I FSK 1133/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła podatku od towarów i usług za maj 2016 r., gdzie organy podatkowe odmówiły spółce prawa do odliczenia podatku naliczonego z faktur VAT, uznając, że zakwestionowany obrót olejem rzepakowym nosił znamiona oszustwa karuzelowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (WSA) dwukrotnie uchylał decyzje organów, ostatnio wyrokiem z dnia 30 stycznia 2023 r. (sygn. akt III SA/Wa 1328/22). WSA uznał, że materiał dowodowy nie był wystarczający do podważenia dobrej wiary spółki w transakcjach z jednym z dostawców (I. sp. z o.o.), a także zakwestionował odmowę przeprowadzenia niektórych dowodów. Naczelny Sąd Administracyjny (NSA), rozpoznając skargę kasacyjną, uchylił wyrok WSA. NSA stwierdził, że WSA błędnie zinterpretował art. 153 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uznając, że wcześniejsze orzeczenie WSA (sygn. akt III SA/Wa 902/19) zawierało wiążącą ocenę prawną dotyczącą transakcji z drugim dostawcą (T. sp. z o.o.). Sąd kasacyjny podkreślił, że ocena prawna musi być wyrażona w sposób jasny i jednoznaczny, a nie domniemana na zasadzie 'argumentum a silentio'. NSA wskazał, że WSA powinien dokonać oceny stanowiska organu w zakresie transakcji z T. sp. z o.o., uwzględniając wcześniejsze wytyczne sądu dotyczące konieczności wykazania przez organ, jakich aktów staranności zaniechał podatnik, aby stwierdzić jego wiedzę o oszukańczym charakterze transakcji.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja art. 153 PPSA i zasady związania oceną prawną sądu w postępowaniu sądowoadministracyjnym, zwłaszcza w kontekście unikania 'argumentum a silentio'.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji procesowej i interpretacji przepisów PPSA, a jego zastosowanie wymaga analizy konkretnych okoliczności faktycznych poprzednich orzeczeń.
Zagadnienia prawne (2)
Czy sąd administracyjny niższej instancji, stosując art. 153 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, może uznać za wiążącą ocenę prawną zawartą w poprzednim orzeczeniu, jeśli została ona wyrażona w sposób niejednoznaczny lub poprzez 'argumentum a silentio'?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, ocena prawna wiążąca na podstawie art. 153 PPSA musi być wyrażona w sposób jasny i jednoznaczny, a nie domniemana z milczenia sądu.
Uzasadnienie
NSA podkreślił, że związanie sądu oceną prawną z poprzedniego orzeczenia stanowi ingerencję w zasadę niezawisłości sędziowskiej i musi być interpretowane restrykcyjnie. Ocena prawna musi być zamieszczona w orzeczeniu w sposób jasny, umożliwiający ustalenie jej treści bez skomplikowanych zabiegów interpretacyjnych. Pominięcie przez sąd pewnych kwestii w uzasadnieniu nie może być uzupełniane argumentem a silentio.
Czy sąd administracyjny pierwszej instancji prawidłowo zinterpretował wcześniejsze orzeczenie WSA (sygn. akt III SA/Wa 902/19) jako zawierające wiążącą ocenę prawną dotyczącą transakcji z T. sp. z o.o. na podstawie art. 153 PPSA?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, WSA błędnie uznał się za związany rzekomo milczącą oceną prawną dotyczącą transakcji z T. sp. z o.o.
Uzasadnienie
NSA stwierdził, że z całokształtu rozważań w wyroku z 19 grudnia 2019 r. wynikało, iż sąd nakazał badać dobrą wiarę spółki w odniesieniu do obydwu kontrahentów. Fakt, że transakcje z I. sp. z o.o. potraktowano bardziej szczegółowo, nie oznaczał, że oceny nie objęto drugiego dostawcy. Jednakże, sąd pierwszej instancji niezasadnie przyjął, że pominięcie w rozważaniach pewnych kwestii oznacza milczącą ocenę prawną.
Przepisy (17)
Główne
PPSA art. 153
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Wiążąca ocena prawna musi być wyrażona jasno i jednoznacznie.
Pomocnicze
PPSA art. 134 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
PPSA art. 182 § 2 i 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
PPSA art. 183 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
PPSA art. 141 § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
PPSA art. 185 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.p.t.u. art. 88 § 3a pkt 4 lit. a
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
o.p. art. 121 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
o.p. art. 122
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
o.p. art. 123 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
o.p. art. 124
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
o.p. art. 180 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
o.p. art. 187 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
o.p. art. 188
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
o.p. art. 191
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
o.p. art. 210 § 1 pkt 6
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
P.przed. art. 10 § 1 i 2
Ustawa z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców
Argumenty
Skuteczne argumenty
Błędna interpretacja przez WSA art. 153 PPSA poprzez przyjęcie wiążącej oceny prawnej na zasadzie 'argumentum a silentio' w odniesieniu do transakcji z T. sp. z o.o. • Naruszenie przez WSA art. 141 § 4 PPSA poprzez brak odniesienia się do wszystkich istotnych kwestii w uzasadnieniu wyroku.
Godne uwagi sformułowania
ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy • za przedmiot związania można uznać jedynie te elementy oceny odnoszącej się do przepisów prawa, które zostały zamieszczone przez sąd w wydanym przez niego orzeczeniu • związanie sądu oceną prawną zawartą w innym orzeczeniu stanowi ingerencję w konstytucyjną zasadę niezawisłości sędziowskiej • nie można przyjmować, jak uczynił to Sąd I instancji, że w sytuacji pominięcia w rozważaniach zawartych w uzasadnieniu wyroku pewnych istotnych dla rozstrzygnięcia kwestii, trzeba uzupełnić powyższą lukę argumentem a silentio.
Skład orzekający
Agnieszka Jakimowicz
sprawozdawca
Hieronim Sęk
przewodniczący
Marek Olejnik
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 153 PPSA i zasady związania oceną prawną sądu w postępowaniu sądowoadministracyjnym, zwłaszcza w kontekście unikania 'argumentum a silentio'."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji procesowej i interpretacji przepisów PPSA, a jego zastosowanie wymaga analizy konkretnych okoliczności faktycznych poprzednich orzeczeń.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii proceduralnej w postępowaniu sądowoadministracyjnym – jak interpretować i stosować zasadę związania oceną prawną sądu. Jest to istotne dla praktyków prawa administracyjnego.
“Sąd nie może domniemywać wiążącej oceny prawnej – NSA wyjaśnia granice art. 153 PPSA.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.