I FSK 1051/05
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę podatniczki, uznając, że faktury wystawione przez osobę 'firmującą' działalność gospodarczą nie uprawniają do odliczenia podatku naliczonego.
Podatniczka H. K. odliczyła podatek naliczony VAT od zakupu oleju napędowego na podstawie faktur wystawionych przez J. S., który formalnie był zarejestrowany jako podatnik VAT, ale faktycznie nie prowadził działalności gospodarczej, a jedynie użyczał swojego nazwiska za wynagrodzeniem. Organy podatkowe zakwestionowały prawo do odliczenia, uznając faktury za nierzetelne. WSA w Łodzi oddalił skargę, stwierdzając, że J. S. nie był podatnikiem w rozumieniu ustawy, a faktury wystawione przez podmiot nieistniejący lub nieuprawniony nie stanowią podstawy do odliczenia VAT.
Sprawa dotyczyła skargi H. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł., która utrzymała w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. odmawiającą prawa do odliczenia podatku naliczonego VAT. Podatniczka odliczyła VAT od zakupu oleju napędowego na podstawie faktur wystawionych przez J. S., prowadzącego FHU A-J. S. Kontrola wykazała, że J. S. faktycznie nie prowadził działalności gospodarczej, nie kupował ani nie sprzedawał paliwa, a jedynie podpisywał dokumenty za wynagrodzeniem, co wskazywało na tzw. 'firmanctwo'. Organy podatkowe uznały, że faktury wystawione przez J. S. nie mogą stanowić podstawy do odliczenia VAT, ponieważ J. S. nie był rzeczywistym podatnikiem ani sprzedawcą towaru. Podatniczka zarzucała naruszenie przepisów materialnych i proceduralnych, twierdząc m.in., że dokumenty spełniały wymogi formalne, a nabyty towar faktycznie otrzymała i sprzedała. WSA w Łodzi oddalił skargę, podkreślając, że J. S. nie spełniał definicji podatnika, ponieważ nie dokonywał czynności opodatkowanej na własny rachunek. Sąd wskazał, że faktury wystawione przez podmiot nieistniejący lub nieuprawniony nie dają prawa do odliczenia VAT, a podatniczka miała możliwość weryfikacji kontrahenta. Sąd powołał się na § 48 ust. 4 pkt 1 lit. a) rozporządzenia Ministra Finansów, zgodnie z którym faktury dokumentujące czynności, które nie zostały dokonane, nie stanowią podstawy do odliczenia VAT.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, takie faktury nie stanowią podstawy do odliczenia podatku naliczonego.
Uzasadnienie
Osoba, która jedynie użycza swojego nazwiska do celów formalnej rejestracji działalności gospodarczej, nie jest rzeczywistym podatnikiem VAT, ponieważ nie dokonuje czynności opodatkowanej na własny rachunek. Faktury wystawione przez taki podmiot są traktowane jako wystawione przez podmiot nieistniejący lub nieuprawniony, a zgodnie z przepisami rozporządzenia Ministra Finansów, nie dają prawa do odliczenia podatku naliczonego.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (19)
Główne
u.p.t.u. i p.a. art. 19 § 1
Ustawa o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym
Podatnik ma prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przy nabyciu towarów i usług, związanych ze sprzedażą opodatkowaną.
u.p.t.u. i p.a. art. 32 § 1
Ustawa o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym
Obowiązek wystawiania faktur przez podatników dokonujących czynności opodatkowanych oraz minimalne wymogi dotyczące danych na fakturze, w tym danych sprzedawcy i nabywcy.
u.p.t.u. i p.a. art. 5 § 1
Ustawa o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym
Definicja podatnika jako osób prawnych, jednostek organizacyjnych i osób fizycznych wykonujących we własnym imieniu i na własny rachunek czynności opodatkowane.
rozp. MF art. 48 § 4
Rozporządzenie Ministra Finansów w sprawie wykonywania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym
Określa przypadki, w których faktura nie stanowi podstawy do odliczenia podatku VAT, w tym gdy podatek naliczony wynika z dokumentów wystawionych przez podmiot nieistniejący lub nieuprawniony.
rozp. MF art. 48 § 4
Rozporządzenie Ministra Finansów w sprawie wykonywania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym
W przypadku, gdy wystawiono faktury dokumentujące czynności, które nie zostały dokonane, faktury te nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego.
PPSA art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa prawna oddalenia skargi.
Pomocnicze
u.p.t.u. i p.a. art. 19 § 2
Ustawa o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym
Definicja kwoty podatku naliczonego jako sumy kwot podatku określonych w fakturach stwierdzających nabycie towarów i usług.
Ord. pr. art. 121
Ordynacja podatkowa
Zasada prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych.
Ord. pr. art. 122
Ordynacja podatkowa
Zasada prawdy obiektywnej (podejmowanie wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego ustalenia stanu faktycznego).
Ord. pr. art. 180
Ordynacja podatkowa
Zasada dopuszczalności wszelkich dowodów.
Ord. pr. art. 187
Ordynacja podatkowa
Obowiązek organu podatkowego zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego.
Ord. pr. art. 123
Ordynacja podatkowa
Zasada czynnego udziału strony w postępowaniu.
Ord. pr. art. 190
Ordynacja podatkowa
Prawo strony do udziału w czynnościach dowodowych.
Ord. pr. art. 124
Ordynacja podatkowa
Obowiązek podania podstawy prawnej decyzji.
Ord. pr. art. 210 § 4
Ordynacja podatkowa
Obowiązek wyjaśnienia podstawy prawnej decyzji.
Ord. pr. art. 193 § 1
Ordynacja podatkowa
Znaczenie dowodowe ksiąg podatkowych pod warunkiem ich rzetelnego prowadzenia.
Ord. pr. art. 194
Ordynacja podatkowa
Dowody z dokumentów urzędowych.
u.p.t.u. art. 9 § 9a
Ustawa o podatku od towarów i usług
Obowiązek urzędów skarbowych potwierdzania rejestracji podatnika VAT na wniosek.
u.p.t.u. art. 32a § 1
Ustawa o podatku od towarów i usług
Obowiązki wystawców faktur dotyczące udostępniania danych i dokumentów nabywcom.
Argumenty
Skuteczne argumenty
J. S. nie był rzeczywistym podatnikiem VAT, ponieważ nie prowadził działalności gospodarczej na własny rachunek. Faktury wystawione przez podmiot nieistniejący lub nieuprawniony nie stanowią podstawy do odliczenia podatku naliczonego. Podatniczka miała możliwość weryfikacji kontrahenta i nie skorzystała z dostępnych narzędzi prawnych.
Odrzucone argumenty
Dokumenty podatkowe spełniały wymogi formalne i zostały przekazane w konsekwencji nabytych towarów. Nabyty towar został faktycznie zakupiony i sprzedany klientom. Organy podatkowe naruszyły przepisy proceduralne, m.in. poprzez brak możliwości udziału w przesłuchaniu świadków i subiektywną ocenę dowodów. Wykładnia art. 48 rozporządzenia Ministra Finansów przez organy podatkowe jest niewłaściwa.
Godne uwagi sformułowania
Pan J. S. firmował swoim nazwiskiem działalność gospodarczą prowadzoną przez inne osoby, za co otrzymywał wynagrodzenie. Faktury wystawione przez FHU A J. S. stwierdzają czynności, które nie zostały dokonane. Podmiot nieistniejący lub nieuprawniony do wystawiania faktur VAT. Ustawodawca dał podatnikom możliwość sprawdzenia swoich kontrahentów celem wyeliminowania niekorzystnych dla siebie skutków podatkowych. Faktura sprzedaży dokumentująca transakcję, która rzeczywiście się nie odbyła, może być dowodem uprawniającym do obniżenia podatku należnego.
Skład orzekający
Bogusław Klimowicz
przewodniczący sprawozdawca
Piotr Kiss
sędzia
Cezary Koziński
asesor
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ugruntowanie zasady, że faktury wystawione przez tzw. 'słupy' lub osoby 'firmujące' działalność gospodarczą nie dają prawa do odliczenia VAT, nawet jeśli spełniają wymogi formalne. Podkreślenie obowiązku weryfikacji kontrahentów przez podatników."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy stanu prawnego sprzed nowelizacji przepisów, ale jego ogólna wykładnia dotycząca rzetelności faktur i obowiązku weryfikacji kontrahentów pozostaje aktualna. Konkretne zastosowanie może zależeć od szczegółów stanu faktycznego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu 'firmanctwa' i jego konsekwencji podatkowych, co jest istotne dla wielu przedsiębiorców i księgowych. Pokazuje, jak sąd interpretuje granice prawa do odliczenia VAT w sytuacjach wątpliwych.
“Faktura od 'słupa' to prosta droga do utraty prawa do odliczenia VAT – sąd wyjaśnia dlaczego.”
Dane finansowe
WPS: 17 226 PLN
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Łd 263/05 - Wyrok WSA w Łodzi Data orzeczenia 2005-05-25 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2005-03-10 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Sędziowie Bogusław Klimowicz /przewodniczący sprawozdawca/ Cezary Koziński Piotr Kiss Symbol z opisem 6110 Podatek od towarów i usług Sygn. powiązane I FSK 1051/05 - Wyrok NSA z 2006-07-21 Skarżony organ Dyrektor Izby Skarbowej Treść wyniku Oddalono skargę Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący : Sędzia NSA Bogusław Klimowicz (spr.), Sędziowie : Sędzia NSA Piotr Kiss, Asesor WSA Cezary Koziński, Protokolant : asystent sędziego Marek Pilc, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 maja 2005 roku sprawy ze skargi H. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiąc styczeń 2003 r. oddala skargę. Uzasadnienie Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. w dniu [...] 2004 r. wszczął kontrolę podatkową u Pani H. K. w zakresie opodatkowania podatkiem od towarów i usług za miesiące od stycznia do lipca 2003 r. W celu sprawdzenia prawidłowości dokonanych zakupów oleju napędowego oraz odliczania podatku naliczonego VAT z tego tytułu przez podatniczkę, organ kontrolujący zwrócił się do Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. o udzielenie informacji dotyczących sprzedawcy oleju napędowego – Firmy Handlowo – Usługowej A – J. S. Naczelnik Urzędu Skarbowego w O. pismem z dnia [...] 2004 r. nr [...] stwierdził, iż Pan J. S. był zarejestrowanym podatnikiem podatku od towarów i usług (złożył zgłoszenie rejestracyjne, posiadał numer NIP, składał deklaracje VAT-7); faktycznie jednak działalności gospodarczej nie prowadził – nie kupił i nie sprzedał żadnego paliwa, a jedynie podpisywał dokumenty sprzedaży; nie posiadał żadnych dokumentów dotyczących zarejestrowanej działalności gospodarczej, w tym kopii faktur, ewidencji VAT; za podpisywanie dokumentów bądź deklaracji (również in blanco) otrzymywał po 100,- zł miesięcznie. Ponadto ustalono, iż Pan J. S. za miesiące styczeń i luty 2003 r. złożył deklaracje VAT-7, w których nie wykazał sprzedaży i kwot podatku należnego, jak również zakupów i podatku naliczonego. W dniu 22 kwietnia 2003 r. złożono deklaracje VAT-7 za miesiąc marzec i skorygowaną deklarację za miesiąc luty. Uwzględniając powyższe okoliczności faktyczne Naczelnik Urzędu Skarbowego w P., po przeprowadzeniu postępowania podatkowego wszczętego w dniu [...] 2004 r., zakwestionował dokonane przez Panią H. K. odliczenia podatku naliczonego, które wynikały z faktur wystawionych przez FHU A- J. S. i decyzją z dnia [...] nr [...] określił zobowiązanie podatkowe za luty 2003 r. w podatku od towarów i usług w kwocie 17.226,- zł. Dyrektor Izby Skarbowej w Ł., przeprowadzając postępowanie odwoławcze od powyższej decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w P., pismem z dnia [...] 2004 r. nr [...] zlecił organowi podatkowemu pierwszej instancji przeprowadzenie dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów. Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. uzupełnił materiał dowodowy sprawy o protokoły przesłuchania Pana J. S., spisane w dniu [...] 2003 r. w Urzędzie Skarbowym w R. oraz w dniu [...] 2003 r. w Komisariacie Policji w O., które potwierdzały ustalenia Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. zawarte w piśmie z dnia [...] 2004 r. Organ podatkowy II instancji, decyzją z dnia [...] nr [...] utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. Na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. Pani H. K. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, w której zarzuciła organom podatkowym naruszenie: prawa materialnego – art. 19 ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym i § 48 rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie wykonywania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym – przez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie; przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy – art. 121 Ordynacji podatkowej przez rozstrzygniecie wszelkich wątpliwości faktycznych na niekorzyść strony, art. 122, 180 i 187 Ordynacji podatkowej przez podjecie decyzji w oparciu o materiał dowodowy dobrany i oceniony subiektywnie przez organy podatkowe, a zwłaszcza przez nadanie szczególnej mocy dowodowej pismom innych organów podatkowych, w których przytoczono wypowiedzi osób nie uczestniczących w postępowaniu, art. 123 i 190 Ordynacji podatkowej przez uniemożliwienie stronie udziału w przesłuchaniu świadków, których zeznania zostały uznane za dowód w sprawie, art. 124 i 210 § 4 Ordynacji podatkowej przez brak wyjaśnienia podstawy prawnej decyzji oraz wyjaśnienia powodów dla których odmówiono mocy dowodowej rejestrom prowadzonym przez podatnika dla potrzeb podatku od towarów i usług. W uzasadnieniu skargi Pani H. K. stwierdziła, iż dokumenty podatkowe, ujęte przez nią w rejestrach zakupów poszczególnych okresów rozliczeniowych podatku spełniały wszelkie wymogi formalne stawiane dla ich prawidłowości oraz zostały przekazane w konsekwencji nabytych i odebranych towarów i usług. Paliwo zamówione u wszystkich dostawców, w tym firm panów J. K. oraz J. S., faktycznie zakupiła i otrzymała, a następnie sprzedała klientom. Zdaniem strony skarżącej wykładnia przepisu art. 48 rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie wykonywania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym, dokonana przez organy podatkowe, jest niewłaściwa i przepis ten nie ma zastosowania w tej sprawie. Nabyte towary zostały udokumentowane fakturami wystawionymi przez istniejący i uprawniony do tego podmiot. Podmiotami uprawnionymi do wystawiania faktur są w rozumieniu przepisów podatku od towarów i usług podatnicy tego podatku. Nie ulega wątpliwości, że żyjące osoby fizyczne, zarejestrowane dla potrzeb podatku od towarów i usług, jakimi są J. S. i J. K. K. byli podmiotami uprawnionymi do wystawiania posiadanych przez skarżącą faktur. Czynności techniczne, tj. fizyczne wystawienie faktur, jest w tej sprawie obojętne. Kwestionowane przez organ podatkowy faktury stwierdzają czynności, które zostały wykonane. Fakt nabycia towarów od J. S. i J. K. K. jest bezsprzeczny. Towar nabyty od tych podmiotów skarżąca sprzedawała swoim klientom, opodatkowując te transakcje i rozliczając je z budżetem państwa. Jeżeli zaistniałaby przesłanka o której mowa w § 48 pkt 5 lit. a) rozporządzenia to konsekwentnie do takich ustaleń organ podatkowy winien zanegować opodatkowaną przez skarżącą sprzedaż tych fikcyjnie nabytych towarów. Skoro nie nabyto towarów od podatników: J. S. i K. K. – to nie można było ich sprzedać, a skoro tak, to deklarowane przez skarżącą obroty z tego tytułu nie zaistniały. Zgodnie z logiką organ podatkowy winien jednocześnie usunąć z obrotów sprzedaż uznaną przez siebie za niewykonaną. Skarżąca stwierdziła ponadto, iż nabywając towary od J. S. i K. K. nie działała z nimi wspólnie i w porozumieniu w celu obejścia prawa. Nie miała żadnych dowodów i przesłanek by przypuszczać, że zasada potrącalności podatku naliczonego została naruszona we wcześniejszych fazach obrotu nabywanymi przez nią towarami. Była upewniana przez te podmioty o ich prawidłowych rozliczeniach podatkowych. Organ podatkowy nie zbadał, czy do naruszenia tej zasady rzeczywiście doszło i czy naruszenie to zaistniało w trakcie nabycia przez J. S. i K. K. towarów. Strona skarżąca stwierdziła, iż Naczelnik Urzędu Skarbowego w P., a później Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. oparli się wyłącznie na wypowiedziach podatników, którzy dla uniknięcia obowiązku ujawnienia swojej dokumentacji podatkowej uciekają się do złożenia oświadczenia o udziale w przestępstwie firmanctwa. Niewątpliwie z tych oświadczeń wynika, że działający za zgodą tych podatników oraz w ich imieniu osoby przez nich wskazane dokonały opodatkowanej podatkiem od towarów i usług sprzedaży w 2003 r. Nie można również wykluczyć, że sprzedaży tego paliwa dokonali właśnie J. S. i J. K. za pośrednictwem swoich pracowników. Obaj dostawcy twierdzą, że nic nie wiedzą o działalności gospodarczej, którą firmowali, ale jednocześnie stwierdzają, że wypełniali druki zgłoszeniowe, deklaracje i inne dokumenty związane ze swoimi działaniami gospodarczymi. Wątpliwości co do prawdziwości oświadczeń J. S. i J. K., co do pochodzenia towaru i przebiegu zdarzeń gospodarczych, zostały rozstrzygnięte na niekorzyść skarżącej. W ocenie skarżącej pozyskanie przez organ podatkowy pisma z Urzędów Skarbowych w O. i T. zastąpiło postępowanie wyjaśniające w sprawie. Ponadto materiały nadesłane przez inne organy podatkowe nigdy nie zostały formalnie włączone do prowadzonego postępowania, mimo że nadano im szczególną moc dowodową. Zarządzone przez organ odwoławczy postępowanie uzupełniające nie naprawia wskazanych nieprawidłowości, tylko je pomnaża. Ponadto zarzucono, iż skoro organ podatkowy chciał skorzystać z zeznań świadków jako dowodu w sprawie powinien zapewnić stronie uczestnictwo przy przeprowadzaniu tych dowodów. Zapoznanie z materiałem dowodowym, które nastąpiło w trybie art. 200 Ordynacji podatkowej nie zastępuje i nie naprawia wcześniej popełnionych przez organ podatkowy naruszeń procedury. Strona skarżąca zarzuca, iż w decyzjach nie wyjaśniono, która z przesłanek § 48 pkt 4 lit. c) zaistniała powodując konsekwencje przewidziane tym przepisem. Powoływanie przez organy podatkowe terminów: "prowadzenie działalności fikcyjnej", "pranie towarów" w odniesieniu do transakcji zawieranych w tej sprawie jest niezrozumiałe, skoro podaje się wszystkie dane dostawców oraz bezsprzecznie opisuje się ich udział w prowadzeniu obrotu paliwami. Będące podstawą rozstrzygnięcia stwierdzenie, że na podstawie zebranego materiału dowodowego organ podatkowy nie jest przekonany czy zarejestrowani dla potrzeb podatku od towarów i usług podatnicy: J. S. oraz J. K. rozliczyli w złożonych deklaracjach rozliczeniowych VAT-7 podatek obciążający transakcje – nie stanowi uzasadnienia faktycznego decyzji. Pani H. K. uważa, iż nabyty przez nią towar od tych podatników został udokumentowany prawidłowymi – w rozumieniu przepisów podatku od towarów i usług – fakturami, wystawionymi przez podmioty uprawnione, tj. zarejestrowane jako podatnicy tego podatku. Zgodnie z postanowieniami art. 19 ustawy o VAT, jako zarejestrowany podatnik podatku od towarów i usług, miała prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego wynikającego z faktur dokumentujących nabycie towaru od wyżej wymienionych podatników – w rozliczeniach podatku od towarów i usług za miesiące w których otrzymała nabyty, zgodnie z tymi dokumentami podatkowymi, towar. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. stwierdził, iż przedstawione zarzuty są bezzasadne, gdyż nie znajdują oparcia w istniejącym stanie faktycznym oraz obowiązujących przepisach prawa. Faktury wystawione przez firmę A nie mogły dokumentować żadnej transakcji, zgodnej z obowiązującymi przepisami prawa, gdyż ich wystawca nie był w legalnym posiadaniu towaru – prowadził działalność fikcyjną. Faktura VAT nie jest umową lecz dokumentem stwierdzającym "w szczególności sprzedaż towarów", który musi zawierać dane określone w art. 32 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług. Materiał dowodowy zebrany w sprawie wskazuje, że Pan J. S. użyczał swojego nazwiska, ale faktycznie nie prowadził działalności gospodarczej, a co za tym idzie nie był podmiotem istniejącym w sferze stosunków gospodarczych – był podmiotem fikcyjnym. Wskazanie fikcyjnego sprzedawcy w dowodzie mającym dokumentować transakcję, która bądź nie miała miejsca w ogóle, bądź też miała miejsce w rzeczywistości, lecz wskazane w dokumencie parametry jej przebiegu są nierzetelne – ma na celu uzyskanie przez jedną bądź też obie strony transakcji określonych korzyści. Przy czym nie ma tu znaczenia fakt zachowania pozorów, poprzez określone działania formalne. Skutkiem wyeliminowania, jako wystawcy faktury firmy A, w fakturze w polu "nabywca" pojawi się luka, czyli brak danych jakiegokolwiek podmiotu będącego wystawcą faktury co oznacza, że wystawienie faktury zostało dokonane przez podmiot nieistniejący. Organy podatkowe były więc uprawnione do przyjęcia, że faktury wystawione przez firmę A były fakturami wystawionymi przez podmiot nieistniejący i nie stanowią one podstawy do obniżenia podatku należnego oraz zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego zgodnie z § 48 ust. 4 pkt 1 lit a) rozporządzenia. Ponadto wskazano, iż Pan J. S. nie był nigdy w legalnym posiadaniu towaru – oleju napędowego, a więc nie mógł dokonać jego sprzedaży, tj. czynności udokumentowanych fakturami z jego nazwiskiem i nazwą firmy. Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. stwierdził również, iż bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy pozostaje podnoszony przez skarżącą fakt, że zamówione paliwo zostało faktycznie dostarczone, a następnie sprzedane klientom. Nie negując tego faktu organy podatkowe uznały, że skarżąca kupiła paliwo, lecz sprzedawcą na pewno nie był Pan J. S., ale inny podmiot, na zlecenie którego prowadził on działalność. Zatem nieprawdziwe są dane określone w fakturach. Organ podatkowy nie kwestionuje, że Pani H. K. faktycznie weszła w fizyczne posiadanie towaru, ale z nieujawnionych źródeł. Zgodnie z art. 2 ust. 4 ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym, opodatkowaniu podlega sprzedaż towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, przy czym czynności te podlegają opodatkowaniu niezależnie od tego, czy zostały wykonane z zachowaniem warunków oraz form określonych przepisami prawa. W odniesieniu do zarzutu wykorzystania w sprawie protokołu z przesłuchania świadka bez udziału strony postępowania, organ odwoławczy wyjaśnił, iż dane z protokołu przesłuchania Pana J. S. zostały zawarte w piśmie Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. z dnia [...] 2004 r. nr [...]. Jest to dokument urzędowy, sporządzony przez organ państwowy w formie określonej przepisami prawa i w związku z tym stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Tym samym pismo organu podatkowego miejscowo właściwego dla Pana J. S., wypełnia przesłanki dowodu określone w art. 194 Ordynacji podatkowej. Skarżąca w trakcie prowadzonego przez organ I instancji postępowania, miała możliwość zapoznania się z tym pismem. Protokoły przesłuchania Pana J. S. zostały spisane odpowiednio w dniu [...]2003 r. i [...]2003 r., a postępowanie podatkowe w stosunku do skarżącej zostało wszczęte postanowieniem z dnia [...]2004 r. Skarżąca nie była – w myśl art. 190 Ordynacji podatkowej – stroną w postępowaniu prowadzonym wobec Pana J. S. i nie mogła (w czasie prowadzenia przesłuchania) brać udziału w przeprowadzeniu tego dowodu. Ponadto Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. stwierdził, iż Pan J. S. składał deklaracje VAT-7, jednakże sam fakt złożenia deklaracji za analizowany okres, wobec braku dokumentów źródłowych, nie jest równoznaczny z tym, że w deklaracji rozliczone zostały transakcje zawarte ze stroną skarżącą. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem nie można organom podatkowym skutecznie zarzucić, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji naruszyły obowiązujące przepisy prawa materialnego lub postępowania podatkowego. W przedmiotowej sprawie organy podatkowe bezsprzecznie ustaliły, iż Pan J. S. firmował swoim nazwiskiem działalność gospodarczą prowadzoną przez inne osoby, za co otrzymywał wynagrodzenie. Kwestią sporną w niniejszej sprawie jest to, czy Pani H. K. miała prawo do obniżenia należnego podatku od towarów i usług o podatek naliczony wynikający z faktur wystawionych przez osobę działającą we własnym imieniu, lecz na rachunek innych osób. Zgodnie z art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz.U. nr 11, poz. 50 z póź. zm.) podatnik ma prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przy nabyciu towarów i usług, związanych ze sprzedażą opodatkowaną. Z przepisu tego wynika jedynie uprawnienie a nie obowiązek do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony. W art. 19 ust. 2 tej ustawy kwotę podatku naliczonego zdefiniowano jako sumę kwot podatku określonych w fakturach stwierdzających nabycie towarów i usług, z uwzględnieniem rabatów, a w przypadku importu jako sumę kwot podatku wynikającą z dokumentu celnego. W myśl art. 32 ust. 1 cytowanej ustawy, do wystawiania faktury zobowiązani są podatnicy dokonujący czynności opodatkowanych na podstawie art. 2 ustawy. Przepis ten określa także minimalne wymogi co do formy i informacji jakie powinny znaleźć się na fakturze, miedzy innymi na fakturze powinny znajdować się dane dotyczące sprzedawcy (podatnika) i nabywcy. W związku z tym należy stwierdzić, iż nabywca towaru ma prawo obniżyć należny podatek od towarów i usług o podatek naliczony określony w fakturach dokumentujących nabycie towarów wystawionych przez podatnika podatku od towarów i usług. Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym, podatnikiem są osoby prawne, jednostki organizacyjne nie mające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne mające siedzibę lub miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli wykonywały we własnym imieniu i na własny rachunek czynności, o których mowa w art. 2, w okolicznościach wskazujących na zamiar ich wykonywania w sposób częstotliwy, nawet jeżeli zostały wykonane jednorazowo, a także wówczas, gdy czynności te polegały na jednorazowej sprzedaży rzeczy w tym celu nabytej. W rozpoznawanej sprawie organy podatkowe udowodniły, iż Pan J. S. nie dokonał żadnej sprzedaży oleju napędowego, w związku z czym nie spełnił on jednej z przesłanek bycia podatnikiem podatku o towarów i usług, to jest do dokonania czynności opodatkowanej na własny rachunek. Faktury wystawione przez FHU A J. S. stwierdzają czynności, które nie zostały dokonane. Na mocy delegacji zawartej w art. 23 pkt 1 ustawy o VAT, Minister Finansów w § 48 ust. 4 rozporządzenia z dnia 22 marca 2002 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 27, poz. 268 ze zm.) określił przypadki, w których faktura nie stanowi podstawy do odliczenia podatku VAT. Z zapisu § 48 ust. 4 pkt 1 lit. a) ww. rozporządzenia wynika, iż podatnikowi nie przysługuje prawo do obniżenia podatku należnego oraz do zwrotu różnicy podatku naliczonego nad należnym lub zwrotu podatku naliczonego w przypadku, gdy podatek naliczony wynika z dokumentów wystawionych przez podmiot nieistniejący lub nieuprawniony do wystawiania faktur VAT lub faktur korygujących. Nowelizacja ustawy o VAT wprowadzona w życie od 1 stycznia 2003 r. dała kupującym prawo występowania do urzędu skarbowego o potwierdzenie rejestracji podatnika dla celów podatku VAT, oraz prawo żądania od sprzedawcy udostępnienia danych związanych z wystawioną fakturą dokumentującą daną sprzedaż. Na mocy nowego art. 9 ust. 9a ustawy o VAT nałożony został na urzędy skarbowe obowiązek potwierdzania na wniosek zainteresowanego, czy dany podatnik jest faktycznie zarejestrowanym podatnikiem podatku od towarów i usług. Zainteresowanym może być sam podatnik, jak i osoba trzecia mająca interes prawny w złożeniu wniosku. Z kolei dodany do ustawy art. 32a ust. 1 zobowiązuje wystawców faktur do: udostępnienia do wglądu oryginału lub uwierzytelnionego notarialnie odpisu potwierdzenia zgłoszenia rejestracyjnego w podatku VAT; umożliwienia w zakresie sprzedaży towarów na rzecz nabywcy: wglądu w dowody księgowe oraz ewidencje prowadzone dla celów podatku VAT, otrzymania kopii deklaracji dla podatku od towarów i usług, w tej części, która dokumentuje jej złożenie za okres, w którym powstał obowiązek podatkowy u podatnika będącego sprzedawcą. Dane te wystawca udostępnia na pisemny wniosek nabywcy, a dodatkowo wystawca faktury ma obowiązek potwierdzenia faktu otrzymania pisemnego żądania od nabywcy. Wynika z tego, iż ustawodawca dał podatnikom, którzy chcą skorzystać z prawa odliczenia podatku naliczonego, możliwość sprawdzenia swoich kontrahentów celem wyeliminowania niekorzystnych dla siebie skutków podatkowych. Pani H. K. nie skorzystała jednak z takich uprawnień, a niewątpliwie sprawdzenie w tym zakresie dostawców paliw byłoby ważnym przeciwdowodem do ustaleń Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. Na gruncie prawa podatkowego, w którym podstawowe znaczenie dowodowe mają księgi podatkowe, pod warunkiem rzetelnego, tzn. zgodnego ze stanem rzeczywistym ich prowadzenia (art. 193 § 1 i 2 w zw. z art. 3 pkt 4 Ordynacji podatkowej) nie można zgodzić się ze stanowiskiem strony skarżącej, że faktura sprzedaży dokumentująca transakcję, która rzeczywiście się nie odbyła, może być dowodem uprawniającym do obniżenia podatku należnego. Także § 48 ust. 4 pkt 5 lit. a) w/w rozporządzenia jednoznacznie stanowi, iż w przypadku, gdy wystawiono faktury, faktury korygujące lub dokumenty celne stwierdzające czynności, które nie zostały dokonane - faktury te i dokumenty celne nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego oraz zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego. Strona skarżąca, celem obalenia twierdzeń Pana J. S., nie przedstawiła żadnych innych dokumentów, oprócz faktur, które potwierdziłyby rzeczywistą dostawę towarów od tego "kontrahenta". Uwzględniając powyższe rozważania należy stwierdzić, iż prawo podatnika do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przy nabyciu towarów i usług, wynikające z art. 19 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym może być realizowane w odniesieniu do podatku naliczonego wskazanego w fakturach wystawionych przez podatnika, o którym mowa w art. 5 ust. 1 ustawy. Prawo to nie może być zatem realizowane w odniesieniu do faktur wystawionych przez osobę będąca zarejestrowanym podatnikiem podatku od towarów i usług, która przyznała się do firmanctwa, co oznacza, że osoba ta dopuściła do posługiwania się jej nazwiskiem dla firmowania działalności gospodarczej, faktycznie tej działalności nie wykonując. Nie spełnia zatem warunków określonych w art. 5 ust. 1 w/w ustawy. Z tych względów na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z póź. zm.), należało skargę oddalić.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI