I FSK 1/05

Naczelny Sąd Administracyjny2005-07-06
NSApodatkoweŚredniansa
VATkasy rejestrująceewidencja obrotupodatek naliczonyspółka z o.o.spółka cywilnaprzekształcenieNIProzporządzenieustawa o VAT

NSA oddalił skargę kasacyjną spółki z o.o. w sprawie VAT, uznając, że używanie kas rejestrujących z NIP spółki cywilnej naruszało przepisy, nawet jeśli kasy te stanowiły aport do nowej spółki.

Spółka z o.o. wniosła skargę kasacyjną od wyroku WSA, który oddalił jej skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej dotyczącą VAT. Spór dotyczył odliczenia podatku naliczonego i ewidencjonowania obrotu przy użyciu kas rejestrujących z NIP spółki cywilnej, która została przekształcona w spółkę z o.o. Sądy uznały, że spółka z o.o. powinna być traktowana jako nowy podmiot, a używanie kas z NIP nieistniejącej spółki cywilnej naruszało przepisy.

Przedmiotem skargi kasacyjnej było orzeczenie WSA oddalające skargę Przedsiębiorstwa Handlowego "L." Sp. z o.o. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w przedmiocie podatku od towarów i usług. Kontrola skarbowa wykazała, że spółka odliczała podatek naliczony i wadliwie ewidencjonowała obroty przy użyciu kas rejestrujących, które miały NIP spółki cywilnej "L.". Spółka twierdziła, że doszło do przekształcenia spółki cywilnej w spółkę z o.o., a kasy stały się własnością nowej spółki. Organy podatkowe i WSA uznały, że w grudniu 2000 r. nie doszło do przekształcenia w trybie Kodeksu spółek handlowych (który wszedł w życie 1 stycznia 2001 r.), lecz do powstania nowego podmiotu. Używanie kas z NIP nieistniejącej spółki cywilnej było naruszeniem art. 29 ust. 1 ustawy o VAT i rozporządzenia Ministra Finansów, co skutkowało utratą prawa do odliczenia części podatku naliczonego. NSA oddalił skargę kasacyjną, podzielając stanowisko WSA, że wykładnia językowa i celowościowa przepisu art. 29 ust. 1 ustawy o VAT wymagała stosowania kas spełniających wymogi techniczne określone w rozporządzeniu, a nie tylko będących własnością podatnika.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, stanowi naruszenie.

Uzasadnienie

Spółka z o.o. jest nowym podmiotem, a kasy rejestrujące muszą spełniać wymogi techniczne określone w rozporządzeniu, niezależnie od tego, czy stanowią własność podatnika czy były aportem.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (13)

Główne

u.p.t.u. art. 29 § 1

Ustawa o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym

Obowiązek prowadzenia ewidencji obrotu i kwot podatku przy zastosowaniu kas rejestrujących odnosi się do kas spełniających określone kryteria i warunki techniczne, a nie jakichkolwiek innych kas.

rozp. MF z 23.12.1999 § 4 ust. 1 pkt 1 lit. b

Rozporządzenie Ministra Finansów w sprawie kryteriów i warunków technicznych, którym muszą odpowiadać kasy rejestrujące, oraz warunków stosowania tych kas przez podatników

Wymóg zapisywania w pamięci fiskalnej kasy rejestrującej m.in. numeru identyfikacji podatkowej podatnika (NIP).

Pomocnicze

u.p.t.u. art. 29 § 4

Ustawa o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym

Upoważnienie dla ministra finansów do określenia kryteriów i warunków technicznych kas rejestrujących.

p.p.s.a. art. 174 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 184

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 204 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.s.h. art. 551 § 2

Kodeks spółek handlowych

k.c. art. 551

Kodeks cywilny

k.h. art. 163 § 1

Kodeks handlowy

o.p. art. 93 § 4 pkt 2

Ordynacja podatkowa

u.z.e.i.p. art. 12

Ustawa o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników

u.z.e.i.p. art. 12

Ustawa o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników

Argumenty

Skuteczne argumenty

Używanie kas rejestrujących z NIP spółki cywilnej przez spółkę z o.o. stanowi naruszenie przepisów ustawy o VAT i rozporządzenia wykonawczego. Spółka z o.o. powstała jako nowy podmiot, a nie w wyniku przekształcenia spółki cywilnej w rozumieniu przepisów obowiązujących w 2000 r. Wykładnia celowościowa nie może prowadzić do stosowania przepisów niezgodnych z wymogami technicznymi kas rejestrujących.

