I FSK 1257/22

I FSK 1257/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-09-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-08-17
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Arkadiusz Cudak
Artur Mudrecki /sprawozdawca/
Marek Kołaczek /przewodniczący/
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
I SA/Ol 495/19 - Wyrok WSA w Olsztynie z 2019-09-18
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 508
art. 45 ust. 1
Ustawa z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej - tekst jedn.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Kołaczek, Sędzia NSA Artur Mudrecki (spr.), Sędzia NSA Arkadiusz Cudak, Protokolant Adrian Piechota, po rozpoznaniu w dniu 24 września 2025 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej A.P. reprezentowanej przez przedstawiciela ustawowego M.P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 18 września 2019 r. sygn. akt I SA/Ol 495/19 w sprawie ze skargi A.P. reprezentowanej przez przedstawiciela ustawowego M.P. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie z dnia 7 maja 2019 r. nr 2801-ICK.500.1.2019 w przedmiocie wezwania do przedłożenia dokumentów 1) oddala skargę kasacyjną; 2) zasądza od A. P. reprezentowanej przez przedstawiciela ustawowego M.P. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie kwotę 480 (słownie: czterysta osiemdziesiąt ) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
1. Zaskarżonym wyrokiem z 18 września 2019 r., sygn. akt I SA/Ol 495/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę A.P.- reprezentowanej przez przedstawiciela ustawowego M.P.- na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie (dalej: Dyrektor IAS) z 7 maja 2019 r.
1.1. Postanowieniem z 12 lutego 2019 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Braniewie wezwał A.P. (dalej Strona, Skarżąca), reprezentowaną przez ww. przedstawiciela ustawowego do przedłożenia dokumentów dostawy w latach 2016-2018 produktów rolnych pochodzących z własnej działalności rolnej oraz z tytułu świadczenia usług rolnych, tj. faktur VAT RR. Jako podstawę powyższego wskazał art. 45 ust.1, 3, 6 i 7 ustawy z dnia 16 listopada 2016r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz.U. poz.508 ze zm., dalej: ustawa o KAS).
1.2. W zażaleniu na to postanowienie, Strona zarzuciła naruszenie art. 45 ust.1 ustawy o KAS, przez skierowanie postanowienia zawierającego wezwanie do przedłożenia dokumentów do osoby nienależącej do kręgu osób wymienionych w tym przepisie.
1.3. Zaskarżonym postanowieniem z 7 maja 2019 r., Dyrektor IAS, utrzymał w mocy opisane postanowienie organu pierwszej instancji. W jego motywach organ wskazał na treść art. 45 ust.1 i art. 2 ust. 1 pkt 1, 2, 6 i 8 ustawy o KAS i zaznaczył, że organ pierwszej instancji wymienił okoliczności, z których wynika konieczność pozyskania żądanych informacji. Wskazał, że wnioskowane dane są niezbędne do prowadzenia czynności analitycznych, a żądane informacje są niezbędne w celu zweryfikowania prawidłowości deklarowanych podstaw opodatkowania, co stanowi realizację ustawowych zadań organów KAS. Z danych będących w posiadaniu organu podatkowego wynikało zaś, że Strona posiada gospodarstwo rolne od 2010r., a jej przedstawiciel ustawowy w jej imieniu wystawiał faktury VAT RR. Tym samym, traktował ją jako osobę prowadzącą działalność. Wobec powyższego, organ I instancji mógł skierować w trybie art.45 ustawy o KAS wezwanie do Strony. Organ zaznaczył, że na powyższe postanowienie przedstawiciel ustawowy strony poinformował, że we wskazanym okresie nie występowały dostawy produktów rolnych. Na podstawie zgromadzonego przez organ materiału wynika, że Strona dokonała sprzedaży rzepaku, co potwierdzono fakturą VAT RR z 2 września 2015r. (wartość brutto - 787.255,07 zł).
2. Uzasadnienie wyroku Sądu pierwszej instancji
2.1. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę na podstawie art. 151 P.p.s.a.
2.2. Sąd pierwszej instancji nie podzielił zapatrywań Skarżącej, że nie jest ona osobą prowadzącą działalność gospodarczą. Osoba prowadząca działalność rolniczą jest jednocześnie osobą prowadzącą działalność gospodarczą, jeżeli działalność tę prowadzi w sposób zorganizowany, ciągły i zarobkowy, we własnym imieniu. W art.45 ust.1 ustawy o KAS ustawodawca wskazuje natomiast osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą, a nie pozarolniczą działalność gospodarczą.
Wbrew twierdzeniom Skarżącej organ podatkowy w sprawie miał zatem prawo wystąpić do niej z żądaniem przedłożenia dokumentów dotyczących dostaw produktów rolnych pochodzących z własnej działalności rolnej oraz z tytułu świadczenia usług rolnych, tj. faktur VAT RR.
3. Skarga kasacyjna
3.1. Strona zaskarżyła powyższy wyrok w całości. Zarzuciła Sądowi pierwszej instancji naruszenie przepisów:
1) art. 45 ust. 1 ustawy o KAS przez uznanie przez Sąd za prawidłowe skierowanie postanowienia zawierającego wezwanie do przedłożenia dokumentów do osoby nienależącej do kręgu osób wymienionych w tym przepisie, co stanowi naruszenie prawa materialnego przez błędne zastosowanie;
2) art. 45 ust. 1 ustawy o KAS przez uznanie przez Sąd, że przywołane w treści tego przepisu pojęcie "działalności gospodarczej" obejmuje swym zakresem znaczeniowym również działalność rolniczą, co stanowi naruszenie prawa materialnego przez jego błędną wykładnię;
3) art. 5a pkt 6 w zw. z art. 2 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych przez uznanie, że pojęcie "działalności gospodarczej" na gruncie tej ustawy obejmuje działalność rolniczą oraz że do przychodów z działalności rolniczej (poza przychodami z działów specjalnych produkcji rolnej) stosuje się przepisy tej ustawy, co stanowi naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię,
4) art. 3 w zw. z art. 6 ust. 1 ustawy z 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców, przez uznanie, że osoba prowadząca działalność rolniczą w sposób zorganizowany, ciągły, zarobkowy oraz we własnym imieniu jest jednocześnie osobą prowadzącą działalnością gospodarczą, co stanowi naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię.
3.2. Mając na uwadze podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty, Strona wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie kosztów postępowania.
4. Odpowiedź na skargę kasacyjną
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor IAS wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.
5. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
5.1. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
5.2. Istotą sporu w rozsztrzyganej sprawie jest ustalenie czy organy podatkowe na podstawie art. 45 ust. 1 ustawy o KAS miały prawo żądać informacji i dokumentów dotyczących dostawy w latach 2016-2018 produktów rolnych pochodzących z własnej działalności rolnej oraz z tytułu świadczenia usług rolnych.
Przepis ten stanowi, że organy KAS, w celu realizacji ustawowych zadań w zakresie, o którym mowa w art. 2 ust. 1 pkt 1, 2, 6, 8, 10, 13-15, 17a i 20a, mogą przetwarzać informacje, w tym dane osobowe, od osób prawnych, jednostek organizacyjnych niemających osobowości prawnej oraz osób fizycznych prowadzących działalność gospodarczą, o zdarzeniach mających bezpośredni wpływ na powstanie lub wysokość niepodatkowych należności budżetowych, zobowiązania podatkowego lub należności celnych, o zdarzeniach wynikających ze stosunków cywilnoprawnych lub faktycznych czynności mogących mieć wpływ na powstanie obowiązku podatkowego lub wysokość zobowiązania podatkowego, a także występować do tych podmiotów o udostępnienie dokumentów zawierających informacje, w tym dane osobowe.
Cytowany przepis daje szersze uprawnienia organom KAS do żądania informacji i dokumentów również przed wszczęciem odpowiedniego postępowania. W wyroku z dnia 13 padziernika 2022 r. sygn. akt II FSK 783/22 (LEX 3556809) NSA wskazał, że organy podatkowe mają prawo wystąpić z żądaniem uzyskania informacji pozwalających na zidentyfikowanie użytkowników portalu internetowego. Organ nie musi prowadzić żadnego postępowania, aby żądać takich informacji. Może to zrobić przed wszczęciem postępowania podatkowego.
Uprawnienia organów KAS obejmują zadania wynikające z art. 2 ust. 1 pkt 1, 2, 6, 8, 10, 13–15, 17a i 20a. Do zadań tych między innymi należą realizacja dochodów z podatków, opłat oraz niepodatkowych należności budżetowych, jak również innych należności, na podstawie odrębnych przepisów, z wyjątkiem podatków i należności budżetowych, w zakresie których właściwe są inne organy. Nie ulega wątpliwości, że żądane informacje i dokumenty mogą wpływać na ewentualną wysokość podatków.
W świetle dotyczasowych rozważań zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 45 ust. 1 ustawy o KAS należy uznać za nieuzasadniony.
5.3. Naczelny Sąd Admnistracyjny, w tym składzie, akceptuje wykładnię dokonaną przez Sąd pierwszej instancji. Nie można zgodzić się ze Skarżącą, że nie jest ona osobą prowadzącą działalność gospodarczą. Osoba prowadząca działalność rolniczą jest jednocześnie osobą prowadzącą działalność gospodarczą, jeżeli działalność tę prowadzi w sposób zorganizowany, ciągły i zarobkowy, we własnym imieniu. Osoba prowadząca działalność rolniczą nie podlega natomiast wpisowi (zgłoszeniu) do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej, gdyż nie stosuje się do niej przepisów ustawy Prawo Przedsiębiorców.
Definicja działalności gospodarczej zawarta w u.p.d.o.f. jest bardzo szeroka. Wskazać należy, że prowadzenie działalności gospodarczej jest kategorią obiektywną. Działalność gospodarczą należy zatem oceniać na podstawie zbadania konkretnych okoliczności faktycznych wypełniających lub nie, znamiona tej działalności. Przyjąć trzeba, że wszelkie działania cechujące się fachowością (stałym, nieokazjonalnym charakterem), podporządkowaniu regułom opłacalności i zysku lub zasadzie racjonalnego gospodarowania, działaniem na własny rachunek, powtarzalnością działań (ciągłością) i uczestnictwem w obrocie, są działalnością gospodarczą. Pojęcie "działalność gospodarcza" jest więc pojęciem szerszym od "pozarolniczej działalność gospodarczej". Podkreślić w tym miejscu należy, że w art. 45 ust.1 ustawy o KAS ustawodawca wskazuje natomiast osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą, a nie pozarolniczą działalność gospodarczą.
5.4. Z tych względów skargę kasacyjną na podstawie art. 184 P.p.s.a. NSA uznał za nieuzasadnioną. Orzecznie o kosztach postępowania kasacyjnego uzasadnia treść art. 204 pkt 1 P.p.s.a.
s. NSA A. Cudak s. NSA M. Kołaczek s. NSA A. Mudrecki