I FSK 1099/16

Naczelny Sąd Administracyjny2016-11-30
NSApodatkoweWysokansa
VATleasingodliczenie podatkuprzepisy przejściowenowelizacja ustawysamochód firmowyNSA

NSA oddalił skargę kasacyjną podatnika w sprawie prawa do pełnego odliczenia VAT od leasingu samochodu, uznając, że nie spełnił on warunków przejściowych nowelizacji ustawy.

Podatnik K.P. odwoływał się od decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w sprawie podatku VAT za październik 2014 r., kwestionując odmowę pełnego odliczenia VAT od rat leasingowych za samochód Ford Ranger. Zarówno organ podatkowy, jak i WSA w Gliwicach uznali, że podatnik nie spełnił warunków przejściowych wynikających z nowelizacji ustawy o VAT z 2014 r., które pozwalały na pełne odliczenie VAT od umów leasingowych zawartych przed 1 kwietnia 2014 r. NSA podzielił to stanowisko, oddalając skargę kasacyjną.

Sprawa dotyczyła prawa podatnika K.P. do pełnego odliczenia podatku VAT od rat leasingowych za samochód Ford Ranger, w kontekście nowelizacji ustawy o VAT z 2014 r. Podatnik złożył zamówienie na samochód w styczniu 2014 r., a umowę leasingową zawarł we wrześniu 2014 r. Faktura za pierwszą ratę leasingową z października 2014 r. została ujęta w deklaracji VAT. Organy podatkowe odmówiły pełnego odliczenia, wskazując, że podatnik nie spełnił warunków przejściowych określonych w art. 13 ustawy nowelizującej, które wymagały zawarcia umowy leasingu przed 1 kwietnia 2014 r., wydania pojazdu przed tą datą oraz rejestracji umowy w urzędzie skarbowym do 2 maja 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę podatnika, podzielając argumentację organów. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 30 listopada 2016 r. również oddalił skargę kasacyjną, podkreślając, że podatnik nie spełnił żadnego z kryteriów przejściowych, a samo złożenie zamówienia nie wywołuje skutków w zakresie prawa do odliczenia VAT. NSA odrzucił również zarzuty naruszenia Konstytucji RP, uznając, że ustawodawca zapewnił vacatio legis i przepisy przejściowe, a podatnik sam nie podjął działań umożliwiających skorzystanie z tych przepisów.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, podatnikowi nie przysługuje pełne prawo do odliczenia podatku VAT, jeśli nie spełnił warunków przejściowych określonych w art. 13 ustawy nowelizującej, które wymagały zawarcia umowy leasingu przed 1 kwietnia 2014 r., wydania pojazdu przed tą datą oraz rejestracji umowy w urzędzie skarbowym do 2 maja 2014 r.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że samo złożenie zamówienia na samochód nie jest równoznaczne z zawarciem umowy leasingu ani nabyciem prawa do odliczenia VAT. Podatnik nie spełnił kluczowych warunków przejściowych, takich jak zawarcie umowy leasingu przed datą wejścia w życie przepisów, wydanie pojazdu przed tą datą i rejestracja umowy w ustawowym terminie.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (19)

Główne

ustawa nowelizująca art. 13 § ust. 1 i 2

Ustawa o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz niektórych innych ustaw

Przepisy przejściowe dotyczące prawa do pełnego odliczenia VAT od umów leasingowych zawartych przed 1 kwietnia 2014 r., pod warunkiem spełnienia określonych wymogów.

Pomocnicze

u.p.t.u. art. 86 § ust. 2 pkt 6 lit. c

Ustawa o podatku od towarów i usług

Przepis określający warunki pełnego odliczenia VAT dla niektórych pojazdów samochodowych obowiązujący do 31 marca 2014 r.

u.p.t.u. art. 86a § ust. 3

Ustawa o podatku od towarów i usług

Przepis wprowadzony od 1 kwietnia 2014 r. ograniczający odliczenie VAT dla samochodów osobowych, z pewnymi wyjątkami.

u.p.t.u. art. 29a § ust. 13

Ustawa o podatku od towarów i usług

Przepis dotyczący momentu rozliczenia faktury korygującej.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 174 § pkt 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § § 1 i § 2

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 184

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 204 § pkt 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 209

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

o.p. art. 120

Ordynacja podatkowa

o.p. art. 121 § § 1

Ordynacja podatkowa

o.p. art. 122

Ordynacja podatkowa

o.p. art. 187

Ordynacja podatkowa

o.p. art. 188

Ordynacja podatkowa

o.p. art. 191

Ordynacja podatkowa

Konstytucja RP art. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 8 § ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 193

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Argumenty

Skuteczne argumenty

Podatnik nie spełnił warunków przejściowych nowelizacji ustawy o VAT z 2014 r. (zawarcie umowy leasingu przed 1.04.2014, wydanie pojazdu przed 1.04.2014, rejestracja umowy do 2.05.2014). Złożenie zamówienia na samochód nie jest równoznaczne z zawarciem umowy leasingu ani nabyciem prawa do odliczenia VAT. Przepisy przejściowe nie naruszają zasad konstytucyjnych, a podatnik sam nie podjął działań umożliwiających skorzystanie z ochrony praw nabytych.

Odrzucone argumenty

Naruszenie art. 2 i 8 Konstytucji RP poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przepisów nowelizacji ustawy o VAT. Naruszenie art. 193 Konstytucji RP poprzez zaniechanie wystąpienia do TK z pytaniem prawnym. Naruszenie przepisów postępowania (art. 120, 121, 122, 187, 188, 191 o.p.) przez organy obu instancji.

Godne uwagi sformułowania

Skarżący nie spełnia żadnego z kryteriów określonych w przywołanych przepisach przejściowych, które warunkuje zachowanie praw nabytych i zachowanie nieograniczonego prawa do odliczenia podatku naliczonego. To skarżący swoimi działaniami nie spełnił kryteriów umożliwiających pełne prawo do odliczenia podatku naliczonego, nie dokonał żadnych czynności prawnych umożliwiających mu skuteczne odliczenie przed wejściem w życie zmian, nie posiadał umów, faktur, czy wreszcie nie wydano mu pojazdu, a zatem w ogóle nie nabył prawa do pełnego odliczenia podatku naliczonego. Z pewnością takiego charakteru nie ma dokonanie zamówienia samochodu. To bowiem czynność, która nie wywiera żadnych skutków w zakresie rozliczenia podatku od towarów i usług.

Skład orzekający

Ryszard Pęk

przewodniczący

Krystyna Chustecka

członek

Maja Chodacka

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów przejściowych dotyczących odliczenia VAT od leasingu samochodów w kontekście zmian przepisów, a także zasady ochrony praw nabytych w prawie podatkowym."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji podatnika, który zawarł umowę leasingu po wejściu w życie nowelizacji, ale złożył zamówienie przed tą datą. Interpretacja przepisów przejściowych może być stosowana do podobnych przypadków zmian legislacyjnych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy powszechnego zagadnienia odliczania VAT od samochodów firmowych i zmian przepisów, co jest interesujące dla wielu przedsiębiorców i księgowych. Pokazuje, jak ważne jest śledzenie zmian prawnych i spełnianie formalnych wymogów.

Zmiana przepisów o VAT: Czy zamówienie samochodu przed nowelizacją gwarantuje pełne odliczenie VAT od leasingu?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I FSK 1099/16 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2016-11-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2016-06-16
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Krystyna Chustecka
Maja Chodacka /sprawozdawca/
Ryszard Pęk /przewodniczący/
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne
Podatek od towarów i usług
Sygn. powiązane
III SA/Gl 2087/15 - Wyrok WSA w Gliwicach z 2016-01-29
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2004 nr 54 poz 535
ART.86 UST.2 PKT 6 LIT.C
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Ryszard Pęk, Sędzia NSA Krystyna Chustecka, Sędzia del. WSA Maja Chodacka (sprawozdawca), po rozpoznaniu w dniu 30 listopada 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej K. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 29 stycznia 2016 r., sygn. akt I SA/Gl 2087/15 w sprawie ze skargi K. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 21 sierpnia 2015 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za października 2014 r. 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od K. P. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w K. kwotę 450 (słownie: czterysta pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
1. Wyrok Sądu pierwszej instancji i przedstawiony przez ten Sąd tok postępowania przed organami podatkowymi.
1.1 Wyrokiem z dnia 29 stycznia 2016r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, w sprawie o sygn. akt III SA/Gl 2087/15 oddalił skargę K. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K., z dnia 21 sierpnia 2015r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług.
1.2. Stan sprawy Sąd pierwszej instancji przedstawił następująco. W dniu 25 listopada 2014r. K.P. prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą "D." w B., złożył w Urzędzie Skarbowym w B. deklarację VAT-7 za październik 2014r. wykazując w podatku od towarów i usług zobowiązanie podatkowe w wysokości 3.339 zł. W dniu 11 grudnia 2014r. złożył korektę deklaracji VAT-7 wykazując nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy w wysokości 2.739,00 zł. W uzasadnieniu złożonej korekty podatnik wyjaśnił, że w pierwotnej deklaracji VAT-7 zgodnie z art. 86a ustawy z dnia 11 marca 2004r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. z 2011r. Nr 177, poz. 1054 ze zm., w brzmieniu wiązującym od dnia 1 kwietnia 2014r. dalej: "ustawa o podatku od towarów i usług") odliczył jedynie 50% kwoty podatku VAT wynikającej z wystawionej przez "m. '' sp. z o.o. faktury VAT nr [...]z dnia 10 października 2014r. Uprawnienie do pełnego odliczenia przysługiwało w związku z rejestracją w dniu 29 kwietnia 2014r. w Urzędzie Skarbowym w B. umowy - zamówienia numer [...] z dnia 3 stycznia 2014r. dotyczącej dostawy samochodu Ford Ranger, którego odbiór na podstawie umowy leasingu zawartej w dniu 30 września 2014r. nastąpił w październiku 2014r. Pierwszą fakturę dokumentującą ratę za październik 2014r. leasingodawca wystawił w dniu 10 października 2014r.
W toku kontroli podatkowej przeprowadzonej u skarżącego, obejmującej rozliczenie podatku od towarów i usług za październik 2014r. ustalono, co następuje:
1. Po stronie podatku należnego - w rejestrze sprzedaży podatnik wykazał wystawiony w dniu 2 marca 2015r. duplikat faktury korekty numer [...] z dnia 28 października 2014r. zmniejszającej wartość netto o 1.000 zł, podatek VAT 230,00 zł. W związku z powyższym, podatnik posiadając potwierdzenie otrzymania od kontrahenta faktury VAT korekty (duplikatu) w dniu 2 marca 2015r. winien ją (zgodnie z art. 29a ust. 13 ustawy o podatku od towarów i usług) rozliczyć za okres, w którym nastąpiło potwierdzenie jej otrzymania, a nie w miesiącu jej wystawienia. W związku z powyższym podatek należny za październik 2014r. został zaniżony o kwotę 230,00 zł;
2. Po stronie podatku naliczonego - w rejestrze zakupów podatnik wykazał fakturę VAT z dnia 10 października 2014r., nr [...] wystawioną na jego rzecz przez "m." sp. z o.o. w W. dotyczącą pierwszej raty leasingowej za październik 2014r. kwota netto 52.845,66 zł, podatek VAT 12.154,50 zł.
Przedmiotowa faktura została rozliczona w pierwotnej deklaracji VAT-7 za październik 2014r. w wysokości 50% podatku naliczonego, a w skorygowanej w wysokości 100% podatku naliczonego, wystawiono ją natomiast z uwagi na następujące okoliczności:
a) na podstawie umowy z dnia 3 stycznia 2014r. numer [...]zawartej przez K. P. z firmą "A.sp. z o.o." w B., strona złożyła zamówienie na zakup samochodu marki Ford Ranger Wildtrack za cenę brutto 152.732,00 zł. Przewidywany termin wydania kupującemu pojazdu określony został na 31 października 2014r. Określono w niej także ogólne warunki sprzedaży pojazdu oraz sposób dokonania przez kupującego zapłaty. Zgodnie z § 1 umowę tę na warunkach w niej określonych, strony uznały za prawnie skuteczną z chwilą podpisania. Zapłata za pojazd, po potraceniu wpłaconej zaliczki przez kupującego, miała nastąpić w momencie dostarczenia samochodu;
b) W dniu 30 września 2014r. K. P. zawarł z firmą "m." umowę leasingu numer [...] mocą której finansujący zobowiązał się do nabycia od "A.sp. z o.o." będący przedmiotem leasingu samochód Ford Ranger 12 i oddania go korzystającemu do używania albo używania i pobierania pożytków przez czas oznaczony, a korzystający zobowiązał się do zapłaty finansującemu wynagrodzenia pieniężnego w uzgodnionych ratach.
Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, po zakończeniu postępowania podatkowego, Naczelnik Urzędu Skarbowego w B.decyzją z 20 maja 2015r. określił stronie zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za październik 2014r. w wysokości 3.568 zł oraz odmówił stwierdzenia nadpłaty za ten miesiąc.
Różnica pomiędzy podatkiem VAT deklarowanym w korekcie deklaracji przez podatnika (nadwyżka podatku naliczonego w wysokości 2.739,00 zł), a podatkiem określonym przez organ pierwszej instancji (zobowiązanie podatkowe w wysokości 3.568,00 zł) wynosi 6.307 zł. Organ pierwszej instancji powołał m.in. art. 86a ust. 1 pkt 1, art. 86a ust. 2 pkt 2 ustawy o podatku od towarów i usług oraz art. 13 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 7 lutego 2014r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2014 r., poz. 312, dalej ustawa nowelizująca), gdyż jego zdaniem w przedmiotowej sprawie zachodzi sytuacja określona w powołanych przepisach, a podatnikowi nie przysługuje uprawnienie do odliczenia w pełnej wysokości podatku od towarów i usług wynikającego wystawionej przez firmę "m." sp. z o.o. faktury VAT z dnia 10 października 2014r. dokumentującej ratę leasingową za październik 2014r.
Organ pierwszej instancji odwołał się do obowiązującej do dnia 31 marca 2014r. treści art. 86 ust. 2 pkt 6 lit. c ustawy o podatku od towarów i usług oraz treści obowiązującego od dnia 1 kwietnia 2014r. art. 86a ust. 3 ustawy o podatku od towarów i usług w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 7 lutego 2014r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2014r., poz. 312), a także treści art. 13 ust. 1 ustawy nowelizującej i stwierdził, że w odniesieniu do podatników, którzy przed dniem wejścia w życie ustawy nowelizującej z dnia 7 lutego 2014 r. zawarli umowę leasingu pojazdu samochodowego w stosunku do którego przysługiwało im pełne odliczenie podatku VAT, prawo to obowiązuje nadal pod warunkiem jednakże, iż pojazd został podatnikowi wydany przed dniem 1 kwietnia 2014r., a umowa została przez niego zarejestrowana u właściwego naczelnika urzędu skarbowego najpóźniej do dnia 2 maja 2014r.
Organ pierwszej instancji uznał, iż w rozpatrywanej sprawie regulacje te nie mają zastosowania, bowiem nie budzi wątpliwości, że przed wejściem w życie ustawy nowelizującej strona nie zawarła jeszcze umowy leasingowej. Według kontrolujących umowa z dnia 3 stycznia 2014r. numer [...] jest umową - zamówieniem, nie stanowi natomiast umowy najmu, leasingu, dzierżawy lub innej umowy o podobnym charakterze. Ponadto, podatnik nie dokonał w zakreślonym ustawą terminie zarejestrowania w Urzędzie Skarbowym umowy leasingu oraz nie został mu przed dniem 1 kwietnia 2014r. wydany pojazd będący przedmiotem umowy leasingu.
1.3. Po rozpatrzeniu odwołania strony organ odwoławczy utrzymał w mocy rozstrzygnięcie wydane przez organ I instancji.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy przytaczając mające zastosowanie w sprawie przepisy prawa stwierdził, że stanowisko organu pierwszej instancji jest prawidłowe, a podatnikowi nie przysługiwało pełne prawo (100%) do odliczenia podatku VAT w oparciu o art. 13 ustawy nowelizującej. Podatnik chcąc bowiem skorzystać z pełnego prawa do odliczenia podatku VAT naliczonego z tytułu raty leasingowej powinien zawrzeć przed dniem 1 kwietnia 2014r. umowę leasingu, którą następnie powinien w terminie do dnia 2 maja 2014r. zarejestrować u właściwego naczelnika urzędu skarbowego. Tymczasem, jak wynika z akt sprawy strona na podstawie umowy z dnia 3 stycznia 2014r. zawartej z "A.sp. z o. o." złożyła zamówienie na zakup pojazdu Ranger Wildtrack. Termin wydania pojazdu kupującemu określono na 31 października 2014r. Określono w niej także ogólne warunki sprzedaży pojazdu oraz sposób dokonania przez kupującego zapłaty za nabywany pojazd. Natomiast w dniu 30 września 2014r. strona zawarła z "m." sp. z o. o. umowę leasingu mocą której tenże finansujący zobowiązał się do nabycia od "A." będącego przedmiotem leasingu samochodu Ford Ranger 12 i oddania go korzystającemu do używania albo używania i pobierania pożytków przez czas oznaczony, a korzystający zobowiązał się do zapłaty finansującemu wynagrodzenia pieniężnego w uzgodnionych ratach. Wobec powyższego zdaniem organu odwoławczego podatnik nie spełniał przesłanek wymaganych przez art. 13 ustawy nowelizującej umożliwiających pełne (100%) odliczenie podatku VAT.
Krytycznej ocenie poddano też zarzuty naruszenia art. 120, art. 121 § 1, art. 122, art. 187, art. 188 oraz art. 191 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012r., poz. 749 ze zm.; dalej: "Ordynacja podatkowa"), które w ocenie organu odwoławczego nie zostały przez odwołującego się właściwie uzasadnione, odnoszące się jedynie ogólnikowo do zasad z nich wynikających.
Odnośnie natomiast niekwestionowanych w odwołaniu ustaleń po stronie podatku należnego organ drugiej instancji stwierdził, że podatnik w rejestrze sprzedaży za październik 2014r., ujął wystawiony w dniu 2 marca 2015r. duplikat faktury z dnia 28 października 2014r. zmniejszającej wartość netto o 1.000 zł i podatek VAT o 230 zł. Cytując treść art. 29a ust. 13 ustawy o podatku od towarów i usług oraz uwzględniając fakt uzyskania przez podatnika potwierdzenia otrzymania przez jego kontrahenta, "B." sp. z o. o. w W. faktury VAT korekty (duplikatu) w dniu 2 marca 2015 r. organ odwoławczy stwierdził, że podatnik winien przedmiotową korektę in minus podstawy opodatkowania i podatku należnego rozliczyć w deklaracji za marzec 2015r., a nie w deklaracji za październik 2014r. Organ odwoławczy podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i stwierdził, że jest ono prawidłowe.
2. Skarga do Sądu pierwszej instancji.
2.1. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi zaskarżonej decyzji strona zarzuciła naruszenie przepisów postępowania:
a) art. 120 oraz art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej, poprzez naruszenie zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych oraz naruszenie zasady rozstrzygania wątpliwości podatkowych na korzyść podatnika tj. prowadzenie postępowania w sposób zmierzający do udowodnienia tezy obranej przez organ podatkowy podczas pierwotnego postępowania podatkowego, od którego wniesiono odwołanie;
b) art. 122 Ordynacji podatkowej, poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego, tj. poprzez brak wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych ze sprawą, aby stworzyć jej rzeczywisty obraz i uzyskać podstawę do faktycznego zastosowania przepisu prawa;
c) art. 187 i art. 188 Ordynacji podatkowej, poprzez brak zebrania całego materiału dowodowego oraz jego rozpatrzenie w postępowaniu podatkowym;
d) art. 191 Ordynacji podatkowej, poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów zebranych w toku postępowania oraz przeprowadzenia dowolnej ich oceny.
2.2. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w K. wniósł o jej oddalenie, zaś w kwestii neutralności podatku od wartości dodanej odwołał się do decyzji wykonawczej Rady z dnia 17 grudnia 2013r. upoważniającej Rzeczpospolitą Polską do stosowania środków stanowiących odstępstwo od art. 26 ust. 1 lit. a dyrektywy 2006/112/WE. Wskazał również na praktykę stosowania takich odstępstw w 19 krajach Unii Europejskiej, w tym we Włoszech, Rumunii, Wielkiej Brytanii, Łotwie, Belgii, Hiszpanii.
3. Uzasadnienie rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji
3.1. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm., dalej: "ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi") oddalił skargę.
3.2. Sąd pierwszej instancji stwierdził, że analiza stanu faktycznego sprawy i jego subsumcja do powołanych norm prawnych dokonana przez organy obu instancji jest prawidłowa i nie budzi wątpliwości.
Przywołując treść przepisów mających zastosowanie w sprawie Sąd pierwszej instancji stwierdził, że skarżący nie był uprawniony do skorzystania z przepisów przejściowych z art. 13 ustawy znowelizowanej, a tylko po spełnieniu określonych tam warunków przysługiwałoby mu takie uprawnienie. I tak umowa leasingu została zawarta w dniu 30 września 2014r., a zatem już pod rządami znowelizowanej od dnia 1 kwietnia 2014 r. ustawy o podatku od towarów i usług. Już chociażby ten fakt pozbawia skarżącego możliwości skorzystania z odliczenia podatku od towarów i usług w całości. Ustawa nowelizująca dotyczy bowiem stanów faktycznych, w których podatnik zawarł umowę najmu, dzierżawy, leasingu lub inną umowę o podobnym charakterze przed dniem wejścia w życie znowelizowanych przepisów ustawy. Umowa zamówienie z dnia 3 stycznia 2014r. niewątpliwie nie nosi cech jakie posiadają umowy wyżej powołane, a określa jedynie cechy zamówionego pojazdu i cenę. Podkreślenia wymaga, że umowa ta została zawarta pomiędzy skarżącym a A.w B.- dilerem samochodowym, zaś umowa leasingu zawarta została pomiędzy skarżącym a m., a zatem zupełnie innymi podmiotami. Charakteru umowy zamówienia nie zmienia dla potrzeb niniejszego postępowania fakt zarejestrowania jej w urzędzie skarbowym. Art. 13 ust. 2 pkt 2a formułuje jeszcze jeden warunek, a mianowicie wydanie pojazdu podatnikowi przed dniem wejścia w życie ustawy nowelizującej, co bez wątpienia nie miało miejsca w sprawie skoro pojazd wydano w październiku 2014r.
Na pełną akceptację w ocenie Sądu pierwszej instancji zasługuje również stanowisko organu podatkowego, który w odpowiedzi na skargę, odniósł się do kwestii neutralności podatku od wartości dodanej oraz rozwiązań prawnych zbliżonych do kwestionowanych przez stronę, a przyjętych w państwach członkowskich Unii Europejskiej. Argumentacja ta wzmacnia pogląd o braku naruszenia przez rozwiązania przyjęte przez krajowego ustawodawcę w zakresie zasady neutralności podatku VAT tej zasady.
Odnosząc się do kwestii naruszenia powołanych w skardze przepisów postępowania Sąd pierwszej instancji podkreślił, że strona skarżąca nie wskazała na czym naruszenia te miałyby polegać, odniosła się jedynie ogólnikowo do ich znaczenia w postępowaniu podatkowym. Wobec powyższego stwierdzono, że w niniejszej sprawie nie doszło do naruszenia art. 120, art. 121 § 1, art. 122, art. 187, art. 188, art. 191 Ordynacji podatkowej.
4. Skarga kasacyjna.
4.1. W skardze kasacyjnej K. P., wyrokowi Sądu pierwszej instancji, zarzucił na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
- naruszenie art. 2 w zw. z art. 8 ust. 1 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej (Dz. U. z 1997 r. Nr 78 poz. 483 ze zm.) poprzez błędną wykładnię wymienionych przepisów konstytucyjnych, i w rezultacie niewłaściwe ich zastosowanie, skutkujące przyjęciem, że nie jest z nimi niezgodny art. 13 i art. 17 ustawy z dnia 7 lutego 2014 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz niektórych innych ustaw w zakresie w jakim ustawodawca nie przewidział ochrony dla sytuacji podatnika, który podjął już wiążące zobowiązanie i podpisał umowę - zamówienie na zakup samochodu (rozpoczął procedurę zakupu-leasingu) oraz przewidział zbyt krótki czas na wejście w życie ustawy;
- naruszenie art. 193 Konstytucji RP poprzez zaniechanie wystąpienia do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym o zgodność z art. 13 i art. 17 ustawy z dnia 7 lutego 2014 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2014 r., poz. 312) z art. 2 i art. 8 Konstytucji RP.
4.2. Autor skargi kasacyjnej wniósł o zawieszenie postępowania kasacyjnego i zwrócenie się do Trybunału Konstytucyjnego o zbadanie zgodności art. 13 ust. 2 pkt 2 lit. b) ustawy o zmianie ustawy podatku od towarów i usług oraz niektórych innych ustaw z art. 2 w zw. z art. 8 ust.1 Konstytucji RP, względnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
4.3. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Skarbowej w K. wniósł o jej oddalenie.
5. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
5.1. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu zaś bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Z akt sprawy nie wynika, by zaskarżone orzeczenie zostało wydane w warunkach nieważności, której przesłanki określa art. 183 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zatem rozważania Naczelnego Sądu Administracyjnego mogły uwzględniać jedynie ewentualne naruszenie wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów.
5.2. Autor skargi kasacyjnej w jej treści określił podstawę kasacyjną, jako naruszenie art. 174 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, czyli naruszenie przepisów prawa materialnego. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej pełnomocnik skarżącego wskazał, że ustawodawca wprowadzając przepisy nowelizujące pominął grupę, do której należy skarżący, tj. jednostek, które podjęły prawnie wiążące zobowiązanie nie będące jednak jeszcze zobowiązaniem o którym mowa w art. 13 ust. 1 ustawy nowelizującej, w zaufaniu do brzmienia obowiązujących przepisów. Ustawodawca nie zagwarantował także ochrony skarżącemu (i innym jemu podobnym) poprzez wprowadzenie okresu vacatio legis obejmującego niepełne 2 miesiące. Zdaniem skarżącego nie ulega wątpliwości, że ustawodawca wprowadzając przepisy nowelizujące nie zabezpieczył wszystkich "interesów będących w toku", gdyż ograniczył się jedynie do sytuacji, gdy umowy najmu, dzierżawy, leasingu czy inne o podobnym charakterze zostały już zawarte zupełnie pomijając sytuację, gdy procedura zmierzająca do zawarcia tychże umów została już prawnie rozpoczęta i poczyniono zobowiązania.
5.3. Naczelny Sąd Administracyjny, w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy nie podziela argumentacji przedstawionej przez skarżącego. Przy tym Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku.
Jak wskazano powyżej zgodnie z obowiązującą do dnia 31 marca 2014r. treścią art. 86 ust. 2 pkt 6 lit. c ustawy o podatku od towarów i usług pełne odliczenie podatku VAT miało zastosowanie do pojazdów samochodowych innych niż wymienione w pkt 1-5, posiadających co najmniej trzy miejsca (siedzenia) łącznie z miejscem dla kierowcy, jeżeli dopuszczalna ładowność tych pojazdów była równa lub większa niż 500 kg. Natomiast w myśl obowiązującego od dnia 1 kwietnia 2014r. art. 86a ust. 3 ustawy o podatku od towarów i usług w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 7 lutego 2014r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2014 r., poz. 312) odliczenie podatku VAT w pełnej wysokości przysługuje na warunkach określonych w ust. 4 tego przepisu w odniesieniu do wydatków: związanych z pojazdami samochodowymi, wykorzystywanymi przez podatnika wyłącznie do działalności gospodarczej; konstrukcyjnie przeznaczonymi do przewozu co najmniej 10 osób łącznie z kierowcą, jeżeli z dokumentów wydanych na podstawie przepisów o ruchu drogowym wynika takie przeznaczenie; nabycia towarów montowanych w pojazdach samochodowych i związanych z nimi usług montażu, napraw i konserwacji, jeżeli przeznaczenie tych towarów wskazuje obiektywnie na możliwość ich wykorzystania wyłącznie do działalności gospodarczej podatnika.
W zakresie pojazdów samochodowych będących przedmiotem umowy najmu, dzierżawy, leasingu lub innej umowy o podobnym charakterze zawartych przed dniem 1 kwietnia 2014r., w stosunku do których na dzień 31 marca 2014r. podatnikowi przysługiwało nieograniczone (100%) prawo do odliczenia podatku od czynszu i rat wynikających z takiej umowy - nie stosuje się ograniczenia w odliczaniu podatku w wysokości 50%, pod pewnymi warunkami.
Podatnikowi przysługiwać będzie bowiem odliczenie podatku w pełnej wysokości od czynszu (rat) wynikających z takiej umowy, jeżeli:
1) w umowie tej zawartej przed dniem 1 kwietnia 2014r. nie dokonano zmian po dniu 31 marca 2014r.;
2) pojazd samochodowy będący przedmiotem tej umowy został wydany podatnikowi przed dniem 1 kwietnia 2014r., oraz
3) umowa ta została zarejestrowana przez podatnika dokonującego odliczenia u właściwego dla niego naczelnika urzędu skarbowego do dnia 2 maja (włącznie) - podstawa prawna: art. 13 ustawy nowelizującej.
5.4. Okoliczności faktyczne sprawy są bezsporne, a w skardze kasacyjnej nie sformułowano żadnych zarzutów związanych z naruszeniem przepisów postępowania. Należy zatem wskazać, iż trafnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach stwierdził, iż skarżący nie spełnia żadnego z kryteriów określonych w przywołanych przepisach przejściowych, które warunkuje zachowanie praw nabytych i zachowanie nieograniczonego prawa do odliczenia podatku naliczonego.
Skarżący nie zawarł umowy leasingu przed dniem 1 kwietnia 2014r., samochód stanowiący przedmiot umowy nie został wydany skarżącemu przed dniem 1 kwietnia 2014r., a umowa nie została zarejestrowana w określonym terminie. Skarżący nie zawarł umowy leasingu, nie posiadał samochodu, więc nie ma w jego przypadku mowy naruszeniu zasady ochrony praw nabytych, bowiem prawo do odliczenia podatku naliczonego min. od czynszu i rat wiąże się z odliczeniem, które istniało w dacie zmian przepisów, a skarżący nie dokonał żadnej czynności, która skutkowałaby nabyciem prawa do odliczenia podatku naliczonego. Z pewnością takiego charakteru nie ma dokonanie zamówienia samochodu. To bowiem czynność, która nie wywiera żadnych skutków w zakresie rozliczenia podatku od towarów i usług.
5.5. Pełnomocnik skarżącego w skardze kasacyjnej podnosi zarzuty naruszenia art. 2 w związku z art. 8 Konstytucji RP. Te zarzuty były przedmiotem oceny przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, co wynika z treści uzasadnienia wyroku. Naczelny Sąd Administracyjny popiera stanowisko Sądu pierwszej instancji, iż w sprawie nie doszło do naruszenia zasad określonych w przywołanych przepisach Konstytucji RP. Ustawodawca krajowy dokonując nowelizacji ustawy o podatku od towarów i usług z dnia 7 lutego 2014 r. powołał się na decyzję wykonawczą Rady z dnia 17 grudnia 2013r. nr 2013/805/UE upoważniającą Rzeczpospolitą Polską do stosowania środków stanowiących odstępstwo od art. 26 ust. 1 lit a i art. 168 dyrektywy 2006/112/WE. Wbrew twierdzeniom strony skarżącej ustawodawca pozostawił 2 miesięczne vacatio legis dla tych rozwiązań oraz zawarł przepisy przejściowe dla podmiotów, które już zawarły opisane w ustawie umowy na gruncie obowiązujących do dnia 1 kwietnia 2014r. regulacji. To skarżący swoimi działaniami nie spełnił kryteriów umożliwiających pełne prawo do odliczenia podatku naliczonego, nie dokonał żadnych czynności prawnych umożliwiających mu skuteczne odliczenie przed wejściem w życie zmian, nie posiadał umów, faktur, czy wreszcie nie wydano mu pojazdu, a zatem w ogóle nie nabył prawa do pełnego odliczenia podatku naliczonego. W związku z tym, że w sprawie nie doszło do naruszenia art. 2 w związku z art. 8 Konstytucji RP Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do zwrócenia się do Trybunału Konstytucyjnego o zbadanie zgodności art. 13 ust. 2 pkt 2 lit. b ustawy o zmianie ustawy podatku od towarów i usług oraz niektórych innych ustaw z art. 2 w zw. z art. 8 ust.1 Konstytucji RP.
5.6. Mając powyższe na powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że przedstawione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego okazały się niezasadne i na podstawie art. 184 w zw. z art. 182 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę kasacyjną. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 i art. 209 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI