I FNP 16/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił wniosek o zbadanie niezawisłości i bezstronności sędziego powołanego przez neo-KRS, uznając brak wystarczających podstaw do podważenia jego statusu.
Wnioskodawca D. M. złożył wniosek o zbadanie niezawisłości i bezstronności sędziego NSA S. G., argumentując, że jego powołanie przez neo-KRS rodzi uzasadnione wątpliwości. Sąd analizował przesłanki z art. 5a Prawa o ustroju sądów administracyjnych, biorąc pod uwagę zarówno okoliczności powołania, jak i postępowanie sędziego. Ostatecznie NSA oddalił wniosek, stwierdzając, że przedstawione argumenty, w tym powołanie przez neo-KRS, nie są wystarczające do podważenia standardu niezawisłości i bezstronności sędziego w tej konkretnej sprawie.
Wniosek D. M. dotyczył zbadania spełnienia przez sędziego NSA S. G. wymogów niezawisłości i bezstronności, w związku z jego powołaniem przez tzw. "neo-KRS". Wnioskodawca powoływał się na orzecznictwo TSUE i ETPC, argumentując, że powołanie przez organ ukształtowany w trybie ustawy z 2017 r. rodzi wątpliwości co do niezawisłości i bezstronności sędziego. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając wniosek w trybie art. 5a Prawa o ustroju sądów administracyjnych, podkreślił, że badanie to wymaga łącznego rozpatrzenia okoliczności powołania i postępowania sędziego po powołaniu, a także oceny, czy w konkretnej sprawie może dojść do naruszenia standardu niezawisłości lub bezstronności. Analizując drogę zawodową sędziego S. G., NSA stwierdził, że nie miała ona niestandardowego charakteru i nie towarzyszyły jej inne okoliczności, które mogłyby skutecznie podważyć jego status. Sąd uznał, że sam fakt powołania przez neo-KRS, w połączeniu z brakiem innych wadliwości postępowania lub postępowania sędziego po powołaniu, nie stanowi wystarczającej podstawy do stwierdzenia naruszenia standardu niezawisłości i bezstronności. W konsekwencji, wniosek został oddalony jako bezzasadny.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, badanie jest dopuszczalne na podstawie art. 5a Prawa o ustroju sądów administracyjnych, ale wymaga łącznego rozpatrzenia okoliczności powołania i postępowania sędziego oraz oceny wpływu na wynik sprawy.
Uzasadnienie
Samo powołanie przez neo-KRS nie jest wystarczające do stwierdzenia naruszenia standardu niezawisłości i bezstronności. Konieczna jest analiza całokształtu okoliczności, w tym postępowania sędziego po powołaniu i charakteru sprawy, aby stwierdzić realne ryzyko naruszenia tych standardów.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
inne
Przepisy (8)
Główne
p.u.s.a. art. 5a § 1
Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Dopuszczalne jest badanie wymogów niezawisłości i bezstronności sędziego z uwzględnieniem okoliczności powołania i postępowania po powołaniu, jeżeli może to doprowadzić do naruszenia standardu mającego wpływ na wynik sprawy.
Pomocnicze
p.u.s.a. art. 5a § 2
Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Wniosek może być złożony wobec sędziego wyznaczonego do składu sądu rozpoznającego sprawę co do istoty lub skargę kasacyjną.
p.u.s.a. art. 5a § 5
Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Wniosek powinien zawierać żądanie stwierdzenia przesłanek z § 1 oraz przytoczenie okoliczności uzasadniających żądanie wraz z dowodami.
p.u.s.a. art. 5a § 12
Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Sąd oddala wniosek jako bezzasadny.
Ustawa o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw
Ustawa regulująca sposób ukształtowania Krajowej Rady Sądownictwa, której powołanie przez ten organ było przedmiotem wniosku.
p.p.s.a. art. 18
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Przepisy dotyczące wyłączenia sędziego, definiujące pojęcie bezstronności.
p.p.s.a. art. 19
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Przepisy dotyczące wyłączenia sędziego.
p.p.s.a. art. 285i § 2
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Przepisy dotyczące wyłączenia sędziego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak wystarczających dowodów na naruszenie standardu niezawisłości lub bezstronności sędziego S. G. pomimo jego powołania przez neo-KRS. Konieczność łącznego rozpatrzenia okoliczności powołania i postępowania sędziego oraz oceny wpływu na wynik sprawy.
Odrzucone argumenty
Samo powołanie sędziego przez neo-KRS automatycznie dyskwalifikuje go z orzekania ze względu na naruszenie niezawisłości i bezstronności.
Godne uwagi sformułowania
Dopuszczalne jest badanie spełnienia przez sędziego sądu administracyjnego (...) wymogów niezawisłości i bezstronności (...) jeżeli w okolicznościach danej sprawy może to doprowadzić do naruszenia standardu niezawisłości lub bezstronności, mającego wpływ na wynik sprawy nie można poprzestać jedynie na okolicznościach towarzyszących powołaniu sędziego nie jest wystarczające odwoływanie się wyłącznie do faktu powołania sędziego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. nie każda nieprawidłowość w ramach powołania sędziów może być uznana za stanowiącą takie naruszenie.
Skład orzekający
Bogusław Dauter
przewodniczący
Wojciech Jakimowicz
sprawozdawca
Antoni Hanusz
członek
Krzysztof Winiarski
członek
Marian Wolanin
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie dopuszczalności badania niezawisłości i bezstronności sędziego w kontekście powołania przez neo-KRS, z naciskiem na konieczność analizy całokształtu okoliczności."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej procedury wnioskowej i oceny konkretnego sędziego; wymaga uwzględnienia całokształtu okoliczności sprawy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy fundamentalnych kwestii praworządności i niezawisłości sądownictwa w Polsce, w tym roli neo-KRS i orzecznictwa TSUE. Jest to temat budzący duże zainteresowanie prawników i opinii publicznej.
“Czy sędzia powołany przez neo-KRS może orzekać? NSA rozstrzyga w sprawie kluczowej dla praworządności.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI FNP 16/23 - Postanowienie S NSA Data orzeczenia 2024-02-23 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2023-10-09 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Bogusław Dauter /przewodniczący/ Antoni Hanusz Wojciech Jakimowicz /sprawozdawca/ Marian Wolanin Krzysztof Winiarski Symbol z opisem 6110 Podatek od towarów i usług Skarżony organ Dyrektor Izby Administracji Skarbowej Treść wyniku Oddalono wniosek Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Bogusław Dauter Sędziowie: sędzia NSA Wojciech Jakimowicz (spr.) sędzia NSA Antoni Hanusz sędzia NSA Krzysztof Winiarski sędzia NSA Marian Wolanin po rozpoznaniu w dniu 23 lutego 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej wniosku D. M. o zbadanie spełnienia przez sędziego NSA S. G. wymogów niezawisłości i bezstronności w trybie art. 5a ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych w sprawie ze skargi D. M. o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 czerwca 2023 r., sygn. akt I FSK 306/23 oddalającego skargę kasacyjną D. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 14 grudnia 2022 r., sygn. akt I SA/Bk 496/22 w sprawie ze skargi D. M. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku z dnia 14 listopada 2022 r., nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej w sprawie podatku od towarów i usług za okresy od września 2015 r. do maja 2016 r. postanawia: oddalić wniosek. Uzasadnienie D. M. (dalej także jako: wnioskodawca), reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, w piśmie z dnia 3 października 2023 r. złożył do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 czerwca 2023 r., sygn. akt I FSK 306/23 oddalającego złożoną przez niego skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 14 grudnia 2022 r., sygn. akt I SA/Bk 496/22 wydanego w sprawie ze skargi wnioskodawcy na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku z dnia 14 listopada 2022 r., nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej w sprawie podatku od towarów i usług za okresy od września 2015 r. do maja 2016 r. Zarządzeniem z dnia 31 stycznia 2024 r. Przewodnicząca Wydziału I Izby Finansowej Naczelnego Sądu Administracyjnego wyznaczyła na dzień 12 marca 2024 r. termin posiedzenia niejawnego w sprawie powyższej skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku NSA i wyznaczyła jednocześnie skład orzekający do rozpoznania niniejszej skargi w osobach: Przewodniczący sędzia NSA Jan Rudowski, sędzia NSA Roman Wiatrowski oraz sędzia NSA S. G. – sprawozdawca. Zawiadomienie o składzie rozpoznającym sprawę, dokonane na podstawie art. 5a § 4 zdanie trzecie ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych, zostało doręczone wnioskodawcy w dniu 7 lutego 2024 r. W terminie 7 dni od daty doręczenia powyższego zawiadomienia, pełnomocnik wnioskodawcy, powołując się na art. 19 ust. 1 akapit drugi Traktatu o Unii Europejskiej oraz art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej w związku z art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności i zasadę pierwszeństwa prawa unijnego nad krajowym (w sytuacji gdy prawo krajowe nie jest zgodne z prawem unijnym) oraz art. 14 ust. 1 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych i art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, oraz na art. 5a ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych, złożył pismo z dnia 14 lutego 2024 r., w którym wniósł o zbadanie spełnienia przez wyznaczonego do składu orzekającego w niniejszej sprawie sędziego Sylwestra Golca wymogów niezawisłości i bezstronności z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących jego powołaniu i jego postępowaniu po powołaniu, o których mowa w art. 5a § 1 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych. Jako podstawę swojego wniosku wnioskodawca podał okoliczność powołania sędziego S. G. na urząd sędziego przez tzw. "neo KRS", tj. organ ukształtowany w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw i zażądał stwierdzenia, że w sprawie zachodzą okoliczności wskazane w art. 5a § 1 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych, tj. że wobec sędziego NSA S. G. "dopuszczalne jest badanie spełnienia przez sędziego sądu administracyjnego lub sędziego delegowanego do pełnienia obowiązków sędziego w sądzie administracyjnym wymogów niezawisłości i bezstronności z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących jego powołaniu i jego postępowania po powołaniu", gdyż "w okolicznościach danej sprawy może to doprowadzić do naruszenia standardu niezawisłości lub bezstronności, mającego wpływ na wynik sprawy z uwzględnieniem okoliczności dotyczących uprawnionego oraz charakteru sprawy", o czym, jak wskazał wnioskodawca, w szczególności świadczy wyrok pilotażowy Europejskiego Trybunału Praw Człowieka "Wałęsa p. Polsce", nr skargi 50849/21 z dnia 23 listopada 2023 r. oraz wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 5 czerwca 2023 r. w sprawie C-204/21, które w myśl art. 5a § 5 pkt 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych wnioskodawca wskazał jako dowody uzasadniające i popierające przedmiotowy wniosek i zawarte w nim żądanie. Wnioskodawca w uzasadnieniu wniosku podkreślił, że ustawodawca w art. 5a ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych przywołuje dwa określenia: "niezawisłość" i "bezstronność" wskazując jednocześnie, że w jego ocenie pierwsze z wymienionych pojęć jest szersze znaczeniowo od drugiego z powołanych. Zdaniem wnioskodawcy pojęcie "bezstronności" odnosi się bowiem wyłącznie do braku jakichkolwiek powiązań, pozytywnych i negatywnych, w stosunku do stron postępowania lub przedmiotu sprawy, a pojęcie "bezstronności sędziego" zostało zdefiniowane przez ustawodawcę i jest to definicja negatywna, zawarta w przepisach o wyłączeniu sędziego, zgodnie z którą bezstronnym sędzią sądu administracyjnego jest taki sędzia, który nie jest powiązany ze stronami postępowania lub ze sprawą w sposób określony w art. 18, art. 19 lub art. 285i § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Natomiast co do pojęcia "niezawisłości" wnioskodawca podniósł, że obejmuje ono swym zakresem "bezstronność", ale także odnosi się do braku jakiegokolwiek podporządkowania sędziego w procesie sprawowania urzędu czynnikom administracyjnym, politycznym, ale także poglądom opinii społecznej, bowiem sędzia ma być podporządkowany jedynie Konstytucji oraz ustawom. Wnioskodawca, powołując się na wyrok TSUE z dnia 5 czerwca 2023 r. w sprawie C-204/21, podniósł, że jeżeli w składzie sędziowskim zasiada osoba powołana na stanowisko sędziego przez tzw. "neo KRS", tj. organ ukształtowany w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw, to mamy do czynienia z realnymi wątpliwościami co do instytucjonalnej bezstronności, czy wprost niezawisłości tej osoby i w takim przypadku sądy krajowe winne z urzędu dokonać takiej weryfikacji składu sędziowskiego, która jest uregulowana w prawie unijnym, w celu zbadania czy sąd i skład sędziowski spełniają wymogi przewidziane w prawie Unii, przy jednoczesnym odstąpieniu w toku tej weryfikacji od zaimplementowanych i sprzecznych z prawem unijnym przepisów krajowych art. 5 § 1a i 1b ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych, które uznają za niedopuszczalne, aby sądy krajowe badały spełnienie wymogów Unii Europejskiej dotyczących niezawisłego i bezstronnego sądu, ustanowionego uprzednio na mocy ustawy w rozumieniu art. 19 ust. 1 Traktatu o Unii Europejskiej w związku z art. 47 Karty Praw Podstawowych. Z kolei w przypadku, gdy strona prawidłowo złożyła sformalizowany wniosek w trybie art. 5a ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych, to sąd krajowy winien odstąpić od zawężonej możliwości podważenia prawa do orzekania w drodze weryfikacji bezstronności, czy wprost niezawisłości, o którym to zawężeniu była mowa w uchwale NSA z dnia 3 kwietnia 2023 r. o sygn. akt I FPS 3/22, a gdy takiego wniosku nie złożono, to i tak na sądzie krajowym spoczywa obowiązek weryfikacji, czy skład sędziowski został powołany zgodnie z prawem unijnym. Odnosząc powyższe rozważania do realiów niniejszej sprawy wnioskodawca podniósł, że sędzia S. G. został powołany na sędziego Naczelnego Sadu Administracyjnego przez tzw. "neo KRS" i otrzymał nominację z rąk Prezydenta RP w dniu 6 czerwca 2022 r., co w ocenie wnioskodawcy stanowi okoliczności uzasadniające jego żądanie, tj. udowadnia brak niezawisłości i bezstronności sędziego S. G., co wynika wprost z wyroku TSUE z dnia 5 czerwca 2023 r. w sprawie C-204/21, którego - jak już podnoszono - wskazania i wytyczne winien stosować każdy sąd krajowy. Zdaniem wnioskodawcy zasiadanie sędziego S. G. w składzie orzekającym w niniejszej sprawie wiąże się z realnymi wątpliwościami co do jego instytucjonalnej bezstronności, czy wprost niezawisłości, a w sytuacji gdy Sąd w takim składzie sędziowskim wyda orzeczenie, doprowadzi to do naruszeń prawa unijnego wskazanych w przywoływanym wielokrotnie we wniosku wyroku TSUE, co z kolei świadczy o zasadności wniosku złożonego w niniejszej sprawie na podstawie art. 5a ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych. W piśmie z dnia 18 lutego 2024 r. sędzia NSA S. G. wyraził swoje stanowisko co do powołanego wniosku przedstawiając okoliczności mające, w jego ocenie, przemawiać za oddaleniem wniosku. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 5a § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) – dalej: p.u.s.a., "Dopuszczalne jest badanie spełnienia przez sędziego sądu administracyjnego lub sędziego delegowanego do pełnienia obowiązków sędziego w sądzie administracyjnym wymogów niezawisłości i bezstronności z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących jego powołaniu i jego postępowania po powołaniu, na wniosek uprawnionego, o którym mowa w § 3, jeżeli w okolicznościach danej sprawy może to doprowadzić do naruszenia standardu niezawisłości lub bezstronności, mającego wpływ na wynik sprawy z uwzględnieniem okoliczności dotyczących uprawnionego oraz charakteru sprawy". Według art. 5a § 2 p.u.s.a., "Wniosek o stwierdzenie przesłanek, o których mowa w § 1, może być złożony wobec sędziego sądu administracyjnego lub sędziego delegowanego do pełnienia obowiązków sędziego w sądzie administracyjnym wyznaczonego do składu sądu rozpoznającego sprawę co do istoty lub skargę kasacyjną". Wniosek D. M. z dnia 14 lutego 2024 r., jak wynika z jego treści, jest wnioskiem złożonym "na podstawie art. 5a p.u.s.a. w sprawie I FNP 16/23" i dotyczy "zbadania spełnienia przez sędziego sądu administracyjnego wyznaczonego do składu sądu rozpoznającego skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem o sygn. akt I FNP 16/23 – Pana S. G. zatrudnionego w NSA na stanowisku sędziego wskutek powołania go na urząd sędziego przez tzw. "neo KRS" (...) – wymogów niezawisłości i bezstronności z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących jego powołaniu i jego postępowaniu po powołaniu, o których mowa w art. 5a § 1 p.u.s.a.". Wniosek ten spełnia wymogi formalne określone w art. 5a § 5 p.u.s.a., w tym zawiera żądanie stwierdzenia, że w sprawie o sygn. akt I FNP 16/23 zachodzą wobec sędziego NSA S. G. przesłanki wskazane w art. 5a § 1 p.u.s.a. oraz przytoczenie okoliczności uzasadniających żądanie wraz z dowodami na ich poparcie. Okoliczności te, wskazywane przez wnioskodawcę, dotyczą powołania sędziego NSA S. G. na urząd sędziego przez Krajową Radę Sądownictwa ukształtowaną w trybie ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2018 r., poz. 3) i postępowania sędziego po powołaniu, to jest orzekania. Wskazano, że "Pan S. G. otrzymał nominację z rąk Pana Prezydenta RP w dniu 06.06.2022 r.; powołano go uchwałą NR [...] z dnia 30.11.2021 r. i Postanowieniem Pana Prezydenta RP Nr [...] z dnia 31 maja 2022 r.". Jako dowody na poparcie tych okoliczności wskazano wyrok pilotażowy Europejskiego Trybunału Praw Człowieka "Wałęsa p. Polsce", nr skargi 50849/21 z dnia 23 listopada 2023 r. oraz wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej C-204/21 z dnia 5 czerwca 2023 r. W ocenie wnioskodawcy wskazane okoliczności świadczą o braku niezawisłości i bezstronności sędziego S. G., a "jego brak niezawisłości i brak bezstronności wynika wprost z wyroku TSUE sygn. C-204/21 z dnia 5 czerwca 2023 r. Zasiadanie przez Pana S. G. w składzie sędziowskim w sprawie I FNP 16/23 wiąże się z realnym zaistnieniem wątpliwości co do instytucjonalnej bezstronności, czy wprost niezawisłości", a "w sytuacji, gdy Sąd w takim składzie sędziowskim wyda orzeczenie w sprawie NSA sygn. akt I FNP 16/23, doprowadzi do wskazanych wyżej naruszeń prawa unijnego (...)". Wniosek - rozpatrywany w trybie unormowań zawartych w art. 5a p.u.s.a. - podlegał oddaleniu. Jak wynika z treści przytoczonego wyżej art. 5a § 1 p.u.s.a., badanie spełnienia przez sędziego sądu administracyjnego wymogów niezawisłości i bezstronności powinno zostać przeprowadzone "z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących jego powołaniu i jego postępowania po powołaniu", a koniunkcja ta oznacza konieczność łącznego rozpatrywania obydwu przesłanek. Okoliczności towarzyszące powołaniu sędziego muszą być zatem rozpatrywane w powiązaniu z badaniem postępowania sędziego po powołaniu, a zwłaszcza brak podstaw do odrębnej oceny każdej z tych przesłanek jako podstaw oceny zasadności wniosku. Ponadto, skoro "dopuszczalne jest badanie spełnienia przez sędziego sądu administracyjnego (...) wymogów niezawisłości i bezstronności (...) jeżeli w okolicznościach danej sprawy może to doprowadzić do naruszenia standardu niezawisłości lub bezstronności, mającego wpływ na wynik sprawy z uwzględnieniem okoliczności dotyczących uprawnionego oraz charakteru sprawy", to obydwie powyższe przesłanki, tj. "okoliczności towarzyszące powołaniu sędziego i jego postępowania po powołaniu" należy ocenić w kontekście tego, czy w okolicznościach sprawy, w której sędzia ma orzekać, z uwzględnieniem charakteru tej sprawy oraz okoliczności dotyczących strony postępowania, standard niezawisłości lub bezstronności może być naruszony. Jeżeli zatem przesłanki te zostały powiązane z okolicznościami danej sprawy, tj. z jej charakterem oraz okolicznościami dotyczącymi podmiotu składającego wniosek o zbadanie spełnienia przez sędziego wymogów niezawisłości i bezstronności, to przy ocenie zachowania standardu niezawisłości i bezstronności nie można poprzestać jedynie na okolicznościach towarzyszących powołaniu sędziego. Dla skuteczności podważenia niezawisłości lub bezstronności sędziego nie jest zatem wystarczające odwoływanie się wyłącznie do faktu powołania sędziego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw. W uzasadnieniu uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 kwietnia 2023 r., sygn. akt I FPS 3/22 - nawiązującej także do argumentacji przedstawionej w uzasadnieniu uchwały połączonych Izb Sądu Najwyższego: Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 23 stycznia 2020 r., sygn. akt BSA-I-4110-1/20 - wskazano, że mechanizm kontroli standardu niezawisłości i bezstronności powinien polegać na ocenie zarówno stopnia wadliwości poszczególnych postępowań konkursowych, jak też okoliczności odnoszących się do samych sędziów biorących w nich udział oraz charakteru spraw, w których orzekają (orzekały) sądy z ich udziałem, co oznacza, że przy ocenie wpływu wadliwości procesu powołania na urząd sędziego na dochowanie standardu bezstronności i niezawisłości sądu orzekającego z udziałem takiego sędziego konieczne jest uwzględnienie całego zespołu rozmaitych kryteriów. Mianowicie: – w przypadku sądów wyższego szczebla w strukturze organizacyjnej organów wymiaru sprawiedliwości za obowiązujący trzeba przyjąć wyższy poziom wymagań w zakresie minimalnych warunków bezstronności i niezawisłości; – rozróżnić należy sytuacje, w których oceniane powołanie nastąpiło po raz pierwszy na urząd sędziego, oraz w których wiązało się z objęciem kolejnego urzędu przez sędziego, w sądzie wyższego rzędu (uwzględnienie charakteru awansu - jak szybko do niego doszło, na jakie stanowisko awansował dany sędzia); – przy dokonywaniu tej oceny znaczenie mogą mieć szczególne okoliczności dotyczące samego sędziego (np. zaangażowanie sędziego bezpośrednio przed powołaniem na urząd w jednostkach podległych Ministrowi Sprawiedliwości lub innych organach władzy wykonawczej lub Krajowej Radzie Sądownictwa – w okresie, w którym kierownictwo organów zwierzchnich tych jednostek kształtowane było przez większość parlamentarną uchwalającą ustawę z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw; stosunek sędziego do dokonywanych zmian, publicznie wyrażany zarówno w procedurze konkursowej, jak i później, zwłaszcza w zakresie akceptacji niekonstytucyjnych działań organów władzy wykonawczej wobec sądów, czy akceptacji utraty przez Krajową Radę Sądownictwa przymiotu niezależności); – wpływ na ocenę bezstronności i niezawisłości sędziego może mieć również stwierdzenie innych wadliwości postępowania konkursowego, takich jak np.: zaniechanie wyłączenia się poszczególnych członków Krajowej Rady Sądownictwa z postępowania prowadzonego wobec osób z nimi powiązanych; pozytywne rozstrzyganie konkursów na urząd sędziego na rzecz osób uzyskujących awanse o charakterze administracyjnym w strukturze sądownictwa w drodze arbitralnych decyzji Ministra Sprawiedliwości; szczególny brak transparentności procedur konkursowych; uzyskanie wskazania Rady na urząd sędziego przy braku opinii organów samorządu sędziowskiego lub po uzyskaniu opinii wyraźnie ukazującej brak poparcia kandydatury lub wskazanie osoby o oczywiście mniejszych kompetencjach w stosunku do innych osób startujących w konkursie; – wobec strukturalnego uzależnienia Krajowej Rady Sądownictwa od władzy politycznej, większe wątpliwości co do dochowania standardów bezstronności i niezawisłości będą występować wówczas, gdy w danej sprawie sąd miałby orzekać w kwestiach istotnych z punktu widzenia tej władzy. Odwołując się do stanowiska Sądu Najwyższego, w powołanej uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 kwietnia 2023 r., sygn. akt I FPS 3/22, zwrócono również uwagę, że pewne okoliczności mogą wskazywać, że mimo wadliwości procedury powołania co do konkretnego sędziego zachowany został minimalny standard warunkujący postrzeganie sądu jako bezstronnego i niezawisłego, w szczególności w sytuacji, w której dana osoba spełniałaby obowiązujące kryteria wskazania na urząd sędziego także w poprawnie ukształtowanej procedurze postępowania przed Krajową Radą Sądownictwa. Podkreślenia wymaga, że Trybunał Sprawiedliwości w wyroku z dnia 22 lutego 2022 r. C-562/21 PPU w odniesieniu do kryteriów naruszenia prawa podstawowego do sądu ustanowionego na mocy ustawy w rozumieniu art. 47 akapit drugi Karty Praw Podstawowych stwierdził, że nie każda nieprawidłowość w ramach powołania sędziów może być uznana za stanowiącą takie naruszenie. W ocenie Trybunału nieprawidłowość zaistniała przy powołaniu sędziów w ramach danego systemu sądownictwa skutkuje takim naruszeniem w szczególności, gdy ta nieprawidłowość ma taki charakter i wagę, że stwarza ona rzeczywiste ryzyko, iż pozostałe władze, w szczególności władza wykonawcza, będą mogły skorzystać z nienależnych im uprawnień w sposób zagrażający prawidłowości skutku, do którego prowadzi procedura powołania, wzbudzając w ten sposób w przekonaniu jednostek uzasadnione wątpliwości co do niezawisłości i bezstronności danego sędziego lub danych sędziów. Trybunał podkreślił, że stwierdzenie związane z istnieniem naruszenia wymogu dotyczącego sądu ustanowionego uprzednio na mocy ustawy oraz ze skutkami takiego naruszenia zależy od całościowej oceny określonej liczby okoliczności, które, rozpatrywane łącznie, przyczyniają się do powstania, w przekonaniu jednostek, uzasadnionych wątpliwości dotyczących niezawisłości i bezstronności sędziów. Trybunał Sprawiedliwości stwierdził, że "okoliczność, że organ taki jak krajowa rada sądownicza, uczestniczący w procesie powoływania sędziów, składa się w przeważającej mierze z członków wybranych przez władzę ustawodawczą, nie może sama w sobie prowadzić do powzięcia wątpliwości co do niezawisłości sędziów wyłonionych w tym procesie (zob. podobnie wyrok z dnia 9 lipca 2020 r., Land Hessen, C-272/19, EU:C:2020:535, pkt 55, 56). Jednakże, możliwe jest dojście do innego wniosku, jeżeli ta sama okoliczność, w połączeniu z innymi istotnymi czynnikami i warunkami, w jakich dokonano tych wyborów, prowadzą do powstania takich wątpliwości (zob. podobnie wyrok z dnia 15 lipca 2021 r., Komisja/Polska (System odpowiedzialności dyscyplinarnej sędziów) (C-791/19, EU:C:2021:596), pkt 103)". Mając powyższe na uwadze, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, okoliczności wskazane przez wnioskodawcę nie dają podstaw do stwierdzenia w oparciu o przesłanki wskazane w art. 5a § 1 p.u.s.a., że w realiach sprawy o sygn. akt I FNP 16/23, w odniesieniu do orzekania w niej sędziego NSA Sylwestra Golca, zachodzi naruszenie standardu niezawisłości lub bezstronności. Sędzia S. G. został powołany na stanowisko sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego postanowieniem Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 31 maja 2022 r., na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa (uchwała nr 1576/2021 z dnia 30 listopada 2021 r.) ukształtowanej przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw. Z akt osobowych sędziego wynika, że przed powołaniem na stanowisko sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego od dnia 1 września 1995 r. do dnia 31 grudnia 2003 r. zatrudniony był w Urzędzie Kontroli Skarbowej w S. na stanowisku komisarza skarbowego. Następnie od dnia 1 stycznia 2004 r. do dnia 27 czerwca 2007 r. pełnił czynności sędziowskie w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie, jako asesor sądowy. Postanowieniem Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 26 czerwca 2007 r. został powołany na stanowisko sędziego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie na wniosek ówczesnej Krajowej Rady Sądownictwa. Pierwszy raz sędzia S. G. został delegowany przez Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego do orzekania w Izbie Finansowej Naczelnego Sądu Administracyjnego w październiku 2007 r. Następnie został delegowany do orzekania w Izbie Finansowej Naczelnego Sądu Administracyjnego w pełnym wymiarze w czerwcu, lipcu i sierpniu 2009 r. W okresie od dnia 1 stycznia do końca czerwca 2016 r. i od dnia 1 czerwca 2018 r. do dnia 31 sierpnia 2018 r. oraz od dnia 1 listopada 2018 r. do dnia 30 kwietnia 2019 r., a także od dnia 1 maja 2019 r. do dnia 31 października 2019 r. był delegowany do orzekania w Izbie Finansowej Naczelnego Sądu Administracyjnego w wymiarze jednej sesji miesięcznie. Od dnia 1 lutego 2020 r. do dnia 31 grudnia 2022 r. sędzia S. G. został delegowany przez Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego do orzekania w Izbie Finansowej Naczelnego Sądu Administracyjnego w pełnym wymiarze sesji. Sędzia NSA S. G. na podstawie uchwały Rady Wydziału Prawa Uniwersytetu w Białymstoku z dnia 11 stycznia 2019 r. uzyskał stopień naukowy doktora nauk prawnych na podstawie wyróżnionej rozprawy doktorskiej pt. "Zasada proporcjonalności jako podstawa rozstrzygnięcia sądu administracyjnego w sprawie podatkowej". Przebieg drogi zawodowej sędziego S. G. oraz towarzyszące temu okoliczności, nie miały zatem niestandardowego charakteru. Nie towarzyszyły im również inne okoliczności – takie nie wynikają bowiem z akt osobowych, a i wnioskodawca nie wskazał takich, oprócz tych związanych z samym powołaniem na urząd sędziego NSA na wniosek KRS ukształtowanej przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. – które mogłyby skutecznie podważyć walor drogi zawodowej skutkującej uzyskanym powołaniem na urząd sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego. W świetle przedstawionych powyżej okoliczności dotyczących drogi zawodowej sędziego NSA S. G. oraz przywołanych powyżej kryteriów oceny spełniania standardu niezawisłości i bezstronności wymienionych w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 kwietnia 2023 r., sygn. akt I FPS 3/22 oraz treści wyroku Trybunału Sprawiedliwości z dnia 22 lutego 2022 r., C - 562/21 PPU, należy stwierdzić, że okoliczności podniesione przez wnioskodawcę nie stanowią wystarczających argumentów, mogących świadczyć o naruszeniu standardu niezawisłości i bezstronności z uwagi na okoliczności towarzyszące powołaniu sędziego i z uwagi na jego postępowanie po powołaniu. Należy przy tym podkreślić, że w odniesieniu do postępowania sędziego po powołaniu wnioskodawca zarzucił jedynie okoliczność wprost wynikającą z samego powołania, jako konsekwencję poddania się procedurze kwalifikacyjnej przed KRS ukształtowaną przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw, co nie jest wystarczające do uznania, że są to odrębne okoliczności obrazujące postępowanie sędziego po powołaniu, które wspólnie z okolicznościami towarzyszącymi samemu powołaniu (stosownie do uchwały NSA z dnia 3 kwietnia 2023 r., sygn. akt I FPS 3/22) miałyby podważyć niezawisłość i bezstronność sędziego w rozpatrywaniu sprawy, w której został zgłoszony wniosek o przeprowadzenie wobec niego badania wymogów niezawisłości i bezstronności. W związku z powyższym, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego rozpoznającego wniosek, brak jest podstaw do uznania, że sędzia NSA S. G., nie będzie spełniał standardu niezależności i bezstronności podczas orzekania w sprawie o sygn. akt I FNP 16/23 ze skargi o stwierdzenie niezgodności wyroku z prawem. We wniosku nie uprawdopodobniono bowiem w żadnej mierze, by sędzia mógł być w jakikolwiek sposób zależny, czy stronniczy przy rozpoznawaniu tej skargi. Stosownie natomiast do art. 5a § 1 p.u.s.a., muszą wystąpić wątpliwości co do okoliczności dotyczących uprawnionego oraz charakteru konkretnej sprawy - takich okoliczności w rozpatrywanym przypadku jednak nie wykazano i nie stwierdzono. Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 5a § 12 p.u.s.a., oddalił wniosek jako bezzasadny.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI