I FSK 1236/20

I FSK 1236/20 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-05-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-09-16
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Elżbieta Olechniewicz
Izabela Najda-Ossowska
Ryszard Pęk /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne
Podatek od towarów i usług
Sygn. powiązane
I SA/Op 98/20 - Wyrok WSA w Opolu z 2020-05-20
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i decyzję II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2012 poz 749
art. 121, art. 122, art. 187 § 1, art. 191, art. 162 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Ryszard Pęk (spr.), Sędzia NSA Izabela Najda-Ossowska, Sędzia WSA del. Elżbieta Olechniewicz, Protokolant Krzysztof Zaleski, po rozpoznaniu w dniu 9 maja 2024 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej C. sp. z o.o. w likwidacji z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 20 maja 2020 r. sygn. akt I SA/Op 98/20 w sprawie ze skargi C. sp. z o.o. w likwidacji z siedzibą w W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w O. z dnia 4 grudnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji w sprawie podatku od towarów i usług za kwiecień 2018 r. 1) uchyla zaskarżony wyrok w całości, 2) uchyla zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w O. z dnia 4 grudnia 2019 r. nr [...], 3) zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w O. na rzecz C. sp. z o.o. w likwidacji z siedzibą w W. kwotę 1.157 (słownie: jeden tysiąc sto pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania za obie instancje.
Uzasadnienie
1. Wyrok Sądu pierwszej instancji.
1.1. Wyrokiem z 20 maja 2020 r., sygn. akt I SA/Op 98/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu oddalił skargę C. sp. z o.o. w likwidacji z siedzibą w W. (dalej skarżąca spółka) na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w O.z 4 grudnia 2019 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji w sprawie podatku od towarów i usług za kwiecień 2018 r.
2. Uzasadnienie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie.
2.1. Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu wyroku ustalił, że postanowieniem z 4 grudnia 2019 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w O. (dalej organ drugiej instancji) odmówił skarżącej spółce przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. z 8 kwietnia 2019 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za kwiecień 2018 r.
2.2. Sąd pierwszej instancji odnosząc się w pierwszej kolejności do doręczenia pełnomocnikowi skarżącej spółki decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. z 8 kwietnia 2019 r. wyjaśnił, że wyrokiem tegoż Sądu z 20 maja 2020 r., sygn. akt I SA/Op 97/20 w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania przesądzono że powyższą decyzję skutecznie doręczono pełnomocnikowi skarżącej spółki 24 kwietnia 2019 r. za pośrednictwem platformy ePUAP. Podkreślił, że stwierdzenie doręczenia nastąpiło w trybie zastępczym, na podstawie art. 152a § 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.), po dwukrotnym wysłaniu zawiadomienia (9 kwietnia 2019 r. i 17 kwietnia 2019 r.) i po wygenerowaniu na przypisanym do pełnomocnika koncie na platformie ePUAP – Urzędowych Poświadczeń Doręczenia (UPD).
2.3. Sąd pierwszej instancji oceniając zgodność z prawem zaskarżonego w rozpoznawanej sprawę postanowienia o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, przytoczył treść art. 162 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej i podanych w nim przesłanek. Następnie analizując okoliczności przedstawione przez skarżącą spółkę we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania pod kątem uprawdopodobnienia braku winy pełnomocnika w niedochowaniu terminu do dokonania tej czynności przyjął, że drugorzędne znaczenie dla rozpoznania wniosku, miał akcentowany przez pełnomocnika skarżącej spółki brak otrzymania z platformy ePUAP na adres e-mail: [...] powiadomień o możliwości odbioru pisma.
W ocenie Sądu pierwszej instancji istotne było bowiem to, że pełnomocnik skarżącej spółki, pomimo wystąpienia 1 kwietnia 2019 r. problemów technicznych z funkcjonowanie platformy ePUAP, w okresie od 3 kwietnia 2019 r. do 13 maja 2019r. ani razu nie zalogowała się do systemu ePUAP. Błędnie bowiem założyła, że w związku z doręczonym jej przez portal ePUAP postanowieniem Naczelnika Urzędu Skarbowego o przedłużeniu do 22 maja 2019 r. terminu zakończenia postępowania, do około połowy maja 2019 r. nie wpłynie na jej konto żadne pismo w przedmiotowej sprawie.
2.4. Jako nie mające znaczenia Sąd pierwszej instancji ocenił argumentację o braku otrzymywania przez pełnomocnika skarżącej spółki codziennych powiadomień na jej adres e-mail o możliwości odbioru pisma. Powiadomienia te są bowiem generowane ze względu na funkcjonalność systemy ePUAP i stanowią jedynie narzędzie dodatkowe i nie są zawiadomieniami w świetle art. 152a § 1 i 2 Ordynacji podatkowej.
Chybiona była w ocenie Sądu pierwszej instancji argumentacja pełnomocnika skarżącej spółki dotycząca pojęcia adresu elektronicznego i przywołanych na jego poparcie wyroków sądu administracyjnego. Sąd pierwszej instancji nie kwestionując przy tym, że adresem elektronicznym może być również adres e-mail stwierdził, że nie adres e-mail ale adres ePUAP został wskazany w pełnomocnictwie jako adres właściwy do doręczania pism w formie dokumentu elektronicznego.
Podkreślił ponadto, że pełnomocnik skarżącej spółki nie uprawdopodobnił także, że w okresie kiedy została, zgodnie z art. 152a § 2a Ordynacji podatkowej, dwukrotnie (9 kwietnia 2019 r. i 17 kwietnia 2019 r.), zawiadomiona o możliwości odbioru decyzji organu pierwszej instancji, które to zawiadomienia przesłano na przypisane do niej konto na platformie ePUAP, wystąpiły jakiekolwiek przeszkody techniczne uniemożliwiające odbiór pisma w tym czasie.
2.5. Sąd pierwszej instancji zauważył również, że organ podatkowy podjął szereg czynności zmierzających do ustalenia jakie działania podejmowane były na koncie pełnomocnika na platformie ePUAP i czy rzeczywiście doszło do zmiany adresu e-mail, co mogło powodować problemy z wysyłką powiadomień na adres e-mail i na co powoływał się pełnomocnik skarżącej spółki jako okoliczność warunkującą uznanie braku winy w uchybieniu terminu.
Podkreślił, że wprawdzie korespondencja z Ministerstwem Cyfryzacji nie mogła jednoznacznie rozwiać wszystkich wątpliwości dotyczących ewentualnych zmian na koncie pełnomocnika strony na platformie ePUAP, niemniej z pisma z 4 listopada 2019 r. wynikało, że brak otrzymywania powiadomień przez pełnomocnika skarżącej spółki spowodowany był błędnym wpisaniem adresu e-mail podczas rejestracji konta Profilu Zaufanego: "[...]" Adres ten został zapisany automatycznie, jako adres do wysyłania powiadomień o korespondencji wpływającej na skrzynkę w systemie ePUAP. Jednakże, pomimo zmiany przez pełnomocnika skarżącej spółki adresu e-mail na prawidłowy "[...]", pełnomocnik nie dokonał zmiany także w ustawieniach skrzynki, co oznaczało, że zmiana ta nie była skuteczna.
2.6. Powyższe uchybienia – jak zaznaczył Sąd pierwszej instancji – obciążały pełnomocnika skarżącej spółki i chybiona była zatem argumentacja podniesiona w skardze, że organ całkowicie zignorował okoliczności wskazane przez pełnomocnika w zakresie wadliwego funkcjonowania platformy ePUAP, w tym wykazanych w piśmie z 9 lipca 2019 r. oraz załączonych do niego zrzutów z ekranu, historii logowań oraz pozostałych dokumentów.
W ocenie Sądu nie było konieczne przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z treści wiadomości e-mail otrzymanej 9 grudnia 2019 r. od administratora ePUAP, bowiem dowód ten nie przyczyniłby się do wyjaśnienia istotnych wątpliwości w sprawie. Gdyby uznać, że pełnomocnik skarżącej spółki skutecznie zmieniła adres e-mail, lecz nie otrzymywała codziennych powiadomień na nowy adres, to nie dowodziło to, że nie była prawidłowo zawiadomiona o możliwości odbioru decyzji na adres skrzynki ePUAP.
Z załączonych do wniosku o przywrócenie terminu zrzutów ekranu ze skrzynki odbiorczej pełnomocnika skarżącej spółki na platformie ePUAP wynikało, że w skrzynce znajdowały się odpowiednie zawiadomienia UPD dotyczące decyzji: pierwszej z 9 kwietnia 2019 r. a drugie z 17 kwietnia 2019 r. Zatem – jak podkreślił Sąd pierwszej instancji – prawidłowo zawiadomiono ją o możliwości odbioru decyzji, stosownie do art.152a Ordynacji podatkowej.
3. Skarga kasacyjna.
3.1. Od powyższego wyroku skarżąca spółka złożyła skargę kasacyjną, wnosząc o jego uchylenie w całości i rozpoznanie skargi, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
3.2. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1643 ze zm.), dalej ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
3.2.1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 151 oraz art. 134 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej, przez nieprawidłowe przyjęcie przez Sąd pierwszej instancji, że:
a) organ podatkowy zasadnie odmówił skarżącej spółce przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji, podczas gdy przesłanka uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania została spełniona,
b) dla przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji konieczne było wykazanie określonych faktów przez pełnomocnika skarżącej, podczas gdy wystarczające dla przywrócenia terminu do wniesienia odwołania jest uprawdopodobnienie braku winy w jego uchybieniu.
3.2.2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 151 oraz art. 134 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 121, art. 122, art. 187 § 1 oraz art. 191 Ordynacji podatkowej, polegające na niedostrzeżeniu przez Sąd pierwszej instancji uchybień przepisów postępowania, których dopuścił się organ podatkowy, polegających na braku wszechstronnego wyjaśnienia sprawy i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego, co przejawiało się w szczególności w:
a) zignorowaniu korzystnych dla skarżącej spółki okoliczności wskazanych w piśmie Ministerstwa Cyfryzacji z 4 listopada 2019 r. i z 8 listopada 2016 r., w szczególności wyraźnego potwierdzenia, że pełnomocnik skarżącej zmienił adres e-mailowy na swoim koncie na platformie ePUAP,
b) oparcie rozstrzygnięcia wyłącznie na urzędowym poświadczeniu doręczenia, z pominięciem okoliczności wskazanych przez we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania oraz w piśmie z 9 lipca 2019 r. uzupełniającym wniosek a także treści kolejnych odpowiedzi Ministerstwa Cyfryzacji na zapytania organu drugiej instancji,
c) niewyjaśnieniu szeregu rozbieżności, które wynikały z treści kolejnych odpowiedzi Ministerstwa Cyfryzacji na zapytania organu podatkowego w zakresie zmian na koncie pełnomocnika skarżącej spółki na platformie ePUAP,
d) zignorowaniu okoliczności wskazanych przez pełnomocnika skarżącej spółki dotyczących wadliwego funkcjonowania platformy ePUAP, w tym wykazanych w piśmie z 9 lipca 2019 r. oraz załączonych do niego zrzutów z ekranu, historii logowań oraz pozostałych dokumentów, skutkującym błędnym uznaniem, że fakty te nie mają znaczenia dla sprawy, podczas gdy potwierdzały one podnoszone przez pełnomocnika skarżącej spółki twierdzenia o występujących problemach technicznych w zakresie funkcjonowania platformy ePUAP, które mogły mieć wpływ na uchybienie terminu do wniesienia odwołania,
e) błędnym przyjęciu, że system ePUAP funkcjonował prawidłowo, podczas gdy pełnomocnik skarżącej spółki nie otrzymał ani razu na swój zmieniony adres e-mailowy przypisany do skrytki na ePUAP powiadomienia o tym, że decyzja oczekuje na odbiór.
3.2.3. art. 134 § 1 w związku z art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przez dokonanie przez Sąd pierwszej instancji dowolnej, selektywnej i nieobiektywnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, przejawiającej się w szczególności w błędnym przyjęciu, że:
a) edycja danych konta pełnomocnika skarżącej spółki na platformie ePUAP dotycząca adresu e-mail właściwego do wysyłania powiadomień, dokonana w 28 lutego 2017 r. nie została dokonana skutecznie,
b) pełnomocnik skarżącej spółki, choć prawidłowo zmienił adres e-mail na platformie ePUAP, to nie uczynił tego rzekomo w ustawieniach skrzynki, skutkiem czego nie otrzymywał powiadomień z systemu, podczas gdy w istocie pełnomocnik skarżącej spółki dokonał zmiany adresu e-mail w ustawieniach skrzynki przez kliknięcie na ikonę "koperty" w górnej części strony, dodatkowo wybranie "Operacji" i "Ustawień", w których wpisany został nowy adres e-mail tj. "[...]" — właściwy do doręczeń, co wynika z wyjaśnień pełnomocnika oraz przedstawionych zrzutów ekranu,
c) prawdopodobnym powodem braku wysyłania pełnomocnikowi skarżącej spółki na zmieniony adres e-mail powiadomień o oczekującej na odbiór decyzji w platformie ePUAP było wpisanie oryginalnie błędnego adresu e-mail przy rejestracji konta Profilu Zaufanego, podczas gdy pełnomocnik skarżącej spółki wprost przyznała, że konto na ePUAP zostało utworzone pierwotnie dla poprzedniego adresu mailowego: [...], który to adres poczty został zmieniony w ustawieniach konta w 28 lutego 2017 r. na adres aktualny tj. [...],
d) pełnomocnik skarżącej spółki nie wykazała, jaki związek mają problemy techniczne platformy ePUAP z 1 kwietnia 2019 r. z okolicznościami dotyczącymi doręczania decyzji, podczas gdy właśnie brak możliwości odbioru ostatniego pisma o przedłużeniu terminu zakończenia postępowania, a w późniejszym czasie brak otrzymywania powiadomień o tym, że decyzja oczekuje na odbiór, w istocie potwierdzały występowanie powtarzających się nieprawidłowości w funkcjonowaniu platformy,
e) okoliczności związane ze zmianą przez pełnomocnika skarżącej spółki adresu e-mail przypisanego do konta ePUAP mają drugorzędne znaczenie w sprawie, podczas gdy z okoliczności sprawy oraz zasad funkcjonowania portalu e-PUAP wynika, że pełnomocnik skarżącej spółki miała podstawy do przyjęcia, że w razie zamieszenia przez organ decyzji na jej skrzynce na ePUAP otrzyma ona powiadomienie o dokumencie oczekującym na odbiór na swój adres e-mailowy przypisany do konta na ePUAP,
3.2.4. art. 134 § 1 w związku z art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przez:
a) pominięcie przez Sąd pierwszej instancji okoliczności wskazywanych przez skarżącą w piśmie z 9 lipca 2019 r., stanowiącym uzupełnienie wniosku o przywrócenie terminu, a dotyczących dalszych nieprawidłowości w funkcjonowaniu platformy ePUAP polegających na:
- braku otrzymywania przez pełnomocnika skarżącej spółki powiadomień o oczekującym na odbiór w systemie ePUAP piśmie z 5 czerwca 2019 r. oraz
- zniknięciu ze skrzynki pełnomocnika skarżącej spółki powyższego pisma, co do którego wysłano "UPD" w 12 czerwca 2019 r. i pojawieniu się tego pisma w dniu następnym ze wsteczną datą doręczenia, co potwierdzają zrzuty z ekranu wykonane przez pełnomocnika skarżącej spółki – co świadczy o technicznej możliwości zamieszczania przez organy na skrzynce pełnomocników na ePUAP dokumentów z datą wsteczną, jednocześnie podważając domniemanie prawdziwości treści dokumentów UPD,
b) brak wszechstronnego wyjaśnienia sprawy przez Sąd pierwszej instancji, który przyznaje wprost, że korespondencja organu podatkowego z Ministerstwem Cyfryzacji nie rozwiała wszystkich wątpliwości dotyczących zmian dokonanych na koncie pełnomocnika skarżącej spółki w systemie ePUAP, a pomimo tego bezzasadnie przyjmuje, że zmiany na platformie ePUAP w zakresie adresu e-mail zostały dokonane nieskutecznie,
c) oddalenie skargi, podczas gdy pełnomocnik skarżącej spółki uprawdopodobnił brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania.
3.2.5. art. 134 § 1 w związku z art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz w związku z art. 152a Ordynacji podatkowej i postanowieniami "Instrukcji użytkowania" systemu ePUAP przez pominięcie, że zgodnie z treścią Instrukcji użytkowania platformy ePUAP, użytkownik konta powinien być informowany za pomocą e-maila wysłanego na adres przypisany do konta na platformie o wpłynięciu UPD na jego skrzynkę, na którym to zapewnieniu użytkownik platformy ePUAP ma prawo polegać, co oznacza, że wobec braku otrzymania przez pełnomocnika skarżącej spółki powiadomienia o możliwości odbioru decyzji ze skrzynki na ePUAP uchybienie terminowe do wniesienia odwołania nie było przez nią zawinione.
3.4. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ drugiej instancji wniósł o jej oddalenie w całości i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
4. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
4.1. Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie, gdyż zasadne okazały się podniesione w niej zarzuty naruszenia przepisów postępowania polegające na błędnej ocenie przez Sąd pierwszej instancji zastosowania art. 121, art. 122, art. 187 § 1 oraz art. 191 Ordynacji podatkowej, które powiązano z naruszeniem art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej.
4.2. Będący podstawą wydania zaskarżonego postanowienia art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej, stanowi, że "W razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy".
Przepis ten wymaga "uprawdopodobnienia" okoliczności, że uchybienie terminowi nastąpiło bez winy zainteresowanego. W orzecznictwie oraz w doktrynie na gruncie analogicznej regulacji zawartej w art. 58 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego wskazuje się na następujące różnice między udowodnieniem a uprawdopodobnieniem faktu (okoliczności): "Udowodnienie czyni istnienie pewnego faktu pewnym, uprawdopodobnienie – tylko prawdopodobnym. Udowodnienie służy celowi przekonania organu orzekającego o prawidłowości pewnego twierdzenia, uprawdopodobnienie służy celowi obudzenia w organie orzekającym ufności w to, że pewne twierdzenie odpowiada prawdzie. [...] Uprawdopodobnienie jest to czynność procesowa stwarzająca w świadomości organu orzekającego mniejszy lub większy stopień przekonania o prawdopodobieństwie jakiegoś faktu" (tak m.in. E. Iserzon, [w:] Komentarz do art. 58 k.p.a, 1970, s. 135 oraz M. Jaśkowska [w] M. Jaśkowska, M. Wilbrandt – Gotowicz, A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do art. 58 k.p Kodeksu postępowania administracyjnego, opublikowany: LEX/el. 2024).
4.3. Odnosząc powyższe do rozpoznawanej sprawy trzeba na wstępie odnotować, że kwestia skuteczności doręczenia skarżącej spółce, do rąk jej pełnomocnika, wydanej przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. decyzji z 8 kwietnia 2019r., w sposób przewidziany w obowiązującym do 5 października 2021 r. art. 152a Ordynacji podatkowej, tj. za pomocą środków komunikacji elektronicznej na podany przez tegoż pełnomocnika adres elektroniczny na platformie ePUAP oraz wygenerowania Urzędowych Poświadczeń Doręczenia (UPD), została przesądzona prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z 20 maja 2020 r. w sprawie I SA/Op 97/20.
4.4. Wbrew jednak temu co przyjął w tej sprawie Sąd pierwszej instancji, dla oceny czy skarżąca spółka (reprezentujący ją pełnomocnik) uprawdopodobniła, że uchybienie terminowi do wniesienia odwołania nastąpiło bez jej winy, będący podstawą wniosku o przywrócenia terminu podnoszony we wniosku o przywrócenie terminu fakt nieotrzymania z platformy ePUAP na adres e-mail: "[...]" powiadomień o możliwości odbioru pisma nie miał "zupełnie drugorzędnego znaczenia".
O ile dla skuteczności doręczenia decyzji za pomocą środków komunikacji elektronicznej, tj. w sposób przewidziany w nieobowiązującym już art. 152a Ordynacji podatkowej, nie miało znaczenia czy pełnomocnik skarżącej spółki otrzymywał powiadomienia na podany przy zakładaniu konta na platformie ePUAP o możliwości odbioru pisma, gdyż nie były to zawiadomienia, o których mowa w art. 152a § 1 i 2 Ordynacji podatkowej, to jednak – z uwagi na otrzymane zapewnienie w "Instrukcji użytkowania" – brak zawiadomień platformie o wpłynięciu UPD na jego konto mógł mieć wpływ na uprawdopodobnienie braku winy w dochowaniu terminu do dokonania czynności procesowej.
4.5. Elektroniczna platforma usług administracji publicznej (ePUAP) jest systemem teleinformatycznym, którego funkcjonowanie, zgodnie z ustawą z dnia 17 lutego 2005r. o informatyzacji podmiotów realizujących zadania publiczne (Dz.U. z 2017 r. poz. 570 z późn. zm.) zapewnia minister właściwy do spraw informatyzacji.
Zakres i warunki korzystania z ePUAP, w szczególności zasady zakładania kont uregulowane zostały w rozporządzeniu Ministra Cyfryzacji z dnia 5 października 2016 r. w sprawie zakresu i warunków korzystania z elektronicznej platformy usług administracji publicznej (Dz.U. z 2016 r. poz. 1626). Zgodnie z § 4 ust. 1 pkt 2 tego rozporządzenia utworzenie konta dla użytkownika wymaga podania między innymi adresu poczty elektronicznej.
4.6. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej, powołując się na "Instrukcję użytkowania" systemu ePUAP, podkreślono, że użytkownik konta powinien być informowany za pomocą e-maila wysłanego na jego adres przypisany do konta na platformie o wpłynięciu UPD na jego skrzynkę. Od tego momentu przypomnienia będą wpływały co 24h przez 7 dni. Po tym czasie do użytkownika zostanie wysłane kolejne UPD. Jeśli przez kolejne 7 dni użytkownik nie odbierze i nie podpisze UPD, właściwe pismo pojawi się w skrzynce ePUAP (Odebrane) po 14 dniach od wysłania pierwszego UPD". W związku z przytoczoną treścią "Instrukcji" trafnie argumentowano w skardze kasacyjnej, że ponieważ korzystający ze skrzynki otrzymuje od podmiotu publicznego gwarancję, że o wszelkiej aktywności na jego koncie związanej z próbą doręczenia pisma zostanie powiadomiony wiadomością wysłaną na adres mailowy przypisany do jego konta, to ma prawo oczekiwać, że takie zapewnienie zostanie zrealizowane.
4.7. Podkreślić należy w tym miejscu, że przed wydaniem zaskarżonego postanowienia organ odwoławczy przeprowadził staranne postępowanie wyjaśniające mające na celu zweryfikowanie podanej we wniosku przyczyny uchybienia terminu do wniesienia odwołania, która dotyczyła prawidłowości funkcjonowania systemu ePUAP. Postępowanie to – jak przyznał Sąd pierwszej instancji – nie usunęło jednak wątpliwości dotyczących otrzymania na przypisany do jego konta na platformie ePUAP adres "[...]. zawiadomienia o wpłynięciu UPD na jego konto.
Wątpliwości tych nie usunęły zwłaszcza wyjaśnienia Departamentu Systemów Państwowych w Ministerstwie Cyfryzacji dotyczące konta w systemie ePUAP o loginie "[...]", w których podano, że "użytkownik o loginie "[...]" w ustawieniach skrytki podał błędny adres e-mail", gdyż zamiast adresu e-mail "[...]" jest wpisany adres e-mail "[...]".
Jednakże z wyjaśnień tych wynikało, że 9 kwietnia 2019 r. dla użytkownika o loginie "[...]" były wysyłane powiadomienia z systemu ePUAP o możliwości odbioru pisma w formie dokumentu elektronicznego, na adres e-mail "[...]". Podano w nich także, że w 2019 r. na adres e-mail "[...]" nie były wysyłane z ePUAP powiadomienia o możliwości odbioru pisma w formie dokumentu elektronicznego.
Te ostatnie wyjaśnienia mogły wzbudzać wątpliwości, gdyż z przedstawionych przez pełnomocnika skarżącej spółki wydruków zrzutu z ekranu z programu Outlook dla skrzynki odbiorczej konta "[...]" wynikało, że na ten adres wysyłano informacje o wpłynięciu UPD na platformie ePUAP. W szczególności na ten adres pełnomocnik skarżącej spółki otrzymała z systemu e-PUAP powiadomienie z 31 marca 2019 r. o zamieszczeniu przez organ pierwszej instancji postanowienia o przedłużeniu terminu zakończenia postępowania do 22 maja 2019 r.
4.8. Reasumując; w sprawie nie budziło wątpliwości to, że 9 kwietnia 2019 r. skarżąca nie otrzymała powiadomienia z systemu ePUAP o możliwości odbioru decyzji w formie dokumentu elektronicznego na adres e-mail "[...]", gdyż takie powiadomienia – jak wynikało z wyjaśnień Departamentu Systemów Państwowych w Ministerstwie Cyfryzacji – były wysyłane na adres e-mail "[...]". Jednakże uprawdopodobniono, że po zaktualizowaniu na platformie ePUAP danych adresowych, do 31 marca 2019 r. powiadomienia były wysyłane na adres "[...]".
Ponieważ nie można było wykluczyć, że przyczyny wysyłania powiadomień na niewłaściwy adres były niezależne od pełnomocnika skarżącej spółki, Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, że w stopniu wymaganym przez art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej uprawdopodobniono, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło bez winy skarżącej spółki reprezentowanej przez pełnomocnika.
Usługodawcą był podmiot publiczny, świadczący usługi przy użyciu ePUAP a zatem jego użytkownik, posiadający konto, który otrzymywał wcześniej powiadomienia na podany adres e-mail, mógł działać w zaufaniu do władzy publicznej, że na podane konto e-mail otrzyma powiadomienie o umieszczeniu na platformie wydanej przez organ pierwszej instancji decyzji w formie dokumentu elektronicznego.
4.9. Biorąc pod uwagę powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 188 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżony wyrok. Jednocześnie, uznając sprawę za dostatecznie wyjaśnioną, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylił zaskarżone postanowienie.
Zgodnie art. 188 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił Naczelny Sąd Administracyjny w razie uwzględnienia skargi kasacyjnej, uchylając zaskarżone orzeczenie rozpoznaje skargę, jeżeli uzna, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona. Sprawę należy przy tym uznać za dostatecznie wyjaśnioną, gdy jest ona wyjaśniona w stopniu, w jakim, Naczelny Sąd Administracyjny może prawomocnie zweryfikować dokonaną przez wojewódzki sąd administracyjny kontrolę legalności zaskarżonego aktu. Taki stan wyjaśnienia sprawy ma miejsce w niniejszym przypadku. Naczelny Sąd Administracyjny uznał bowiem, że stan prawny i faktyczny sprawy został dostatecznie wyjaśniony i nie pozostawia wątpliwości.
Ponownie rozpoznając wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, organ drugiej instancji zastosuje się do ocen i wykładni zaprezentowanej w uzasadnieniu niniejszego wyroku.
4.10. O kosztach postępowania za obie instancje orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 oraz art. 200 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Elżbieta Olechniewicz Ryszard Pęk Izabela Najda- Ossowska
sędzia WSA del. sędzia NSA sędzia NSA
-----------------------
12