasacyjną. Sąd uznał, że zarzuty dotyczące braku sporządzenia protokołu z badania ksiąg, nieprawidłowego przeprowadzenia oględzin, pominięcia protokołu z kontroli oraz naruszenia art. 169 KC i art. 190 Ordynacji podatkowej są bezzasadne. NSA podkreślił, że kluczowe dla sprawy było ustalenie pozorności transakcji zakupu maszyny, a nie późniejsze losy tej maszyny czy sposób jej remontu. Sąd uznał, że organy podatkowe prawidłowo ustaliły stan faktyczny i zastosowały prawo materialne, a zarzuty spółki nie wykazały istotnego wpływu naruszeń przepisów na wynik sprawy.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja przepisów dotyczących dowodów w postępowaniu podatkowym, znaczenia protokołów kontroli, zasady czynnego udziału strony oraz oceny pozorności transakcji w kontekście VAT.
Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego i przepisów obowiązujących w czasie kontroli i postępowania.
Zagadnienia prawne (5)
Czy naruszenie przepisów postępowania, w szczególności brak sporządzenia protokołu z badania ksiąg zgodnie z art. 193 § 6 Ordynacji podatkowej, miało istotny wpływ na wynik sprawy dotyczącej prawa do odliczenia VAT?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, nawet jeśli doszło do naruszenia, nie miało ono istotnego wpływu na wynik sprawy, zwłaszcza gdy z innych dowodów (w tym protokołu z kontroli) wynikały nieprawidłowości, a strona miała możliwość ustosunkowania się do ustaleń.
Uzasadnienie
NSA uznał, że brak formalnego protokołu z badania ksiąg nie mógł mieć istotnego wpływu na wynik sprawy, gdy z innych dowodów wynikały nieprawidłowości, a strona miała możliwość złożenia wyjaśnień. Ustawa o kontroli skarbowej stanowi samodzielną podstawę prawną, a protokoły z kontroli mogą zawierać informacje przewidziane w art. 193 § 6 Ordynacji podatkowej.
Czy przeprowadzenie oględzin środków trwałych bez powiadomienia strony i jej udziału stanowi naruszenie, które ma istotny wpływ na wynik sprawy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, nawet jeśli doszło do naruszenia, nie miało ono istotnego wpływu na wynik sprawy, ponieważ kluczowe dla rozstrzygnięcia było ustalenie pozorności transakcji, a nie sam fakt braku maszyny podczas oględzin.
Uzasadnienie
NSA podzielił stanowisko WSA, że brak udziału strony w oględzinach nie miał istotnego wpływu na wynik sprawy, gdyż głównym problemem była pozorność transakcji zakupu maszyny, a nie jej fizyczna obecność podczas kontroli. Ustalenia organu odnośnie pozorności były wystarczająco powiązane z innymi dowodami.
Czy protokół z kontroli dokumentujący nabycie maszyny może być uwzględniony jako dowód, nawet jeśli istnieją inne dowody wskazujące na pozorność transakcji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, protokół z kontroli nie wiąże organów i sądu w sposób bezwzględny; można przeprowadzić dowód przeciwko treści dokumentu urzędowego, a ustalenia organów dotyczące pozorności transakcji były oparte na szerszym materiale dowodowym.
Uzasadnienie
NSA stwierdził, że protokół z kontroli nie jest dowodem wiążącym w sposób absolutny i można przeprowadzić dowód przeciwny. Ustalenia organów o pozorności transakcji były oparte na całokształcie materiału dowodowego, w tym na ewidencji środków trwałych spółki, która wskazywała na posiadanie już jednej takiej maszyny.
Czy zbycie maszyny o wartości przekraczającej 2000 złotych lub transakcja między przedsiębiorcami o wartości przekraczającej 3000 ECU może nastąpić w dowolnej formie, bez pisemnej umowy lub dokumentacji bankowej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, takie transakcje wymagają formy pisemnej i powinny być dokumentowane za pośrednictwem rachunku bankowego, zgodnie z przepisami Kodeksu cywilnego i ustawy o działalności gospodarczej.
Uzasadnienie
NSA uznał argumentację spółki o możliwości zbycia maszyny w dowolnej formie za bezpodstawną, wskazując na wymóg formy pisemnej dla czynności prawnych o wartości przekraczającej 2000 zł (art. 75 § 1 KC) oraz obowiązek dokumentowania transakcji między przedsiębiorcami za pośrednictwem rachunku bankowego (ustawa o działalności gospodarczej). Niewypełnienie tych wymogów uzasadniało działania organów skarbowych.
Czy ustalenie pozorności transakcji zakupu maszyny na podstawie zeznań świadka złożonych w innym postępowaniu, w którym skarżąca nie brała udziału, stanowi naruszenie zasady czynnego udziału strony?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli zeznania te jedynie rozwijają wątki już ustalone w postępowaniu z udziałem strony, a kluczowe okoliczności zostały potwierdzone również w postępowaniu z udziałem skarżącej.
Uzasadnienie
NSA uznał, że drugie przesłuchanie świadka, przeprowadzone bez udziału skarżącej, miało jedynie drugorzędne znaczenie dla ustalenia pozorności transakcji, ponieważ kluczowe okoliczności zostały potwierdzone już podczas pierwszego przesłuchania, w którym brał udział reprezentant strony.
Przepisy (21)
Główne
p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
rozp. MF art. 54 § 4 pkt 5 lit. a
Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 15 grudnia 1997 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym
Pomocnicze
o.p. art. 123 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
o.p. art. 190 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
o.p. art. 191
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
o.p. art. 193 § 6
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
o.p. art. 194 § 1 i 3
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
u.k.s. art. 21 § 2 pkt 1
Ustawa z dnia 28 września 1991 r. o kontroli skarbowej
u.k.s. art. 24 § 3
Ustawa z dnia 28 września 1991 r. o kontroli skarbowej
u.k.s. art. 31
Ustawa z dnia 28 września 1991 r. o kontroli skarbowej
k.c. art. 75 § 1
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny
k.c. art. 169 § 1
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny
u.dz.g. art. 3 § 3 pkt 1
Ustawa z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej
rozp. MF art. 54 § 4 pkt 2
Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 15 grudnia 1997 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym
rozp. MF art. 54 § 9
Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 15 grudnia 1997 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym
p.p.s.a. art. 134 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 141 § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 204 § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
rozp. MS art. 6 § 6 pkt 7
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu
rozp. MS art. 14 § 2 pkt 2 lit. b
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu
Argumenty
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 193 § 6 Ordynacji podatkowej (brak protokołu z badania ksiąg). • Naruszenie art. 191 Ordynacji podatkowej (błędne ustalenie stanu faktycznego, naruszenie swobodnej oceny dowodów). • Naruszenie art. 19 ust. 2 i 3 ustawy o kontroli skarbowej (przeprowadzenie oględzin bez powiadomienia strony). • Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 191 Ordynacji podatkowej (pominięcie protokołu z kontroli z 18.02.2000 r.). • Naruszenie art. 169 § 1 Kodeksu cywilnego (niezastosowanie przez organy). • Naruszenie art. 123 § 1 i art. 190 § 1 Ordynacji podatkowej (ustalenia na podstawie zeznań świadka z innego postępowania).
Godne uwagi sformułowania
faktura ta i wykazany w niej podatek naliczony nie stanowił podstawy do obniżenia podatku należnego • kwestionowane przez stronę zeznania o fikcyjności dokonywanych transakcji nie miały dla sprawy istotnego znaczenia • domniemanie o prawdziwości zawartych w księgach podatkowych zapisów działa dopóty, dopóki nie zostanie obalone jakimkolwiek innym dowodem przez organ podatkowy • brak spornej maszyny podczas oględzin dokonanych we wrześniu 2001 r. jest w istocie nieistotny dla rozstrzygnięcia sprawy, w której podstawowym problemem jest pozorność transakcji • nie można odczytywać odesłania w art. 24 ust. 3 ustawy o kontroli skarbowej do uprawnień organu podatkowego przewidzianych m.in. w art. 193 Ordynacji podatkowej jako nałożenia na organ kontroli skarbowej dodatkowych formalnych rygorów nieuznania za dowód ksiąg podatkowych • nie sposób się przede wszystkim zgodzić ze stanowiskiem, iż zbycie maszyny mogło nastąpić w każdej formie
Skład orzekający
Sylwester Marciniak
przewodniczący-sprawozdawca
Marek Kołaczek
sędzia
Sylwester Golec
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących dowodów w postępowaniu podatkowym, znaczenia protokołów kontroli, zasady czynnego udziału strony oraz oceny pozorności transakcji w kontekście VAT."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego i przepisów obowiązujących w czasie kontroli i postępowania.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy złożonych kwestii proceduralnych i dowodowych w postępowaniu podatkowym, co jest interesujące dla prawników specjalizujących się w prawie podatkowym i administracyjnym.
“Pozorna transakcja VAT: Jak błędy proceduralne mogą wpłynąć na prawo do odliczenia podatku.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.