Odrzucone argumenty

Doszło do przekształcenia spółki cywilnej w spółkę z o.o., co skutkowało sukcesją podatkową i prawem do używania kas spółki cywilnej. Naruszenie par. 4 ust. 1 pkt 1 lit. "b" rozporządzenia powinno być zagrożone jedynie karą grzywny z Kks. Ustawa o VAT jest aktem wyższego rzędu i nie naruszenie obowiązku wynikającego z art. 29 nie może skutkować zastosowaniem sankcji z art. 29 ust. 2.

Godne uwagi sformułowania

W ust. 1 art. 29 ustawy [...] była mowa nie o jakichkolwiek kasach rejestrujących, nawet stanowiących własność podatnika, lecz o kasach rejestrujących, które odpowiadały kryteriom i warunkom technicznym ustanowionym w rozporządzenia Ministra Finansów [...]. W momencie utworzenia skarżącej Spółki obowiązywały jeszcze przepisy Kodeksu handlowego, które regulowały jedynie przekształcenia spółek kapitałowych i spółki jawnej w komandytową. Sąd uznał, że w rozpatrywanej sprawie można mówić o "przekształceniu spółki cywilnej w spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością" jedynie w znaczeniu potocznym.

Skład orzekający

Artur Mudrecki

przewodniczący

Małgorzata Niezgódka - Medek

sprawozdawca

Bogdan Lubiński

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących obowiązku stosowania kas rejestrujących spełniających wymogi techniczne, w kontekście przekształceń podmiotów gospodarczych i sukcesji podatkowej."

Ograniczenia: Dotyczy stanu prawnego obowiązującego w 2001 r. i specyficznej sytuacji przekształcenia spółki cywilnej w spółkę z o.o. w okresie przejściowym.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy powszechnego obowiązku stosowania kas rejestrujących i pokazuje, jak istotne są szczegółowe wymogi techniczne oraz jak złożone mogą być kwestie sukcesji prawnej przy przekształceniach podmiotów.

Czy kasy rejestrujące z "nieaktualnym" NIP-em mogą pogrzebać prawo do odliczenia VAT?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I FSK 1/05 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2005-07-06
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-01-04
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Artur Mudrecki /przewodniczący/
Bogdan Lubiński
Małgorzata Niezgódka - Medek /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne
Podatek od towarów i usług
Sygn. powiązane
I SA/Lu 189/04 - Wyrok WSA w Lublinie z 2004-09-22
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 1993 nr 11 poz 50
art. 29 ust. 1, art. 29 ust. 4
Ustawa z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym.
Dz.U. 1999 nr 109 poz 1249
par. 4 ust. 1 pkt 1 lit. b
Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 23 grudnia 1999 r. w sprawie kryteriów i warunków technicznych, którym muszą odpowiadać kasy rejestrujące, oraz warunków stosowania tych kas przez podatników.
Tezy
W ust. 1 art. 29 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz.U. nr 11 poz. 50 ze zm./ była mowa nie o jakichkolwiek kasach rejestrujących, nawet stanowiących własność podatnika, lecz o kasach rejestrujących, które odpowiadały kryteriom i warunkom technicznym ustanowionym w rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 23 grudnia 1999 r. w sprawie kryteriów i warunków technicznych, którym muszą odpowiadać kasy rejestrujące oraz warunków stosowania tych kas przez podatników /Dz.U. nr 109 poz. 1249 ze zm./ wydanego na podstawie ust. 4 tego artykułu.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Artur Mudrecki, Sędziowie NSA Małgorzata Niezgódka – Medek (spr), Bogdan Lubiński, Protokolant Iga Szymańska - Wnęk, po rozpoznaniu w dniu 6 lipca 2005 r. na rozprawie w Wydziale I Izby Finansowej skargi kasacyjnej Przedsiębiorstwa Handlowego "L." Sp. z o.o. z siedzibą w C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 22 września 2004 r. sygn. akt I SA/Lu 189/04 w sprawie ze skargi Przedsiębiorstwa Handlowego "L." Sp. z o.o. z siedzibą w C. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia 10 lutego 2004 r. (...) w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do lipca i grudzień 2001 r. 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Przedsiębiorstwa Handlowego "L." Sp. z o.o. z siedzibą w C. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w L. kwotę 1.200 zł /jeden tysiąc dwieście złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi kasacyjnej Przedsiębiorstwa Handlowego "L." Sp. z o.o. w C. jest wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 22 września 2004 r. I SA/Lu 189/04. Wyrokiem tym Sąd oddalił skargę Przedsiębiorstwa na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia 10 lutego 2004 r. (...) w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do lipca oraz grudzień 2001 r.
W uzasadnieniu Sąd przedstawił przebieg postępowania w tej sprawie.
Podał, że w wyniku przeprowadzonej kontroli skarbowej dotyczącej wywiązywania się przez podatnika z zobowiązań podatkowych w podatku od towarów i usług za 2001 r. stwierdzono, że dokonywał on odliczenia podatku naliczonego wbrew zasadzie wynikającej z art. 25 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz.U. nr 11 poz. 50 ze zm./, zwanej dalej w skrócie "ustawą o VAT", oraz wadliwie ewidencjonował obroty i kwoty podatku należnego przy użyciu kas rejestrujących. W związku z tym Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w L. decyzją z dnia 26 listopada 2003 r. (...) zmienił deklarowane przez Spółkę rozliczenie w podatku od towarów i usług za styczeń - lipiec i grudzień 2001 r. oraz ustalił dodatkowe zobowiązanie w tym podatku.
W odwołaniu od tej decyzji strona wywodziła, że ewidencję obrotu i kwot podatku należnego prowadziła przy zastosowaniu kas rejestrujących, które nie były, jak twierdził organ pierwszej instancji, "kasami obcymi", a kasami Przedsiębiorstaw Handlowego "L." spółka cywilna w C. Ta spółka cywilna, zgodnie z art. 551 par. 2 Ksh, przekształciła się w spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością.
Po rozpatrzeniu odwołania Dyrektor Izby Skarbowej w L. wskazaną na wstępie decyzją z dnia 10 lutego 2004 r.: - uchylił zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji w części dotyczącej ustalenia dodatkowego zobowiązania podatkowego za miesiące od stycznia do lipca 2001 r. i ustalił to zobowiązanie za styczeń - w wys. 27 zł, luty - w wys. 13 zł, czerwiec w wys. 135 zł oraz umorzył postępowanie w tej części za marzec, kwiecień, maj i lipiec 2001 r.,
utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję w pozostałej części.
Uzasadniając swoje stanowisko organ odwoławczy stwierdził, że strona została zawiązana aktem notarialnym z dnia 19 grudnia 2000 r., a na pokrycie kapitału zakładowego jako wkład niepieniężny zostało wniesione w trybie art. 55[1] Kc Przedsiębiorstwo Handlowe "L." s.c. Tak utworzona "L." Sp. z o.o. została wpisana do rejestru handlowego na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w Lublinie z dnia 28 grudnia 2000 r. W tym stanie rzeczy, wbrew twierdzeniom podatnika, nie doszło do przekształcenia spółki cywilnej w spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością, tylko do powstania nowego podmiotu. Dla celów podatku od towarów i usług spółka z o.o. powinna być traktowana jako podatnik rozpoczynający wykonywanie czynności określonych w art. 2 ustawy o VAT. Zgodnie więc z par. 5 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 grudnia 2000 r. w sprawie kas rejestrujących /Dz.U. nr 121 poz. 1295/, zwanego dalej w skrócie "rozporządzeniem Ministra Finansów z dnia 22 grudnia 2000 r.", skarżąca była zobowiązana do ewidencjonowania obrotu i kwot podatku należnego przy użyciu kas rejestrujących z dniem przekroczenia kwoty obrotu z działalności określonej w art. 29 ust. 1 ustawy o VAT, w wys. 20.000 zł. Kwotę tę Spółka z. o. o. przekroczyła w dniu 9 stycznia 2001 r. Natomiast ewidencję obrotu i kwot podatku należnego przy użyciu swoich kas rejestrujących rozpoczęła z dniem 10 lipca 2001 r. Wcześniej spółka prowadziła ewidencję obrotu i kwot podatku przy zastosowaniu kas spółki cywilnej "L.", które nie były jej kasami. Nie powstała bowiem w wyniku przekształcenia tej spółki. Takie działanie spowodowało naruszenie par. 5 ust. 1 pkt 9 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 23 grudnia 1999 r. w sprawie kryteriów i warunków technicznych, którym muszą odpowiadać kasy rejestrujące oraz warunków stosowania tych kas, zwanego dalej w skrócie "rozporządzeniem Ministra Finansów z dnia 23 grudnia 1999 r.".
W związku z tym Dyrektor Izby Skarbowej podzielił stanowisko organu pierwszej instancji i uznał, że strona w okresie od 9 stycznia do 9 lipca 2001 r. naruszyła art. 29 ust. 1 ustawy o VAT. Uzasadniało to zastosowanie wobec niej sankcji przewidzianej w ust. 2 tego artykułu w postaci utraty prawa do obniżenia podatku należnego o kwotę stanowiącą 30 procent podatku naliczonego przy nabyciu towarów i usług.
Organ odwoławczy skorygował natomiast zaskarżoną decyzję w zakresie ustalenia dodatkowego zobowiązania podatkowego. Powołując się na utrwalone orzecznictwo NSA przyjął, że wobec podatnika, który narusza obowiązki prawidłowego ewidencjonowania sprzedaży fakturowanej nie można stosować sankcji wynikającej z art. 29 ust. 2 ustawy o VAT i odwrotnie - na podatnika, który nie ewidencjonował sprzedaży detalicznej z użyciem kas rejestrujących nie można było nakładać sankcji w oparciu o art. 27 ust. 5 ustawy o VAT.