I FSK 1029/20
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną podatnika, potwierdzając odmowę prawa do odliczenia VAT od faktury za kampanię reklamową, która zdaniem sądu nie została wykonana.
Sprawa dotyczyła odmowy prawa do odliczenia podatku VAT naliczonego z faktury za kampanię reklamową, ponieważ organ uznał, że usługa nie została wykonana. Sąd pierwszej instancji utrzymał w mocy decyzję organu, a Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną podatnika. NSA uznał, że organ prawidłowo zebrał materiał dowodowy i że podatnik nie wykazał wykonania usługi, a tym samym nie miał prawa do odliczenia VAT.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną D. S. od wyroku WSA w Olsztynie, który oddalił skargę podatnika na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie. Sprawa dotyczyła podatku od towarów i usług za grudzień 2012 r., a konkretnie odmowy prawa do odliczenia VAT z faktury wystawionej przez A. Z. "K." na kwotę 39.600 zł netto za kampanię reklamową. Organ podatkowy zakwestionował wykonanie tej usługi, powołując się na art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a ustawy o VAT. Po uchyleniu poprzedniej decyzji przez WSA i oddaleniu skargi kasacyjnej organu przez NSA, sprawa wróciła do ponownego rozpatrzenia przez DIAS. Organ przeprowadził szereg czynności dowodowych, w tym wezwania świadków i przesłuchania, jednak nie udało się przesłuchać wystawcy faktury. WSA w Olsztynie, orzekając ponownie, uznał, że organ zastosował się do wskazań zawartych w poprzednich wyrokach i że zebrany materiał dowodowy był wystarczający do odmowy prawa do odliczenia VAT. NSA w niniejszym wyroku oddalił skargę kasacyjną podatnika, uznając, że zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania nie zostały skutecznie uzasadnione, a stan faktyczny ustalony przez organy (tj. niewykonanie usługi i świadomość podatnika co do tego faktu) był prawidłowy. W konsekwencji, odmowa prawa do odliczenia VAT na podstawie art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a ustawy o VAT została uznana za zasadną.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, faktura stwierdzająca czynności, które nie zostały dokonane, nie może być podstawą do uwzględnienia wynikającego z niej podatku naliczonego.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że sama okoliczność zawarcia umowy i wystawienia faktury nie dowodzi wykonania usługi. Podatnik nie przedstawił wystarczających dowodów na wykonanie kampanii reklamowej, a organ podatkowy wykazał, że wykonawca faktury nie wykonał wskazanych czynności.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (11)
Główne
ustawa o VAT art. 88 § 3a
Ustawa o podatku od towarów i usług
Faktura stwierdzająca czynności, które nie zostały dokonane, nie może być podstawą do uwzględnienia podatku naliczonego.
Pomocnicze
ustawa o VAT art. 86 § 1
Ustawa o podatku od towarów i usług
Prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego.
P.p.s.a. art. 153
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Obowiązek związania sądu pierwszej instancji oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w orzeczeniu sądu drugiej instancji lub Sądu Najwyższego.
P.p.s.a. art. 141 § 4
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Wymogi dotyczące uzasadnienia wyroku sądu administracyjnego.
O.p. art. 121 § 1
Ordynacja podatkowa
Zasada prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów.
O.p. art. 122
Ordynacja podatkowa
Zasada prawdy obiektywnej (obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego).
O.p. art. 187 § 1
Ordynacja podatkowa
Obowiązek zebrania i rozpatrzenia całości materiału dowodowego.
O.p. art. 191
Ordynacja podatkowa
Zasada swobodnej oceny dowodów.
O.p. art. 123
Ordynacja podatkowa
Zasada czynnego udziału strony w postępowaniu.
O.p. art. 188
Ordynacja podatkowa
Możliwość zgłaszania przez stronę dowodów.
O.p. art. 180 § 1
Ordynacja podatkowa
Obowiązek uwzględnienia przez organ dowodów i wyjaśnień strony.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Faktura nie dokumentuje wykonanej usługi. Podatnik nie wykazał wykonania usługi reklamowej. Organ podatkowy prawidłowo przeprowadził postępowanie dowodowe i zastosował się do wskazań sądów.
Odrzucone argumenty
Naruszenie przez Sąd I instancji art. 141 § 4 P.p.s.a. (braki w uzasadnieniu, przyjęcie błędnego stanu faktycznego). Naruszenie przez Sąd I instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. 'c' i art. 151 P.p.s.a. (nieuchylenie decyzji mimo naruszeń postępowania przez organy). Naruszenie przez organy podatkowe przepisów postępowania: art. 121 § 1, art. 122, art. 187 § 1, art. 191, art. 123, art. 188, art. 180 § 1 O.p. Naruszenie prawa materialnego (art. 86 ust. 1 i art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a ustawy o VAT) poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie.
Godne uwagi sformułowania
Sama okoliczność zawarcia umowy potwierdzonej wystawieniem faktury nie może być uznana za dowód wykonania przedmiotowej kampanii. Nie można skutecznie zwalczać prawidłowości przyjętego przez sąd stanu faktycznego za pomocą zarzutu naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. Wadliwość uzasadnienia orzeczenia może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego w sytuacji, gdy niemożliwa jest kontrola instancyjna. Nie budzi żadnych wątpliwości w judykaturze stwierdzenie, że wadliwość uzasadnienia orzeczenia może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 P.p.s.a. w sytuacji, gdy sporządzone jest ono w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku.
Skład orzekający
Artur Mudrecki
przewodniczący
Bartosz Wojciechowski
sprawozdawca
Janusz Zubrzycki
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Potwierdzenie utrwalonej linii orzeczniczej dotyczącej odliczenia VAT od faktur dokumentujących niewykonane usługi oraz zasad prowadzenia postępowania dowodowego w takich sprawach."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznego stanu faktycznego i przepisów ustawy o VAT w brzmieniu obowiązującym w 2012 r. Interpretacja przepisów postępowania jest ogólna.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy kluczowego zagadnienia w VAT - prawa do odliczenia podatku naliczonego. Choć stan faktyczny jest typowy dla sporów o faktury 'puste', orzeczenie przypomina o zasadach postępowania dowodowego i ciężarze dowodu.
“Czy faktura za reklamę to zawsze podstawa do odliczenia VAT? NSA wyjaśnia, kiedy można stracić prawo do odliczenia.”
Dane finansowe
WPS: 39 600 PLN
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI FSK 1029/20 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-05-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-08-06
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Artur Mudrecki /przewodniczący/
Bartosz Wojciechowski /sprawozdawca/
Janusz Zubrzycki
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne
Podatek od towarów i usług
Sygn. powiązane
I SA/Ol 586/19 - Wyrok WSA w Olsztynie z 2020-01-09
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2011 nr 177 poz 1054
art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług - tekst jednolity
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 141 § 4, art. 153
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2019 poz 900
art. 121 § 1, art. 122, art. 187 § 1, art. 191, art. 123, art. 188, art. 180 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Artur Mudrecki, Sędzia NSA Janusz Zubrzycki, Sędzia NSA Bartosz Wojciechowski (sprawozdawca), Protokolant Katarzyna Wojnarska, po rozpoznaniu w dniu 21 maja 2024 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej D. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 9 stycznia 2020 r., sygn. akt I SA/Ol 586/19 w sprawie ze skargi D. S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie z dnia 22 lipca 2019 r., nr 2801-IOV.4103.104.2018 w przedmiocie podatku od towarów i usług za grudzień 2012 r. 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od D. S. rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie kwotę 1.350 (słownie: jeden tysiąc trzysta pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
1. Wyrok Sądu I instancji i przedstawiony przez ten Sąd tok postępowania przed organami podatkowymi
1.1. Wyrokiem z dnia 9 stycznia 2020 r., sygn. akt I SA/Ol 586/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę D. S. (dalej: podatnik, skarżący, strona) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie z dnia 22 lipca 2019 r. w przedmiocie zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za grudzień 2012 r.
1.2. Stan sprawy był następujący.
W objętym decyzją okresie skarżący prowadził działalność gospodarczą pod nazwą Firma Usługowa D. S., w ramach której świadczył usługi finansowe oraz dokonywał sprzedaży artykułów chemicznych, tj. odrdzewiacza w kremie C.. Organ I instancji zakwestionował przyjęcie do rozliczenia podatku VAT za grudzień 2012 r. faktury VAT o nr: [...], wystawionej 31 grudnia 2012 r. przez A. Z. "K.". Faktura dokumentuje wykonanie kampanii reklamowej według umowy. Wartość netto – 39.600 zł, podatek VAT 9.108 zł. Jako potwierdzenie zapłaty wystawiony został dokument kasowy KP nr [...] z dnia 31 grudnia 2012 r. Fakturę podatnik przyjął do rozliczenia w rejestrze zakupów za grudzień 2012 r.
1.3. Naczelnik Urzędu Skarbowego w O. podważył wykonanie usługi wskazanej na fakturze VAT nr [...] i pozbawił stronę prawa do odliczenia wykazanego w niej podatku na podstawie art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz. U. z 2011 r. Nr 177, poz. 1054 z późn. zm.; dalej: ustawa o VAT).
1.4. Organ odwoławczy nie uwzględnił odwołania strony i decyzję tę utrzymał w mocy decyzją z dnia 5 maja 2015 r.
1.5. Decyzja Dyrektora Izby Skarbowej w Olsztynie została uchylona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wyrokiem z dnia 8 października 2015 r. I SA/Ol 426/15, zaś Naczelny Sąd Administracyjny w dniu 6 października 2017 r. wyrokiem I FSK 116/16 oddalił skargę kasacyjną organu.
1.6. Rozpatrując sprawę ponownie, DIAS dokonał niżej wymienionych czynności dowodowych:
- zwrócił się do Naczelnika Urzędu Skarbowego W. o informacje na temat kontroli podatkowej lub postępowania podatkowego wobec A. Z. K. oraz do NUS w L. o przesłanie dokumentów dotyczących A. Z.,
- skierował do właściwych miejscowo organów podatkowych kilkukrotne wnioski o przesłuchanie świadków: A. Z., M. B., L. S.,
- ustalił dane personalne osób, które w imieniu kontrahentów strony miały wiedzę o transakcjach ze stroną: "X." sp. z o.o., P.P.H.U. ""M."" M. S., "N." sp. z o.o.,
- przesłuchał świadków: J. K., J. S., M. W. oraz ponownie stronę,
- skierował do A. Z. wezwanie do przedłożenia dokumentów,
- przyjął przedłożone przez stronę dowody - materiały reklamowe, tj. 2 sztuki ulotek, 4 plakaty reklamowe oraz 2 sztuki próbek odrdzewiacza w kremie C.. Próbki zostały sfotografowane przez pracownika organu i zwrócone stronie, zaś fotografie wydrukowane i włączone do akt.
Nie zostały przeprowadzone dowody z przesłuchania A. Z. L. S. ("O." L. S.), którzy nie stawili się na wezwania organu, w związku z czym zostały nałożone na nich kary porządkowe.
Zaskarżoną decyzją DIAS ponownie utrzymał w mocy decyzję NUS, uznając że nie zostały dokonane czynności wskazane w zakwestionowanej fakturze.
Podkreślono w zaskarżonej decyzji, że sama okoliczność zawarcia umowy potwierdzonej wystawieniem faktury nie może być uznana za dowód wykonania przedmiotowej kampanii reklamowej. Przyjęcie, że ww. kampania została wykonana, a poniesione wydatki związane są z czynnościami opodatkowanymi, zgodnie z art. 86 ust. 1 ustawy VAT, musi mieć uzasadnienie w konkretnych zdarzeniach, np. poprzez wskazanie rodzaju podjętych działań, ich adresata itp. Dlatego faktura VAT z dnia 31 grudnia 2012 r. wystawiona przez A. Z. "K." za przeprowadzenie kampanii reklamowej została uznana za stwierdzającą czynności, które nie zostały dokonane. Taka faktura nie mogła być podstawą do uwzględnienia wynikającego z niej podatku naliczonego w rozliczeniu podatku od towarów i usług za grudzień 2012 r. Według DIAS okoliczności towarzyszące transakcji wskazują, że strona musiała być tego świadoma. Dlatego zaistniały podstawy do pozbawienia strony prawa do odliczenia podatku naliczonego ze spornej faktury, w oparciu o art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a ustawy VAT.
1.7. W skardze wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji NUS, zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych raz rozpoznanie sprawy na rozprawie.
2. Wyrok Sądu I instancji
2.1. Sąd zauważył, że skarga dotyczy sprawy, która była już przedmiotem rozstrzygania przez WSA, bowiem w dniu 8 października 2015 r. wydany został wyrok o sygn. I SA/Ol 426/15 uchylający poprzednią decyzję organu odwoławczego, zaś Naczelny Sąd Administracyjny w dniu 6 października 2017 r. wyrokiem I FSK 116/16 oddalił skargę kasacyjną organu.
Zatem, rozpatrując skargę na ponownie wydaną decyzję, Sąd dokonuje kontroli zaskarżonej decyzji badając, czy organ zastosował się do przepisu art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej: P.p.s.a.).
2.2. Rozpatrując skargę Sąd uznał, że uzasadnienie decyzji oparte zostało na materiale dowodowym zgromadzonym w sposób zgodny z treścią zaleceń zawartych w prawomocnym wyroku WSA, utrzymanym w mocy przez NSA. Podkreślenia wymaga, że wykonując zalecenia wynikające z wiążącego wyroku, DIAS wykonał szereg czynności dowodowych opisanych w historycznej części uzasadnienia, w tym ustalił dane personalne osób, które w imieniu kontrahentów skarżącego mogłyby wypowiedzieć się co do prowadzenia przez A. Z. kampanii reklamowej, a następnie dokonał przesłuchania świadków i ponownie przesłuchał stronę. W kwestii niedojścia do skutku przesłuchania jako świadków A. Z. i L. S., Sąd stwierdził, że ze strony organu podjęte zostały wszelkie możliwe czynności w celu pozyskania tych dowodów. Świadkowie, ze względu na miejsce zamieszkania, nie mogli być przesłuchani przez DIAS w Olsztynie, lecz w drodze pomocy prawnej przez właściwe miejscowo organy podatkowe. Pomimo wystosowania do nich wezwań do osobistego stawiennictwa, świadkowie nie stawiali się w organie. Dlatego zostały nałożone na nich kary porządkowe, które nie doprowadziły jednak do stawienia się świadków na przesłuchania. W tej sytuacji, wbrew temu, co podniesiono w skardze, organ wyczerpał możliwości realizacji dowodu z przesłuchania.
Nie mogąc oprzeć się na dowodzie z przesłuchania wystawcy faktury, skarżący powinien zaoferować organowi inne dowody wskazujące na słuszność jego twierdzeń. Nie uczynił tego jednak, wobec czego organ poddał ocenie ten materiał dowodowy, który zgromadził w sprawie, zgodnie z zaleceniami zawartymi w wyroku uchylającym.
2.2. W ocenie Sądu skarżący ma zbyt duże oczekiwania w stosunku do organu podatkowego w zakresie rozkładu ciężaru dowodu. Skoro sporna umowa jest umową starannego działania, to nie organ, a skarżący powinien udowodnić jej wykonanie, czy to w postaci sprawozdania z wykonania, czy to w inny sposób, skoro zamierzał skorzystać z odliczenia podatku VAT wykazanego na fakturze dokumentującej wykonanie umowy.
W ocenie Sądu zebrany materiał dowodowy jest na tyle kompletny, na ile to było możliwe w realiach rozpatrywanej sprawy.
2.3. Zauważenia wymaga w kontekście treści wiążących w sprawie wyroków WSA i NSA, że opierając się na przedłożonych przez skarżącego materiałach reklamowych i próbkach, organ nie podważał tego, że zostały one wykonane przez skarżącego, co jest zgodne z treścią umowy o współpracy, zawierającą zapis mówiący, że to skarżący, a nie A. Z. wykona materiały reklamowe. Uwzględniając zalecenia WSA organ nie koncentrował się na efektach kampanii reklamowej, ale dążył do ustalenia, czy były wykonywane przez A. Z. czynności, do których zobowiązał się względem skarżącego w oparciu o zawartą umowę starannego działania. Z umowy wynika powierzenie A. Z. przez skarżącego wykonania kampanii reklamowej. Umowa nie opisuje, na czym miałaby polegać ww. kampania, zawiera jedynie zapis że w skład kampanii ma wchodzić również: rozwożenie ulotek, materiałów reklamowych i próbek produktu C. firmom, jak i osobom indywidualnym, przeprowadzanie prezentacji odnośnie zastosowania ww. produktu itp. Zatem postępowanie dowodowe w sprawie słusznie koncentrowało się wokół tego, czy wykonawca umowy wykonał wymienione w umowie czynności. Za prawidłowe uznał Sąd przeprowadzenie postępowania dowodowego w postaci przesłuchań osób, które, ze strony nabywców kremu odrdzewiającego, mogły potwierdzić lub wykluczyć udział Z. w promowaniu towaru. Z treści skargi nie wynika, aby skarżący zaproponował inne dowody na tę okoliczność.
2.4. W skardze postawiono też zarzuty w zakresie prawa materialnego, sformułowane jako naruszenie art. 86 ust. 1 oraz art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a w zw. z art. 99 ust. 12 i art. 109 ust. 3 ustawy o VAT przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie. Jednak z uzasadnienia skargi wynika, że w istocie sprowadzają się jedynie do zarzutu niewłaściwego zastosowania, bowiem skarżący nie wskazał, na czym miałaby polegać wadliwość wykładni zastosowanej przez organ i jaka wykładnia byłaby, zdaniem skarżącego, prawidłowa. Skarżący kwestionuje natomiast zastosowanie przepisów ustawy VAT, na podstawie których został pozbawiony prawa do odliczenia podatku naliczonego z faktury uznanej za dokumentującą czynności, które nie zostały dokonane. Zarzut ten nie jest zasadny, gdyż, jak wykazano wyżej, zebrany materiał dowodowy dawał podstawy do odmówienia skarżącemu prawa do odliczenia podatku naliczonego ze spornej faktury.
3. Skarga kasacyjna
3.1. Powyższy wyrok został w całości zaskarżony przez podatnika, który zarzucił mu naruszenie:
I. przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy, tj.:
1.1 naruszenie art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez przyjęcie przez Sąd stanu faktycznego innego, niż stan rzeczywisty, jak również poprzez istotne braki w uzasadnieniu orzeczenia - naruszenie obowiązku przedstawienia sprawy,
1.2 naruszenie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. "c" oraz art. 151 P.p.s.a. poprzez niedostrzeżenie przez Sąd rażącego naruszenia przez organy podatkowe następujących przepisów postępowania:
a) art. 121 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2019 roku, poz. 900 z późn. zm.; dalej: O.p.), poprzez nieprzeprowadzenie postępowania dowodowego i skrajnie nieobiektywną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału,
b) art. 122 w związku z art. 187 § 1 i art. 191 O.p. wobec wydania decyzji bez zakończenia czynności dowodowych niezbędnych dla wyjaśnienia stanu faktycznego w stopniu niezbędnym dla właściwej subsumcji zastosowanych przepisów prawa materialnego,
c) art. 123 w związku z art. 188 O.p. wobec zablokowania przysługującego stronie prawa do inicjatywy dowodowej (pominięcie bez uzasadnienia dowodów przedłożonych przez stronę),
d) art. 180 § 1 O.p. wobec nieuwzględnienia w postępowaniu dowodów, oświadczeń i wyjaśnień przedłożonych organowi podatkowemu, które to naruszenia przepisów postępowania nie mogły pozostać bez istotnego wpływu na wynik sprawy, a zatem Sąd powinien był, stosownie do wskazanego powyżej przepisu art. 145 § 1 pkt. 1 lit. "c" P.p.s.a., uchylić zaskarżoną decyzję do ponownego rozpoznania,
2. naruszenie art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz wobec niezgodnego z prawem zawężenia zakresu kontroli legalności działania organów podatkowych (wskutek naruszeń zasad postępowania opisanych w pkt 1.1- 1.2),
- w wyniku czego zaskarżona decyzja nie została, naruszając dyspozycję art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c", uchylona, co jest naruszeniem przepisów postępowania, o którym mowa w art. 174 pkt 2 P.p.s.a. z uwagi na jego istotny wpływ na wynik sprawy;
II. naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i w następstwie niewłaściwe zastosowanie art. 86 ust. 1 i art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a ustawy o VAT wobec akceptacji przez WSA stanowiska organów podatkowych, polegającego na uznaniu, że wystawiona przez "K." A. Z. faktura nr [...] z dnia 31 grudnia 2012 r. stwierdza czynności, które nie zostały dokonane i nie przysługuje podatnikowi prawo do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony, wynikający z tej faktury, co doprowadziło do nieprawidłowego ustalenia stanu faktycznego zarówno na etapie gromadzenia materiału, jak i jego oceny. Dlatego też zastosowanie przez organy podatkowe przepisów prawa materialnego, odnoszących się do prawa obniżenia podatku należnego o podatek naliczony nie mogło być prawidłowe, skoro uprzednio prawidłowo (czyli zgodnie z zasadami postępowania podatkowego) nie ustalono stanu faktycznego. Stąd dokonana przez Sąd pozytywna ocena zastosowania przepisów prawa materialnego nie może być uznana za właściwą i skutkuje naruszeniem prawa materialnego, o którym mowa w art. 174 pkt 1 P.p.s.a.
3.2. Kasator wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Olsztynie, o rozpoznanie sprawy na rozprawie oraz o zasądzenie kosztów postępowania wg norm przepisanych.
3.3. W odpowiedzi organ wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej oraz o zasądzenie kosztów, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
4. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
4.1. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Zarzuty w niej sformułowane stanowią w dużej części powielenie argumentacji przytoczonej już w skardze do WSA w Olsztynie.
4.2. W pierwszej kolejności należy ustosunkować się do zarzutów dotyczących naruszenia przez Sąd I instancji przepisów postępowania, albowiem dopiero po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy, albo że nie został skutecznie podważony, można dokonać oceny subsumpcji ustalonego w ramach postępowania stanu faktycznego pod zastosowany w sprawie przepis prawa materialnego.
4.2.1. Przede wszystkim nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a.
Nie budzi żadnych wątpliwości w judykaturze stwierdzenie, że wadliwość uzasadnienia orzeczenia może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 P.p.s.a. w sytuacji, gdy sporządzone jest ono w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku (por. wyrok NSA z 22 marca 2024 r., III OSK 277/22, CBOSA). Taka sytuacja w żadnym wypadku nie zachodzi w rozpoznawanej sprawie.
Fakt, że stanowisko zajęte przez Sąd administracyjny I instancji jest odmienne od prezentowanego przez wnoszącego skargę kasacyjną, nie oznacza, że uzasadnienie wyroku zawiera wady konstrukcyjne czy też, że jest wadliwe w stopniu uzasadniającym uchylenie wydanego w sprawie rozstrzygnięcia.
Za pomocą zarzutu naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. nie można skutecznie zwalczać prawidłowości przyjętego przez sąd stanu faktycznego (por. wyrok NSA z dnia 27 lutego 2024 r., sygn. akt III OSK 3702/21, CBOSA).
4.2.2. W dalszej kolejności należy przypomnieć i podkreślić, że w niniejszej sprawie WSA orzekał w warunkach, o których mowa w art. 153 P.p.s.a.
Skuteczne zarzuty skargi kasacyjnej wymagałby zatem wykazania, że wydając zaskarżony wyrok, WSA nie zastosował się do wiążącej go oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania zawartych w prawomocnym wyroku sądu administracyjnego. Zdaniem NSA, ocena prawna sformułowana w wyroku WSA w Olsztynie z dnia 8 października 2015 r., sygn. akt I SA/Ol 426/15 oraz w utrzymującym go w mocy wyroku NSA z dnia 6 października 2017 r., sygn. akt I FSK 116/16 została w pełni wykonana.
Słusznie uznał WSA w zaskarżonym obecnie wyroku, że wykonując zalecenia wynikające z wiążącego wyroku WSA w Olsztynie z dnia 8 października 2015 r., sygn. akt I SA/Ol 426/15, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wykonał szereg czynności dowodowych, w tym ustalił dane personalne osób, które w imieniu kontrahentów skarżącego mogłyby wypowiedzieć się co do prowadzenia przez A. Z. kampanii reklamowej, a następnie dokonał przesłuchania świadków i ponownie przesłuchał stronę. W kwestii niedojścia do skutku przesłuchania jako świadków A. Z. i L. S. należy uznać, że ze strony organu podjęte zostały wszelkie możliwe czynności w celu pozyskania tych dowodów.
4.2.3. Przedstawione w skardze kasacyjnej zarzuty obejmują naruszenie przepisów wyrażających zasady ogólne postępowania podatkowego oraz przepisów regulujących postępowanie dowodowe. Autor skargi kasacyjnej przede wszystkim podważa zaakceptowanie przez Sąd I instancji tezy, że wystawca spornej faktury faktycznie nie wykonał usług opisanych w fakturze (dotyczących przeprowadzenia kampanii reklamowej). Tymczasem sama okoliczność zawarcia umowy potwierdzonej wystawieniem faktury nie może być uznana za dowód wykonania przedmiotowej kampanii.
Nie można nie zauważyć, że skarżący nie interesował się w ogóle kwestią wykonywania (bądź niewykonywania) usług objętych sporną fakturą. Rację mają organy i Sąd, że nie dochował przy tym ogólnych kryteriów "sumienności kupieckiej". Tych konstatacji nie udało się podważyć w skardze kasacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny stoi na stanowisku, że w niniejszej sprawie zostały zachowane wszystkie zasady prowadzenia postępowania dowodowego. Ocena materiału dowodowego zebranego w sprawie nie ma znamion oceny dowolnej, została przeprowadzona w oparciu o zasady logiki i doświadczenia życiowego. Sposób wywodzenia wniosków, które legły u podstaw rozstrzygnięcia jest logiczny i został przedstawiony w czytelny sposób w zaskarżonej decyzji, której uzasadnienie całościowo obrazuje zarówno przebieg postępowa na, jak i przyjętą argumentację. Ocena ta dokonana została na podstawie całości zebranego i ujawnionego stronie materiału dowodowego. Zebrany w sprawie materiał dowodowy był kompletny i wystarczający dla podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie. Organy ustosunkowały się do zebranych dowodów oraz dokonały oceny każdego z zebranych dowodów z osobna, jak też i we wzajemnym ze sobą powiązaniu, wyprowadzając poprawne merytorycznie wnioski. Postępowanie było staranne i merytorycznie poprawne. Organy podjęły wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, wykazały się aktywnością w pozyskiwaniu materiałów dowodowych i wyczerpująco rozpatrzyły jego całość, co pozwoliło na dokonanie subsumcji faktów uznanych za udowodnione pod stosowną normę prawną i prawidłowe ustalenie skutków podatkowoprawnych tych faktów. Wbrew twierdzeniom kasatora, nie doszło zatem do naruszenia art. 121 § 1, art. 122, art. 187 § 1, art. 191, art. 123, art. 188 czy art. 180 § 1 O.p. Chociaż autor skargi kasacyjnej pisze o "skrajnie nieobiektywnej ocenie zgromadzonego materiału", to rację ma organ uznając, że jest to po prostu wynikiem niezadowolenia podatnika z tego, że stan faktyczny sprawy, dokumentowany w aktach, prowadzi do niekorzystnych dla niego kwalifikacji prawnopodatkowych.
4.2.4. Podsumowując, zarzutami naruszenia przepisów postępowania kasator nie podważył skutecznie stanu faktycznego ustalonego przez organy podatkowe i zaakceptowanego przez Sąd I instancji. Ten stan faktyczny sprowadzał się do ustalenia, że faktura wystawiona przez firmę A. Z. nie dokumentowała żadnych rzeczywiście zrealizowanych usług, czego w tej sytuacji skarżący był świadomy.
4.3. W tak ustalonym stanie faktycznym zasadne było pozbawienie skarżącego prawa do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony wynikający z zakwestionowanej faktury na podstawie art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a) ustawy o VAT.
4.4. W związku z powyższym uznając, że skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1, art. 205 § 2 i art. 209 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Janusz Zubrzycki Artur Mudrecki Bartosz Wojciechowski
sędzia NSA sędzia NSA sędzia NSA (spr.)Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI