I FSK 1004/20

I FSK 1004/20 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-04-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-08-03
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Arkadiusz Cudak /przewodniczący/
Artur Mudrecki
Zbigniew Łoboda /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
6560
Hasła tematyczne
Podatek od towarów i usług
Interpretacje podatkowe
Sygn. powiązane
III SA/Wa 530/19 - Wyrok WSA w Warszawie z 2019-10-23
Skarżony organ
Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 2174
art. 43 ust. 1 pkt 12
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług - tekst jedn.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Arkadiusz Cudak, Sędzia NSA Artur Mudrecki, Sędzia NSA Zbigniew Łoboda (spr.), , po rozpoznaniu w dniu 26 kwietnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 października 2019 r. sygn. akt III SA/Wa 530/19 w sprawie ze skargi A. sp. z o.o. w W. na interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 27 listopada 2018 r. nr 0114-KDIP4.4012.548.2018.1.BS w przedmiocie podatku od towarów i usług oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 23 października 2019 r., sygn. akt III SA/Wa 530/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi A. sp. z o.o. z siedzibą w W. na interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 27 listopada 2018 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług, na podstawie art. 146 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej - "p.p.s.a."), uchylił zaskarżoną interpretację.
Z uzasadnienia wyroku wynika, że A. sp. z o.o. z siedzibą w W. wniosła o wydanie interpretacji indywidualnej, podając we wniosku, że jest czynnym podatnikiem VAT oraz że obok dotychczasowej działalności zamierza rozpocząć świadczenie następujących usług: - usługi wyceny wartości aktywów alternatywnych spółek inwestycyjnych w rozumieniu ustawy z dnia 27 maja 2004 r. o funduszach inwestycyjnych i zarządzaniu alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1355 ze zm., dalej - "ustawa o funduszach inwestycyjnych"); - usługi periodycznej aktualizacji powyższej wyceny (dalej łącznie - "usługi ASI").
W związku z powyższym opisem spółka zadała pytanie: Czy w świetle przedstawionego opisu zdarzenia przyszłego świadczone przez spółkę usługi ASI podlegają zwolnieniu od VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 12 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2018 r., poz. 2174 ze zm., dalej - "u.p.t.u.")?
Zdaniem spółki, na powyższe pytanie należy odpowiedzieć twierdząco.
Uzasadniając swoje stanowisko spółka wskazała, że zwolnienie od VAT dla usług zarządzania specjalnymi funduszami inwestycyjnymi wynika z przepisów unijnych, tj. art. 135 ust. 1 lit. g) dyrektywy Rady 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. U. UE. L.
z 2006 r. Nr 347, str. 1 ze zm., dalej - "dyrektywa 2006/112/WE"). Powyższy przepis został implementowany do krajowego porządku prawnego w art. 43 ust. 1 pkt 12 lit. a) i b) u.p.t.u., zgodnie z którym zwalnia się od podatku usługi zarządzania funduszami inwestycyjnymi, alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi i zbiorczymi portfelami papierów wartościowych - w rozumieniu przepisów o funduszach inwestycyjnych i zarządzaniu alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi, portfelami inwestycyjnymi funduszy inwestycyjnych i alternatywnych funduszy inwestycyjnych, o których mowa w lit. a), lub ich częścią.
Spółka podniosła, że zgodnie ze stanowiskiem TSUE, w zakres pojęcia zarządzania specjalnymi funduszami inwestycyjnymi wchodzą m.in. funkcje wymienione w Załączniku II do dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/65/WE z dnia 13 lipca 2009 r. w sprawie koordynacji przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych odnoszących się do przedsiębiorstw zbiorowego inwestowania w zbywalne papiery wartościowe (UCITS) (Dz. U. UE. L. z 2009 r. Nr 302, str. 32 ze zm., dalej - "dyrektywa UCITS"). Ponadto, z orzecznictwa TSUE wynika, iż ze zwolnienia z VAT korzystają usługi zarządzania świadczone przez podmiot będący osobą trzecią, jeżeli stanowią odrębną całość oraz są specyficzne
i istotne z punktu widzenia zarządzania specjalnym funduszem inwestycyjnym.
Według spółki, w świetle powyższych uwag, usługi ASI powinny być objęte zwolnieniem wynikającym z art. 43 ust. 1 pkt 12 u.p.t.u. Usługi te dotyczą aktywów alternatywnych funduszy inwestycyjnych, jakimi w rozumieniu ustawy o funduszach inwestycyjnych są ASI oraz odpowiadają swoim zakresem funkcjom wymienionym
w sekcji administracja pkt c) Załącznika II do dyrektywy UCITS - wycena
i wyznaczanie ceny. Ponadto, usługi te stanowią odrębną całość (obejmują szereg czynności prowadzących do efektu w postaci wyznaczenia wyceny aktywów oraz jej periodycznej aktualizacji, podsumowanej w przygotowywanym przez spółkę raporcie z wyceną), a realizowane w ich ramach funkcje należy niewątpliwie uznać za specyficzne i istotne z punktu widzenia zarządzania alternatywnym funduszem inwestycyjnym - wymóg wyceny i jej aktualizacji w odniesieniu do aktywów ASI wynika bowiem z art. 70h ustawy o funduszach inwestycyjnych.
W interpretacji indywidualnej z dnia 27 listopada 2018 r. Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej uznał stanowisko wnioskodawczyni za nieprawidłowe.
Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej zauważył, że przepisy u.p.t.u. wprost wskazują, że zwolnienie dla czynności zarządzania alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi powinno być rozumiane zgodnie z przepisami o zarządzaniu tymi funduszami, a zatem wykonywane przez spółkę czynności należy rozpatrywać
w oparciu o przepisy dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/61/UE
z dnia 8 czerwca 2011 r. w sprawie zarządzających alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi i zmiany dyrektyw 2003/41/WE i 2009/65/WE oraz rozporządzeń (WE) nr 1060/2009 i (UE) nr 1095/2010 (Dz. U. UE. L. z 2011 r. Nr 174, str. 1 ze zm., dalej - "dyrektywa ZAFI") oraz ustawy o funduszach inwestycyjnych. Jak wynika z art. 4 ust. 1 lit. w) dyrektywy ZAFI, zarządzanie AFI (rozumiane jako alternatywne fundusze inwestycyjne) oznacza wykonywanie przynajmniej funkcji w zakresie zarządzania portfelem, o których mowa w pkt 1 lit. a) lub b) załącznika I, na rzecz jednego lub większej liczby AFI. Minimalny zakres funkcji zarządzania to zarządzanie portfelem inwestycyjnym - pkt 1 lit. a) ww. załącznika, zarządzanie ryzykiem - pkt 1 lit. b) ww. załącznika. Podobne uregulowania zawarto w ustawie o funduszach inwestycyjnych. W myśl art. 8b ust. 1 i art. 8a ust. 1 tej ustawy, zarządzający zarządza alternatywną spółką inwestycyjną, która jest alternatywnym funduszem inwestycyjnym, w tym co najmniej portfelem inwestycyjnym tej spółki oraz ryzykiem.
Mając na uwadze powyższe, organ stwierdził, że usługi, które zamierza świadczyć spółka, polegające na wycenie wartości aktywów alternatywnych spółek inwestycyjnych oraz periodycznej aktualizacji powyższej wyceny, nie będą stanowiły usług zarządzania alternatywnym funduszem inwestycyjnym, ponieważ opisany we wniosku zakres planowanych czynności nie będzie obejmował zarządzania portfelami inwestycyjnymi lub zarządzania ryzykiem.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie A. sp. z o.o. z siedzibą w W. zarzuciła naruszenie art. 43 ust. 1 pkt 12 u.p.t.u., poprzez błędne uznanie, że usługi wyceny wartości aktywów alternatywnych spółek inwestycyjnych w rozumieniu ustawy o funduszach inwestycyjnych oraz usługi periodycznej aktualizacji powyższej wyceny nie stanowią usług zarządzania, o których mowa w powyższym przepisie, a w konsekwencji nie korzystają ze zwolnienia od VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 12 u.p.t.u. Skarżąca podniosła, że organ niewłaściwie zinterpretował przepisy pkt 1 i 2 załącznika I do dyrektywy ZAFI oraz art. 8b ust. 1 ustawy o funduszach inwestycyjnych i bezpodstawnie uznał, że w zakres zarządzania alternatywnym funduszem inwestycyjnym wchodzą wyłącznie czynności zarządzania portfelem inwestycyjnym oraz zarządzania ryzykiem. Powołane powyżej przepisy wyraźnie wskazują na to, że jest to minimalny, a nie wyłączny zakres tego, co może być rozumiane jako zarządzanie alternatywnym funduszem inwestycyjnym.
Uchylając zaskarżoną interpretację indywidualną wskazanym na początku wyrokiem z dnia 23 października 2019 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny
w Warszawie uznał, że skarga była zasadna.
Sąd pierwszej instancji nie podzielił stanowiska organu interpretacyjnego, zgodnie z którym poprzez zarządzenie alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi należy rozumieć wyłącznie zarządzanie portfelem lub zarządzanie ryzykiem. Wskazał, że dyrektywa ZAFI określa jedynie minimalny zakres funkcji w zakresie zarządzania inwestycyjnego, które musi wykonywać zarządzający alternatywnym funduszem inwestycyjnym. Natomiast inne funkcje, które zostały wymienione
w załączniku I w pkt 2 dyrektywy ZAFI, również mogą być uznane za usługi zarządzania, w sytuacji gdy - jak wynika to z orzecznictwa TSUE - spełniają szczególną i istotną funkcję zarządzania funduszem inwestycyjnym.
W ocenie Sądu, skoro "wycena aktywów" została wymieniana w załączniku I pkt 2 Dyrektywy ZAFI, jako przykład innej funkcji, które ZAFI może dodatkowo wykonywać w trakcie wspólnego zarządzania AFI, to kwestię zwolnienia tej usługi
z opodatkowania należy oceniać z uwzględnieniem powołanego orzecznictwa TSUE.
Sąd pierwszej instancji zauważył też, że wycena aktywów stanowi element zarządzania alternatywną spółką inwestycyjną, co potwierdza wykładnia przepisów ustawy o funduszach inwestycyjnych (art. 70h ust. 1, art. 70e ust. 1, art. 70g ust. 1). Sąd podkreślił, że czynności wskazane we wniosku, czyli usługi wyceny aktywów ASI
i periodycznej aktualizacji takiej wyceny, są nierozerwalnie związane z czynnością zarządzania portfelem inwestycyjnym i ryzykiem funduszu. Bez tych czynności nie jest możliwe poprawne funkcjonowanie AFI na rynku, zatem nie jest możliwe świadome inwestowanie przez fundusz środków powierzonych przez inwestorów.
Na powyższy wyrok Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej złożył skargę kasacyjną zaskarżając wyrok ów w całości i wniósł o jego uchylenie w całości
i orzeczenie co do istoty sprawy, ewentualnie o jego uchylenie w całości
i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Organ wniósł o rozpoznanie sprawy na rozprawie.
Skarżący organ zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 43 ust. 1 pkt 12 u.p.t.u. w zw. z art. 43 ust. 15 u.p.t.u. w zw. z art. 135 ust. 1 lit. g) dyrektywy 2006/112/WE, poprzez uznanie przez Sąd, że czynności wskazane we wniosku, czyli usługi wyceny aktywów ASI i periodycznej aktualizacji takiej wyceny, są nierozerwalnie związane z czynnością zarządzania portfelem inwestycyjnym i ryzykiem funduszu, a bez tych czynności nie jest możliwe poprawne funkcjonowanie AFI na rynku, nie jest możliwe świadome inwestowanie przez fundusz środków powierzonych przez inwestorów, gdy tymczasem właściwa wykładnia ww. przepisów prowadzi do wniosku, że czynności wykonywane przez skarżącego nie obejmują zarzadzania portfelem inwestycyjnym lub zarządzania ryzykiem, nie mogą być uznane za usługi zarządzania alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi na gruncie wskazanych wyżej przepisów, ponieważ czynności skarżącego nie tworzą odrębnej całości, lecz mają charakter czynności doraźnych
i pojedynczych, stanowiąc czynności doradcze wymienione w przepisie art. 43 ust. 15 pkt 2 u.p.t.u., do których nie ma zastosowania zwolnienie z art. 43 ust. 1 pkt 12 u.p.t.u.
Skarżący organ zarzucił też naruszenie przepisów prawa procesowego
w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, tj. normy wynikającej z przepisów art. 141 § 4 w zw. z art. 134 § 1 oraz w zw. z art. 153 p.p.s.a., polegające na braku spójności uzasadnienia i jego wewnętrznej sprzeczności, poprzez przyjęcie przez Sąd, że usługi m.in. wyceny aktywów wchodzą w zakres pojęcia "zarządzania" specjalnym funduszem inwestycyjnym i ryzykiem funduszu, skoro przez zarządzenie alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi należy rozumieć zarządzanie portfelem lub zarządzanie ryzykiem, zaś inne funkcje mogą być uznane za usługi immanentnie związane z usługami zarzadzania, jeżeli są świadczone razem z zarządzaniem funduszem i jego aktywami oraz że są to usługi specjalistyczne.
W piśmie procesowym z dnia 19 lutego 2020 r. A. sp. z o.o. z siedzibą w W. podtrzymała swoją dotychczasową argumentację i podniosła, że skarga kasacyjna powinna zostać oddalona w całości.
Stosownie do zarządzenia Przewodniczącej Wydziału I Izby Finansowej sprawa skierowana została do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w trybie art. 15zzs4 ust. 3 w zw. z ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2095 ze zm.).
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności trzeba przypomnieć, że – jak to wynika z art. 183 § 1 p.p.s.a. – Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania przed sądem pierwszej instancji. W rozpoznawanej sprawie nie wystąpiła żadna z przesłanek nieważności postępowania określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a., a ponadto nie wystąpiły przesłanki nakazujące uchylenie wydanego w sprawie orzeczenia oraz odrzucenie skargi lub umorzenie postępowania (art. 189 p.p.s.a.). Z tych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając niniejszą sprawę związany był granicami skargi kasacyjnej. Związanie, o którym tu mowa, oznacza, iż podstawy, na jakich zostaje oparta skarga kasacyjna, wyznaczają kierunek i zakres kontroli kasacyjnej zaskarżonego wyroku.
W zaskarżonej interpretacji indywidulanej organ podatkowy, oceniając stanowisko wnioskodawcy jako nieprawidłowe uznał, że usługi polegające na wycenie wartości aktywów alternatywnych spółek inwestycyjnych oraz periodycznej aktualizacji powyższej wyceny, nie będą stanowiły usług zarządzania alternatywnym funduszem inwestycyjnym, ponieważ zakres planowanych czynności wnioskodawcy nie będzie obejmował zarządzania portfelami inwestycyjnymi lub zarządzania ryzkiem.
Powyższa konkluzja organu oparta została o stwierdzenie, że ponieważ przepisy dyrektywy ZAFI oraz ustawy o funduszach inwestycyjnych wymagają, aby zarządzający alternatywnym funduszem inwestycyjnym (alternatywną spółką inwestycyjną) zarządzał co najmniej portfelem inwestycyjnym oraz ryzykiem (art. 4 ust. 1 lit. w) dyrektywy ZAFI oraz art. 8b ust. 1 i art. 8a ust. 1 ustawy o funduszach inwestycyjnych), to czynności wnioskodawcy polegające na wycenie aktywów alternatywnej spółki inwestycyjnej i periodycznej aktualizacji takiej wyceny, nie stanowią zarządzania, o którym mowa w art. 43 ust. 1 pkt 12 u.p.t.u.
Oceniając podniesiony przez organ zarzut kasacyjny naruszenia art. 43 ust. 1 pkt 12 u.p.t.u. w zw. z art. 43 ust. 15 u.p.t.u. w zw. z art. 135 ust. 1 lit. g) dyrektywy 2006/112/WE należy przypomnieć, że według art. 43 ust. 1 pkt 12 u.p.t.u. zwalnia się od podatku usługi zarządzania: funduszami inwestycyjnymi, alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi i zbiorczymi portfelami papierów wartościowych – w rozumieniu przepisów o funduszach inwestycyjnych i zarządzaniu alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi (lit. a), portfelami inwestycyjnymi funduszy inwestycyjnych i alternatywnych funduszy inwestycyjnych, o których mowa w lit. a) lub ich częścią (lit. b), a także ubezpieczeniowymi funduszami kapitałowymi, otwartymi funduszami emerytalnymi oraz dobrowolnymi funduszami emerytalnymi, pracowniczymi programami emerytalnymi, obowiązkowym systemem rekompensat oraz funduszem rozliczeniowym (lit. c)-f)), które nie były rozważane w tej sprawie.
Z kolei na podstawie art. 43 ust. 15 u.p.t.u, zwolnienia, o których mowa w ust. 1 pkt 7, 12 i 37-41, nie mają zastosowania do: czynności ściągania długów, w tym factoringu (pkt 1), usług doradztwa (pkt 2), usług w zakresie leasingu (pkt 3).
Nie rodzi wątpliwości, że zwolnienie od podatku przewidziane w art. 43 ust. 1 pkt 12 u.p.t.u. wprowadza do krajowego porządku prawnego unormowanie art. 135 ust. 1 lit. g) dyrektywy 2006/112/WE, według którego państwa członkowskie zwalniają transakcje: zarządzanie specjalnymi funduszami inwestycyjnymi określonymi przez państwa członkowskie.
W kontekście zrelacjonowanego wcześniej stanowiska Sądu pierwszej instancji oraz treści zaskarżonej interpretacji indywidulanej można uznać, że zaistniały w sprawie problem dotyczy zakresu pojęcia "zarządzanie" (usług zarządzania) użytego w art. 43 ust. 1 pkt 12 u.p.t.u. w odniesieniu do alternatywnych funduszy inwestycyjnych (portfela inwestycyjnego alternatywnego funduszu inwestycyjnego).
Zdaniem Naczelnego Sadu Administracyjnego w zaskarżonym wyroku zasadnie przypomniano, że zwolnienia przewidziane w art. 135 ust. 1 dyrektywy 2006/112/WE są autonomicznymi pojęciami prawa Unii, których celem jest uniknięcie rozbieżności w stosowaniu systemu VAT w poszczególnych państwach członkowskich i które należy rozważać w ogólnym kontekście wspólnego systemu VAT (na tle analogicznego unormowania szóstej dyrektywy Rady z dnia 17 maja 1977 r. w sprawie harmonizacji ustawodawstw Państw Członkowskich w odniesieniu do podatków obrotowych - wspólny system podatku od wartości dodanej: ujednolicona podstawa wymiaru podatku – por. wyrok TSUE z dnia 4 maja 2006 r. w sprawie C-169/04, pkt 38).
Z orzecznictwa Trybunału wynika przy tym, że pojęcia użyte do określenia zwolnień, o których mowa w art. 135 dyrektywy 2006/112/WE, należy interpretować ściśle, albowiem zwolnienia te stanowią odstępstwa od ogólnej zasady, zgodnie z którą VAT jest pobierany od każdej usługi świadczonej odpłatnie przez podatnika (przykładowo wyroki TSUE: z dnia 17 stycznia 2013 r. w sprawie C-543/11, pkt 25 oraz z dnia 25 lipca 2018 r. w sprawie C-5/17, pkt 29).
Według art. 2 pkt 10a ustawy o funduszach inwestycyjnych - ilekroć w ustawie jest mowa o alternatywnym funduszu inwestycyjnym - rozumie się przez to instytucję wspólnego inwestowania, której przedmiotem działalności, w tym w ramach wydzielonego subfunduszu, jest zbieranie aktywów od wielu inwestorów w celu ich lokowania w interesie tych inwestorów zgodnie z określoną polityką inwestycyjną, niebędącą funduszem działającym zgodnie z prawem wspólnotowym regulującym zasady zbiorowego inwestowania w papiery wartościowe.
Jak wynika z art. 8a ust. 1 ustawy o funduszach inwestycyjnych – alternatywna spółka inwestycyjna (ASI) jest alternatywnym funduszem inwestycyjnym, innym niż określony w art. 3 ust. 4 pkt 2. Przy tym, wyłącznym przedmiotem działalności alternatywnej spółki inwestycyjnej, z zastrzeżeniem wyjątków określonych w ustawie, jest zbieranie aktywów od wielu inwestorów w celu ich lokowania w interesie tych inwestorów zgodnie z określoną polityką inwestycyjną.
Na podstawie art. 8b ust. 1 ustawy o funduszach inwestycyjnych, zarządzający ASI zarządza alternatywną spółką inwestycyjną, w tym co najmniej portfelem inwestycyjnym tej spółki.
Według art. 70g ust. 1 ustawy o funduszach inwestycyjnych, zarządzający ASI może, w drodze umowy zawartej w formie pisemnej, z uwzględnieniem art. 75-82 rozporządzenia 231/2013, powierzyć przedsiębiorcy lub przedsiębiorcy zagranicznemu wykonywanie czynności związanych z działalnością prowadzoną przez tego zarządzającego.
Zdaniem Sądu kasacyjnego w zaskarżonym wyroku słusznie zostało przyjęte, że pojęcie "zarządzania specjalistycznym funduszem inwestycyjnym" (art. 135 ust. 1 lit. g) dyrektywy 2006/112/WE) nie powinno być odczytywane zawężająco gdy chodzi o zarzadzanie alternatywnym funduszem inwestycyjnym. Mieć bowiem należy na względzie, że alternatywny fundusz inwestycyjny jest rodzajem specjalistycznego funduszu inwestycyjnego, o jakim mowa w przywołanym przepisie dyrektywy 2006/112/WE, a zatem zakres znaczeniowy "zarządzania" jako autonomicznego określenia prawa unijnego, nie powinien się różnić w sposób, w jaki przedstawił organ w zaskarżonej interpretacji indywidulanej uznając, że pojęcie zarządzania alternatywnym funduszem inwestycyjnym sprowadza się do zarządzania portfelem AFI oraz ryzykiem. Podejście organu stoi w opozycji do orzecznictwa TSUE, zgodnie z którym zakres zastosowania art. 135 ust. 1 lit. g) dyrektywy 2006/112/WE obejmuje, poza czynnościami polegającymi na zarządzaniu portfelami, również funkcje polegające na zarządzaniu samymi przedsiębiorstwami zbiorowego inwestowania (por. powoływany powyżej wyrok TSUE z dnia 4 maja 2006 r. w sprawie C-169/04, pkt 64). Trybunał w wyroku tym stwierdził, że w zakres pojęcia "zarządzania" specjalnym funduszem inwestycyjnym wchodzą także usługi administracyjne i rachunkowe, takie jak: obliczanie kwoty dochodów i ceny jednostek uczestnictwa lub udziałów funduszu, wycena aktywów, rachunkowość, przygotowywanie deklaracji w celu podziału dochodów, dostarczanie informacji i dokumentacji na temat rachunków okresowych i deklaracji podatkowych, statystyk i podatku VAT, a także opracowywanie prognoz przychodów (pkt 26, 63 i 64 wyroku). W sprawie C-275/11 Trybunał uznał z kolei za wchodzące w zakres "zarządzania specjalnym funduszem inwestycyjnym" usługi doradztwa inwestycyjnego w zakresie inwestowania w zbywalne papiery wartościowe świadczone przez osobę trzecią na rzecz spółki inwestycyjnej zarządzającej specjalnym funduszem inwestycyjnym (wyrok z dnia 7 marca 2013 r.).
Z powyższego wynika więc, że pojęcie zarządzania specjalnym funduszem inwestycyjnym, o którym mowa w art. 135 ust. 1 lit. g) dyrektywy 2006/112/WE, obejmuje czynności właściwe dla działalności przedsiębiorstwa zbiorowego inwestowania. Ponadto z orzecznictwa wynika, że wskazane czynności korzystają z omawianego zwolnienia także wtedy, gdy wykonywane są przez osobę trzecią, albowiem zwolnienie to zostało skonstruowane z uwagi na charakter usługi, nie zaś z uwagi na podmiot będący usługodawcą (por. wyrok TSUE z dnia 7 marca 2013 r. w sprawie C-275/11, pkt 20). Istotnym jest przy tym to, że usługi zarządzania świadczone przez osobę trzecią musza stanowić w globalnej ocenie odrębną całość oraz spełniać szczególne i istotne funkcje z zakresu zarządzania specjalnymi funduszami inwestycyjnymi (wyroki TSUE: z dnia 4 maja 2006 r., sprawa C-169/04, pkt 70-72 oraz z dnia 7 marca 2013 r., sprawa C-275/11).
Z powyższego wynika więc, że ocena, czy określone czynności mieszczą się w zakresie zarządzania alternatywnym funduszem inwestycyjnym, nie może się sprowadzać jedynie do badania, czy podmiot zarządza portfelem inwestycyjnym oraz ryzykiem, co trafnie zauważył Sąd pierwszej instancji. Zastosowanie przez organ takiego właśnie podejścia, kwestionowanego w zaskarżonym wyroku, było dostatecznym powodem uchylenia zaskarżonej interpretacji indywidulanej.
Należy zauważyć, że w zaskarżonej interpretacji indywidualnej organ de facto nie oceniał, czy wskazane przez wnioskodawcę czynności spełniać będą szczególne i istotne funkcje z zakresu zarządzania alternatywnym funduszem inwestycyjnym (alternatywną spółką inwestycyjną), albowiem wykluczenie ze zwolnienia podatkowego zasadzało się na braku zarządzania przez wnioskodawcę portfelem inwestycyjnym oraz ryzkiem, co nie mogło mieć przesądzającego znaczenia. W tym zakresie Sąd pierwszej instancji przedwcześnie odniósł się do tego zagadnienia.
W sumie więc niezasadny był zarzut błędnej wykładni art. 43 ust. 1 pkt 12 u.p.t.u. w zw. z art. 43 ust. 15 u.p.t.u. w zw. z art. 135 ust. 1 lit. g) dyrektywy 2006/112/WE.
Nie miał również dostatecznych podstaw zarzut naruszenia art. 141 § 4 w zw. z art. 134 § 1 oraz w zw. z art. 153 p.p.s.a. Według Naczelnego Sądu Administracyjnego uzasadnienie zaskarżonego wyroku spełnia wymagania określone w art. 141 § 4 p.p.s.a., zaś organ w skardze kasacyjnej nie wyjaśnił, na czym konkretnie miałoby polegać naruszenie art. 134 § 1 p.p.s.a. oraz art. 153 tej ustawy.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
Zbigniew Łoboda Arkadiusz Cudak Artur Mudrecki
sędzia NSA sędzia NSA sędzia NSA