I FSK 1238/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną D. sp. z o.o. sp. k. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, który oddalił skargę spółki na postanowienie Naczelnika Warmińsko-Mazurskiego Urzędu Celno-Skarbowego. Sprawa dotyczyła odmowy wglądu do części dokumentów wyłączonych z akt kontroli celno-skarbowej. Spółka zarzuciła Sądowi pierwszej instancji szereg naruszeń przepisów postępowania, w tym art. 134 § 1 p.p.s.a. (niezbadanie wszystkich okoliczności, w tym kwestii odesłania przepisów ustawy o KAS do Ordynacji podatkowej), art. 153 p.p.s.a. (niezastosowanie się do wcześniejszego wyroku WSA), art. 141 § 4 p.p.s.a. (pobieżne uzasadnienie), art. 178 i 179 Ordynacji podatkowej (niezastosowanie przepisów do kontroli celno-skarbowej), a także naruszenie zasad praworządności, zaufania do organów, szybkości i jawności postępowania (art. 120, 121, 124, 125, 129 Ordynacji podatkowej). Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Sąd podkreślił, że jest związany granicami skargi kasacyjnej i musi badać jedynie te przepisy, które zostały wyraźnie wskazane. Stwierdził, że zarzuty dotyczące naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. były zbyt ogólnikowe i nie wykazały, jakie konkretne naruszenia prawa niepodniesione w skardze Sąd pierwszej instancji powinien był uwzględnić z urzędu. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., NSA uznał, że uzasadnienie wyroku WSA było wystarczające do kontroli instancyjnej. Sąd odrzucił również zarzuty dotyczące niezastosowania przepisów Ordynacji podatkowej oraz naruszenia zasad postępowania, wskazując na prawidłowe pogrupowanie dokumentów przez organ i uzasadnienie odmowy wglądu, a także na specyfikę kontroli celno-skarbowej, która nie kończy się od razu decyzją podatkową. NSA podkreślił, że prawo wglądu do akt służy zapewnieniu strony, że będzie miała wgląd do dowodów, na podstawie których poczyniono ustalenia faktyczne, a niekoniecznie do wszystkich pozyskanych przez organ dokumentów, które mogą okazać się bezużyteczne.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja granic skargi kasacyjnej, wymogów formalnych skargi kasacyjnej, zakresu kontroli sądu administracyjnego pierwszej instancji oraz zasad udostępniania akt w postępowaniu kontrolnym.
Dotyczy specyfiki kontroli celno-skarbowej i zasad postępowania przed sądami administracyjnymi.
Zagadnienia prawne (4)
Czy sąd administracyjny pierwszej instancji, orzekając w granicach sprawy, ma obowiązek badać wszystkie okoliczności mające wpływ na wynik sprawy, nawet te niepodniesione przez stronę skarżącą w skardze?
Odpowiedź sądu
Tak, sąd ma prawo i obowiązek uwzględnić także okoliczności niepodniesione przez stronę, ale mające wpływ na ocenę zgodności z prawem zaskarżonego aktu. Jednakże, aby skutecznie zarzucić naruszenie art. 134 § 1 p.p.s.a. w tym zakresie, strona skarżąca skargę kasacyjną musi precyzyjnie wskazać, do jakich naruszeń prawa niepodniesionych w skardze doszło, a których sąd pierwszej instancji nie dostrzegł.
Uzasadnienie
Sąd pierwszej instancji orzeka w granicach sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi. Oznacza to, że może badać kwestie niepodniesione przez stronę, ale wymaga to od strony skarżącej skargę kasacyjną precyzyjnego wskazania tych naruszeń.
Czy uzasadnienie wyroku sądu administracyjnego jest wystarczające, jeśli zawiera pobieżne odniesienie do argumentacji strony?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, uzasadnienie wyroku musi być sporządzone w sposób umożliwiający kontrolę instancyjną, jasno wyjaśniając motywy rozstrzygnięcia. Zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. jest uzasadniony, gdy sąd nie wyjaśni w sposób adekwatny, dlaczego nie stwierdził naruszenia prawa przez organ administracji.
Uzasadnienie
Art. 141 § 4 p.p.s.a. nakłada na sąd obowiązek jasnego i spójnego wyjaśnienia motywów rozstrzygnięcia, aby umożliwić kontrolę instancyjną. Samo stwierdzenie o 'pobieżnym odniesieniu się' nie jest wystarczające do skutecznego zarzutu.
Czy przepisy Ordynacji podatkowej dotyczące wglądu do akt (art. 178 § 1, art. 179) mają zastosowanie do kontroli celno-skarbowej, która nie kończy się wydaniem decyzji podatkowej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Sąd pierwszej instancji nie stwierdził, że przepisy te nie mają zastosowania. Wyjaśnił, że odmowa wglądu do akt w toku kontroli nie wyklucza włączenia materiału dowodowego do akt w późniejszym terminie i udostępnienia go stronie. Zasady te wynikają z art. 122, 187 i 191 Ordynacji podatkowej, a zasadność odmowy udostępnienia może być kwestionowana na dalszych etapach postępowania.
Uzasadnienie
Kontrola celno-skarbowa ma specyfikę, a odmowa wglądu na wstępnym etapie nie jest ostateczna. Prawo wglądu służy zapewnieniu dostępu do dowodów, na podstawie których poczyniono ustalenia faktyczne, a nie do wszystkich pozyskanych dokumentów.
Czy organ celno-skarbowy utrudnia dostęp do materiału dowodowego, odmawiając wglądu do części dokumentów wyłączonych z akt kontroli?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, organ nie utrudniał dostępu. Pogrupował dokumenty na te, do których wgląd umożliwiono, te do których wgląd umożliwiono po anonimizacji, oraz te, do których odmówiono wglądu, przedstawiając argumentację. Taka selekcja jest uzasadniona na etapie kontroli, aby nie czynić procedury niefunkcjonalną.
Uzasadnienie
Na etapie kontroli organ pozyskuje dokumenty zbiorczo. Nakazanie szczegółowej analizy każdego dokumentu pod kątem udostępnienia czyniłoby procedurę niefunkcjonalną. Prawo wglądu dotyczy dowodów, na podstawie których poczyniono ustalenia faktyczne.
Przepisy (22)
Główne
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Rozstrzygnięcie 'w granicach danej sprawy' oznacza, że sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę. Brak związania sądu I instancji granicami skargi oznacza, że ma on prawo i obowiązek uwzględnić także okoliczności, wprawdzie niepodniesione przez stronę skarżącą jako zarzut, ale mające wpływ na tę ocenę.
p.p.s.a. art. 141 § § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Wadliwość uzasadnienia może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego, gdy sporządzone jest w sposób uniemożliwiający kontrolę instancyjną.
O.p. art. 178 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
O.p. art. 179
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c)
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 52 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 152 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 153
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 113 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
O.p. art. 210 § § 4
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
O.p. art. 219
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Pomocnicze
ustawa o KAS art. 94 § ust. 2 pkt 2
Ustawa z dnia 16 listopada 2021 r. o Krajowej Administracji Skarbowej
O.p. art. 120
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
O.p. art. 121 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
O.p. art. 124
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
O.p. art. 125
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
O.p. art. 129
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
p.p.s.a. art. 204 § pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 205 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 14 § ust. 1 pkt 2 lit. b)
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 14 § ust. 1 pkt 1 lit. c)
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zarzuty skargi kasacyjnej nie spełniają wymogów formalnych, w szczególności w zakresie precyzyjnego wskazania naruszeń prawa materialnego i procesowego. • Uzasadnienie wyroku WSA jest wystarczające do kontroli instancyjnej. • Organ celno-skarbowy prawidłowo postąpił, odmawiając wglądu do części dokumentów na etapie kontroli, ze względu na specyfikę postępowania i potrzebę zapewnienia jego funkcjonalności. • Prawo wglądu do akt służy zapewnieniu dostępu do dowodów, na podstawie których poczyniono ustalenia faktyczne, a nie do wszystkich pozyskanych przez organ dokumentów.
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez niezbadanie przez Sąd wszystkich okoliczności mających bezpośredni wpływ na wynik sprawy. • Naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez pobieżne odniesienie się przez Sąd w Wyroku do argumentacji Spółki. • Naruszenie art. 178 § 1 i 179 Ordynacji podatkowej poprzez uznanie przez Sąd, że do kontroli celno-skarbowej nie mają zastosowania te przepisy. • Naruszenie zasad praworządności, zaufania do organów, szybkości i jawności postępowania (art. 120, 121, 124, 125, 129 Ordynacji podatkowej).
Godne uwagi sformułowania
granice skargi kasacyjnej wyznaczane są przez stronę skarżącą, przy czym powinny być one wskazane w sposób precyzyjny • Naczelny Sąd Administracyjny nie może bowiem domniemywać granic skargi kasacyjnej ani uzupełniać wywodów strony • Wykazanie naruszenia tego przepisu wymaga podania, do jakich naruszeń prawa niepodniesionych w skardze doszło w tej sprawie, których to naruszeń Sąd I instancji nie dostrzegł, choć powinien był to uczynić działając z urzędu. • Uzasadnienie wyroku powinno być tak sporządzone, aby wynikało z niego, dlaczego sąd uznał zaskarżone orzeczenie za zgodne lub niezgodne z prawem • Nakazanie organowi już na tym etapie weryfikacji prawidłowości wywiązywania się przez podatników z zobowiązań podatkowych dokonania szczegółowej analizy pozyskiwanych dokumentów pod kątem zapewnienia stronie możliwości wglądu do nich oraz potrzeby lub zakresu ich anonimizacji czyniłoby procedurę podatkową niefunkcjonalną.
Skład orzekający
Dominik Mączyński
sprawozdawca
Izabela Najda-Ossowska
członek
Marek Olejnik
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja granic skargi kasacyjnej, wymogów formalnych skargi kasacyjnej, zakresu kontroli sądu administracyjnego pierwszej instancji oraz zasad udostępniania akt w postępowaniu kontrolnym."
Ograniczenia: Dotyczy specyfiki kontroli celno-skarbowej i zasad postępowania przed sądami administracyjnymi.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnych kwestii proceduralnych w postępowaniu podatkowym i sądowoadministracyjnym, takich jak prawo do wglądu do akt i granice skargi kasacyjnej, co jest istotne dla praktyków prawa.
“Czy organ celno-skarbowy może odmówić wglądu do wszystkich dokumentów z kontroli? NSA wyjaśnia granice prawa strony.”
Sektor
finanse
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.