I FSK 1064/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną spółki B. sp. z o.o. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił skargę spółki na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej dotyczącą podatku od towarów i usług za wrzesień i październik 2015 r. Spółka kwestionowała m.in. przedawnienie zobowiązania podatkowego, związanie sądu poprzednim wyrokiem WSA z 2020 r. uchylającym wcześniejsze decyzje organów, a także ocenę prawną i wykonanie wytycznych z tego wyroku. NSA oddalił skargę kasacyjną, stwierdzając, że sąd pierwszej instancji prawidłowo zastosował się do art. 153 i 170 P.p.s.a., będąc związanym oceną prawną i ustaleniami faktycznymi zawartymi w prawomocnym wyroku z 2020 r. Sąd podkreślił, że spółka miała możliwość zaskarżenia tamtego wyroku, ale z niej nie skorzystała, co doprowadziło do sytuacji, w której obecny wyrok musiał uwzględniać wcześniejsze rozstrzygnięcie. NSA uznał również, że organy podatkowe prawidłowo wykonały wytyczne z poprzedniego wyroku, uwzględniając prawo do odliczenia podatku naliczonego tylko w zakresie rzeczywistych transakcji. W konsekwencji oddalono skargę kasacyjną i zasądzono zwrot kosztów postępowania od spółki na rzecz Dyrektora IAS.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaWiążący charakter prawomocnych orzeczeń sądów administracyjnych, w tym ich uzasadnień, dla organów i sądów niższych instancji, nawet jeśli strona nie zaskarżyła korzystnego dla siebie wyroku.
Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy strona nie skorzystała z możliwości zaskarżenia wyroku, który mimo pozornej korzystności, zawierał ocenę prawną niezgodną z jej oczekiwaniami.
Zagadnienia prawne (3)
Czy sąd administracyjny jest związany oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania zawartymi w prawomocnym wyroku sądu pierwszej instancji, nawet jeśli strona nie zaskarżyła tego wyroku?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd jest związany oceną prawną i wskazaniami zawartymi w prawomocnym wyroku, zgodnie z art. 153 i 170 P.p.s.a., co obejmuje również treść uzasadnienia.
Uzasadnienie
Prawomocne orzeczenie wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, ale także inne sądy i organy. Ratio legis art. 170 P.p.s.a. to zapewnienie spójności i logiki działania organów państwa. Ocena prawna zawarta w wyroku, w tym wykładnia przepisów i wskazówki co do sposobu ich stosowania, wiąże organy i sądy, chyba że nastąpiła zmiana prawa lub istotnych okoliczności faktycznych.
Czy przedawnienie zobowiązania podatkowego nastąpiło w sytuacji, gdy bieg terminu przedawnienia został zawieszony na skutek wniesienia skargi do sądu administracyjnego na decyzję podatkową?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przedawnienie nie nastąpiło, ponieważ zawieszenie biegu terminu przedawnienia na podstawie art. 70 § 6 pkt 2 O.p. w związku z wniesieniem skargi do sądu administracyjnego skutecznie przesunęło termin jego upływu.
Uzasadnienie
Sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił, że zobowiązania podatkowe nie wygasły na skutek przedawnienia, ponieważ zawieszenie biegu terminu przedawnienia na skutek wcześniejszej skargi do sądu administracyjnego trwało do dnia wpływu odpisu prawomocnego wyroku do organu, co przesunęło upływ terminu przedawnienia. Zarzut kasacyjny dotyczący przedawnienia, koncentrujący się na postępowaniu karnym skarbowym, nie podważał tej podstawy faktycznej i prawnej orzekania sądu pierwszej instancji.
Czy prawo do odliczenia podatku naliczonego przysługuje w sytuacji, gdy faktura została wystawiona przez podmiot, który nie wykonał faktycznie danej usługi, ale usługa została wykonana przez inny podmiot?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Prawo do odliczenia podatku naliczonego przysługuje tylko wtedy, gdy faktura zgadza się z rzeczywistością zarówno podmiotowo, jak i przedmiotowo. Organy nie mają obowiązku ustalania, kto faktycznie wykonał usługę, wystarczy ustalenie, że nie wykonał jej wystawca faktury.
Uzasadnienie
Faktura nieodzwierciedlająca rzeczywistych zdarzeń gospodarczych, w tym w zakresie podmiotowym (usługę wykonał inny podmiot niż wystawca faktury), nie daje prawa do odliczenia podatku naliczonego. Prawo do odliczenia jest ograniczone do sytuacji, gdy faktura jest zgodna z rzeczywistością pod każdym względem.
Przepisy (9)
Główne
O.p. art. 70 § § 6 pkt 2
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Rozpoczęty bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego ulega zawieszeniu, z dniem wniesienia skargi do sądu administracyjnego na decyzję dotyczącą danego zobowiązania.
P.p.s.a. art. 153
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.
P.p.s.a. art. 170
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.
u.p.t.u. art. 88 § ust. 3a pkt 4 lit. a
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
Nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego ani zwrotu podatku VAT faktury i dokumenty celne wystawione przez podmiot nieistniejący.
u.p.t.u. art. 86 § ust. 1
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
W zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, podatnikowi, o którym mowa w art. 15, przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego.
Pomocnicze
P.p.s.a. art. 173 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Od wydanego przez wojewódzki sąd administracyjny wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie, z wyłączeniem przypadków, o których mowa w art. 58 § 1 pkt 2-4, art. 161 § 1 oraz art. 220 § 3, przysługuje skarga kasacyjna do Naczelnego Sądu Administracyjnego.
P.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, chyba że zachodzą przesłanki nieważności postępowania sądowego.
P.p.s.a. art. 193
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej.
P.p.s.a. art. 204 § pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
W razie oddalenia skargi kasacyjnej strona, która ją wniosła, obowiązana jest zwrócić niezbędne koszty postępowania kasacyjnego poniesione przez organ - jeżeli zaskarżono skargą kasacyjną wyrok sądu pierwszej instancji oddalający skargę.
Argumenty
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 173 § 1 w związku z art. 170 P.p.s.a. przez niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że Sąd jest związany treścią uzasadnienia wyroku WSA z dnia 30 stycznia 2020 r. • Naruszenie art. 86 ust. 1 w związku z ust. 2 pkt 1 lit. a u.p.t.u. przez niezastosowanie. • Naruszenie art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a u.p.t.u. przez niewłaściwe zastosowanie. • Naruszenie art. 121 § 1 w związku z art. 180 § 1, art. 187 § 1, art. 188 i art. 191 O.p. w związku z art. 133 § 1 P.p.s.a. przez uznanie, że materiał dowodowy został zebrany i oceniony prawidłowo. • Naruszenie art. 191 O.p. w związku z art. 133 § 1 P.p.s.a. przez rozstrzygnięcie sprawy niezgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów. • Naruszenie art. 121 § 1 i art. 122 O.p. w związku z art. 133 § 1 P.p.s.a. przez uznanie, że postępowania były prowadzone w sposób niepodważający zaufania do organów. • Naruszenie art. 153 P.p.s.a. przez niezastosowanie i pominięcie wytycznych WSA zawartych w uzasadnieniu wyroku z dnia 30 stycznia 2020 r. • Naruszenie art. 70 O.p. przez niezastosowanie i uznanie, że zobowiązanie podatkowe nie uległo przedawnieniu.
Godne uwagi sformułowania
Ocena prawna zawarta w wyroku traci moc wiążącą jedynie w razie zmiany prawa, zmiany istotnych okoliczności faktycznych sprawy (a nie zmiany ich oceny) oraz w razie wzruszenia we właściwym trybie orzeczenia zawierającego ocenę prawną. • Wykluczenie uzasadnienia prawomocnego wyroku z obszaru związania tym wyrokiem byłoby zresztą sprzeczne z art. 170 P.p.s.a., którego ratio legis stanowi zagwarantowanie spójności i logiki działania organów państwa. • Organy podatkowe nie mają przy tym obowiązku ustalania, kto wykonał usługę, wystarczające jest bowiem ustalenie, że nie wykonał jej wystawca faktury.
Skład orzekający
Hieronim Sęk
przewodniczący-sprawozdawca
Danuta Oleś
członek
Dominik Mączyński
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Wiążący charakter prawomocnych orzeczeń sądów administracyjnych, w tym ich uzasadnień, dla organów i sądów niższych instancji, nawet jeśli strona nie zaskarżyła korzystnego dla siebie wyroku."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy strona nie skorzystała z możliwości zaskarżenia wyroku, który mimo pozornej korzystności, zawierał ocenę prawną niezgodną z jej oczekiwaniami.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa ilustruje złożoność prawa podatkowego i proceduralnego, a także podkreśla znaczenie konsekwencji prawnych niezaskarżenia wyroku, nawet jeśli wydaje się on korzystny. Pokazuje, jak ważne jest precyzyjne rozumienie przepisów proceduralnych.
“Czy warto zaskarżać wyrok, który wydaje się wygrany? NSA wyjaśnia, dlaczego brak reakcji może kosztować.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.