I FSK 1152/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w ŁodziŁódź2020-06-03
NSApodatkoweWysokawsa
VATsprzedaż nieruchomościinterpretacja podatkowadziałalność gospodarczamajątek prywatnyspadekpełnomocnictwoWSA

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił interpretację indywidualną Dyrektora KIS, uznając, że sprzedaż nieruchomości przez osobę fizyczną, która nabyła ją w drodze spadku i nie prowadzi działalności gospodarczej, nie podlega opodatkowaniu VAT, nawet jeśli udzieliła pełnomocnictwa kupującemu do przeprowadzenia działań uatrakcyjniających nieruchomość.

Stowarzyszenie "A" wniosło o interpretację indywidualną w sprawie opodatkowania VAT sprzedaży nieruchomości. Stowarzyszenie nabyło udziały w nieruchomości w drodze spadku i nie prowadzi działalności gospodarczej. Planowana sprzedaż miała nastąpić po uzyskaniu przez kupującego szeregu pozwoleń i decyzji na koszt kupującego, na podstawie pełnomocnictwa udzielonego przez sprzedającego. Dyrektor KIS uznał, że takie działania wskazują na prowadzenie działalności gospodarczej i sprzedaż podlega VAT. WSA w Łodzi uchylił interpretację, stwierdzając, że sprzedaż majątku prywatnego, nawet z udzieleniem pełnomocnictwa kupującemu do załatwienia formalności na jego koszt, nie stanowi działalności gospodarczej w rozumieniu ustawy o VAT.

Sprawa dotyczyła wniosku Stowarzyszenia "A" o wydanie indywidualnej interpretacji podatkowej w zakresie opodatkowania podatkiem od towarów i usług sprzedaży nieruchomości. Wnioskodawca nabył udziały w nieruchomości w drodze spadkobrania i nie prowadzi działalności gospodarczej. Planowana sprzedaż nieruchomości miała nastąpić na podstawie umowy zobowiązującej, zgodnie z którą kupujący na własny koszt i staraniem uzyska szereg dokumentów (decyzję o warunkach zabudowy, dostęp do mediów, pozwolenia na budowę itp.), a wnioskodawca udzielił mu do tego pełnomocnictwa. Wnioskodawca stał na stanowisku, że sprzedaż ta nie będzie podlegać opodatkowaniu VAT, gdyż nie wystąpi jako podatnik VAT, nie prowadząc działalności gospodarczej i nie angażując środków podobnych do wykorzystywanych przez profesjonalnych handlowców. Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej uznał jednak stanowisko wnioskodawcy za nieprawidłowe, twierdząc, że opisane działania, w tym udzielenie pełnomocnictwa kupującemu do załatwienia formalności, wskazują na profesjonalny obrót nieruchomościami i tym samym na prowadzenie działalności gospodarczej w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o VAT. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił zaskarżoną interpretację. Sąd uznał, że sprzedaż nieruchomości przez osobę fizyczną, która nabyła ją w drodze spadku i nie prowadzi działalności gospodarczej, stanowi rozporządzenie majątkiem prywatnym. Sąd podkreślił, że działania kupującego, nawet jeśli są ułatwiane przez sprzedającego poprzez udzielenie pełnomocnictwa, ale odbywają się na koszt kupującego i nie stanowią nakładów inwestycyjnych sprzedającego, nie przekształcają zwykłego zarządu majątkiem prywatnym w działalność gospodarczą. Sąd odwołał się do orzecznictwa TSUE i NSA, wskazując, że kluczowe jest angażowanie środków podobnych do wykorzystywanych przez profesjonalistów oraz aktywność wykraczająca poza zwykłe wykonywanie prawa własności. W tej konkretnej sprawie, nabycie spadkowe i brak własnych nakładów inwestycyjnych przez sprzedającego przemawiały za uznaniem transakcji za prywatną.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Nie, sprzedaż taka nie podlega opodatkowaniu VAT, ponieważ nie stanowi działalności gospodarczej w rozumieniu ustawy o VAT.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że sprzedaż nieruchomości przez osobę fizyczną, która nabyła ją w drodze spadku i nie prowadzi działalności gospodarczej, jest rozporządzeniem majątkiem prywatnym. Udzielenie pełnomocnictwa kupującemu do załatwienia formalności na jego koszt nie przekształca tej transakcji w działalność gospodarczą, gdyż nie wiąże się z angażowaniem przez sprzedającego środków podobnych do wykorzystywanych przez profesjonalistów ani z aktywnością wykraczającą poza zwykłe wykonywanie prawa własności.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (8)

Główne

u.p.t.u. art. 15 § ust. 1 i 2

Ustawa o podatku od towarów i usług

Definicja podatnika VAT i działalności gospodarczej. Kluczowe dla rozstrzygnięcia, czy sprzedaż nieruchomości przez osobę fizyczną stanowi działalność gospodarczą.

u.p.t.u. art. 5 § ust. 1 pkt 1

Ustawa o podatku od towarów i usług

Zakres opodatkowania VAT - odpłatna dostawa towarów.

u.p.t.u. art. 7 § ust. 1

Ustawa o podatku od towarów i usług

Definicja dostawy towarów.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 4a

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres kontroli sądów administracyjnych nad interpretacjami indywidualnymi.

p.p.s.a. art. 57a

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawy skargi na pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego.

p.p.s.a. art. 146 § § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Skutki uwzględnienia skargi na interpretację indywidualną.

p.p.s.a. art. 200

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Orzekanie o kosztach postępowania.

k.c.

Kodeks cywilny

Przepisy dotyczące pełnomocnictwa i umowy przedwstępnej.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Sprzedaż nieruchomości przez osobę fizyczną, która nabyła ją w drodze spadku i nie prowadzi działalności gospodarczej, nie stanowi działalności gospodarczej w rozumieniu ustawy o VAT. Udzielenie pełnomocnictwa kupującemu do przeprowadzenia działań uatrakcyjniających nieruchomość na koszt kupującego nie przekształca tej transakcji w działalność gospodarczą sprzedającego. Brak własnych nakładów inwestycyjnych sprzedającego oraz brak zamiaru ciągłego zarobkowania przemawiają za uznaniem transakcji za rozporządzenie majątkiem prywatnym.

Odrzucone argumenty

Działania sprzedającego, w tym udzielenie pełnomocnictwa kupującemu do załatwienia formalności, wskazują na profesjonalny obrót nieruchomościami i prowadzenie działalności gospodarczej w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o VAT. Uatrakcyjnienie nieruchomości przez kupującego na koszt kupującego, ale za zgodą sprzedającego, wpływa na wartość nieruchomości jako towaru i powinno być traktowane jako część działalności gospodarczej sprzedającego.

Godne uwagi sformułowania

czynności związane ze zwykłym wykonywaniem prawa własności nie mogą same z siebie być uznawane za prowadzenie działalności gospodarczej nie można przypisać stronie nabycia nieruchomości w celu dalszej zyski, co wskazywałoby na podejmowanie czynności w formie zorganizowanej Opisana aktywność strony, zdaniem Sądu, jest właściwa dla zakresu zwykłego zarządu majątkiem prywatnym, czynnością związaną ze zwykłym wykonywaniem prawa własności.

Skład orzekający

Cezary Koziński

przewodniczący

Bogusław Klimowicz

sędzia

Joanna Grzegorczyk-Drozda

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Uznanie, że sprzedaż nieruchomości przez osobę fizyczną, która nabyła ją w drodze spadku i nie prowadzi działalności gospodarczej, nie podlega opodatkowaniu VAT, nawet jeśli udzieliła pełnomocnictwa kupującemu do przeprowadzenia działań uatrakcyjniających nieruchomość na koszt kupującego."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy sytuacji, gdy sprzedający nie prowadzi działalności gospodarczej, nabył nieruchomość w drodze spadku, a wszelkie działania uatrakcyjniające nieruchomość są realizowane przez kupującego na jego koszt i staraniem.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy powszechnego zagadnienia opodatkowania VAT sprzedaży nieruchomości przez osoby fizyczne, a rozstrzygnięcie sądu jasno rozgranicza majątek prywatny od działalności gospodarczej, co jest kluczowe dla wielu podatników.

Sprzedajesz odziedziczoną działkę? Sprawdź, czy na pewno nie zapłacisz VAT!

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Łd 155/20 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2020-06-03
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2020-03-23
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Bogusław Klimowicz
Cezary Koziński /przewodniczący/
Joanna Grzegorczyk-Drozda /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
6560
Hasła tematyczne
Podatek od towarów i usług
Interpretacje podatkowe
Sygn. powiązane
I FSK 1152/20 - Wyrok NSA z 2025-11-19
Skarżony organ
Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną interpretację
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 2174
art. 15 ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług - tekst jedn.
Sentencja
Dnia 3 czerwca 2020 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Cezary Koziński Sędziowie: Sędzia NSA Bogusław Klimowicz Sędzia WSA Joanna Grzegorczyk-Drozda (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 3 czerwca 2020 r. sprawy ze skargi A na interpretację Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 16 stycznia 2020 r. nr 0113-KDIPT1-1.4012.699.2019.2.MH UNP: 880969 w przedmiocie podatku od towarów i usług 1. uchyla zaskarżoną interpretację indywidualną; 2. zasądza od Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej na rzecz strony skarżącej kwotę 697 (słownie: sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego
Uzasadnienie
W dniu [...] r. Stowarzyszenie "A" złożyło wniosek (uzupełniony pismem z dnia [...]) o wydanie interpretacji indywidualnej dotyczącej podatku od towarów i usług w zakresie opodatkowania podatkiem VAT sprzedaży nieruchomości.
We wniosku przedstawiono następujące zdarzenie przyszłe.
Wnioskodawca jest współwłaścicielem nieruchomości, położonej w Ł. przy ul. L., składającej się z działek nr [...] i [...]; udziały w prawie własności wskazanej nieruchomości Wnioskodawca nabył w drodze spadkobrania po p. J. K.
Na nieruchomości, stanowiącej powołane wyżej działki gruntu o numerach [...] i [...], usytuowana jest stacja transformatorowa.
Planowane jest zniesienie współwłasności nieruchomości, stanowiącej działki gruntu o numerach [...] i [...] - poprzez podział fizyczny. W wyniku podziału Wnioskodawca nabędzie udziały w niezabudowanych działkach gruntu.
Na podstawie umowy zobowiązującej, zawartej przez Wnioskodawcę w dniu [...] r., Wnioskodawczyni jest zobowiązana do sprzedaży Nieruchomości.
Na mocy Umowy, przed sprzedażą Nieruchomości, zostaną dokonane w szczególności następujące działania: Kupujący - na swój koszt i za swym staraniem - uzyska:
1) ostateczną i prawomocną decyzję o warunkach zabudowy w odniesieniu do Nieruchomości;
2) dwa zjazdy z drogi publicznej, umożliwiające realizację inwestycji na Nieruchomości;
3) dostęp do mediów;
4) badania stanu prawnego, badania geodezyjne oraz geotechniczne - dotyczące Nieruchomości;
5) pozwolenia na wycinkę drzew i krzewów rosnących na Nieruchomości;
6) ostateczną i prawomocną decyzję o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu pozwolenia na budowę dla Nieruchomości.
Wnioskodawca umocował osoby wskazane przez kupującego do wykonania ww. czynności.
W dniu sprzedaży Nieruchomość będzie niezabudowanym terenem budowlanym w rozumieniu art. 2 pkt 33 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. z 2018 r., poz. 2174 ze zm., dalej: u.p.t.u.).
Wnioskodawca oświadczył, że:
- nieruchomość nie była i nie będzie przedmiotem najmu lub dzierżawy ani nie była i nie będzie w inny sposób wykorzystywana w sposób ciągły do celów zarobkowych;
- nie podejmował działań, mających na celu uatrakcyjnienie Nieruchomości.
W uzupełnieniu wniosku Wnioskodawca wskazał, że nie jest czynnym zarejestrowanym podatnikiem podatku od towarów i usług. Wnioskodawca nie prowadzi działalności gospodarczej. Działki ani udział w działkach nie były i nie będą więc wykorzystywane do dnia sprzedaży w działalności gospodarczej. Nabywca nie jest osobą fizyczną, więc Wnioskodawca udzielił pełnomocnictwa osobom fizycznym wskazanym przez nabywcę. Pełnomocnictwa obejmują w szczególności działania określone w pkt. 1-6 wskazanych w opisie sprawy.
W związku z powyższym opisem zadano następujące pytanie.
Czy sprzedaż Nieruchomości będzie opodatkowana podatkiem od towarów i usług?
Zdaniem wnioskodawcy, z uwagi na okoliczność, że nie zostały podjęte i nie zostaną podjęte aktywne działania w zakresie obrotu nieruchomościami; nie zostały także zaangażowane środki podobne do wykorzystywanych przez producentów, handlowców lub usługodawców. Co więcej, Nieruchomość nie była i nie będzie wykorzystywana w sposób ciągły dla celów zarobkowych (np. do celów najmu czy dzierżawy).
W szczególności nie można uznać, że samo zniesienie współwłasności jest działaniem typowym dla handlowca, podobnie jak udzielenie kupującemu pełnomocnictwa do podjęcia określonych działań, o ile kupujący wykonuje je na własny koszt i za własnym staraniem (jak w niniejszej sprawie).
W świetle powyższego Wnioskodawca uznał, że planowana transakcja sprzedaży Nieruchomości nie będzie podlegać opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, gdyż Wnioskodawca nie wystąpi jako podatnik VAT przy dokonywaniu tej transakcji.
Interpretacją z dnia [...] r. Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej uznał, że stanowisko podatnika jest nieprawidłowe.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia stwierdził, że nie jest podatnikiem podatku od towarów i usług ten, kto jako osoba prawna dokonuje jednorazowych lub okazjonalnych transakcji, za które nie jest przewidziana ściśle regularna zapłata oraz nie prowadzi zorganizowanej czy zarejestrowanej działalności gospodarczej. Dokonywanie określonych czynności incydentalnie, poza sferą prowadzonej działalności gospodarczej, nie pozwala na uznanie danego podmiotu za podatnika w zakresie tych czynności.
Działalność gospodarcza powinna cechować się stałością, powtarzalnością i niezależnością jej wykonywania, bowiem związana jest z profesjonalnym obrotem gospodarczym.
W kwestii opodatkowania dostawy gruntów istotne znaczenie ma to, czy w świetle zaprezentowanego we wniosku stanu sprawy podmiot w celu dokonania sprzedaży działki, podjął aktywne działania w zakresie obrotu nieruchomościami, angażując środki podobne do wykorzystywanych przez producentów, handlowców i usługodawców w rozumieniu art. 15 ust. 2 u.p.t.u., co skutkuje koniecznością uznania go za podmiot prowadzący działalność gospodarczą w rozumieniu tego przepisu, a więc za podatnika podatku od towarów i usług, czy też sprzedaż nastąpiła w ramach zarządu majątkiem własnym poza działalnością gospodarczą. Zwykłe nabycie lub sprzedaż rzeczy nie stanowi wykorzystywania w sposób ciągły majątku rzeczowego w celu uzyskania z tego tytułu dochodu, jako że jedynym przychodem z takich transakcji może być ewentualny zysk ze sprzedaży tej rzeczy. Natomiast, okoliczność podjęcia m.in. takich czynności jak uzbrojenie terenu, wydzielenie dróg wewnętrznych, uzyskanie przed sprzedażą decyzji o warunkach zagospodarowania terenu (zabudowy), wystąpienie o opracowanie planu zagospodarowania przestrzennego dla sprzedawanego obszaru oraz działania marketingowe podjęte w celu sprzedaży działki, wykraczające poza zwykłe formy ogłoszenia, stanowią o takiej aktywności w zakresie obrotu nieruchomościami, które mogą wskazywać, że czynności sprzedającego przybierają formę zawodową (profesjonalną), a w konsekwencji zorganizowaną.
Organ dokonał analizy uregulowań dotyczących umowy przedwstępnej i wskazał, że jest ona jedynie zobowiązaniem do przeniesienia własności, lecz własności nie przenosi. Kupujący nie otrzymuje na mocy tej umowy żadnych uprawnień właścicielskich. Właścicielem zostaje dopiero dzięki zawarciu umowy przyrzeczonej.
Tym samym zgodnie z przytoczonymi w interpretacji normami prawa cywilnego - umowa przedwstępna, będąca przyrzeczeniem zawarcia właściwej umowy sprzedaży, nawet jeśli sporządzona została w formie aktu notarialnego, nie powoduje przeniesienia prawa własności nieruchomości.
Organ wydający interpretację zwrócił też uwagę na kwestię udzielania pełnomocnictw, która to została uregulowana w Tytule IV Działu VI Przedstawicielstwo, Rozdział I Przepisy ogólne. Rozdział II Pełnomocnictwo, ustawy Kodeks cywilny, po czym stwierdził, że nabywca działki będzie dokonywał szeregu określonych czynności w związku ze sprzedażą przez Wnioskodawcę działki. Pomimo, że ww. czynności dokonywane będą przez przyszłego właściciela, to aby takie czynności mogły być poczynione, to faktyczny właściciel nieruchomości musi wystąpić z wnioskiem lub udzielić stosownych pełnomocnictw potencjalnemu przyszłemu właścicielowi, tak aby mógł on działać w jego imieniu. Jak wskazano wyżej, Wnioskodawca udzielił Kupującemu stosownego pełnomocnictwa.
Zatem fakt, że opisane wyżej działania, nie będą podejmowane bezpośrednio przez Wnioskodawcę, ale przez kupującego, nie oznacza, że te działania pozostają bez wpływu na sytuację prawną Zbywcy. Po udzieleniu pełnomocnictwa czynności wykonane przez pełnomocnika wywołają skutki bezpośrednio w sferze prawnej Sprzedającego (mocodawcy). Z kolei pełnomocnik, dokonując ww. działań uatrakcyjni działkę będącą nadal własnością Zbywcy. Działania te dokonywane za pełną zgodą Sprzedającego wpłyną generalnie na podniesienie atrakcyjności nieruchomości jako towaru i wzrost jej wartości.
W przedmiotowej sprawie w świetle całokształtu okoliczności w sprawie nie można więc stwierdzić, że dokonując sprzedaży Nieruchomości Zbywca korzysta wyłącznie z przysługującego mu prawa do rozporządzania własnym majątkiem poza działalnością gospodarczą, nie jest to bowiem typowe (zwykłe) rozporządzanie prawem własności. Zbywca w taki sposób zorganizował sprzedaż Nieruchomości, że niejako jego działania łącznie z działaniami przyszłego Nabywcy stanowią pewnego rodzaju wspólne przedsięwzięcie.
Do czasu zawarcia umowy przyrzeczonej grunt będący własnością Sprzedającego będzie podlegał wielu czynnościom. Wszystkie te czynności z punktu widzenia podatku VAT są "wykonane" w sferze prawnopodatkowej Wnioskodawcy. W tym kontekście bez znaczenia pozostaje okoliczność ponoszenia ww. kosztów przez Nabywcę. W efekcie poczynionych działań dostawie podlega grunt o zupełnie innym charakterze jak w chwili zawarcia umowy przedwstępnej.
Zatem, w przedmiotowej sprawie, Wnioskodawca podejmując ww. czynności, zaangażował środki podobne do tych jakie wykorzystują podmioty zajmujące się profesjonalnie obrotem nieruchomościami, o których mowa we wskazanych orzeczeniach w sprawach C-180/10 i C-181/10, tj. wykazał aktywność w przedmiocie zbycia nieruchomości porównywalną do działań podmiotów zajmujących się profesjonalnie tego rodzaju obrotem.
W ocenie organu, sprzedaż przez Wnioskodawcę nieruchomości gruntowej będzie dostawą dokonaną w ramach prowadzenia działalności gospodarczej w myśl art. 15 ust. 2 u.p.t.u., a Wnioskodawca będzie działał jako podatnik VAT, o którym mowa w art. 15 ust. 1 ww. ustawy.
Reasumując, skoro w przedmiotowej sprawie wystąpią przesłanki stanowiące podstawę uznania Sprzedającego za podatnika w rozumieniu art. 15 ust. 1 ustawy, prowadzącego działalność gospodarczą, w myśl art. 15 ust. 2 ustawy, to czynność sprzedaży Nieruchomości, będzie podlegała opodatkowaniu podatkiem VAT, jako odpłatna dostawa towarów na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 7 ust. 1 ustawy.
Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, A złożyło skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł., domagając się uchylenia zaskarżonej interpretacji oraz zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych.
Kwestionowanemu rozstrzygnięcie zarzuciło naruszenie:
a) art. 15 ust. 2 u.p.t.u. w zw. z art. 9 ust. 1 Dyrektywy 2006/112/WE Rady z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. Urz. UE L z 2006 r. nr 347/1) poprzez dopuszczenie się błędu wykładni, polegającego na uznaniu, że wykonanie ulepszenia nieruchomości przez przedstawiciela kupującego (na koszt kupującego) na podstawie pełnomocnictwa udzielonego przez sprzedającego powoduje, że sprzedający występuje przy sprzedaży nieruchomości jako podmiot prowadzący działalność gospodarczą, podczas gdy działania wykonywane przez kupującego (na jego koszt) na podstawie udzielonego pełnomocnictwa przez sprzedającego nie wpływają na ekonomiczną kwalifikację transakcji po stronie sprzedającego.
b) art. 15 ust. 1 u.p.t.u. poprzez dopuszczenie się niewłaściwej oceny co do zastosowania tego przepisu, co polegało na uznaniu, że przy sprzedaży udziału w prawie własności nieruchomości Skarżący wystąpi w roli podatnika VAT, podczas gdy Skarżący nie wystąpi w tym charakterze z uwagi na fakt, że w świetle art. 15 ust. 2 u.p.t.u. działania przezeń podejmowane nie będą stanowić działalności gospodarczej - co jest konsekwencją naruszenia art. 15 ust. 2 u.p.t.u., opisanego w lit. a;
c) art. 5 ust. 1 pkt 1 oraz art. 7 ust. 1 u.p.t.u. poprzez dopuszczenie się niewłaściwej oceny co do zastosowania tych przepisów, co polegało na uznaniu, że sprzedaż udziału w prawie własności nieruchomości przez Skarżącego będzie podlegała opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, podczas gdy transakcja nie będzie objęta zakresem opodatkowania tym podatkiem, gdyż Skarżący nie wystąpi w charakterze podatnika VAT - co jest konsekwencją naruszenia art. 15 ust. 1 i 2 u.p.t.u., opisanego w lit. a i b.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Ł. zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna.
W myśl art. 3 § 2 pkt 4a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 – zwanej dalej: p.p.s.a.), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na pisemne interpretacje przepisów prawa wydawane w indywidualnych sprawach. Przy czym, zgodnie z art. 57a p.p.s.a. skarga na pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie może być oparta wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd administracyjny jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Sąd rozpoznający sprawę nie może zmienić zaskarżonej interpretacji, a jedynie uwzględniając skargę może ją uchylić (art. 146 § 1 p.p.s.a.). W przypadku zaś, gdy nie stwierdzi naruszenia prawa, skarga zgodnie z art. 151 p.p.s.a. podlega oddaleniu.
W wyniku przeprowadzenia kontroli zaskarżonej interpretacji indywidualnej - w zakresie i według kryteriów określonych powołanymi wyżej przepisami - Sąd stwierdza, że skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem udzielona interpretacja narusza prawo w sposób uzasadniający wyeliminowanie jej z obrotu prawnego.
Zasadniczy spór w sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy sprzedaż przez stronę skarżącą – nieprowadzącą działalności gospodarczej – nieruchomości będącej niezabudowanym terenem budowlanym, zrodzi obowiązek naliczenia i zapłaty podatku VAT od wartości dokonanej transakcji?
W ocenie Sądu analizując argumenty stron postępowania, w świetle obwiązujących przepisów prawa i wypracowanego stanowiska judykatury, należy przyznać rację skarżącej, iż tego rodzaju rozporządzenie – w okolicznościach faktyczno-prawnych tej konkretnej sprawy – jest rozporządzeniem majątkiem prywatnym.
Przypomnieć trzeba, że jak wynika z art. 15 ust. 1 u.p.t.u., podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności. Z kolei działalnością gospodarczą w rozumieniu tejże ustawy, stosownie do dyspozycji art. 15 ust. 2, jest wszelka działalność producentów, handlowców lub innych usługodawców, w tym również podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, jak również działalność osób wykonujących wolne zawody, także wówczas, gdy czynność została wykonana jednorazowo, w okolicznościach wskazujących na zamiar wykonywania czynności w sposób częstotliwy.
Na tle podobnych stanów faktycznych i prawnych wypracowane zostało stanowisko TSUE, do którego należy się odwołać przywołując chociażby orzeczenie z dnia 15 września 2011 r. w sprawach połączonych C-180/10 i C-181/10 Jarosław Słaby przeciwko Ministrowi Finansów (C-180/10), oraz Emilian Kuć i Halina Jeziorska-Kuć przeciwko Dyrektorowi Izby Skarbowej w Warszawie (C-181/10), w którym wskazano m.in. kryteria, jakimi należy kierować się dla uznania danej transakcji dostawy (sprzedaży) gruntów za czynności podlegające opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. TSUE stwierdził m.in., iż czynności związane ze zwykłym wykonywaniem prawa własności nie mogą same z siebie być uznawane za prowadzenie działalności gospodarczej. Nadto sama liczba i zakres transakcji sprzedaży dokonanych nie ma charakteru decydującego, gdyż zakres transakcji sprzedaży nie może stanowić kryterium rozróżnienia między czynnościami dokonywanymi prywatnie, które znajdują się poza zakresem zastosowania dyrektywy, a czynnościami stanowiącymi działalność gospodarczą. Trybunał stwierdził, że dużych transakcji sprzedaży można dokonywać również jako czynności osobistych. Także okoliczność, iż przed sprzedażą zainteresowany dokonał podziału gruntu na działki w celu osiągnięcia wyższej ceny łącznej sama z siebie nie jest decydująca. Nie ma takiego charakteru również długość okresu, w jakim te transakcje następowały, ani wysokość osiągniętych z nich przychodów. Całość powyższych elementów może bowiem odnosić się do zarządzania majątkiem prywatnym zainteresowanego. Inaczej jest natomiast w wypadku, gdy zainteresowany podejmuje aktywne działania w zakresie obrotu nieruchomościami, angażując środki podobne do wykorzystywanych przez producentów, handlowców i usługodawców w rozumieniu art. 9 ust. 1 akapit drugi dyrektywy VAT. Takie aktywne działania mogą polegać na przykład na uzbrojeniu terenu albo na działaniach marketingowych. Działania takie nie należą do zakresu zwykłego zarządu majątkiem prywatnym, w związku z czym w takiej sytuacji dostawy terenu budowlanego nie można uznać za czynność związaną ze zwykłym wykonywaniem prawa własności.
Odwołać należy się również do orzecznictwa krajowego, które wypracowało jednolity pogląd (por. wyroki NSA: z dnia 27 października 2009 r., sygn. akt I FSK 1043/08, z dnia 7 października 2011 r., sygn. akt I FSK 1289/10, z dnia 16 listopada 2011r., sygn. akt I FSK 1654/11 – dostępne, podobnie jak pozostałe przywołane w uzasadnieniu w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem http://cbosa.nsa.gov.pl), że do uznania, iż dany podmiot działa w charakterze podatnika podatku od towarów i usług, konieczne jest ustalenie, że prowadzi on zawodowo, w sposób profesjonalny działalność gospodarczą w danym zakresie. Wymaga to każdorazowo zbadania, czy dana dostawa towarów (usług), została wykonana w związku z prowadzeniem działalności gospodarczej w tym konkretnym zakresie, gdyż podatnika definiuje się w związku z pojęciem działalności gospodarczej. Nie wystarczy zatem stwierdzenie, iż w ogóle dany podmiot prowadzi działalność gospodarczą, ale musi to być działalność o określonym profilu, bowiem wykonanie danej czynności nawet wielokrotnie nie przesądza o jej opodatkowaniu.
Przyjęcie więc, iż dana osoba nieprowadząca działalności gospodarczej sprzedając grunty działa w charakterze podatnika prowadzącego handlową działalność gospodarczą (jako handlowiec) wymaga ustalenia, że jej działalność w tym zakresie przybiera formę zawodową (profesjonalną), czego przejawem jest taka aktywność tej osoby w zakresie obrotu nieruchomościami, która może wskazywać, że jej czynności przybierają formę zorganizowaną (np. nabycie terenu przeznaczonego pod zabudowę, jego uzbrojenie, wydzielenie dróg wewnętrznych, działania marketingowe podjęte w celu sprzedaży działek, wykraczające poza zwykłe formy ogłoszenia, uzyskanie decyzji o warunkach zagospodarowania terenu (zabudowy), czy wystąpienie o opracowanie planu zagospodarowania przestrzennego dla sprzedawanego obszaru, prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie usług developerskich lub innych tego rodzaju usług o zbliżonym charakterze). Przy czym na tego rodzaju aktywność "handlową" wskazywać musi ciąg powyżej przykładowo przytoczonych okoliczności, a nie stwierdzenie jedynie pojedynczych z tych okoliczności.
I co istotne, stwierdzenie, czy dany podmiot w odniesieniu do konkretnej czynności działa jako podatnik podatku od towarów i usług wymaga oceny każdorazowo odnoszącej się do okoliczności faktycznych danej sprawy. Ponadto, przy ocenie działalności osoby sprzedającej nieruchomości należy uwzględniać działania na poszczególnych etapach aktywności sprzedającego w ich całokształcie, a nie wyłącznie osobno. Należy przede wszystkim mieć na uwadze te elementy, które łączą się z nakładami inwestycyjnymi wykraczającymi poza standardowe działania zarządu majątkiem prywatnym (por. wyroki NSA: składu 7 sędziów NSA z dnia 29 października 2007 r., sygn. akt I FPS 3/07, z dnia 12 kwietnia 2018 r., sygn. akt I FSK 45/18, z dnia 27 października 2009 r., sygn. akt I FSK 1043/08).
W świetle powyższych uwag, zdaniem Sądu w analizowanym zdarzeniu przyszłym nie sposób pominąć już chociażby okoliczności w jakich strona skarżąca stała się właścicielką nieruchomości - udziały w prawie własności wskazanej nieruchomości skarżąca nabyła w drodze spadkobrania.
Należy zatem podkreślić, że skarżąca stała się właścicielem przedmiotowego gruntu na skutek zdarzenia losowego. Niewątpliwie nie można przypisać stronie nabycia nieruchomości w celu dalszego zbycia, co wskazywałoby na podejmowanie czynności w formie zorganizowanej. Skarżąca na skutek nieplanowanego zdarzenia losowego stała się właścicielem nieruchomości, która nie była w żaden sposób wykorzystywana do czynności opodatkowanych, bądź zwolnionych z podatku VAT.
Przechodząc dalej, okolicznością niekwestionowaną jest, iż strona skarżąca zawarła umowę, na skutek której przyszły nabywca nieruchomości na swój koszt i za swym staraniem poczyni starania w celu przeprowadzenia na przedmiotowej nieruchomości inwestycji, a w szczególności uzyska:
1) ostateczną i prawomocną decyzję o warunkach zabudowy w odniesieniu do nieruchomości;
2) dwa zjazdy z drogi publicznej, umożliwiające realizację inwestycji na nieruchomości;
3) dostęp do mediów;
4) badania stanu prawnego, badania geodezyjne oraz geotechniczne - dotyczące Nieruchomości;
5) pozwolenia na wycinkę drzew i krzewów rosnących na Nieruchomości;
6) ostateczną i prawomocną decyzję o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu pozwolenia na budowę dla Nieruchomości.
Oczywistym jest, iż skarżącej, racjonalnie gospodarującej swoim mieniem, zależy na zbyciu niewykorzystywanej nieruchomości, co oznacza, iż ze swej strony musi podejmować pewne działania, jak chociażby udzielenie pełnomocnictw celem uzyskania określonych rozstrzygnięć administracyjnych. Nie czyni jedocześnie żadnych nakładów, wszelkie wydatki związane ze ziszczeniem się warunków umowy ponosi kupujący, co więcej, z opisu zdarzenia przyszłego, który jest wiążący dla organu i sądu w niniejszej sprawie wynika, że kwota sprzedaży została już ustalona i uzyskanie określonych pozytywnych dla kupującego decyzji nie spowoduje jej wzrostu, co byłoby wymierną korzyścią. Zatem ziszczenie się warunków umowy uatrakcyjnia nieruchomość, ale wyłącznie dla kupującego. W ocenie Sądu powyższe nie może umykać uwadze organu. Rezygnacja strony z umocowania kupującego do określonych działań, uzyskania decyzji administracyjnych, pozwoleń, stanowiłaby bezsprzecznie nieracjonalny sposób rozporządzania własnym mieniem. Nie ma podstaw, aby takie umocowanie skarżącej kwalifikować na równi z angażowaniem środków podobnych do wykorzystywanych przez producentów, handlowców i usługodawców. Opisana aktywność strony, zdaniem Sądu, jest właściwa dla zakresu zwykłego zarządu majątkiem prywatnym, czynnością związaną ze zwykłym wykonywaniem prawa własności.
Brak jest podstaw do kwalifikowania jako działalność gospodarczą w rozumieniu art. 15 ust. 2 u.p.t.u., podejmowanych przez podatnika czynności mieszczących się w zwykłym zarządzie własnym majątkiem, tzn. mających na celu prawidłowe gospodarowanie tym majątkiem oraz zaspokajanie swoich potrzeb. Działań z zachowaniem - normalnych w takich przypadkach - reguł gospodarności nie należy z gruntu utożsamiać z działalnością gospodarczą. W efekcie działania podatnika, w stosunku do stanowiących jego własność składników majątkowych (w tym mienia nieruchomego), wykazują cechy zorganizowania i ciągłości charakteryzujące działalność gospodarczą, gdy podejmowane przez niego czynności, związane z zagospodarowaniem tego mienia i jego rozporządzaniem, będą istotnie odbiegały od normalnego wykonywania prawa własności, a nadto podatnik z operacji tych uczyni sobie lub ma zamiar uczynienia stałego (a nie okazjonalnego) źródła zarobkowania (wyrok WSA w Warszawie z dnia 10 stycznia 2018 r., sygn. akt III SA/Wa 421/17).
Z tych wszystkich względów, nie można zaaprobować stanowiska organu, że planowana przez skarżącą transakcja sprzedaży nieruchomości będzie podejmowana w ramach działalności gospodarczej. Co za tym, trafne okazały się zarzuty błędnej wykładni art. 15 ust. 1 i 2 u.p.t.u. Planowane przez skarżącą działania nie noszą znamion działalności gospodarczej w rozumieniu przepisów ustawy o VAT, co wyklucza zastosowanie względem nich art. 5 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy.
Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 146 § 1 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono stosownie do art. 200 p.p.s.a.
md.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI