I FSK 1189/20
Podsumowanie
NSA oddalił skargę kasacyjną, potwierdzając, że adres elektroniczny do doręczeń to także adres e-mail, a nie tylko adres ePUAP.
Sprawa dotyczyła skuteczności doręczenia decyzji podatkowej pełnomocnikowi strony działającemu przez profesjonalnego adwokata. Pełnomocnik wskazał adres e-mail w pełnomocnictwie, a decyzja została doręczona elektronicznie z wykorzystaniem profilu zaufanego ePUAP. Skarżący twierdził, że doręczenie powinno nastąpić na adres ePUAP lub w inny sposób, a nie na zwykły adres e-mail. NSA uznał, że adres e-mail jest prawidłowym adresem elektronicznym do doręczeń, a procedura doręczenia elektronicznego została przeprowadzona zgodnie z prawem, co skutkowało uchybieniem terminu do wniesienia odwołania.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną K.K. od wyroku WSA w Kielcach, który oddalił skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Kielcach o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Kluczowym zagadnieniem było ustalenie, czy doręczenie decyzji podatkowej pełnomocnikowi strony, który wskazał w pełnomocnictwie adres e-mail, było skuteczne. Organ podatkowy doręczył decyzję elektronicznie na wskazany adres e-mail, stosując procedurę zastępczego doręczenia zgodnie z art. 152a Ordynacji podatkowej (O.p.). Skarżąca argumentowała, że adres elektroniczny powinien być rozumiany jako adres ePUAP, a nie zwykły adres e-mail, i że w przypadku braku takiego adresu lub problemów technicznych, doręczenie powinno nastąpić w inny sposób. Sąd I instancji podzielił stanowisko organu, uznając doręczenie za skuteczne i stwierdzając uchybienie terminu do wniesienia odwołania. NSA, analizując przepisy O.p. oraz ustawy o świadczeniu usług drogą elektroniczną, potwierdził, że adres e-mail jest prawidłowym adresem elektronicznym do doręczeń. Podkreślono, że definicje ustawowe wskazują, iż poczta elektroniczna jest środkiem komunikacji elektronicznej, a adres e-mail jest oznaczeniem systemu teleinformatycznego umożliwiającym komunikację. NSA odrzucił zarzuty naruszenia przepisów P.p.s.a. i O.p., uznając, że doręczenie elektroniczne zostało przeprowadzone prawidłowo, a uzasadnienie wyroku WSA spełnia wymogi formalne. W konsekwencji, skarga kasacyjna została oddalona.
Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.
SprawdźZagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, adres e-mail jest prawidłowym adresem elektronicznym w rozumieniu przepisów Ordynacji podatkowej, umożliwiającym doręczenie pism.
Uzasadnienie
Sąd odwołał się do definicji z ustawy o świadczeniu usług drogą elektroniczną, zgodnie z którą poczta elektroniczna jest środkiem komunikacji elektronicznej, a adres e-mail jest oznaczeniem systemu teleinformatycznego umożliwiającym komunikację. Brak wskazania adresu ePUAP nie wyklucza skuteczności doręczenia elektronicznego.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odrzucono_skargę
Przepisy (17)
Główne
O.p. art. 138c § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Wymóg wskazania adresu elektronicznego przez profesjonalnego pełnomocnika.
O.p. art. 144 § 5
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Doręczanie pism pełnomocnikowi będącemu adwokatem, radcą prawnym lub doradcą podatkowym za pomocą środków komunikacji elektronicznej albo w siedzibie organu.
O.p. art. 145 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania.
O.p. art. 152a
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Doręczenie zastępcze pisma w formie dokumentu elektronicznego.
P.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
P.p.s.a. art. 141 § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dotyczy naruszenia przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy.
P.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
O.p. art. 121 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Zasada zaufania do organów podatkowych.
O.p. art. 122
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Zasada prawdy obiektywnej.
O.p. art. 141 § 4
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
O.p. art. 144 § 3
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
O.p. art. 151
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
O.p. art. 187 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Obowiązek zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego.
u.i.d.p.p. art. 20a § 1
Ustawa z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne
Sposoby uwierzytelnienia użytkownika systemu teleinformatycznego.
u.ś.u.d.e. art. 2 § 1
Ustawa z dnia 18 lipca 2002 r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną
Definicja adresu elektronicznego.
u.ś.u.d.e. art. 2 § 5
Ustawa z dnia 18 lipca 2002 r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną
Definicja środków komunikacji elektronicznej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Adres e-mail jest prawidłowym adresem elektronicznym do doręczeń w postępowaniu podatkowym. Doręczenie elektroniczne z wykorzystaniem profilu zaufanego ePUAP jest skuteczne, nawet jeśli pełnomocnik nie posiadał adresu ePUAP. Brak posiadania adresu ePUAP przez pełnomocnika nie stanowi problemu technicznego uniemożliwiającego doręczenie elektroniczne.
Odrzucone argumenty
Adres elektroniczny do doręczeń musi być adresem ePUAP, a nie zwykłym adresem e-mail. Brak adresu ePUAP lub problemy techniczne uniemożliwiające doręczenie elektroniczne skutkują koniecznością doręczenia w inny sposób (np. w siedzibie organu). Organ powinien podjąć próbę doręczenia pisma w swojej siedzibie profesjonalnemu pełnomocnikowi.
Godne uwagi sformułowania
adres elektroniczny w rozumieniu art. 138c § 1 O.p. nie jest adresem poczty e-mail ale adres właściwy do wymiany informacji z wykorzystaniem portalu lub np. adresu elektronicznego właściwego do wymiany informacji w ramach ePUAP środkami komunikacji elektronicznej [...] w szczególności poczta elektroniczna adres elektroniczny [...] w szczególności poczty elektronicznej problem techniczny jest wyłącznie wadliwość funkcjonowania systemu teleinformatycznego, uniemożliwiająca komunikację elektroniczną
Skład orzekający
Adam Nita
sprawozdawca
Marek Olejnik
przewodniczący
Mariusz Golecki
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie znaczenia pojęć 'adres elektroniczny' i 'środki komunikacji elektronicznej' w kontekście doręczeń w postępowaniu podatkowym, zwłaszcza w odniesieniu do profesjonalnych pełnomocników."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej procedury doręczeń elektronicznych w postępowaniu podatkowym i może wymagać analizy w kontekście innych postępowań.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu doręczeń elektronicznych i interpretacji przepisów, co jest kluczowe dla praktyków prawa i podatników. Wyjaśnia, co faktycznie oznacza 'adres elektroniczny' w kontekście prawnym.
“Czy Twój e-mail to 'adres elektroniczny' dla urzędu? NSA rozstrzyga!”
Masz pytanie dotyczące tej sprawy?
Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
I FSK 1189/20 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2024-06-13 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2020-09-08 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Adam Nita /sprawozdawca/ Marek Olejnik /przewodniczący/ Mariusz Golecki Symbol z opisem 6110 Podatek od towarów i usług Hasła tematyczne Podatek od towarów i usług Sygn. powiązane I SA/Ke 69/20 - Wyrok WSA w Kielcach z 2020-03-25 Skarżony organ Dyrektor Izby Administracji Skarbowej Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2019 poz 2325 art. 1, art. 3 par. 1, art. 141 par. 4, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c), art. 151 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz.U. 2018 poz 800 art. 121 par. 1, art. 122, art. 138c par. 1, art 144 par. 3 i 5, art. 152a, art. 187 par. 1 Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - t.j. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Olejnik, Sędzia NSA Mariusz Golecki, Sędzia WSA del. Adam Nita (sprawozdawca), , Protokolant Łukasz Biernacki, po rozpoznaniu w dniu 13 czerwca 2024 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej K.K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 25 marca 2020 r. sygn. akt I SA/Ke 69/20 w sprawie ze skargi K.K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Kielcach z dnia 24 listopada 2019 r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę kasacyjną. Uzasadnienie Zaskarżonym wyrokiem z 25 marca 2020 r., sygn. akt I SA/Ke 69/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach (zwany dalej Sądem I instancji) oddalił skargę K.K. (w dalszej części uzasadnienia określanej mianem Podatniczki, Strony lub Skarżącej ) na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Kielcach (zwanego dalej Organem lub DIAS) z 24 listopada 2019 r., nr 2601-IOV-2.4103.70.2019 w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Stan faktyczny sprawy został precyzyjnie przedstawiony w uzasadnieniu wyroku Sądu i instancji, dostępnym w CBOSA. Prezentując go wyłącznie w zakresie niezbędnym dla zrozumienia zdarzeń, które skutkowały wydaniem orzeczenia przez Sąd I instancji należy zwrócić uwagę na następujące okoliczności. Organ odmówił wnioskowi Podatniczki o wznowienie postępowania podatkowego. Decyzja w tym przedmiocie, datowana na 14 stycznia 2019 r. została wysłana ustanowionemu w sprawie pełnomocnikowi Strony, zgodnie z art. 144 § 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 800 – zwanej dalej O.p.) na adres elektroniczny wskazany w treści pełnomocnictwa szczególnego (PPS-1) z 27 grudnia 2018 r. (data wpływu do I Urzędu Skarbowego w Kielcach). Wspomniany akt administracyjny doręczono adresatowi w sposób zastępczy, na podstawie art. 152a O.p. Miało to miejsce 29 stycznia 2019 r. W tym stanie rzeczy termin do złożenia odwołania od decyzji organu upłynął z dniem 11 lutego 2019 r. Odwołanie Podatniczki od wskazanego rozstrzygnięcia nieostatecznego zostało nadane w urzędzie pocztowym 19 września 2019 r., tj. po upływie 14 dniowego terminu do dokonania tej czynności. Istotne jest przy tym to, że wraz z odwołaniem nie złożono wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia tego środka zaskarżenia. Skutkowało to stwierdzeniem przez DIAS uchybienia przez Stronę terminu do złożenia odwołania. Uzasadniając swoje racje, wspomniany organ powołał się na art. 145 § 1 i 2 O.p. Wynika z niego, że gdy strona działa przez pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi. Z kolei w myśl art. 144 § 5 O.p., pełnomocnikowi będącemu adwokatem (a także radcą prawnym lub doradcą podatkowym) pisma doręcza się z pomocą środków komunikacji elektronicznej, przy czym tego rodzaju reprezentant strony jest zobowiązany wskazać swój adres elektroniczny (art. 138c § 1 O.p.). Z tych przepisów wywiedziono, że skoro pełnomocnik Skarżącej będący adwokatem wskazał swój adres elektroniczny ujawniony w dokumencie pełnomocnictwa, to na ten adres należało dokonać doręczenia. Ponieważ zaś w terminie liczonym od daty doręczenia pod tym adresem (dokonanym na zasadzie fikcji prawnej doręczenia) nie wniesiono odwołania, a skierowano je do organu już po tym czasie, bez wniosku o przywrócenie terminu, zdaniem DIAS zasadne jest stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Wojewódzki Sąd Administracyjny podzielił zapatrywanie Organu, a uzasadniając swój pogląd wskazał na następujące okoliczności: 1) składając wniosek o wznowienie postępowania, profesjonalny pełnomocnik przedłożył Organowi pełnomocnictwo szczególne, w którym wskazał adres skrzynki mail. W następstwie tego, zgodnie z art. 144 § 5 O.p., decyzja z 14 stycznia 2019 r. została doręczona na adres elektroniczny wskazany przez pełnomocnika; 2) jako adres elektroniczny profesjonalnego pełnomocnika (adwokata, radcy prawnego lub doradcy podatkowego), o którym mowa w art. 138c § 1 w zw. z art. 144 § 5 O.p., należy rozumieć jakikolwiek wskazany przez niego adres elektroniczny (na przykład adres e-mail). Nie musi to być zatem adres konta na platformie e-PUAP, gdyż profesjonalny pełnomocnik nie został przez ustawodawcę zobowiązany do posiadania takiego adresu (w tym zakresie powołano się wyrok WSA w Olsztynie z dnia 25 września 2017 r., sygn. akt I SA/Ol 576/17, wyrok NSA z dnia 26 kwietnia 2018 r. sygn. akt II FSK 3054/17, wyrok NSA z dnia 18 maja 2017 r. sygn. akt II FSK 455/17 – dostępne na stronie internetowej NSA); 3) mając do dyspozycji adres elektroniczny pełnomocnika wskazany w pełnomocnictwie szczególnym, organ podatkowy był uprawniony do zastosowania art. 20a ust. 1 ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (Dz. U. z 2014 r. poz. 1114 z późn. zm.) oraz art. 152a O.p.; 4) wskazano na dwuetapowość odbioru pism w trybie art. 152a § 1 O.p. Oznacza ona, że na wskazany adres elektroniczny przychodzi jedynie informacja, w formie zawiadomienia, wraz z linkiem umożliwiającym - po spełnieniu określonych warunków - zapoznanie się z treścią dokumentu oraz jego pobranie. Konieczne w tym celu jest podpisanie urzędowego poświadczenia doręczenia. Można to uczynić na dwa sposoby: z użyciem bezpiecznego podpisu elektronicznego weryfikowanego za pomocą kwalifikowanego certyfikatu lub podpisem potwierdzonym profilem zaufanym e-PUAP. Brak adresu skrzynki na platformie e-PUAP nie uniemożliwia więc zapoznania się z treścią dokumentu; 5) Dyrektor Izby Administracji Skarbowej skorzystał z profilu zaufanego e-PUAP i decyzję z 14 stycznia 2019 r. doręczył pełnomocnikowi za pomocą tego narzędzia informatycznego, którym jest ogólnopolska platforma teleinformatyczna, służąca do komunikacji obywateli z jednostkami administracji publicznej (tryb uwierzytelniania korespondencji). Dowodem doręczenia postanowienia jest Urzędowe Poświadczenie Doręczenia (UPD) Jak podkreślono, przesyłka znalazła się w bezpiecznym systemie e-PUAP, zaś adres elektroniczny, służył jedynie do przekazania w trybie art. 152a § 1 pkt 1 O.p., zawiadomienia o "właściwej przesyłce oczekującej" na adresata do odbioru. Taki sposób postępowania przewidziany przez ustawodawcę w Ordynacji podatkowej de facto zastąpił w tej sprawie awizo pocztowe, umożliwiając zapoznanie się z treścią rozstrzygnięcia w dowolnym miejscu i czasie. W przypadku nieodebrania pisma w formie dokumentu elektronicznego organ podatkowy po upływie 7 dni, licząc od dnia wysłania zawiadomienia, przesyła, zgodnie z art. 152a § 2 O.p., powtórne zawiadomienie o możliwości odebrania tego pisma (por. wyrok NSA z dnia 18 maja 2017 r., sygn. akt II FSK 455/17). Zgodnie z art. 152 § 3 O.p., w przypadku nieodebrania pisma doręczenie uważa się za dokonane po upływie 14 dni, licząc od dnia przesłania pierwszego zawiadomienia; 6) skuteczne doręczenie decyzji organu pełnomocnikowi Strony otworzyło termin na wniesienie odwołania. Zgodnie bowiem z art. 223 § 2 pkt 1 O.p. odwołanie od decyzji organu I instancji wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Regulacja ta ma zastosowanie również, w przypadku doręczenia w trybie art. 152a § 3 tej ustawy. Zatem skoro decyzja organu została uznana za doręczoną z dniem 29 stycznia 2019 r., to termin czternastodniowy na złożenie odwołania upłynął z dniem 11 lutego 2019 r. Oznacza to, że odwołanie nadane za pośrednictwem operatora pocztowego 19 września 2019 r. jest odwołaniem złożonym z uchybieniem terminu. W skardze kasacyjnej wniesiono o: 1) uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu; 2) rozpoznanie sprawy na rozprawie; 3) zasądzenie kosztów postępowania według norm prawem przepisanych w tym kosztów zastępstwa procesowego oraz kwoty 17 zł tytułem opłaty skarbowej od umocowania. Jednocześnie Strona zarzuciła wyrokowi Sądu I instancji obrazę: 1) art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 – zwanej dalej P.p.s.a.). Zdaniem Skarżącego nastąpiło to poprzez błędne zastosowanie wskazanego przepisu, polegające na nieodniesieniu się do wszystkich zarzutów i argumentów przedstawionych w skardze, dotyczących w szczególności wadliwego doręczenia decyzji, na skutek bezzasadnego wnioskowania, że dowolny adres email pozwala na doręczenie decyzji w formie elektronicznej; 2) art. 138c § 1 O.p. - poprzez przyjęcie, iż adres elektroniczny jest to np. adres e-mail podczas gdy adresem elektronicznym jest adres właściwy do wymiany informacji z wykorzystaniem portalu lub np. adresu elektronicznego właściwego do wymiany informacji w ramach ePUAP; 3) art. 152a w zw. z art. 144 § 3 O.p. - poprzez uznanie, iż decyzja z 14 stycznia 2019 r. została doręczona pełnomocnikowi Strony 29 stycznia 2019 r. (doręczenie zastępcze). Tymczasem wobec braku wskazania przez niego adresu elektronicznego ePUAP należało uznać, iż występują problemy techniczne uniemożliwiające doręczenie pisma za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej, a w konsekwencji doręczenie powinno nastąpić na adres siedziby kancelarii pełnomocnika Skarżącej; 4) art. 144 § 5 O.p. Zdaniem Podatniczki nastąpiło to poprzez niewłaściwe zastosowanie tego przepisu i uznanie, że doręczenie korespondencji do pełnomocnika może następować wyłącznie za pomocą środków komunikacji elektronicznej. Tymczasem z powołanego przepisu wynika, iż korespondencja może być doręczana w siedzibie organu, a więc organ powinien chociaż podjąć próbę doręczenia pełnomocnikowi korespondencji w swojej siedzibie, tym bardziej, że próba ta nie spowodowałaby opóźnienia w przeprowadzeniu postępowania, gdyż organ posiadał adres e-mail pełnomocnika oraz jego numer telefonu i mógł poinformować pełnomocnika o pozostawieniu korespondencji kierowanej do pełnomocnika w siedzibie organu; 5) Art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz 151 P.p.s.a. w zw. z art. 1 i art. 3 § 1 P.p.s.a. Jak wywiedziono w piśmie procesowym skutkującym przeniesieniem sprawy sądowoadministacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego, nastąpiło to poprzez brak stwierdzenia naruszeń prawa i odmowę uchylenia zaskarżonej decyzji przez Sąd I instancji w sytuacji, gdy ten akt administracyjny został wydany z naruszeniem przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy tj.: a) art. 121 § 1 O.p. - poprzez prowadzenie postępowania podatkowego z naruszeniem zasady zaufania do organów podatkowych; b) art. 122 O.p. - poprzez niepodjęcie wszelkich działań mających na celu ustalenie stanu faktycznego; c) art. 187 § 1 O.p. - poprzez niezebranie i nierozpatrzenie całego materiału dowodowego; d) art. 141 § 4 P.p.s.a. - poprzez brak wyczerpującego ustosunkowania się w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku do zarzutów Skarżącej, brak należytego wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz błędne ustalenie, przyjęte jako podstawa prawna rozstrzygnięcia. W reakcji na przedstawione zarzuty i argumentację, odpowiedź na skargę kasacyjną nie została wniesiona. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw i jako taka podlega oddaleniu. Zasadniczy zarzut podniesiony w piśmie procesowym skutkującym przeniesieniem sprawy sądowoadministracyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego sprowadza się do tezy, że adresem elektronicznym w rozumieniu art. 138c § 1 O.p. nie jest adres poczty e-mail ale adres właściwy do wymiany informacji z wykorzystaniem portalu lub np. adresu elektronicznego właściwego do wymiany informacji w ramach ePUAP. Skoro zaś profesjonalny pełnomocnik procesowy Strony nie wskazał adresu elektronicznego ePUAP, nie można mu było przekazywać decyzji drogą elektroniczną, a skoro tak, to nie może być mowy o fikcji doręczenia. W przekonaniu Podatniczki, w tej sytuacji należało natomiast przyjąć, że występują problemy techniczne uniemożliwiające przekazanie pisma za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej. Tym samym doręczenie powinno nastąpić na adres siedziby kancelarii pełnomocnika Skarżącej. Ponadto wskazano na prawną możliwość przekazania decyzji profesjonalnemu pełnomocnikowi procesowemu Strony w siedzibie organu podatkowego. Nie sposób zgodzić się z tym zapatrywaniem. Jak wynika z art. 144 § 5 O.p. doręczanie pism pełnomocnikowi będącemu adwokatem, radcą prawnym lub doradcą podatkowym oraz organom administracji publicznej następuje za pomocą środków komunikacji elektronicznej albo w siedzibie organu podatkowego. Swoistym uzupełnieniem tej regulacji prawnej jest wielokrotnie już powoływany w tym uzasadnieniu art. 138c § 1 O.p. W przepisie tym, artykułując wymogi, jakie powinno spełniać pełnomocnictwo, wśród danych identyfikujących pełnomocnika będącego adwokatem, radcą prawnym lub doradcą podatkowym ustawodawca wskazał na konieczność określenia adresu elektronicznego tego podmiotu. W Ordynacji podatkowej sposób rozumienia tego pojęcia nie został jednak wyjaśniony, a jednocześnie zakresu znaczeniowego określenia "adres elektroniczny" trudno poszukiwać w języku potocznym, bo efekt takiego ustalenia byłby daleki od precyzji. To samo dotyczy terminu "środki komunikacji elektronicznej", pojawiającego się w treści art. 144 § 5 O.p. Dlatego w przedstawionej sytuacji zasadne jest odwołanie się do pojęć występujących wyłącznie w języku konwencjonalnym – do definicji pojęć prawnych. To one determinują bowiem sposób rozumienia terminu "adres elektroniczny" oraz "środki komunikacji elektronicznej" w języku powszechnym (por. B. Brzeziński, Podstawy wykładni prawa podatkowego, Gdańsk 2008, s. 77 – 78). Jak wynika z art. 2 pkt 5 ustawy z dnia 18 lipca 2002 r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 123) środki komunikacji elektronicznej to rozwiązania techniczne, w tym urządzenia teleinformatyczne i współpracujące z nimi narzędzia programowe, umożliwiające indywidualne porozumiewanie się na odległość przy wykorzystaniu transmisji danych między systemami teleinformatycznymi, a w szczególności poczta elektroniczna. W tym samym akcie prawnym adres elektroniczny został natomiast zdefiniowany jako oznaczenie systemu teleinformatycznego, umożliwiające porozumiewanie się za pomocą środków komunikacji elektronicznej, w szczególności poczty elektronicznej (por. art. 2 pkt 1 ustawy o świadczeniu usług drogą elektroniczną). Właśnie te definicje ustawowe występujące w języku konwencjonalnym, dotyczącym materii elektronicznego świadczenia usług determinują sposób rozumienia obydwu wskazanych wcześniej pojęć w powszechnym języku polskim. Jako określenia z zakresu języka polskiego umożliwiają zaś ustalenie znaczenia terminu "adres elektroniczny" oraz "środki komunikacji elektronicznej" dla celów Ordynacji podatkowej. Oznacza to, że środkami komunikacji elektronicznej, za pomocą których doręcza się pisma profesjonalnemu pełnomocnikowi procesowemu (por. art. 144 § 5 O.p.) są rozwiązania techniczne umożliwiające indywidualne porozumiewanie się na odległość przy wykorzystaniu transmisji danych między systemami teleinformatycznymi, w tym poczta elektroniczna. Z kolei adres elektroniczny, który winien zostać wskazany w treści pełnomocnictwa (por. art. 138c § 1 O.p.) to oznaczenie systemu teleinformatycznego w rozumieniu art. 1 pkt 3 ustawy o świadczeniu usług drogą elektroniczną, umożliwiające porozumiewanie się za pomocą środków komunikacji elektronicznej, w szczególności poczty elektronicznej. W związku z tym nie może być wątpliwości co do tego, że wbrew zarzutom podniesionym w skardze kasacyjnej adresem elektronicznym w rozumieniu art. 138c § 1 O.p. jest adres poczty elektronicznej. Brak wskazania w treści pełnomocnictwa adresu elektronicznego ePUAP, należącego do profesjonalnego pełnomocnika procesowego Strony nie wykluczał zaś doręczenia mu (w tym doręczenia zastępczego) nieostatecznej decyzji podatkowej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 września 2020 r., sygn. akt II GSK 3929/17, Lex nr 3060694). Należy przy tym zauważyć, że zgodnie z art. 152a § 1 O.p. doręczenie pisma w formie dokumentu elektronicznego następuje dwuetapowo. Organ podatkowy przesyła bowiem na adres elektroniczny adresata (we wskazanym wcześniej znaczeniu) informację, że wspomniany podmiot może odebrać pismo w formie dokumentu elektronicznego oraz wskazuje mu adres elektroniczny, z którego adresat może pobrać pismo i pod którym powinien dokonać potwierdzenia doręczenia pisma. Jednocześnie adresat jest pouczany o sposobie odbioru pisma, a w szczególności o metodzie identyfikacji pod wskazanym adresem elektronicznym w systemie teleinformatycznym organu podatkowego oraz jest informowany o wymogu podpisania urzędowego poświadczenia odbioru w określony sposób. Dopiero to otwiera drogę do odbioru pisma w formie dokumentu elektronicznego (drugi etap doręczenia). Jeżeli to nie nastąpi, organ ponawia awizację, a następnie po upływie 14 dni, licząc od dnia przesłania pierwszego zawiadomienia przyjmuje się fikcję doręczenia pisma (por. art. 152a § 2 i 3 O.p.). W tym kontekście należy zauważyć, w jaki sposób potwierdzane jest przekazanie pisma drogą elektroniczną. Jak wynika z art. 20a ust. 1 ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 570) uwierzytelnienie użytkownika systemu teleinformatycznego podmiotu publicznego, w którym udostępniane są usługi online, wymaga użycia: 1) środka identyfikacji elektronicznej wydanego w systemie identyfikacji elektronicznej przyłączonym do węzła krajowego identyfikacji elektronicznej, o którym mowa w art. 21a ust. 1 pkt 2 lit. a) ustawy z dnia 5 września 2016 r. o usługach zaufania oraz identyfikacji elektronicznej (Dz. U. poz. 1579 oraz z 2018 r. poz. 650 i 1544), lub 2) środka identyfikacji elektronicznej wydanego w notyfikowanym systemie identyfikacji elektronicznej, lub 3) danych weryfikowanych za pomocą kwalifikowanego certyfikatu podpisu elektronicznego, jeżeli te dane pozwalają na identyfikację i uwierzytelnienie wymagane w celu realizacji usługi online. Oznacza to, że podpis potwierdzony profilem zaufanym ePUAP jako środek identyfikacji elektronicznej, obok kwalifikowanego certyfikatu podpisu elektronicznego jest jedynie sposobem kwitowania odbioru pisma, przekazanego drogą elektroniczną (identyfikowania odbiorcy). Dla zapoznania się z treścią przesyłanego dokumentu nie jest natomiast konieczne posiadanie adresu skrzynki na platformie ePUAP (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 maja 2017 r., sygn. akt II FSK 455/17, Lex nr 2338694). W tej sytuacji nie sposób przyjąć, że wobec braku wskazania przez profesjonalnego pełnomocnika Strony jego adresu elektronicznego ePUAP zaistniały problemy techniczne uniemożliwiające doręczenie pisma za pomocą środków komunikacji elektronicznej, co miałoby skutkować dostarczeniem wskazanego dokumentu a pośrednictwem poczty. Jak bowiem konsekwentnie wskazuje w swoim orzecznictwie Naczelny Sąd Administracyjny, problemem technicznym jest wyłącznie wadliwość funkcjonowania systemu teleinformatycznego, uniemożliwiająca komunikację elektroniczną (por. wyrok NSA z 22 stycznia 2020 r., sygn. akt II FSK 537/18, Lex nr 3038118 oraz wskazywany tam wyrok NSA z 22 marca 2019 r., sygn. akt II FSK 937/17, Lex nr 2705380). Trudno ponadto zgodzić się z tezą, że Organ w swojej siedzibie powinien doręczyć decyzję nieostateczną adwokatowi reprezentującemu Skarżącą. Tego rodzaju sposób przekazania pisma jest bowiem stosowany wówczas, gdy strona będąca osobą fizyczną lub profesjonalny pełnomocnik strony znajduje się w siedzibie organu podatkowego (por. co do strony - art. 148 § 2 pkt 1 O.p., a co do fachowego pełnomocnika – art. 144 § 5 O.p.). W takiej sytuacji, przez wzgląd na zasadę szybkości i prostoty, ukształtowaną w art. 125 § 1 O.p. możliwe jest doręczenie pisma w tym miejscu. Brak jest natomiast podstaw normatywnych ku temu, aby organ podatkowy wzywał do swojej siedziby, w celu przekazania pisma, profesjonalnego pełnomocnika, który dokumentu tego nie odbiera w formie elektronicznej. Biorąc pod uwagę przedstawione okoliczności, Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się w działaniu DIAS (zaakceptowanym przez Sąd I instancji) obrazy zasady zaufania (art. 121 § 1 O.p.), a także zasady prawdy obiektywnej (art. 122 O.p.) i rozwinięcia tego ustawowego pryncypium w postaci wymogu zebrania i rozpatrzenia przez organ podatkowy całego materiału dowodowego (art. 187 § 1 O.p.). Uzasadnienie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego spełnia zaś wszelkie wymogi wskazane w art. 141 § 4 P.p.s.a. Ponadto warto zwrócić uwagę na spostrzeżenie poczynione przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 29 marca 2017 r., sygn. akt I GSK 623/15, Lex nr 2316398. W uzasadnieniu tego prawomocnego orzeczenia wskazano, że prawidłowo sporządzone uzasadnienie wyroku nie wymaga szczegółowego odniesienia się przez sąd pierwszej instancji do wszystkich zarzutów skargi oraz podniesionej w niej argumentacji, a jedynie w zakresie niezbędnym do przeprowadzenia kontroli zaskarżonego aktu administracyjnego. W przedmiotowej sprawie cechy te ponad wszelką wątpliwość spełnia zaś uzasadnienie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną jako niemającą usprawiedliwionych podstaw. Normatywną podstawą tego rozstrzygnięcia był art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 1634). Adam Nita Marek Olejnik Mariusz Golecki
Nie znalazłeś odpowiedzi?
Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.
Rozpocznij analizę