I FSK 1023/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA uchylił wyrok WSA, uznając, że decyzja o zabezpieczeniu zobowiązań podatkowych powinna być doręczona pełnomocnikowi strony, a nie bezpośrednio jej, ze względu na odrębność postępowania zabezpieczającego od kontroli podatkowej.
Sprawa dotyczyła doręczenia decyzji o zabezpieczeniu zobowiązań podatkowych. WSA uchylił decyzję organu, uznając, że doręczenie powinno nastąpić do rąk pełnomocnika strony ustanowionego w kontroli podatkowej. NSA uchylił wyrok WSA, stwierdzając, że postępowanie zabezpieczające jest odrębne od kontroli podatkowej, a pełnomocnictwa udzielone do kontroli nie obejmują postępowania zabezpieczającego. W związku z tym decyzja organu pierwszej instancji powinna być doręczona bezpośrednio stronie.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Dyrektora Izby Administracji Skarbowej od wyroku WSA w Białymstoku, który uchylił decyzję organu pierwszej instancji w przedmiocie określenia i zabezpieczenia zobowiązań podatkowych w VAT. WSA uznał, że decyzja organu pierwszej instancji nie weszła do obrotu prawnego z powodu wadliwego doręczenia jej stronie zamiast ustanowionemu pełnomocnikowi. NSA uchylił wyrok WSA, podzielając stanowisko Dyrektora IAS. Sąd kasacyjny podkreślił, że postępowanie zabezpieczające jest odrębne od postępowania kontrolnego i podatkowego. Pełnomocnictwa udzielone do kontroli podatkowej nie obejmują swoim zakresem postępowania zabezpieczającego, chyba że zostały wyraźnie do tego umocowane. W tej sprawie pełnomocnictwa złożone do akt kontroli podatkowej nie obejmowały postępowania zabezpieczającego, a pełnomocnictwo do postępowania zabezpieczającego zostało złożone dopiero na etapie postępowania odwoławczego. W związku z tym, NSA uznał, że decyzja organu pierwszej instancji została prawidłowo doręczona stronie, a zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia przepisów Ordynacji podatkowej były zasadne. Sąd kasacyjny uchylił wyrok WSA i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Decyzja o zabezpieczeniu zobowiązania podatkowego powinna być doręczona bezpośrednio stronie, jeśli pełnomocnictwo udzielone do kontroli podatkowej nie obejmuje swoim zakresem postępowania zabezpieczającego.
Uzasadnienie
Postępowanie zabezpieczające jest odrębne od postępowania kontrolnego. Pełnomocnictwa udzielone do kontroli podatkowej nie obejmują z mocy prawa postępowania zabezpieczającego, chyba że wyraźnie tak stanowi pełnomocnictwo. W tej sprawie pełnomocnictwa do kontroli nie obejmowały postępowania zabezpieczającego, a pełnomocnictwo do postępowania zabezpieczającego zostało złożone dopiero na etapie odwoławczym.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (12)
Główne
O.p. art. 145 § 2
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
O.p. art. 212
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
O.p. art. 228 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
P.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 183 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 185 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 203
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
O.p. art. 33 § 1
Ordynacja podatkowa
O.p. art. 138a
Ordynacja podatkowa
O.p. art. 138e
Ordynacja podatkowa
O.p. art. 281
Ordynacja podatkowa
u.p.e.a. art. 155b § 1a
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Argumenty
Skuteczne argumenty
Postępowanie zabezpieczające jest odrębne od kontroli podatkowej. Pełnomocnictwa udzielone do kontroli podatkowej nie obejmują postępowania zabezpieczającego. Decyzja o zabezpieczeniu powinna być doręczona bezpośrednio stronie, jeśli nie ma ustanowionego pełnomocnika do postępowania zabezpieczającego.
Odrzucone argumenty
Doręczenie decyzji o zabezpieczeniu stronie zamiast pełnomocnikowi było wadliwe. Organ odwoławczy nie mógł rozpoznać odwołania od decyzji, która nie weszła do obrotu prawnego.