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na tę decyzję Spółka z o.o. podważała rozstrzygnięcie organów w przedmiocie zastosowania sankcji w oparciu o art. 29 ust. 2 ustawy o VAT, nie kwestionując przy tym ustalenia, że w okresie od 9 stycznia do 9 lipca korzystała z kas rejestrujących posiadających NIP spółki cywilnej. Zdaniem skarżącej doszło bowiem do przekształcenia spółki cywilnej w spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością. Dlatego tej ostatniej przysługiwały wszelkie prawa i obowiązki spółki cywilnej jako spółki przekształconej. Kasy rejestrujące, przy pomocy których ewidencjonowano sprzedaż detaliczną nie były "kasami obcymi", a kasami nowo powstałej spółki. Naruszenie zaś par. 4 ust. 1 pkt 1 lit. "b" rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 23 grudnia 1999 r. powinno być zagrożone jedynie karą grzywny z Kks.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w L. wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie stwierdził, że w sprawie bezsporny był fakt, iż skarżąca naruszyła par. 4 ust. 1 pkt 1 lit. "b" rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 23 grudnia 1999 r. Niekwestionowaną okolicznością było bowiem posługiwanie się przez nią w okresie od 9 stycznia do 9 lipca 2001 r. kasami rejestrującymi posiadającymi numer identyfikacji podatkowej spółki cywilnej "L.".
Sąd nie podzielił stanowiska skarżącej, że sam fakt zawiązania spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, do której na pokrycie kapitału zakładowego jako aport wniesiono majątek spółki cywilnej w rozumieniu art. 55[1] Kc w stanie obowiązującycm w 2000 r. spowodował sukcesję generalną, w tym w sferze obowiązków podatkowych. Zarówno podjęcie uchwały przez wspólników spółki cywilnej w dniu 18 grudnia 2000 r. o zawiązaniu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, jak i zawiązanie takiej spółki mocą aktu notarialnego z dnia 19 grudnia 2000 r. były czynnościami prawnymi, które wychodziły naprzeciw zmianom prawnym, wchodzącym w życie dopiero z dniem 1 stycznia 2001 r. Zmiany te polegały m.in. na niemożności uzyskania statusu przedsiębiorcy przez spółki cywilne i konieczności dostosowania w ciągu trzech miesięcy od dnia wejścia nowych przepisów przez wspólników takich spółek formy prowadzenia działalności do obowiązującej regulacji /art. 2 ust. 3 w zw. z ust. 1 ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. Prawo o działalności gospodarczej -Dz.U. nr 101 poz. 770 ze zm.; art. 1a ust. 3 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowym Rejestrze Sądowym - Dz.U. nr 121 poz. 770 ze zm./.
Sąd uznał, że w rozpatrywanej sprawie można mówić o "przekształceniu spółki cywilnej w spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością" jedynie w znaczeniu potocznym. Nie mogło bowiem dojść w grudniu 2000 r. do przekształcenia spółki cywilnej w spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością w trybie art. 551 Kodeksu spółek handlowych gdyż ta ustawa weszła w życie dopiero 1 stycznia 2001 r. /Dz.U. nr 94 poz. 1037 ze zm./. W momencie utworzenia skarżącej Spółki obowiązywały jeszcze przepisy Kodeksu handlowego, które regulowały jedynie przekształcenia spółek kapitałowych i spółki jawnej w komandytową. Nie było natomiast wówczas przeszkód aby przedmiotem aportu do spółki z ograniczoną odpowiedzialnością /art. 163 par. 1 Kh/ uczynić przedsiębiorstwo w znaczeniu art. 55[1] Kc, bez względu na jego formę organizacyjną, a więc także mogła to być spółka cywilna stanowiąca majątek wspólników.
Dlatego też Sąd podzielił stanowisko Dyrektora Izby Skarbowej, że konsekwencją zawiązania spółki z ograniczoną odpowiedzialnością "L.", do której jako aport wniesiono przedsiębiorstwo spółki cywilnej "L.", było powstanie z dniem 28 grudnia 2000 r. /tj. z dniem wpisania do Krajowego Rejestru Sądowego/ nowego podmiotu.
Sąd podniósł też, iż obowiązujące w 2000 r. przepisy Działu III rozdziału 14 Ordynacji podatkowej, dotyczące następstwa podatkowego nie obejmowały przekształcenia spółki cywilnej w spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością. Takie rozwiązanie wprowadzono dopiero z dniem 1 stycznia 2001 r. zmieniając art. 93 par. 4 pkt 2 Ordynacji podatkowej.
Sukcesja nie zachodziła także w owym czasie na gruncie art. 12 ustawy z dnia 13 października 1995 r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników /Dz.U. nr 142 poz. 702 ze zm./. Dopiero z dniem 24 sierpnia 2002 r., na mocy ustawy z dnia 5 czerwca 2002 r. o zmianie ustawy z dnia 13 października 1995 r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników /Dz.U. nr 126 poz. 1067/, przepis ten został zmieniony tak, że przewidziano w nim sukcesję NIP we wszystkich przypadkach przekształceń uregulowanych w art. 551 par. 1 i 2 i nast. Kodeksu spółek handlowych.
Wobec powyższego Sąd stwierdził, że organy podatkowe obu instancji trafnie przyjęły, iż skarżąca naruszyła par. 4 ust. 1 pkt 1 lit. "b" rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 23 grudnia 1999 r. Przepis art. 29 ust. 1 ustawy o VAT, ustanawiając obowiązek prowadzenia ewidencji obrotu i kwot podatku należnego przy zastosowaniu kas rejestrujących odnosił się do kas rejestrujących spełniających określone kryteria i warunki techniczne, o których była mowa w tym rozporządzeniu, wydanym na podstawie art. 29 ust. 4 ustawy, a nie jakichkolwiek innych kas, nawet jeśli zostały one wniesione do spółki z ograniczoną odpowiedzialnością na pokrycie aportu w ramach przedsiębiorstwa spółki cywilnej.
Sąd uznał, że w przypadku gdy skarżąca przez okres kilku miesięcy prowadziła ewidencję obrotu i kwot podatku należnego przy zastosowaniu NIP spółki cywilnej czyli nieistniejącego w świetle prawa podmiotu, organy podatkowe uprawnione były do zastosowania wobec niej sankcji, o której była mowa w art. 29 ust. 2 ustawy o VAT.
Sąd odniósł się także do zarzutu skarżącej, że w rozpatrywanej sprawie powinna być stosowana jedynie odpowiedzialność z Kks. Stwierdził, że sankcje o charakterze finasowym przewidziane w przepisach prawa podatkowego oraz sankcje karne zawarte w Kks w żaden się nie wykluczają.
W skardze kasacyjnej na przedstawiony wyżej wyrok pełnomocnik skarżącej - doradca podatkowy, powołując się na art. 173 par. 1, art. 174 pkt 1 i art. 177 par. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./, poinformował, że zaskarża to orzeczenie w całości i zarzuca mu naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 29 ust. 1 ustawy o VAT. W związku z tym domagał się jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. W wystąpieniu na rozprawie uzupełnił wniosek o zasądzenie na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadniając swoje stanowisko pełnomocnik stwierdził, że Sąd dokonał błędnej wykładni art. 29 ust. 1 ustawy o VAT gdyż posłużył się jedynie wykładnią językową tego przepisu, a nie wziął pod uwagę możliwości zastosowania wykładni celowościowej, która powinna zostać wykorzystana w stanie faktycznym jaki istniał w rozpatrywanej sprawie.
Pełnomocnik powołał się przy tym na stanowisko zawarte w wyroku NSA z dnia 11 marca 2003 r. SA/Rz 870/01, w którym w pod rządami obowiązujących w 2000 r. przepisów Działu III Rozdziału 14 Ordynacji podatkowej Sąd dopuścił wstąpienie następcy prawnego we wszelkie prawa i obowiązki podatkowe w przypadku przekształcenia spółki cywilnej w spółkę z o.o.
Pełnomocnik podniósł, że zgodnie z aktem notarialnym z dnia 19 grudnia 2000 r. i załącznikiem do tego aktu nr 1 pkt 6, 7, 8 jako aport do spółki z ograniczoną odpowiedzialnością zostały wniesione m.in. urządzenia fiskalne, które stały się własnością tej spółki. W tym wypadku przy zastosowaniu wykładni celowościowej nie został naruszony art. 29 ust. 1 ustawy o VAT, gdyż prowadzono ewidencję obrotu i kwot podatku należnego przy zastosowaniu kas rejestrujących będących własnością spółki z. o. o. Pełnomocnik przyznał, że bezspornym było, iż kasy te nie odpowiadały par. 4 ust. 1 pkt 1 lit. "b" rozporządzenia Ministra Finansów. Jednak ustawa była aktem wyższego rzędu i nie naruszenie obowiązku wynikającego z art. 29 ust. 2 nie mogło skutkować zastosowaniem sankcji z art. 29 ust. 2 tej ustawy.
Pełnomocnik wywodził, że gdyby przyjąć interpretację zastosowaną przez Sąd pierwszej instancji to nawet przekształcenie spółki cywilnej w spółkę z o.o. w trybie art. 551 Ksh obowiązującej od dnia 1 stycznia 2001 r. dalej naruszałoby par. 4 ust. 1 pkt 1 lit. "b" rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 23 grudnia 1999 r. Ustawodawca dopiero bowiem od dnia 24 sierpnia 2002 r. dokonał zmiany ustawy o NIP, uzupełniając listę sukcesji NIP o przekształcenie m.in spółki cywilnej w spółkę handlową. Wobec braku spójności stanowionego prawa przez ustawodawcę uzasadnionym powinno być stosowanie przez Sąd pierwszej instancji wykładni celowościowej.
Dyrektor Izby Skarbowej w L. nie wniósł pisemnej odpowiedzi na skargę kasacyjną. Na rozprawie jego pełnomocnik domagał się oddalenia tej skargi i zasądzenia na rzecz organu zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie jest zasadna.
Skarżąca zarzuciła w niej zaskarżonemu wyrokowi błędną wykładnię art. 29 ust. 1 ustawy o VAT, upatrując jej w posłużeniu się przez Sąd przy interpretowaniu tego przepisu jedynie wykładnią językową, a pominięciu możliwości, które dawała wykładnia celowościowa. Zdaniem skarżącej przepis art. 29 ust. 1 ustawy o VAT, wykładany celowościowo dopuszczał możliwość prowadzenia ewidencji obrotu i kwot podatku należnego przy zastosowaniu kas fiskalnych, nie odpowiadających wymogom zawartym w par. 4 ust. 1 pkt 1 lit. "b" rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 23 grudnia 1999 r., jeśli kasy te były własnością podatnika.
Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela tego stanowiska. Przepis art. 29 ust. 1 w brzmieniu obowiązującycm w 2001 r., stanowił, że podatnicy sprzedający towary i świadczący usługi, w tym również w zakresie handlu i gastronomii, na rzecz osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej oraz osób fizycznych prowadzących działalność gospodarczą w formie indywidualnych gospodarstw rolnych, są obowiązani do prowadzenia ewidencji obrotu i kwot podatku przy zastosowaniu kas rejestrujących. Jednocześnie w ust. 4 tego artykułu minister właściwy do spraw finansów publicznych został upoważniony do określenia, w drodze rozporządzenia, kryteriów i warunków technicznych, którym muszą odpowiadać kasy rejestrujące oraz warunków ich stosowania przez podatników. Reguły wykładni systemowej wewnętrznej przemawiają za przyjęciem tak, jak uczynił to Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że w ust. 1 art. 29 ustawy o VAT była mowa nie o jakichkolwiek kasach rejestrujących, nawet stanowiących własność podatnika, lecz o kasach rejestrujących, które odpowiadały kryteriom i warunkom technicznym ustanowionym przez Ministra Finansów w rozporządzeniu wydanym na podstawie ust. 4 tego artykułu.
Wniosku tego nie może zmienić, jak to określa pełnomocnik skarżącej, wykładnia celowościowa, którą utożsamia z okolicznością związaną z prawem własności spółki z ograniczoną odpowiedzialnością do tych urządzeń. Celem określenia kryteriów, warunków technicznych oraz warunków stosowania kas rejestrujących przez podatników było zapewnienie rzetelnego ewidencjonowania obrotu i kwot podatku należnego. Przepisy wykonawcze ustanowione w tym zakresie w drodze aktu powszechnie obowiązującego, którym zgodnie z art. 87 ust. 1 Konstytucji było rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 23 grudnia 1999 r., służyły wykonaniu ustawowego obowiązku wynikającego z art. 29 ust. 1 ustawy o VAT i dotyczyły kwestii szczegółowych, które mogą być unormowane w aktach podustawowych.
Dlatego też wprowadzenie w par. 4 ust. 1 pkt 1 lit. "b" rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 23 grudnia 1999 r. wymogu zapisywania w pamięci fiskalnej kasy rejestrującej m.in. numeru identyfikacji podatkowej podatnika /NIP/ nie kolidowało z celem regulacji zawartej w art. 29 ust. 1 ustawy. Nakładała ona bowiem obowiązek na wymienionych w tym przepisie podatników ewidencjonowania przy użyciu tych urządzeń obrotu i kwot podatku należnego. Wykonaniu zaś tego obowiązku służył m.in. techniczny wymóg zapisywania w pamięci fiskalnej kasy NIP podatnika. Zakres obowiązku wynikającego z art. 29 ust. 1 ustawy o VAT został dookreślony od strony technicznej w drodze rozporządzenia, co odpowiadało zasadom tworzenia systemu źródeł prawa, wynikającym z rozdziału III ustawy zasadniczej. Zgodnie z tymi zasadami w celu wykonywania ustaw wydawane są rozporządzenia, które także mają charakter powszechnie obowiązujący /art. 92 ust. 1 w zw. z art. 87 ust. 1 Konstytucji/. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela w tym zakresie ogólnie sformułowanych wątpliwości skarżącej, co do ewentualnej kolizji aktu niższego rzędu z ustawą.
Należy przy tym zwrócić uwagę, że w skardze kasacyjnej nie postawiono w sposób odpowiadający wymogom zawartym w art. 174 pkt 1 oraz art. 176 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zarzutu niezgodności par. 4 ust. 1 pkt 1 lit. "b" rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 23 grudnia 1999 r. z art. 29 ust. 4 ustawy o VAT, czy też z innymi przepisami ustawy, ani też nie zakwestionowano zgodności upoważnienia ustawowego lub przepisów, wydanego na jego podstawie aktu wykonawczego, z Konstytucją. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny nie ma podstaw do zbadania tego zagadnienia, które zostało jedynie zasygnalizowane w nieskonkretyzowany sposób w uzasadnieniu skargi kasacyjnej przez stwierdzenie, że "(...) ustawa o VAT jest aktem wyższego rzędu /od przepisu par. 4 ust. 1 pkt 1 lit. "b" rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 23 grudnia 1999 r. - dopisek NSA/ i nie naruszenie obowiązku wynikającego z art. 29 nie może skutkować zastosowaniem sankcji art. 29 ust. 2". Stosownie bowiem do art. 183 par. 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd administracyjny drugiej instancji orzeka w granicach skargi kasacyjnej, o ile nie zachodzi nieważność postępowania, co w rozpatrywanej sprawie nie miało miejsca.
Ponadto należy dodać, że powołany w uzasadnieniu skargi kasacyjnej wyrok NSA z dnia 11 marca 2003 r. SA/Rz 870/01 i podana w jego motywach argumentacja nie może mieć znaczenia dla oceny zaskarżonego orzeczenia i prawidłowości zawartej w nim wykładni art. 29 ust. 1 ustawy o VAT. Wyrok ten dotyczył bowiem nieporównywalnego zagadnienia związanego z uprawnieniami zakładu pracy chronionej, wynikającymi z art. 14a ustawy o VAT do zwrotu wpłaconego podatku od towarów i usług, który początkowo działał w formie spółki cywilnej, a następnie został przekształcony w spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością. Zresztą także i w tym przypadku skarżąca nie postawiła w podstawach kasacyjnych zarzutu naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie odpowiednich przepisów Ordynacji podatkowej, w brzmieniu obowiązującym w 2000 r., dotyczących następstwa prawnego. Do tego zaś, a nie do naruszenia art. 29 ust. 1 ustawy o VAT przez błędną wykładnię, mógłby się ewentualnie sprowadzać zarzut wywodzony z argumentacji przedstawionej przez NSA w wyroku SA/Rz 870/01. Naczelny Sąd Administracyjny nie ma jednak kompetencji, w świetle art. 183 par. 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, do wyprowadzania z uzasadnienia skargi kasacyjnej nie podniesionych w podstawach kasacyjnych zarzutów. Uzasadnienie tej skargi ma bowiem stanowić uzasadnienie jednoznacznie wskazanych podstaw kasacyjnych, a te w rozpatrywanej sprawie zostały ograniczone do naruszenia w zaskarżonym wyroku przez błędną wykładnię art. 29 ust. 1 ustawy o VAT, co jak wskazano wyżej nie miało miejsca.
Wobec braku usprawiedliwionych podstaw Naczelny Sąd Administracyjny, stosownie do art. 184 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, oddalił skargę kasacyjną. O zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w L. orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI