I FSK 1086/19
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła odmowy prawa do odliczenia podatku VAT naliczonego przez spółkę I. sp. z o.o. z faktur wystawionych przez podmioty, które według organów podatkowych nie prowadziły rzeczywistej działalności gospodarczej. Organy ustaliły, że kontrahenci spółki byli podmiotami pozorującymi działalność, a faktury przez nich wystawione nie odzwierciedlały rzeczywistych zdarzeń gospodarczych. W związku z tym, zgodnie z art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a) ustawy o VAT, faktury te nie mogły stanowić podstawy do obniżenia podatku należnego. Dodatkowo, organy uznały, że spółka nie dochowała należytej staranności w weryfikacji kontrahentów, co potwierdzało jej udział w oszustwie podatkowym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę spółki, podzielając ustalenia organów. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 25 września 2023 r. również oddalił skargę kasacyjną, podkreślając, że spółka nie wykazała, iż podjęła skuteczne działania w celu weryfikacji kontrahentów, a ustalenia organów dotyczące braku należytej staranności są wiążące. Sąd odrzucił również argumenty dotyczące naruszenia przepisów o Krajowym Rejestrze Sądowym oraz powoływane orzeczenia TSUE, wskazując na odmienny stan faktyczny.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie utrwalonej linii orzeczniczej dotyczącej odmowy prawa do odliczenia VAT w przypadku transakcji z podmiotami nieistniejącymi lub nieprowadzącymi działalności, a także znaczenia należytej staranności podatnika.
Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego, gdzie organy wykazały brak rzeczywistej działalności kontrahentów i brak należytej staranności podatnika. W sprawach, gdzie te przesłanki nie zostaną wykazane, orzeczenie może mieć ograniczoną wartość.
Zagadnienia prawne (3)
Czy faktury VAT wystawione przez podmioty, które nie prowadziły rzeczywistej działalności gospodarczej, mogą stanowić podstawę do obniżenia podatku należnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, faktury takie nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego zgodnie z art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a) ustawy o VAT.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że organy podatkowe prawidłowo ustaliły, iż kontrahenci spółki nie prowadzili rzeczywistej działalności, a faktury przez nich wystawione nie odzwierciedlały rzeczywistych zdarzeń gospodarczych. W związku z tym, prawo do odliczenia VAT naliczonego z tych faktur zostało słusznie zakwestionowane.
Czy podatnik dochował należytej staranności przy weryfikacji kontrahentów, których faktury VAT zostały zakwestionowane?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, podatnik nie dochował należytej staranności, co potwierdza jego potencjalny udział w oszustwie podatkowym.
Uzasadnienie
Sąd podzielił stanowisko organów, że spółka nie podjęła wystarczających działań w celu weryfikacji kontrahentów, co wskazuje na brak dobrej wiary i udział w transakcjach mających na celu oszustwo podatkowe. Ustalenia organów w tym zakresie zostały uznane za wiążące.
Czy ustalenia organów podatkowych dotyczące braku rzeczywistej działalności kontrahentów, dokonane w późniejszym okresie, mogą być podstawą do zakwestionowania transakcji z lat wcześniejszych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli podatnik nie wykaże, że w spornych okresach podjął skuteczne działania weryfikacyjne.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że argument o późniejszym charakterze ustaleń organów nie może być uwzględniony, jeśli strona skarżąca nie wykazała, że w okresach rozliczeniowych podjęła rzeczywiste działania w celu weryfikacji kontrahentów.
Przepisy (29)
Główne
u.p.t.u. art. 88 § 3a pkt 4 lit. a
Ustawa o podatku od towarów i usług
Faktury VAT wystawione przez podmioty nieistniejące lub nieprowadzące rzeczywistej działalności gospodarczej nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego.
Pomocnicze
u.p.t.u. art. 86 § ust. 1 ust 2 pkt 1 lit. a
Ustawa o podatku od towarów i usług
o.p. art. 122
Ordynacja podatkowa
o.p. art. 127
Ordynacja podatkowa
o.p. art. 180 § § 1
Ordynacja podatkowa
o.p. art. 181
Ordynacja podatkowa
o.p. art. 187 § § 1
Ordynacja podatkowa
o.p. art. 188
Ordynacja podatkowa
o.p. art. 191
Ordynacja podatkowa
o.p. art. 210 § § 1 pkt 6
Ordynacja podatkowa
o.p. art. 210 § § 4
Ordynacja podatkowa
u.k.r.s. art. 14
Ustawa o Krajowym Rejestrze Sądowym
u.k.r.s. art. 15
Ustawa o Krajowym Rejestrze Sądowym
u.k.r.s. art. 17
Ustawa o Krajowym Rejestrze Sądowym
k.p.c.
Kodeks postępowania cywilnego
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres rozpoznania skargi kasacyjnej przez NSA.
p.p.s.a. art. 174
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 176
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 174 § pkt 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Wymóg istotnego wpływu uchybienia na wynik sprawy dla skuteczności zarzutu naruszenia przepisów postępowania.
p.p.s.a. art. 151
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 141 § § 4
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Wymogi dotyczące uzasadnienia wyroku.
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 204 § pkt 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 205 § § 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 209
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Konstytucja RP art. 9
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 7
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Argumenty
Skuteczne argumenty
Faktury wystawione przez podmioty nieprowadzące rzeczywistej działalności gospodarczej nie dają prawa do odliczenia VAT naliczonego. • Podatnik nie dochował należytej staranności w weryfikacji kontrahentów. • Ustalenia organów podatkowych dotyczące braku rzeczywistej działalności kontrahentów są wiążące, jeśli podatnik nie wykaże własnej należytej staranności w okresie rozliczeniowym.
Odrzucone argumenty
Naruszenie przepisów o Krajowym Rejestrze Sądowym poprzez uznanie podmiotów zarejestrowanych za nieistniejące. • Naruszenie przepisów postępowania przez organy podatkowe i WSA (np. nierozpatrzenie wszystkich zarzutów, niepełny materiał dowodowy). • Niewłaściwe zastosowanie przepisów ustawy o VAT w związku z brakiem uwzględnienia dorobku prawnego TSUE i zasady dobrej wiary. • Naruszenie zasad konstytucyjnych (zaufania obywateli do państwa, proporcjonalności, legalizmu).
Godne uwagi sformułowania
faktury VAT wystawione przez te spółki nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego • dokonane w sprawie ustalenia potwierdziły, że w ogóle nie wykonywały one działalności gospodarczej • o pozorności istnienia ww. podmiotów świadczyły: fakt zaprzestania faktycznej działalności, nieprowadzenie działalności pod adresem siedziby lub ukrywanie prawdziwego adresu prowadzenia działalności, nieposiadanie dokumentacji księgowej lub niepełna dokumentacja niedająca się zweryfikować z innymi dokumentami • co najmniej nie dochowała ona należytej staranności w kontaktach z kontrahentami • skarżąca co najmniej winna była wiedzieć, że bierze udział w transakcjach mających na celu oszustwo podatkowe w celu nadużycia w zakresie rozliczeń VAT • nie ma obowiązku gromadzania dalszych dowodów, mając na uwadze także ekonomikę postępowania • nie jest rolą Naczelnego Sąd Administracyjnego domyślane się intencji strony skarżącej, ani zastępowanie jej w zakresie przedstawienia stosownej argumentacji • nie wykazała przez stronę skarżącą, iż w spornych okresach rozliczeniowych podjęła ona rzeczywiste, skuteczne działania mające na celu weryfikację kontrahentów • nie jest to jednoznaczne z uznaniem, iż podmioty zarejestrowane w Krajowym Rejestrze Sądowym mogą być uznane za "podmioty nieistniejące" w obiegu prawnym • nie kwestionując prawidłowości i przydatności niektórych tez z tych orzeczeń płynących, zasadnicze znaczenie ma fakt, iż dotyczą one odmiennego stanu faktycznego niż ustalony w…
Skład orzekający
Danuta Oleś
sprawozdawca
Maja Chodacka
członek
Roman Wiatrowski
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie utrwalonej linii orzeczniczej dotyczącej odmowy prawa do odliczenia VAT w przypadku transakcji z podmiotami nieistniejącymi lub nieprowadzącymi działalności, a także znaczenia należytej staranności podatnika."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego, gdzie organy wykazały brak rzeczywistej działalności kontrahentów i brak należytej staranności podatnika. W sprawach, gdzie te przesłanki nie zostaną wykazane, orzeczenie może mieć ograniczoną wartość.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu oszustw podatkowych w VAT i konsekwencji dla uczciwych podatników. Pokazuje, jak ważne jest dokładne sprawdzanie kontrahentów i jakie ryzyko wiąże się z brakiem należytej staranności.
“Uważaj na fikcyjnych kontrahentów: NSA potwierdza, że brak należytej staranności przy VAT to prosta droga do odmowy odliczenia.”
Sektor
finanse
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.