Godne uwagi sformułowania
postępowanie zabezpieczające jest odrębnym postępowaniem od kontroli podatkowej umocowanie tego pełnomocnika obejmuje również postępowanie zmierzające do wydania decyzji o zabezpieczeniu decyzja o zabezpieczeniu zobowiązania podatkowego na majątku podatnika ma natomiast formę decyzji (art. 33 § 4 Ordynacji podatkowej)
Skład orzekający
Artur Mudrecki
przewodniczący sprawozdawca
Marek Olejnik
członek
Adam Nita
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie zakresu umocowania pełnomocnika w kontekście doręczania decyzji o zabezpieczeniu zobowiązań podatkowych oraz odrębności postępowania zabezpieczającego od kontroli podatkowej."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji, w której pełnomocnictwa udzielone do kontroli podatkowej nie obejmowały postępowania zabezpieczającego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia proceduralnego w prawie podatkowym – prawidłowego doręczenia decyzji o zabezpieczeniu. Jest to istotne dla praktyków prawa podatkowego.
“Kto powinien odebrać decyzję o zabezpieczeniu? Strona czy jej pełnomocnik?”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI FSK 1023/22 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2023-09-01 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2022-07-01 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Adam Nita Artur Mudrecki /przewodniczący sprawozdawca/ Marek Olejnik Symbol z opisem 6110 Podatek od towarów i usług Hasła tematyczne Podatkowe postępowanie Zabezpieczenie zobowiązań podatkowych Sygn. powiązane I SA/Bk 66/22 - Wyrok WSA w Białymstoku z 2022-04-15 I FSK 1032/22 - Wyrok NSA z 2022-11-08 III SA/Wa 1520/21 - Wyrok WSA w Warszawie z 2022-02-25 Skarżony organ Dyrektor Izby Administracji Skarbowej Treść wyniku Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny Powołane przepisy Dz.U. 2021 poz 1540 art. 33 par 1, art. 138a, art. 138e, art.281 Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Artur Mudrecki (sprawozdawca), Sędzia NSA Marek Olejnik, Sędzia WSA del. Adam Nita, Protokolant Katarzyna Wojnarska, po rozpoznaniu w dniu 1 września 2023 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 15 kwietnia 2022 r., sygn. akt I SA/Bk 66/22 w sprawie ze skargi B.P. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku z dnia 18 stycznia 2022 r., nr [...] w przedmiocie określenia przybliżonej kwoty zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za okres od stycznia do kwietnia 2019 r. oraz od czerwca 2019 r. do stycznia 2020 r. wraz z odsetkami za zwłokę oraz orzeczenia o zabezpieczeniu przybliżonych kwot ww. zobowiązań wraz z odsetkami za zwłokę 1) uchyla zaskarżony wyrok w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Białymstoku, 2) zasądza od B.P. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku kwotę 610 (słownie: sześćset dziesięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Uzasadnienie 1. Wyrok Sądu pierwszej instancji Wyrokiem z 15 kwietnia 2022 r., sygn. akt I SA/Bk 66/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku - po rozpoznaniu skargi B. P. (dalej: Strona lub Skarżący) - uchylił decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku (dalej: Dyrektor IAS) z dnia 18 stycznia 2022 r. nr 2001-IEW.4253.16.2021.8. 2. Przedstawiony przez Sąd pierwszej instancji stan sprawy 2.1. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w B. decyzją z 19 października 2021 r. nr 2003-SEW.4253.10.2021 określił i zabezpieczył na majątku Strony przybliżone kwoty zobowiązań podatkowych w podatku od towarów i usług za styczeń, luty, marzec, kwiecień, czerwiec, lipiec, sierpień, wrzesień, październik, listopad i grudzień 2019 r. oraz za styczeń 2020 r. wraz z odsetkami za zwłokę. Decyzję o zabezpieczeniu organ doręczył Stronie. 2.2. Działający w imieniu Strony profesjonalny pełnomocnik złożył odwołanie od powyższej decyzji, zarzucając m.in. naruszenie art. 133 § 1 w zw. z art. 138a § 1 w zw. z art. 144 § 1a, § 2 i § 5 w zw. z art. 145 § 1 w zw. z art. 212 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021 r., poz. 1540 ze zm., dalej: O.p.) i w zw. z art. 126 O.p. poprzez niedoręczenie decyzji Stronie działającej za pośrednictwem pełnomocnika, na jego skrzynkę elektroniczną, co skutkuje niewejściem przedmiotowej decyzji do obrotu prawnego, a tym samym brakiem skutków prawnych z niej wynikających. 2.3. Po rozpoznaniu odwołania Dyrektor IAS decyzją z 18 stycznia 2022 r. utrzymał zaskarżone rozstrzygnięcie w mocy. W uzasadnieniu organ, odnosząc się do zarzutu Strony niewłaściwego doręczenia decyzji, wskazał na treść art. 155b § 1a ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2020 r., poz. 1427 ze zm.) i podał, że organ podatkowy w toku postępowania zabezpieczającego stwierdził okoliczności wskazane w decyzji, wystąpienie których potwierdziło zasadność doręczenia decyzji wraz z zarządzeniem zabezpieczenia celem skuteczności dokonywanego zabezpieczenia. Organ egzekucyjny doręczył decyzję na piśmie zobowiązanemu (potwierdzenie odbioru z 22 października 2021 r.) na podstawie art. 155b § 1a, który jest przepisem szczególnym w stosunku do przywołanych w odwołaniu przepisów Ordynacji podatkowej. Tym samym organ pierwszej instancji nie naruszył zarzucanych przepisów, a zaskarżona decyzja weszła do obrotu prawnego. Ponadto organ wyjaśnił, że w toku kontroli podatkowej Skarżący ustanowił dwóch pełnomocników i zgodnie z pełnomocnictwem szczególnym (druk PPS-1) z 18 września 2020 r. to A.P. jest pełnomocnikiem do doręczeń (zaznaczona poz. 45 na ww. druku) w sprawie wskazanej w części E., tj. do kontroli podatkowej. 3. Uzasadnienie wyroku Sądu pierwszej instancji 3.1. Sąd, po rozpoznaniu skargi, w której sformułowano szereg zarzutów naruszenia prawa - uchylił zaskarżoną decyzję. 3.2. Sąd podzielił na gruncie rozpoznawanej sprawy stanowisko wyrażone m.in. w wyroku NSA z dnia 17 września 2020 r., I FSK 1658/17, zgodnie z którym doręczenie stronie, zamiast ustanowionemu pełnomocnikowi, decyzji o zabezpieczeniu wykonania zobowiązania podatkowego, jako dokonane z naruszeniem art. 145 § 2 O.p., zawsze w sposób istotny rzutuje na rozstrzygnięcie, z uwagi na to, że doręczenie decyzji z uchybieniem tego przepisu skutkuje brakiem wejścia jej do obrotu prawnego po myśli art. 212 O.p. Rozpoznając tę sprawę Sąd miał też na względzie zawarte w wyroku NSA z dnia 1 września 2020 r., sygn. akt II FSK 1461/18 stanowisko w świetle którego: "jeżeli w postępowaniu podatkowym lub w kontroli podatkowej strona ustanowiła pełnomocnika, to umocowanie tego pełnomocnika obejmuje również postępowanie zmierzające do wydania decyzji o zabezpieczeniu, a zatem do podejmowanych w związku z tym czynności. W efekcie doręczenie decyzji o zabezpieczeniu, jak i zarządzenia zabezpieczającego, które wydawane są w trakcie i w ramach toczącego się postępowania podatkowego, powinno nastąpić do rąk pełnomocnika ustanowionego i zgłoszonego w postępowaniu podatkowym." W pełni podzielając to stanowisko Sąd za chybiony uznał pogląd organu o braku podstaw do doręczenia decyzji pełnomocnikowi Skarżącego ustanowionemu w procedurze kontroli podatkowej. Sąd pierwszej instancji zwrócił jeszcze uwagę na treść uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 marca 2022 r., I FPS 4/21, w której stwierdzono, że "postanowienie o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności doręczone stronie, która miała ustanowionego pełnomocnika, z naruszeniem art. 145 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r. poz. 201 ze zm.), należy uznać za niewiążące w rozumieniu art. 212 w zw. z art. 239 tej ustawy także wtedy, gdy strona lub jej pełnomocnik wnieśli od niego zażalenie". 3.3. W przedstawionych okolicznościach Sąd ocenił, że decyzja Naczelnika US z 19 października 2021 r. nie weszła do obrotu prawnego, a w związku z tym organ odwoławczy nie mógł rozpoznać od niej odwołania, lecz winien stwierdzić jego niedopuszczalność na podstawie art. 228 § 1 pkt 1 O.p. 3.4. Dodatkowo Sąd za niezasadną uznał argumentację organu wskazującą, że doręczenie decyzji Stronie nastąpiło w trybie art. 155b § 1a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. 4. Skarga kasacyjna Dyrektora IAS 4.1. W skardze kasacyjnej Dyrektor IAS, zaskarżając powyższy wyrok w całości, wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji, ewentualnie uchylenie tego wyroku w całości i oddalenie skargi, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Ponadto złożył oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy. 4.2. Sądowi pierwszej instancji zarzucił naruszenie: 1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 3 § 1, art. 133 § 1, art. 141 § 4 i art. 151 P.p.s.a. poprzez wadliwie wykonaną funkcję kontrolną, wadliwą ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego, uwzględnienie skargi i uchylenie decyzji pomimo, że w sprawie nie doszło do naruszenia przez organy obu instancji art. 123, art. 125, art. 138a § 1, art. 138e § 1 i § 3, art. 145 § 1 i § 2 i art. 212 O.p. oraz nie doszło do naruszenia przez organ odwoławczy art. 228 § 1 pkt 1 O.p. co winno skutkować oddaleniem skargi; 2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 3 § 1, art. 133 § 1, art. 141 § 4 i art. 151 P.p.s.a. poprzez wadliwie wykonaną funkcję kontrolną, wadliwą ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego, uwzględnienie skargi i uchylenie decyzji, pomimo, że w sprawie organ pierwszej instancji prawidłowo doręczył Skarżącemu decyzję w trybie przewidzianym w art. 155b § 1a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, co winno skutkować oddaleniem skargi. 5. Odpowiedź na skargę kasacyjną W odpowiedzi na skargę kasacyjną Skarżący wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej oraz zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania. Ponadto wniósł o rozpoznanie sprawy na rozprawie. 6. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 6.1. W myśl art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej (podstaw kasacyjnych), chyba że zachodzą przesłanki nieważności postępowania sądowego wymienione w § 2 powołanego artykułu. Takiego rodzaju przesłanek, na podstawie akt niniejszej sprawy, z urzędu nie odnotowano. Podobnie w tym samym trybie nie ujawniono podstaw do odrzucenia skargi ani do umorzenia postępowania przed Sądem pierwszej instancji, które obligowałyby Naczelny Sąd Administracyjny do wydania postanowienia przewidzianego w art. 189 P.p.s.a. (zob. uchwała NSA z dnia 8 grudnia 2009 r., sygn. akt II GPS 5/09, ONSAiWSA 2010, nr 3, poz. 40). 6.2. Po zbadaniu skargi kasacyjnej według reguły związania zarzutami w niej zawartymi (art. 183 § 1 ab initio P.p.s.a.) uznać należało, że okazała się ona zasadna w odniesieniu do zarzutów, którymi podważano stanowisko Sądu pierwszej instancji o tym, iż decyzję w przedmiocie zabezpieczenia zobowiązań podatkowych Naczelnik US powinien doręczyć pełnomocnikowi Skarżącego ustanowionemu do działania w kontroli podatkowej na podstawie pełnomocnictwa szczególnego złożonego do akt rzeczonej kontroli. Sąd pierwszej instancji swoje zapatrywanie oparł na poglądzie zaczerpniętym z orzecznictwa sądowego, wskazując tu w szczególności, że: - postępowanie zmierzające do wydania decyzji o zabezpieczeniu ma charakter incydentalny, ściśle wiążąc się z postępowaniem podatkowym lub kontrolą podatkową, w ramach których jest prowadzone; - ma zatem ono pomocniczy charakter względem postępowania głównego; - jeżeli więc w postępowaniu podatkowym lub w kontroli podatkowej strona ustanowiła pełnomocnika, to umocowanie tego pełnomocnika obejmuje również postępowanie zmierzające do wydania decyzji o zabezpieczeniu. 6.2.1. W odniesieniu do podanych twierdzeń należało jednak dostrzec, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego kwestia statusu postępowania zabezpieczającego nie jest postrzegana jednolicie. W wyroku z dnia 3 grudnia 2014 r., sygn. akt I FSK 727/14 Naczelny Sąd Administracyjny przyjął pogląd zgodnie z którym postępowanie kontrolne lub podatkowe oraz postępowanie zabezpieczające należy uznać za odrębne. Wniosek taki - jak stwierdzono w tym wyroku - wspiera w szczególności wykładnia systematyczna, wskazująca na odrębności postępowania zabezpieczającego wynikające z art. 165 § 5 pkt 4 i art. 200 § 2 pkt 2 Ordynacji podatkowej i podkreślająca zarazem konieczność wszczęcia (w sposób odformalizowany, jakkolwiek niezależnie) tegoż (kolejnego) postępowania (jako że nie wyłączono zastosowania art. 165 § 1 Ordynacji podatkowej). Pogląd o odrębności postępowania podatkowego i zabezpieczającego znajduje również wsparcie w innych wyrokach jak na przykład: z dnia 22 lutego 2012 r., sygn. akt II FSK 506/11 i z dnia 3 kwietnia 2014 r., sygn. akt II FSK 991/14. W realiach tej sprawy decyzję określającą i zabezpieczającą na majątku Strony przybliżone kwoty zobowiązań podatkowych (wraz z odsetkami) wydano i doręczono w związku z trwającą kontrolą podatkową, tj. "Dział Kontroli Podatkowej przedłożył Działowi Spraw Wierzycielskich wniosek o dokonanie zabezpieczenia na majątku podatnika na poczet przyszłych zobowiązań podatkowych" (karta 41 akt podatkowych), w efekcie Naczelnik US wydał 19 października 2021 r. decyzję o zabezpieczeniu. Jednak i tej procedury (kontroli podatkowej) nie można utożsamiać z postępowaniem głównym względem postępowania zabezpieczającego. Kontrola podatkowa jest bowiem procedurą nie tylko odrębną od postępowania podatkowego, ale i postępowania ukierunkowanego na zabezpieczenie zobowiązań podatkowych. Przepis art. 281 § 1 Ordynacji podatkowej wskazuje wyraźnie, że celem kontroli podatkowej jest "sprawdzenie, czy kontrolowani wywiązują się z obowiązków wynikających z przepisów prawa podatkowego". Podejmowanie kontroli podatkowej ma na celu niedopuszczanie do wszczynania zbędnych postępowań podatkowych, w sytuacji gdy zobowiązani prawidłowo wywiązują się z obowiązków, a także służy zebraniu materiału dowodowego, który będzie mógł być wykorzystany w postępowaniu jurysdykcyjnym, w przypadku gdy takie obowiązki nie są respektowane (tak. m.in. T. Kaczyński, M. Charkiewicz, Skutki ograniczenia czasu trwania kontroli podatkowej [w:] Ordynacja podatkowa. Kontrola realizacji zobowiązań podatkowych, red. R. Dowgier, Białystok 2012, s. 230). Przepis art. 290 Ordynacji podatkowej przewiduje, że przebieg kontroli podatkowej następuje w protokole kontroli (który nie rozstrzyga ani o prawach, ani o obowiązkach kontrolowanego, gdyż stanowi opis ustalonego stanu faktycznego w zakresie objętym przedmiotem kontroli). Protokół ten powinien natomiast zawierać pouczenie o prawie złożenia zastrzeżeń lub wyjaśnień oraz prawie złożenia korekty deklaracji (art. 290 § 2 pkt 7 Ordynacji podatkowej). Dopiero w przypadku, gdy ta czynność (złożenie korekty deklaracji) nie zostanie dokonana, możliwe jest wszczęcie postępowania podatkowego i określenie w wydanej decyzji wysokości zobowiązania podatkowego. Z kolei zabezpieczenie wykonania zobowiązania podatkowego służy ochronie interesów wierzyciela podatkowego. Celem tego zabezpieczenia jest nie tyle pobór podatku, ile zagwarantowanie środków finansowych na zaspokojenie zobowiązań podatkowych. Zabezpieczenie to nie jest więc formą wykonania zobowiązania podatkowego, zwiększa jedynie gwarancję, że zobowiązanie podatkowe zostanie w przyszłości wykonane (zob. K. Lasiński-Sulecki, W. Morawski, Zabezpieczenie wykonania zobowiązań podatkowych (w:) System Prawa Finansowego, t. III, Prawo daninowe, red. L. Etel, Warszawa 2010, s. 538). Celem postępowania zmierzającego do wydania decyzji o zabezpieczeniu jest ustalenie, czy istnieją przesłanki zabezpieczenia, a w przypadku zabezpieczenia dokonywanego w trybie art. 33 § 2 O.p., także określenie przybliżonej kwoty zobowiązania podatkowego, które ma być zabezpieczone. Orzeczenie o zabezpieczeniu zobowiązania podatkowego na majątku podatnika ma natomiast formę decyzji (art. 33 § 4 Ordynacji podatkowej). Decyzję tę uważa się za nierozstrzygającą sprawy co do istoty, tym niemniej, jak każda decyzja wymaga ona przeprowadzenia właściwego dla niej postępowania, skoro "kończy postępowanie w danej instancji" (art. 207 § 2 in fine Ordynacji podatkowej). Nadto przepis art. 33 § 2 O.p. nie wskazuje, że decyzja zabezpieczająca jest wydawana w procedurze kontroli podatkowej. Posługuje się on wyrażaniem "w toku postępowania podatkowego lub kontroli podatkowej" co, zdaniem tut. Sądu, oznacza ramy czasowe w jakich zabezpieczenie może być dokonane. 6.2.2. Sąd pierwszej instancji w odwołaniu do wspomnianego wyroku o sygn. akt II FSK 1461/18 przyjął jeszcze, że w świetle art. 138a § 1 O.p. (a do końca 2015 r. - art. 136 O.p.), uprawniony jest wniosek, że ustanawiając w danym postępowaniu (w niniejszej sprawie: kontroli podatkowej) pełnomocnika strona oczekuje, iż nie będzie musiała uczestniczyć w czynnościach procesowych, które nie wymagają jej osobistego udziału. Oznacza to również, że organ podatkowy ma obowiązek doręczenia decyzji o zabezpieczeniu pełnomocnikowi, a nie bezpośrednio stronie postępowania. Dla tej sprawy kluczowe jednak powinno być to, że § 2 art. 138a O.p. rozróżnia pełnomocnictwa na "ogólne", "szczególne" i "do doręczeń", a kolejne przepisy ustawy O.p. określają zakresy tych pełnomocnictw. W sprawie niniejszej Strona nie miała zgłoszonego pełnomocnika ogólnego, a złożyła do akt kontroli podatkowej dwa pełnomocnictwa szczególne (na drukach PPS-1). A. P. został umocowany do reprezentowania Skarżącego w trakcie kontroli podatkowej, w tym do odbioru upoważnienia (druk PPS-1 z dnia 18 września 2020 r.). D. K., została umocowana do reprezentowania Skarżącego w trakcie kontroli podatkowej oraz do udzielania dalszego pełnomocnictwa (druk PPS-1 z dnia 11 sierpnia 2021 r.). W związku z tym organ słusznie przyjął, że Strona nie miała ustanowionego przed organem pełnomocnika do postępowania zabezpieczającego. Potwierdza to zresztą następcze działanie Skarżącego, który wraz z odwołaniem przedłożył do akt sprawy dokument pełnomocnictwa (druk PPS-1 z dnia 27 października 2021 r.), którym umocowano D. K. do reprezentowania w postępowaniu odwoławczym od decyzji Naczelnika US z dnia 19 października 2021 r. wydanej w przedmiocie określenia i zabezpieczenia na majątku przybliżonych kwot zobowiązań podatkowych. Mając zatem na uwadze powyższe okoliczności oraz nakreślone wyżej uwarunkowania prawne, należy stwierdzić, że stanowisko Sądu pierwszej instancji zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, zgodnie z którym decyzję Naczelnika US w przedmiocie zabezpieczenia należało doręczyć pełnomocnikowi ustanowionemu w kontroli podatkowej nie zasługiwało na uwzględnienie. Wbrew bowiem poglądowi Sądu pierwszej instancji postępowanie zabezpieczające jest postępowaniem odrębnym od kontroli podatkowej, a w realiach sprawy do akt kontroli podatkowej przedłożono pełnomocnictwa szczególne mocujące pełnomocników do reprezentowania Strony wyłącznie w tej procedurze. Za trafny zatem Naczelny Sąd Administracyjny uznał zarzut skargi kasacyjnej w obszarze naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 123, art. 125, art. 138a § 1, art. 138e § 1 i § 3, art. 145 § 1 i § 2 i art. 212, art. 228 § 1 pkt 1 O.p. 6.3. Wzmiankować przy tym należało, że powołana w zaskarżonym wyroku uchwała NSA z dnia 7 marca 2022 r., sygn. akt I FPS 4/21, nie mogła mieć zastosowania, gdyż w ocenie tut. Sądu w sprawie organ doręczając decyzję nie naruszył art. 145 § 2 O.p. Z kolei z sentencji powołanej przez organ w skardze kasacyjnej uchwały z dnia 25 kwietnia 2022 r. o sygn. akt II FPS 1/22 wynika, po pierwsze, że "Użyty w art. 138e § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2017 r. poz. 201 ze zm.) zwrot "we wskazanej sprawie podatkowej lub innej wskazanej sprawie należącej do właściwości organu podatkowego" należy rozumieć w ten sposób, że odwołuje się on do wynikającego ze stosunku podstawowego materialnego zakresu pełnomocnictwa szczególnego, co oznacza, że może ono obejmować każdą sprawę należącą do właściwości organu podatkowego, do której stosuje się przepisy tej ustawy", i po drugie "do wywołania skutku procesowego konieczne jest złożenie pełnomocnictwa szczególnego do akt sprawy w konkretnym postępowaniu prowadzonym przed organem podatkowym, stosownie do art. 138e § 3 Ordynacji podatkowej". W niniejszej sprawie (w przedmiocie decyzji o zabezpieczeniu) pełnomocnictwo szczególne (druk PPS -1) do postępowania zabezpieczającego zostało złożone na etapie odwołania, a pełnomocnictwa szczególne złożone w kontroli podatkowej nie obejmowały swoimi zakresami postępowania w przedmiocie zabezpieczenia, z tych przyczyn decyzja pierwszoinstancyjna w przedmiocie zabezpieczenia podlegała doręczeniu bezpośrednio Stronie. 6.4. Zarzutu naruszenia art. 155b § 1a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji Naczelny Sąd Administracyjny nie uwzględnił, gdyż decyzja podlegała doręczeniu w trybie przepisów Ordynacji podatkowej. 6.5. Zgodnie z art. 185 § 1 ab initio P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny w razie uwzględnienia skargi kasacyjnej uchyla zaskarżone orzeczenie w całości lub w części i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania sądowi, który wydał orzeczenie. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji niniejszego wyroku. Rzeczą Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku będzie dokonanie merytorycznej kontroli decyzji przy uwzględnieniu oceny prawnej o wejściu do obiegu prawnego decyzji Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Białymstoku z 19 października 2021 r. 6.6. O kosztach postępowania kasacyjnego Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 203 pkt 2 P.p.s.a. s. del. WSA A. Nita s. NSA A. Mudrecki s. NSA M. Olejnik
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI