I FSK 1257/09

Naczelny Sąd Administracyjny2010-08-26
NSApodatkoweWysokansa
VATtransakcje łańcuchowedostawa towarówwewnątrzwspólnotowa dostawa towaróweksportinterpretacja podatkowamiejsce opodatkowaniatransportwydanie towaru

NSA oddalił skargę kasacyjną dotyczącą interpretacji przepisów o VAT w transakcjach łańcuchowych, uznając, że kluczowe jest bezpośrednie wydanie towaru ostatniemu nabywcy.

Sprawa dotyczyła interpretacji przepisów VAT w kontekście transakcji łańcuchowych przy sprzedaży samochodów. Spółka F. nabywała samochody od F. w Polsce, a następnie sprzedawała je odbiorcom w UE i krajach trzecich, organizując transport. Spółka twierdziła, że pierwsza dostawa (F. do F.) powinna być traktowana jako WDT lub eksport pośredni. Minister Finansów i WSA uznali, że pierwsza dostawa jest krajowa, ponieważ F. wchodziła w fizyczne posiadanie towaru przed transportem. NSA oddalił skargę kasacyjną, potwierdzając, że dla zastosowania przepisów o transakcjach łańcuchowych kluczowe jest bezpośrednie wydanie towaru przez pierwszego dostawcę ostatniemu nabywcy, bez fizycznego przejęcia towaru przez pośrednika.

Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 26 sierpnia 2010 r. (sygn. I FSK 1257/09) rozpatrzył skargę kasacyjną spółki F. – W. G. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił skargę na interpretację Ministra Finansów dotyczącą podatku od towarów i usług (VAT). Spółka, będąca podmiotem niemieckim, planowała nabywać samochody od F. S.A. w Polsce, a następnie odsprzedawać je odbiorcom finalnym w kraju, UE i poza UE, organizując transport. Kluczowe dla sprawy było ustalenie, czy pierwsza dostawa (od F. do F.) powinna być traktowana jako transakcja łańcuchowa, co pozwoliłoby na zastosowanie przepisów o wewnątrzwspólnotowej dostawie towarów (WDT) lub eksporcie pośrednim, z opodatkowaniem stawką 0%. Minister Finansów, działając przez Dyrektora Izby Skarbowej, uznał stanowisko spółki za nieprawidłowe. Organ interpretacyjny stwierdził, że art. 22 ust. 2 ustawy o VAT nie znajdzie zastosowania, ponieważ F. nie wydaje towaru bezpośrednio finalnemu nabywcy, a jedynie spółce F. Dostawa od F. do F. została zakwalifikowana jako dostawa krajowa. Spółka zaskarżyła tę interpretację, zarzucając naruszenie art. 22 ustawy o VAT poprzez błędną wykładnię pojęcia wydania towarów i transakcji łańcuchowej. WSA w Warszawie oddalił skargę, podzielając stanowisko organu interpretacyjnego. NSA w wyroku oddalającym skargę kasacyjną potwierdził, że kluczowym warunkiem dla zastosowania przepisów o transakcjach łańcuchowych (art. 7 ust. 8 i art. 22 ust. 2 ustawy o VAT) jest sytuacja, w której pierwszy dostawca wydaje towar bezpośrednio ostatniemu w kolejności nabywcy. Sąd podkreślił, że fizyczne przejęcie towaru przez pośrednika (spółkę F. w stacji "G", co potwierdza faktura sprzedaży) zamyka obrót i wywołuje skutki podatkowe zgodnie z art. 19 ust. 1 ustawy o VAT. W tej sytuacji transport organizowany przez pośrednika nie może być przyporządkowany pierwszej dostawie w sposób pozwalający na zastosowanie stawki 0%. Sąd uznał, że zarzuty naruszenia prawa materialnego i procesowego są nieuzasadnione, a rozstrzygnięcie organu i sądu niższej instancji jest prawidłowe.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, przepisy te stosuje się tylko wtedy, gdy pierwszy dostawca wydaje towar bezpośrednio ostatniemu nabywcy, bez fizycznego przejęcia towaru przez pośrednika.

Uzasadnienie

Fizyczne przejęcie towaru przez pośrednika (spółkę F.) w stacji "G", potwierdzone fakturą sprzedaży, zamyka obrót i wywołuje skutki podatkowe zgodnie z art. 19 ust. 1 ustawy o VAT. Transport organizowany przez pośrednika nie może być przyporządkowany pierwszej dostawie w sposób pozwalający na zastosowanie stawki 0% dla WDT lub eksportu.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (16)

Główne

u.p.t.u. art. 7 § ust 8

Ustawa o podatku od towarów i usług

Definiuje transakcję łańcuchową, gdzie pierwszy podmiot wydaje towar bezpośrednio ostatniemu nabywcy.

u.p.t.u. art. 19 § ust 1

Ustawa o podatku od towarów i usług

Określa moment powstania obowiązku podatkowego z chwilą wydania towaru.

u.p.t.u. art. 22 § ust 2

Ustawa o podatku od towarów i usług

Reguluje przyporządkowanie transportu w transakcjach łańcuchowych.

Pomocnicze

u.p.t.u. art. 5 § ust 1

Ustawa o podatku od towarów i usług

u.p.t.u. art. 22 § ust 1

Ustawa o podatku od towarów i usług

Dotyczy miejsca świadczenia przy transakcjach ruchomych.

u.p.t.u. art. 2 § pkt 8 lit a

Ustawa o podatku od towarów i usług

Definicja eksportu bezpośredniego.

u.p.t.u. art. 41 § ust 6-9

Ustawa o podatku od towarów i usług

popsa art. 133 § § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

popsa art. 141 § § 4

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

popsa art. 3 § § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

popsa art. 134 § § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

pusa art. 1

Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych

popsa art. 184

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

popsa art. 204 § pkt 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ordynacja podatkowa art. 120

Ustawa Ordynacja podatkowa

Ordynacja podatkowa art. 121

Ustawa Ordynacja podatkowa

Argumenty

Skuteczne argumenty

Fizyczne przejęcie towaru przez pośrednika (spółkę F.) w stacji "G" zamyka obrót i wywołuje skutki podatkowe zgodnie z art. 19 ust. 1 ustawy o VAT. Transport organizowany przez pośrednika nie może być przyporządkowany pierwszej dostawie w sposób pozwalający na zastosowanie stawki 0% dla WDT lub eksportu. Dla zastosowania art. 7 ust. 8 i art. 22 ust. 2 ustawy o VAT kluczowe jest bezpośrednie wydanie towaru przez pierwszego dostawcę ostatniemu nabywcy, bez fizycznego przejęcia towaru przez pośrednika.

Odrzucone argumenty

Pierwsza dostawa (F. do F.) powinna być traktowana jako transakcja łańcuchowa, kwalifikująca się jako WDT lub eksport pośredni. Transport samochodów od stacji "G" do finalnych odbiorców powinien być przyporządkowany pierwszej dostawie. Pojęcie "bezpośredniego wydania towaru" powinno być interpretowane szerzej niż tylko fizyczne przekazanie przez pierwszego dostawcę.

Godne uwagi sformułowania

"fizyczne wejście w posiadanie towaru w warunkach, o których mowa w art. 5 ust. 1 u.p.t.u. przez któregokolwiek ze wskazanych wyżej uczestników transakcji łańcuchowej (zamawiającego, pośredników) sprawia, że zdziałany został obrót, wywołując w ten sposób konsekwencje podatkowe determinowane przepisem art. 19 ust. 1 u.p.t.u." "podmioty transakcji wielostronnych (określanych mianem transakcji łańcuchowych) korzystać będą z wszelkich beneficjów w podatku od towarów i usług pod tym wszakże warunkiem, że pierwszy dostawca dokona dostawy towaru bezpośrednio na rzecz ostatniego w kolejności nabywcy." "pojęcie "bezpośrednio" rozumieć należy w sposób dosłowny."

Skład orzekający

Artur Mudrecki

przewodniczący

Jan Zając

członek

Krzysztof Stanik

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących transakcji łańcuchowych w VAT, w szczególności warunków zastosowania art. 7 ust. 8 i art. 22 ust. 2 ustawy o VAT, oraz znaczenia fizycznego przejęcia towaru przez pośrednika."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznego stanu faktycznego, gdzie pośrednik wchodzi w fizyczne posiadanie towaru przed jego dalszą odsprzedażą i transportem.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy złożonej kwestii VAT w transakcjach międzynarodowych, która jest kluczowa dla wielu firm. Wyjaśnia, jak sądy interpretują kluczowe przepisy dotyczące transakcji łańcuchowych.

VAT w transakcjach łańcuchowych: Kiedy transport organizowany przez pośrednika uniemożliwia opodatkowanie 0%?

Dane finansowe

WPS: 120 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I FSK 1257/09 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2010-08-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2009-07-08
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Artur Mudrecki /przewodniczący/
Jan Zając
Krzysztof Stanik /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
6560
Hasła tematyczne
Podatek od towarów i usług
Sygn. powiązane
III SA/Wa 3523/08 - Wyrok WSA w Warszawie z 2009-04-02
II FSK 1257/09 - Wyrok NSA z 2010-11-24
I SA/Łd 1445/08 - Wyrok WSA w Łodzi z 2009-03-26
II FSK 1257/08 - Postanowienie NSA z 2008-09-04
I SA/Lu 768/07 - Wyrok WSA w Lublinie z 2009-01-28
II FSK 814/09 - Wyrok NSA z 2010-10-05
Skarżony organ
Minister Finansów
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2004 nr 54 poz 535
art 5 ust 1, art 7 ust 8, art 19 ust 1, art 22 ust 2
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Artur Mudrecki, Sędzia NSA Krzysztof Stanik (sprawozdawca), Sędzia NSA Jan Zając, Protokolant Dariusz Rosiak, po rozpoznaniu w dniu 17 sierpnia 2010 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej F. – W. G. z siedzibą w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 kwietnia 2009 r. sygn. akt III SA/Wa 3523/08 w sprawie ze skargi F. – W. G. z siedzibą w K. na interpretację Ministra Finansów z dnia 29 sierpnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie udzielenia interpretacji indywidualnej w zakresie podatku od towarów i usług 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od F. – W. G. z siedzibą w K. na rzecz Ministra Finansów kwotę 120 zł (słownie: sto dwadzieścia złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 02.04.2009 r., sygn. III SA/Wa 3523/08, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej "popsa" oddalił skargę F. z siedzibą w K. na interpretację Ministra Finansów z dnia 29.08.2008 r. udzieloną w zakresie podatku od towarów i usług.
W uzasadnieniu do tego wyroku Sąd w pierwszej kolejności przybliżył stan faktyczny przedstawiony we wniosku o udzielenie indywidualnej interpretacji oraz stanowisko pytającego. W tych ramach wskazano, że F., będący podmiotem prawa niemieckiego, zarejestrowany na potrzeby podatku od towarów i usług w kilku państwach członkowskich planuje przeprowadzić transakcje, w ramach których nabywać będzie samochody osobowe produkowane przez F. S.A. (pomiot ten ma siedzibę w Polsce i jej tu podatnikiem podatku od towarów i usług) w celu ich odsprzedaży odbiorcom finalnym. Będą nimi spółki sprzedażowe F. albo w przypadku ich braku bezpośrednio dealerzy F. w Polsce, w innych krajach członkowskich lub poza Wspólnotą. Samochody wyprodukowane przez F. w fabryce w T. na zlecenie F. po poddaniu ich wstępnej kontroli dostarczone będą do tzw. stacji "G". Tam prawo własności do nich zostanie przeniesione z F. na F. co zostanie potwierdzone fakturą sprzedażową wystawioną przez F. Równocześnie F. wystawi faktury sprzedaży na rzecz swoich odbiorów. Następnie dojdzie do organizowanego przez F. transportu samochodów do finalnych odbiorców. Odbywać się on będzie etapami. Najpierw samochody ze stacji "G" odstawione będą na plac przyfabryczny, a następnie partiami których wielkość zależeć będzie od wykorzystywanego środka transportu (transport kolejowy) trafią do finalnych odbiorców.
Spółka w opisanym stanie faktycznym zwróciła się o potwierdzenie, że zgodnie z art. 22 ust. 2 ustawy z 11.03.2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. nr 54, poz. 535 ze zm.) – dalej "u.p.t.u." transport przyporządkowany będzie każdorazowo pierwszej dostawie (pomiędzy F. a F.). W konsekwencji czego:
a) w przypadku gdy samochody przeznaczone będą do finalnego odbiorcy mającego siedzibę lub miejsce zamieszkania na terytorium państwa członkowskiego UE pierwszą dostawę kwalifikować należało jako wewnątrzwspólnotową dostawę towarów;
b) w przypadku, gdy samochody sprzedawane będą docelowo do kraju spoza UE pierwszą dostawę kwalifikować należało jako eksport pośredni;
- w obu tych przypadkach kolejna dostawa, pomiędzy F. a finalnym odbiorcą, będzie miała miejsce w kraju zakończenia transportu i powinna być opodatkowana według obowiązujących tam przepisów;
c) natomiast w przypadku, gdy samochody sprzedawane będą na rynek polski, pierwszą jak i kolejną dostawę kwalifikować należało jako dostawę krajową, podlegającą opodatkowaniu stawką 22%.
Minister Finansów, który działał poprzez organ upoważniony – Dyrektora Izby Skarbowej w W. interpretacją z dnia 29.08.2008 r. uznał stanowisko spółki za nieprawidłowe.
Organ wskazał, że w opisanym we wniosku stanie faktycznym nie znajdował zastosowania art. 22 ust. 2 u.p.t.u., gdyż pierwszy podmiot – F. nie wyda towaru (samochodów) bezpośrednio finalnemu nabywcy, jako że towar będzie najpierw dostarczany spółce. Każdorazowo zatem, dostawa dokonana przez F. na rzecz spółki będzie dostawą krajową opodatkowaną na terenie Polski. Będzie ona miała charakter nieruchomy (bez transportu poza kraj). Zastosowanie do niej znajdzie więc art. 22 ust. 1 pkt 3 u.p.t.u.
Natomiast dostawy dokonane przez spółkę:
a) na rzecz odbiorcy z UE, mając charakter transakcji ruchomej (do niej przyporządkowany będzie transport), stanowić będą wewnątrzwspólnotową dostawę towarów;
b) na rzecz odbiorcy z UE, mając charakter transakcji ruchomej, stanowić będą eksport bezpośredni uregulowany w art. 2 pkt 8 lit. a) u.p.t.u.; w związku z tym eksporter jeśli zostaną spełnione warunki określone w art. 41 ust. 6-9 u.p.t.u., wystawi dokumenty eksportowe ze stawką 0%;
c) na rzecz odbiorcy funkcjonującego na rynku polskim, mając charakter transakcji nieruchomych, stanowić będą sprzedaż krajową opodatkowaną stawką 22%.
Równocześnie organ interpretacyjny stwierdził, że sprzedaży przez F. samochodów na terytorium kraju spółce, która następnie dokonywać będzie przemieszczenia nabytych samochodów poza obszar Wspólnoty, nie można traktować jako eksportu pośredniego.
W odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa Minister Finansów pomimo, że częściowo uznał zasadność zarzutów, nie zmienił zaskarżonej interpretacji.
W skardze do Sądu Wojewódzkiego spółka domagając się uchylenia zaskarżonej interpretacji w całości, zarzuciła naruszenie:
- przepisów prawa materialnego, tj. art. 22 u.p.t.u. poprzez błędną wykładnię w odniesieniu do pojęcia wydania towarów, prowadzącą do konkluzji, że w przedstawionym przez spółkę stanie faktycznym nie występuje transakcja łańcuchowa, do której odnosi się przedmiotowy przepis;
- przepisów postępowania tj. art. 120 ustawy z 29.08.1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. nr 8, poz. 60 ze zm.) – dalej "Ordynacja podatkowa" poprzez przyjęcie bez podstawy prawnej, że o miejscu opodatkowania dostawy towarów podatkiem od towarów i usług decyduje numer VAT podany przez nabywcę dla transakcji oraz art. 121 Ordynacji podatkowej poprzez nieprawidłowe stosowanie przepisów prawa materialnego.
W uzasadnieniu skargi spółka podniosła, że transakcja łańcuchowa uregulowana w art. 7 ust. 8 oraz art. 22 ust. 2 u.p.t.u., to sytuacja w której występuje co najmniej dwie dostawy tego samego towaru, a towar jest wydawany, w rozumieniu transportowany, od pierwszego do ostatniego podmiotu uczestniczącego w transakcji. Przy czym transportu może dokonać jeden z tych podmiotów.
W odpowiedzi na skargę, organ podtrzymując swe dotychczasowe stanowisko, wniósł o jej oddalenie.
Sąd I instancji oddalił skargę uznając, że zaskarżona interpretacja nie narusza prawa.
Sąd podzielił stanowisko Ministra Finansów, że przedstawiony ciąg dostaw nie będzie stanowił dostawy łańcuchowej, o której mowa w art. 7 ust. 8 u.p.t.u. Nie było bowiem podstaw do przyjęcia, że F. wydawać będzie samochody bezpośrednio finalnym odbiorcom. W opisie nie ma informacji, że dostawa do finalnego odbiorcy z placu przyfabrycznego odbywała się na koszt i ryzyko F. albo że finalnemu odbiorcy samochody wydaje F., korzystając ze świadczonych przez F. usług transportu. Wręcz przeciwnie wynika z niego, że finalnym odbiorcom samochody będą dostarczane przez F., a F. ponosi jedynie koszty transportu do placu fabrycznego.
Sąd za nieuzasadniony uznał zarzut naruszenia art. 22 ust. 2 u.p.t.u. Przepis ten nie będzie miał zastosowania jeśli dostawa nie będzie dostawą łańcuchową – co wynika z powtórzenia na początku ust. 2 treści art. 7 ust. 8 u.p.t.u. – a zatem, jeśli nie będzie ciągu dostaw tego samego towaru oraz wydanie towaru nie nastąpi ostatniemu w kolejności nabywcy przez pierwszego sprzedawcę. Wbrew jednak temu, co twierdzi strona, dostawa nie stanie się łańcuchową tylko z tego powodu, że nabywca pośredni dokonuje wysyłki lub transportu towaru do odbiorcy finalnego z siedziby pierwszego dostawcy. Prezentowana przez spółkę błędna wykładnia tego przepisu wynika z tego, że oparła się ona jedynie na jego fragmencie, nie zauważając, że precyzował on sposób przyporządkowania transportu, gdy nabywca bierze udział w jego transporcie, ale wyłącznie w odniesieniu do dostawy łańcuchowej.
Końcowo Sąd wskazał, że nie były zasadne również zarzuty naruszenia art. 120 i art. 121 Ordynacji podatkowej. Organ w odpowiedzi na wezwanie to naruszenia prawa wycofał się z nieprawidłowego stwierdzenia uzależniającego określenie miejsce opodatkowania od użytego przez spółkę numeru VAT. Te konstatacje nie miały jednak wpływu na ogólną ocenę wyrażoną co do stanowiska wnioskodawcy, która była niezmienna, a zdaniem Sądu również zgodna z prawem. Organ nie naruszył także zasady zaufania. Nie mógł być zasadny ten zarzut, skoro udzielanie interpretacji determinowane jest zasadniczo sposobem sformułowania wniosku, a spółka przedstawiała okoliczności zdarzenia przyszłego w sposób odbiegający od rzeczywistych jej intencji oraz wadliwie interpretowała art. 22 ust. 2 u.p.t.u.
Wyrok ten zaskarżony został w całości skargą kasacyjną spółki F., która powołując się na zarzuty naruszenia:
1. art. 133 § 1 w zw. z art. 141 § 4 popsa poprzez niedokonanie analizy całego materiału zgromadzonego w aktach sprawy i niepełne przedstawienie stanu sprawy w uzasadnieniu wyroku;
2. art. 3 § 1 popsa, art. 134 § 1 popsa oraz art. 1 ustawy z 25.07.2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) – dalej "pusa" w zw. z art. 141 § 4 popsa poprzez brak rozstrzygnięcia co do wszystkich zarzutów skargi oraz brak przedstawienia podstawy prawnej pełnego rozstrzygnięcia w uzasadnieniu wyroku;
3. art. 7 ust. 8 oraz art. 22 ust. 2 u.p.t.u. poprzez ich błędną wykładnię polegającą na nieprawidłowej interpretacji pojęcia bezpośredniego wydania towaru;
4. art. 22 ust. 2 u.p.t.u. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na jego niezastosowaniu;
5. art. 13 ust. 1 oraz art. 2 pkt 8 u.p.t.u. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na ich niezastosowaniu,
wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji oraz zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania kasacyjnego.
Na poparcie powyższych zarzutów kasatorka podniosła, że stanowisko wyrażone w zaskarżonym wyroku – zgodnie z którym w opisanym stanie faktycznym nie dochodzi do wydania samochodów bezpośrednio ostatniemu w kolejności nabywcy – stanowiło rezultat dokonania przez Sąd błędnej wykładni pojęcia "bezpośrednie wydanie" oraz częściowo błędnej interpretacji lub pominięcia okoliczności przedstawionych we wniosku.
To pierwsze przejawiło się w nieuprawnionym utożsamianiu pojęcia "bezpośrednie wydanie" z organizacją transportu na koszt i ryzyko pierwszego z dostawców. Doszło przez to do zawężenia zastosowania art. 22 ust. 2 u.p.t.u., poprzez dodanie warunku nie zawartego w jego treści. Zdaniem strony gdy dostawa wiąże się z transportem towarów, to właśnie ów transport stanowi sposób wydania towaru nabywcy przez dostawcę. Poza tym, to właśnie pojedynczy transport od pierwszego dostawcy do ostatniego w kolejności nabywcy stanowi, wbrew twierdzeniu Sądu, o istnieniu dostawy łańcuchowej, do której znajdzie zastosowanie art. 22 ust. 2 u.p.t.u.
To drugie zaś, polegało na pominięciu wyraźnego wskazania we wniosku, że wyprodukowane przez F. na zamówienie F. są od razu, tj. bezpośrednio po odbiorze technicznym w stacji "G", transportowane do finalnych nabywców. W konsekwencji doprowadziło to również do niewłaściwego zastosowania art. 22 ust. 2 u.p.t.u. W konsekwencji tego, że zastosowanie powinny znaleźć art. 7 ust. 8 i 22 ust. 2 u.p.t.u., a transport należało przypisać dostawie realizowanej na rzecz pośredniego nabywcy.
Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie złożono.
Na rozprawie w dniu 17.08.2010 r. przed Naczelnym Sądem Administracyjnym strony podtrzymały swe stanowiska procesowe z tym, że pełnomocnik organu interpretacyjnego wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej oraz o zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu niniejszej sprawy stwierdził, co następuje:
Skarga kasacyjna nie jest uzasadniona.
Skargę tą oparto na obu, przewidzianych przepisem art. 174 popsa, podstawach kasacyjnych. W takiej sytuacji w pierwszej kolejności ocenie poddać należy zarzuty kwalifikowanego naruszenia prawa procesowego (por. wyroki NSA: z dnia 09.03.2005 r., sygn. FSK 618/04 – ONSAiWSA z 2005 r., nr 6, poz. 120 oraz z dnia 14.12.2005 r., sygn. I FSK 2328/05, POP z 2006 r., nr 2, poz. 31). Co do zasady bowiem ujawnienie wad w tym zakresie przesądza o wyniku sprawy, czyniąc bezprzedmiotowymi (wobec ich przedwczesności) zarzuty tyczące prawidłowości interpretacji i stosowania prawa materialnego.
W okolicznościach niniejszego przypadku można jednak odstąpić od takiej kolejności rozpatrywania zarzutów. Analiza zarzutów ujawnia bowiem to, że zgłoszone przedmiotową skargą zarzuty procesowe są w istocie pochodną zarzutów naruszenia prawa materialnego. Stąd ocena wytkniętych uchybień w zakresie prawa materialnego w istocie przesądzi o zasadności zarzutów naruszenia prawa procesowego.
Mając powyższe na względzie odnotować należy, że sformułowane w sprawie zarzuty naruszenia wskazanych wyżej przepisów prawa materialnego sprowadzają się w istocie do oceny w ujęciu publicznoprawnym charakteru transakcji opisanych we wniosku o udzielnie interpretacji. Precyzyjnie odnotować trzeba, że z treści skargi kasacyjnej wynika, że na obecnym (kasacyjnym) etapie postępowania spór dotyczy transakcji transgranicznych (ruchomych). Mając to na uwadze skonstatować trzeba, że okoliczności rzeczonych, opisanych we wniosku o udzielenie interpretacji, transakcji przedstawione zostały w sposób nie budzący wątpliwości. Wynika z nich, że F. zleca F. produkcję samochodów osobowych, które po ich wykonaniu i poddaniu wstępnej kontroli dostarczane są do zlokalizowanej na terenie zakładu producenta tzw. stacji "G", w której prawo do nich zostaje przeniesione na zleceniodawcę (F.). Fakt ten potwierdza faktura sprzedaży, którą wystawia F. Następnie samochody te są transportowane do odbiorców (dealerów F.) w Polsce, krajach Unii Europejskiej i krajów trzecich (poza UE), przy czym transport organizowany jest na zlecenie F.
W tym stanie rzeczy wnioskodawca uznał, że opisane transakcje mają w przypadku wywozu samochodów poza Polskę charakter transakcji łańcuchowych, do których zastosowanie znajdują unormowania art. 7 ust. 8 oraz art. 22 ust. 2 u.p.t.u., tj. dostawa dokonana przez F. na rzecz F., który następnie dokona sprzedaży na rzecz firm z UE lub zagranicznych będzie opodatkowana stawką 0% właściwej dla dostawy wewnątrzwspólnotowe bądź eksportu.
Stanowisko takie zakwestionował jednak organ interpretacyjny z czym zgodził się Sąd I instancji, co wywołuje spór w niniejszej sprawie.
Odnosząc się zatem do istoty sporu należy na wstępie zauważyć, że co prawda dywagacje Sądu I instancji mogą budzić pewne zastrzeżenia niemniej jego rozstrzygnięcie jak i poprzedzające je rozstrzygnięcie organu interpretacyjnego jest prawidłowe.
Rozwijając tę ocenę warto w punkcie wyjścia przypomnieć kilka podstawowych cech podatku od towarów i usług. Tak więc przedmiotem opodatkowania tym podatkiem są czynności wymienione w art. 5 ust. 1 u.p.t.u., które między innymi obejmują odpłatną dostawę i świadczenie usług. Co do zasady przez dostawę towarów rozumie się "przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel" (art. 7 ust. 1 u.p.t.u.). Obowiązek podatkowy w tym podatku powstaje zaś z chwilą wydania towaru (art. 19 ust. 1 u.p.t.u.).
Z przywołanych regulacji, w szczególności ostatniej z nich, dobitnie zatem wynika, że warunkiem koniecznym dokonania obrotu, który wywoływałby skutki podatkowe w podatku od towarów i usług jest wydanie towaru lub wykonanie usługi chyba, że prawodawca przewidział od tej zasady wyjątek.
Taki wyjątek w ocenie tut. Sądu przewidziany został w wywołujących spór przepisach art. 7 ust. 8 oraz art. 22 ust. 2 u.p.t.u. Zgodnie z treścią pierwszego z tych unormowań "w przypadku gdy kilka podmiotów dokonuje dostawy tego samego towaru w ten sposób, że pierwszy z nich wydaje ten towar bezpośrednio ostatniemu w kolejności nabywcy, uznaje się, że dostawy towarów dokonał każdy z podmiotów biorących udział w tych czynnościach". Po myśli zaś drugiego z nich "w przypadku gdy kilka podmiotów dokonuje dostawy tego samego towaru w ten sposób, że pierwszy z nich wydaje ten towar bezpośrednio ostatniemu w kolejności nabywcy, przy czym towar ten jest wysyłany lub transportowany, to wysyłka lub transport tego towaru jest przyporządkowana tylko jednej dostawie; jeżeli towar jest wysyłany lub transportowany przez nabywcę, który dokonuje również jego dostawy, przyjmuje się, że wysyłka lub transport jest przyporządkowana dostawie dokonanej dla tego nabywcy, chyba że nabywca ten udowodni, że wysyłkę lub transport towaru należy zgodnie z zawartymi przez niego warunkami dostawy przyporządkować jego dostawie".
Treść normatywna przywołanych regulacji wskazuje, że są one dostosowane do wymogów współczesnego obrotu gospodarczego, w którym zaangażowane są podmioty zamawiające towar dla osób trzecich względnie pośredniczące w transakcjach pomiędzy producentem a finalnym odbiorcą. Gdyby zatem takie podmioty chciały osiągnąć skutki podatkowe w podatku od towarów i usług musiałyby w przypadku bezwzględnego obowiązywania reguły wynikającej z art. 19 ust. 1 u.p.t.u. każdorazowo uzyskać fizyczne władztwo nad towarem. Ażeby więc uniknąć tego typu komplikacji prawodawca tworzy w spornych przepisach swoistą fikcję prawną w stosunku do reguły podstawowej, będącą odstępstwem od niej, w myśl której podmioty transakcji wielostronnych (określanych mianem transakcji łańcuchowych) korzystać będą z wszelkich beneficjów w podatku od towarów i usług pod tym wszakże warunkiem, że pierwszy dostawca dokona dostawy towaru bezpośrednio na rzecz ostatniego w kolejności nabywcy. Ergo z unormowań tych wynika, że podmioty zaangażowane w transakcje łańcuchowe korzystać będą z korzyści wynikających z analizowanych tu regulacji pod warunkiem, że zamawiający towar bądź pośrednicy uczestniczący w transakcji nie wejdą w fizyczne posiadanie towaru, którego transakcja dotyczy.
Powyższa konkluzja jawi się jako oczywistość. Wszak fizyczne wejście w posiadanie towaru w warunkach, o których mowa w art. 5 ust. 1 u.p.t.u. przez któregokolwiek ze wskazanych wyżej uczestników transakcji łańcuchowej (zamawiającego, pośredników) sprawia, że zdziałany został obrót, wywołując w ten sposób konsekwencje podatkowe determinowane przepisem art. 19 ust. 1 u.p.t.u. Innymi słowy, nie można powoływać się na skutki prawne wynikające z przepisów art. 7 ust. 8 bądź 22 ust. 2 u.p.t.u. w sytuacji, gdy dany podmiot (zamawiający [zlecający] bądź pośrednik) przed rozpoczęciem transportu transgranicznego wszedł w prawa dysponowania towarem jak właściciel.
Stąd też w tym miejscu raz jeszcze podkreślić należy, że aby dany podmiot mógł skorzystać z unormowań zawartych w przepisach w art. 7 ust. 8 bądź 22 ust. 2 u.p.t.u. musi dostosować swe działania do treści postanowień zawartych w tych przepisach co oznacza, że w łańcuchu dostawców transfer towaru nastąpić musi bezpośrednio pomiędzy pierwszym dostawcą a końcowym nabywcą. Nadmienić przy tym trzeba, że pojęcie "bezpośrednio" rozumieć należy w sposób dosłowny. Brak bowiem jakichkolwiek przesłanek, ażeby pojęciu temu nadawać jakiś odmienne znaczenie.
Przedstawiony wyżej tok rozumowania potwierdza zresztą judykatura europejska (por.: wyrok ETS z dnia 06.04.2006 r., nr C – 245/04., System Informacji Prawniczej LEX – Lex nr 174888, ECR 2006/4/I – 03227) jak też formułowane na jej tle poglądy piśmiennictwa (M. Wojda [w:] Dyrektywa VAT 2006/112/WE pod red. J. Martiniego, Unimex Wrocław 2010 r. str. 243 – 247 ze szczególnym uwzględnieniem uwag na str. 247).
Odnosząc powyższe uwagi do przedstawionych we wniosku o udzielenie interpretacji okoliczności faktycznych sprawy jednoznacznie stwierdzić trzeba, że wynikają z nich fakty, które uniemożliwiają zastosowanie spornych unormowań prawnych. Dobitnie wynika z nich, że F. przed rozpoczęciem transportu transgranicznego (części ruchomej transakcji) wchodzi w prawa dysponowania towarem jak właściciel. W stacji "G" fabryki F. dochodzi bowiem do przeniesionia na zleceniodawcę (F.) praw do wyprodukowanych samochodów, co dokumentowane jest fakturą sprzedaży wystawianą przez F. Tym samym zamyka się obrót towarem, co – jak podkreślono wcześniej – wywołuje skutki podatkowe determinowane treścią art. 19 ust. 1 u.p.t.u. wraz z wszelkimi wynikającymi z tego faktu dalszymi konsekwencjami podatkowymi w podatku od towarów i usług.
W tej sytuacji zgłoszone w sprawie zarzuty naruszenia prawa materialnego jak i ściśle powiązane z nimi zarzuty kwalifikowanego naruszenia prawa procesowego okazały się nieuzasadnione. Kierując się zatem taką oceną Naczelny Sąd Administracyjny, działając w oparciu o przepisy art. 184 w zw. z art. 204 pkt 1 cyt. wyżej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI