I DSK 9/19

Sąd Najwyższy2019-11-14
SNinneodpowiedzialność dyscyplinarnaŚrednianajwyższy
dyscyplinarkaprokuratorgodność urzęduzniewaganaruszenie nietykalności cielesnejwyłudzenieSąd Najwyższykara dyscyplinarna

Sąd Najwyższy orzekł karę zawieszenia podwyższenia uposażenia prokuratora w stanie spoczynku na okres jednego roku za przewinienie dyscyplinarne polegające na wyłudzeniu przejazdu taksówką, ataku na kierowcę i znieważeniu policjantów.

Prokurator w stanie spoczynku A. K. został uznany winnym przewinienia dyscyplinarnego polegającego na próbie wyłudzenia przejazdu taksówką, ataku na kierowcę, uszkodzeniu jego mienia i znieważeniu go, a także znieważeniu funkcjonariuszy policji. Sąd Najwyższy, działając w trybie art. 387 k.p.k., wymierzył mu karę zawieszenia podwyższenia uposażenia na okres jednego roku, uznając ją za adekwatną do okoliczności sprawy, w tym skruchy obwinionego i warunkowego umorzenia postępowania karnego.

Sąd Najwyższy rozpoznał sprawę dyscyplinarną prokuratora A. K. w trybie art. 387 k.p.k., co oznaczało zgodę na nieprzeprowadzanie pełnej rozprawy. Obwiniony został uznany za winnego popełnienia przewinienia dyscyplinarnego, które obejmowało próbę ucieczki z taksówki bez zapłaty, atak fizyczny na kierowcę (powodując obrażenia i uszkodzenie okularów), znieważenie kierowcy i świadka, a także znieważenie funkcjonariuszy policji podczas pełnienia przez nich obowiązków służbowych. Zachowanie to zostało uznane za naruszające godność prokuratora i wyczerpujące znamiona przestępstw z kodeksu karnego. Sąd Najwyższy wymierzył A. K. karę zawieszenia podwyższenia uposażenia prokuratora w stanie spoczynku na okres jednego roku. Uzasadnienie podkreślało wagę godności zawodu prokuratora, zarówno w służbie, jak i po jej zakończeniu. Sąd wziął pod uwagę okoliczności obciążające, takie jak popełnienie czynów w miejscu publicznym i ich charakter, ale także okoliczności łagodzące, w tym warunkowe umorzenie postępowania karnego, przeprosiny i zadośćuczynienie pokrzywdzonym, a także incydentalny charakter czynu i dotychczasową dobrą opinię obwinionego. Kara została uznana za współmierną do stopnia winy i szkodliwości czynu, realizującą cele prewencji indywidualnej i ogólnej.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Kara zawieszenia podwyższenia uposażenia prokuratora w stanie spoczynku na okres jednego roku jest adekwatna, biorąc pod uwagę okoliczności łagodzące, takie jak skrucha, zadośćuczynienie pokrzywdzonym i warunkowe umorzenie postępowania karnego, a także incydentalny charakter czynu.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że najsurowsza kara eliminacyjna nie jest uzasadniona ze względu na pozytywne działania obwinionego po zdarzeniu i brak skumulowania okoliczności obciążających. Kara zawieszenia podwyższenia uposażenia jest adekwatna, ponieważ realizuje cele prewencji i stanowi dolegliwość, jednocześnie uwzględniając stan zdrowia obwinionego i jego wcześniejszą postawę.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Uznanie winnym i wymierzenie kary dyscyplinarnej

Strona wygrywająca

Skarb Państwa (w kontekście kosztów)

Strony

NazwaTypRola
A. K.osoba_fizycznaobwiniony
M. S.osoba_fizycznapokrzywdzony (kierowca taksówki)
Ł. K.osoba_fizycznaświadkowi zdarzenia
S. K.osoba_fizycznafunkcjonariusz Policji
R. P.osoba_fizycznafunkcjonariusz Policji
Zastępca Rzecznika Dyscyplinarnego Prokuratora Generalnegoorgan_państwowyoskarżyciel

Przepisy (15)

Główne

k.k. art. 216 § § 1

Kodeks karny

Znieważenie.

k.k. art. 226 § § 1

Kodeks karny

Znieważenie funkcjonariusza publicznego.

k.k. art. 157 § § 2

Kodeks karny

Spowodowanie naruszenia czynności narządu ciała lub rozstrój zdrowia trwający nie dłużej niż 7 dni.

Dz. U. 2015. 133 j.t. art. 104 § § 1 i 2

Ustawa Prawo o ustroju sądów powszechnych

Przewinienie dyscyplinarne sędziego lub prokuratora.

Dz. U. 2015. 133 j.t. art. 104 § § 3 pkt 3

Ustawa Prawo o ustroju sądów powszechnych

Kara dyscyplinarna: zawieszenie podwyższenia uposażenia.

Dz.U.2016.177 art. 127 § § 1

Ustawa Prawo o prokuraturze

Odpowiedzialność dyscyplinarna prokuratorów.

Pomocnicze

k.p.k. art. 387

Kodeks postępowania karnego

Tryb postępowania, w którym sąd orzeka bez pełnego przeprowadzenia rozprawy po akceptacji stron.

k.w. art. 121 § § 2

Kodeks wykroczeń

Przywołany w opisie czynu jako potencjalne znamiona wykroczenia.

k.k. art. 217 § § 1

Kodeks karny

Naruszenie nietykalności cielesnej.

Dz.U.2016.177 art. 166

Ustawa Prawo o prokuraturze

Koszty postępowania dyscyplinarnego.

Ustawa Prawo o prokuraturze art. 153 § § 7

Przejęcie sprawy do własnego prowadzenia przez rzecznika dyscyplinarnego.

k.p.k. art. 120

Kodeks postępowania karnego

Dotyczy zarządzeń w postępowaniu.

k.p.k. art. 422 § § 3

Kodeks postępowania karnego

Dotyczy wniosku o uzasadnienie wyroku.

Ustawa Prawo o prokuraturze art. 171 § pkt. 1

Dotyczy postępowania dyscyplinarnego.

Dz. U. 2015. 133 j.t. art. 104 § § 3 pkt 2a

Ustawa Prawo o ustroju sądów powszechnych

Kara dyscyplinarna: obniżenie uposażenia (wprowadzona po dacie czynu).

Argumenty

Skuteczne argumenty

Warunkowe umorzenie postępowania karnego jako okoliczność łagodząca. Przeprosiny i zadośćuczynienie pokrzywdzonym. Incydentalny charakter czynu. Dotychczasowa dobra opinia i brak karalności dyscyplinarnej. Stan zdrowia obwinionego.

Odrzucone argumenty

Ciężar gatunkowy czynu jako przestępstwa umyślnego. Naruszenie godności prokuratora w miejscu publicznym. Szkoda korporacyjna i wizerunkowa dla środowiska prokuratorskiego.

Godne uwagi sformułowania

uchybił godności prokuratora celów postępowania dyscyplinarnego zostaną osiągnięte mimo nieprzeprowadzenia rozprawy w całości aspekt penalny aspekt korporacyjny cel deontologiczny quasi-ultima ratio poziom wymagań stawianych przedstawicielom zawodu związany jest z prestiżem danej profesji dobra opinia i nienaganna praca powinny być (…) regułą, a nie cechą szczególną, czy wręcz zasługą godną wyeksponowania relatywna surowość kary dyscyplinarnej powinna być sygnałem braku akceptacji i zrozumienia dla podobnych zachowań

Skład orzekający

Jacek Wygoda

przewodniczący

Adam Roch

sprawozdawca

Łukasz Jan Kotynia

ławnik Sądu Najwyższego

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących odpowiedzialności dyscyplinarnej prokuratorów, wymiaru kar dyscyplinarnych, a także znaczenia godności urzędu."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prokuratora w stanie spoczynku i zastosowania trybu art. 387 k.p.k.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy odpowiedzialności dyscyplinarnej prokuratora, co zawsze budzi zainteresowanie ze względu na rolę tej profesji. Dodatkowo, incydent obejmuje elementy kryminalne (wyłudzenie, atak) i pokazuje, jak prawo dyscyplinarne reaguje na zachowania naruszające godność zawodu.

Prokurator w stanie spoczynku ukarany za atak na taksówkarza i znieważenie policjantów. Sąd Najwyższy orzeka.

Sektor

praca

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt I DSK 9/19
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
w trybie art. 387 k.p.k.
Dnia 14 listopada 2019 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Jacek Wygoda (przewodniczący)
‎
SSN Adam Roch (sprawozdawca)
‎
Łukasz Jan Kotynia (ławnik Sądu Najwyższego)
Protokolant starszy sekretarz sądowy Renata Szczegot
przy udziale Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego Prokuratora Generalnego dla (…) okręgu regionalnego – prokuratora Prokuratury Regionalnej
‎
w K. Mariusza Gózda
po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 listopada 2019 r.
sprawy dyscyplinarnej
A. K.
prokuratora byłej Prokuratury Apelacyjnej
‎
w R. w stanie spoczynku
obwinionego o to, że:
w dniu 10 maja 2017 r. w K. wyłudził przejazd taksówką próbując oddalić się po zakończeniu kursu bez uiszczenia zapłaty, a po zażądaniu kwoty 12 zł przez kierowcę M. S. uderzył go pięścią w twarz, uszkadzając przy tym jego okulary lecznicze i powodując u niego zadrapania twarzy oraz bolesność nosa
‎
i prawego policzka, przy czym podczas zajścia znieważał słowami wulgarnymi M. S. oraz udzielającego mu pomocy w obezwładnianiu napastnika świadka zdarzenia Ł. K., a następnie, po przybyciu na miejsce funkcjonariuszy Policji sierż. sztab. S. K. i st. post. R. P. z KMP w K. znieważył ich słowami wulgarnymi, podczas i w związku z pełnieniem obowiązków służbowych, zapowiadając przy tym, że doprowadzi do ich zwolnienia z Policji, wywołując swoim agresywnym zachowaniem konieczność zastosowania wobec niego środków przymusu bezpośredniego w postaci chwytów obezwładniających oraz założenia kajdanek, czym uchybił godności prokuratora, który to czyn realizuje jednocześnie znamiona wykroczenia z art. 121 § 2 k.w. oraz znamiona przestępstw z art. 216 § 1 k.k., art. 217 § 1 k.k. i art. 226 § 1 k.k., tj. o przewinienie dyscyplinarne z art. 104 § 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. 2015. 133 j.t.) w zw. z art. 127 § 1 ustawy z dnia 28 stycznia 2016 r. - Prawo o prokuraturze (Dz.U.2016.177)
orzeka:
1. uznaje A. K. za winnego tego, że w dniu 10 maja 2017 r. w K. próbował oddalić się po zakończeniu kursu taksówką bez uiszczenia zapłaty kierowcy M. S., a po zażądaniu przez niego kwoty 12 zł uderzył go pięścią w twarz, uszkadzając jego okulary lecznicze i powodując u niego sińca, bolesność nosa i prawego policzka oraz zadrapania twarzy, a także znieważając słowami wulgarnymi M. S. i udzielającego mu pomocy w obezwładnianiu napastnika Ł. K., a następnie, po przybyciu na miejsce funkcjonariuszy policji sierż. sztab. S. K. i st. post. R. P. z KMP w K. znieważył ich słowami wulgarnymi, podczas i w związku z pełnieniem przez nich obowiązków służbowych, wywołując swoim zachowaniem konieczność zastosowania wobec niego chwytów obezwładniających oraz założenia kajdanek, czym uchybił godności prokuratora, które to zachowania wyczerpują jednocześnie znamiona przestępstw z art. 216 § 1 k.k., art. 157 § 2 k.k. i art. 226 § 1 k.k., tj. o przewinienie dyscyplinarne z art. 104 § 1 i 2 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. 2015. 133 j.t.) w zw. z art. 127 § 1 ustawy z dnia 28 stycznia 2016 r. - Prawo o prokuraturze (Dz.U.2016.177)
.
2. na podst. art. 104 § 3 pkt 3 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sądów powszechnych w zw. z art. 127 § 1 ustawy
‎
z dnia 28 stycznia 2016 r. Prawo o prokuraturze wymierza mu karę zawieszenia podwyższenia uposażenia prokuratora w stanie spoczynku na okres jednego roku;
3. na podst. art. 166 ustawy Prawo o prokuraturze kosztami postępowania dyscyplinarnego obciąża Skarb Państwa.
UZASADNIENIE
W dniu 14 listopada 2019 roku Sąd Najwyższy, uwzględniając w trybie art. 387 kpk wniosek złożony przez obwinionego A. K., wobec przyjęcia, iż
cele postępowania dyscyplinarnego zostaną osiągnięte mimo nieprzeprowadzenia rozprawy w całości, przy jego akceptacji ze strony oskarżyciela – zastępcy rzecznika dyscyplinarnego Prokuratora Generalnego dla katowickiego okręgu regionalnego,
uznał go za winnego tego, że w dniu 10 maja 2017 r. w K. próbował oddalić się po zakończeniu kursu taksówką bez uiszczenia zapłaty kierowcy M. S., a po zażądaniu przez niego kwoty 12 zł uderzył go pięścią w twarz, uszkadzając jego okulary lecznicze i powodując u niego sińca, bolesność nosa i prawego policzka oraz zadrapania twarzy, a także znieważając słowami wulgarnymi M. S. i udzielającego mu pomocy w obezwładnianiu napastnika Ł. K., a następnie, po przybyciu na miejsce funkcjonariuszy policji sierż. sztab. S. K. i st. post. R. P. z KMP w K. znieważył ich słowami wulgarnymi, podczas i w związku z pełnieniem przez nich obowiązków służbowych, wywołując swoim zachowaniem konieczność zastosowania wobec niego chwytów obezwładniających oraz założenia kajdanek, czym uchybił godności prokuratora, które to zachowania wyczerpują jednocześnie znamiona przestępstw z art. 216 § 1 k.k., art. 157 § 2 k.k. i art. 226 § 1 k.k., tj. o przewinienie dyscyplinarne z art. 104 § 1 i 2 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. 2015. 133 j.t.) w zw. z art. 127 § 1 ustawy z dnia 28 stycznia 2016 r. – Prawo o prokuraturze (Dz.U.2016.177) i za to, na podst. art. 104 § 3 pkt 3 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych w zw. z art. 127 § 1 ustawy z dnia 28 stycznia 2016 r. Prawo o prokuraturze, wymierzył mu karę zawieszenia podwyższenia uposażenia prokuratora w stanie spoczynku
na okres jednego roku.
Na podstawie art. 166 ustawy Prawo o prokuraturze kosztami postępowania dyscyplinarnego Sąd Najwyższy obciążył Skarb Państwa.
W dniu 20 listopada 2019 roku do sądu wpłynął złożony przez pierwszego zastępcę rzecznika dyscyplinarnego Prokuratora Generalnego wniosek
‎
o sporządzenie uzasadnienia tego wyroku, w części dotyczącej rozstrzygnięcia
‎
o karze. Decyzją Przewodniczącego Wydziału I Izby Dyscyplinarnej Sądu Najwyższego, złożenie przedmiotowego wniosku uznano za podjęcie przez tego rzecznika dyscyplinarnego decyzji o przejęciu sprawy do własnego prowadzenia
‎
w trybie art. 153 § 7 ustawy Prawo o prokuraturze, w związku z czym wydanie zarządzenia w trybie art. 120 kpk w zw. z art. 422 § 3 kpk w zw. z art. 171 pkt.
‎
1 Prawa o prokuraturze uznano za niezasadne.
Orzekając karę wobec A. K. sąd wziął pod uwagę okoliczności wymagane dla prawidłowej realizacji celu kary dyscyplinarnej. Zgodnie z wyróżnieniem dokonanym przez Pawła Czarneckiego, jest to aspekt penalny, w myśl którego przepisy normujące odpowiedzialność dyscyplinarną zmierzają do osiągnięcia wszystkich celów, jakie postawiono odpowiedzialności karnej. Pełnią one funkcję prewencji ogólnej, bowiem wskazane jest oddziaływanie na pozostałych członków danego zawodu oraz indywidualnej, aby przepisy oddziaływały odstraszająco na obwinionego. Wszystkie funkcje kary znajdują odzwierciedlenie także w sankcjach dyscyplinarnych, choć o różnym stopniu intensywności w stosunku do dyrektyw wymiaru kar kryminalnych. Znacznie ważniejszym celem odpowiedzialności dyscyplinarnej jest aspekt korporacyjny w postaci eliminowania z grona osób wykonujących dany zawód jednostek niedających rękojmi wykonywania go zgodnie z regułami deontologicznymi i poszanowaniem prawa. Troska o należyty poziom zaufania i odbioru społecznego danej grupy zawodowej jest niezmiernie istotna. Bez wątpienia bowiem przestrzeganie reguł deontologicznych zwiększa zaufanie jednostek w stosunku do osób wykonujących prawnicze zawody zaufania publicznego. Trzecim wreszcie celem jest cel deontologiczny, a zatem czuwanie, aby odpowiedzialność dyscyplinarna stanowiła pewnego rodzaju środek
quasi-ultima ratio
, jeśli członkowie danego kolektywu zawodowego nie będą samodzielnie eliminować tych zachowań, które mogą doprowadzić do utraty zaufania społecznego (P. Czarnecki, Postępowanie dyscyplinarne wobec osób wykonujących prawnicze zawody zaufania publicznego 2013, wyd. 1, Rozdział III. Odpowiedzialność dyscyplinarna jako rodzaj odpowiedzialności prawnej). „Deontologia postępowania dyscyplinarnego jest inna niż postępowania karnego. Łączy się ona przede wszystkim ze specyfiką wykonywania niektórych zawodów oraz zasadami funkcjonowania konkretnych korporacji zawodowych. Ukształtowane w ich ramach reguły deontologiczne ukierunkowane są przede wszystkim na obronę honoru i dobra zawodu” (Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 lutego 2001 r., sygn. K 22/00, OTK 2001, nr 3, poz. 48). Doprecyzowując powyższe stanowisko Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 11 września 2001 r. (sygn. SK 17/00, OTK 2001, nr 6, poz. 165) stwierdził, że „poziom wymagań stawianych przedstawicielom zawodu związany jest z prestiżem danej profesji”. Z powyższego można wyprowadzić wniosek, że im wyższy prestiż danego zawodu, tym większe wymagania stawiane osobie go wykonującej, co się wiąże z szerszym ukształtowaniem katalogu przewinień dyscyplinarnych, ze względu na większe wymagania co do właściwego sposobu postępowania (
T. Sroka,
Przestępstwo jako przewinienie dyscyplinarne w perspektywie celów postępowania dyscyplinarnego wobec studentów
, NP 2011, nr 1, s. 137-138). Jest oczywiste, że służba prokuratorska, obok sędziowskiej, jest jednym z tych zajęć, które szczególnie wymagają przestrzegania podwyższonych standardów przestrzegania norm tak prawa powszechnego, jak i zasad etycznych obowiązujących członków tych korporacji prawniczych, obejmujących również życie prywatne, niezwiązane z pełnioną służbą. Taki obowiązek dotyczy także z mocy art. 127 §1 Prawa o prokuraturze w zw. z art. 104 § 1 i 2 Prawa o ustroju sądów powszechnych prokuratorów w stanie spoczynku, obowiązanych dochować godności prokuratora.
Godność nabywana w chwili objęcia urzędu prokuratora lub sędziego to atrybut zapewniający autorytet i urzędu, i osoby ją sprawującej, a obowiązek jej poszanowania trwa także po przejściu w stan spoczynku. Jest to pojęcie niedefiniowalne, ale wiąże się z wzorcem postępowania, wynikającym z przepisów prawa, zasad etyki zawodowej i innych norm moralnych, spisanych
‎
i niespisanych w zbiorze etyki zawodowej. Z godnością urzędu i cechującą każdego prokuratora lub sędziego nieskazitelnością charakteru wiąże się ustalony standard postępowania, który stanowić powinien wzór dla innych i którego efektem powinno być wzbudzanie szacunku. Wzorzec postępowania związany z godnością urzędu wiąże prokuratora lub sędziego nie tylko w czasie wykonywania obowiązków służbowych, ale także poza służbą. Prokuratorzy i sędziowie są przedmiotem uważnej obserwacji pod kątem wymogów wynikających z obowiązku sprawowania urzędu z godnością. Wymaga się od nich o wiele więcej niż od przeciętnego członka społeczeństwa (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 22 czerwca 2015 roku, sygn. akt SNO 34/15, publik.
LEX nr 1747852).
W niniejszej więc sprawie, niewątpliwie stwierdzone zachowanie prokuratora w stanie spoczynku nie spełniało owych obowiązków. Za okoliczności obciążające, nakazujące rozważanie przez Sąd wymierzenie surowej, lub wręcz najsurowszej kary dyscyplinarnej, był po pierwsze fakt, że przypisane A. K. przewinienie dyscyplinarne w postaci uchybienia godności prokuratora stanowiło jednocześnie dwa przestępstwa umyślne, przy czym jedno ścigane z oskarżenia publicznego. Prokurator przewinienia tego dopuścił się w miejscu publicznym, na ulicy, podejmując zachowania kompletnie nielicujące z wizerunkiem prokuratora, wymierzone tak w dobra osobiste M. S. (w tym przypadku także jego zdrowie i mienie), Ł. K., S. K. i R. P., jak i prawidłowość wykonywania obowiązków służbowych przez funkcjonariuszy policji – a każde nieetyczne, nieodpowiedzialne zachowanie, czy to prokuratora, czy sędziego, które może być zaobserwowane przez nieograniczoną ilość osób, wyrządza niepowetowaną szkodę ogółowi środowiska prokuratorskiego. Okoliczności te wskazują na niewątpliwie wysoki stopień winy obwinionego. Także na niekorzyść obwinionego działa ocena stopnia korporacyjnej szkodliwości jego czynów. Przedostanie się do opinii publicznej opisu zachowania prokuratora mogło wywołać poczucie wstydu i zażenowania pośród prokuratorów i działać na szkodę tego środowiska zawodowego. A. K. przez wiele lat był wychowawcą adeptów służby sędziowskiej i prokuratorskiej, winien więc stanowić dla młodych prawników wzór postępowania, także po zakończeniu czynnej służby.
Jako okoliczności świadczące z kolei na korzyść obwinionego sąd uwzględnił te związane z procesem karnym, toczącym się przed Sądem Rejonowym w K. w sprawie o sygn. II K (…), który prawomocnym wyrokiem z dnia 3 kwietnia 2019 roku został warunkowo umorzony na okres 2 lat (k. 178-188, 215-216). W toku tego postępowania A. K., po przeprowadzonej mediacji, przeprosił pokrzywdzone jego działaniami osoby, zadośćuczynił im wypłacając kwoty pieniężne stanowiące rekompensatę tak za doznane obrażenia i straty materialne, jak i naruszoną godność. Występujący w postępowaniu karnym pokrzywdzeni przeprosiny i wyrażoną skruchę przyjęli, wnioskując o warunkowe umorzenie postępowania. Funkcjonariusze policji przesłuchiwani już na etapie postępowania przygotowawczego wskazali, że nie czują się obrażeni słowami A. K., gdyż w swojej pracy spotykają się z wiele gorszymi zachowaniami osób, wobec których podejmowane są interwencje, a nadto dodali, iż A. K. po tym, kiedy minęło mu wzburzenie, zachowywał się grzecznie, przeprosił ich za kłopot (k. 51-52, 53-54).
Sąd dostrzegł także incydentalny charakter czynu zarzucanego A. K., nieprzystający do jego wcześniejszego zawodowego funkcjonowania. Prokurator ten, w czasie swojej drogi zawodowej dał się poznać jako osoba zaangażowana w dbałość o prawidłową realizację zadań stawianych prokuraturze i prokuratorom, pełniąc funkcje Prokuratora Rejonowego, rzecznika dyscyplinarnego, wreszcie Zastępcy Prokuratora Apelacyjnego. Był znanym i cenionym wykładowcą Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury, autorem licznych publikacji dotyczących stosowania prawa, w tym dotyczących prokuratury. Była także nauczycielem akademickim (akta osobowe). Aktualnie boryka się z poważnymi problemami zdrowotnymi. Na korzyść obwinionego poczytano wreszcie także jego dotychczasową niekaralność dyscyplinarną, choć pamiętać należy, iż zgodnie z niekwestionowanym poglądem Sądu Najwyższego, dotyczącym także prokuratorów,
dobra opinia i nienaganna praca powinny być (…) regułą, a nie cechą szczególną, czy wręcz zasługą godną wyeksponowania (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 27 sierpnia 2007 roku, sygn. SNO 47/07,
OSNKW 2007/11/83).
Sąd Najwyższy co prawda w pełni akceptuje stanowisko ukształtowane wcześniej w orzecznictwie dyscyplinarnym, zgodnie z którym
„popełnienie (...) przewinienia dyscyplinarnego, którego opis odpowiada ustawowym znamionom czynu zabronionego stypizowanego jako przestępstwo umyślne, stanowi wyraz tak rażącego lekceważenia porządku prawnego, że z reguły powoduje utratę kwalifikacji do sprawowania urzędu (...), niezależnie od oceny jego wcześniejszej służby, a więc za takie przewinienie dyscyplinarne, którego opis odpowiada ustawowym znamionom czynu zabronionego stypizowanego jako przestępstwo umyślne, karą odpowiednią powinno być, z reguły, złożenie sędziego z urzędu (por.
wyrok Sądu Najwyższego z dnia 27 sierpnia 2007 roku, sygn. SNO 47/07,
OSNKW 2007/11/83)
, to jednak rozważając kwestię wymiaru kary wobec obwinionego za rozpoznawane konkretne przewinienie, doszedł do przekonania, że nie zachodzą
‎
w niniejszej sprawie okoliczności wskazujące na konieczność wymierzenia prokuratorowi w stanie spoczynku A. K. kary najsurowszej, tj.
pozbawienia prawa do stanu spoczynku wraz z prawem do uposażenia. Przemawiała za tym okoliczność, iż w sprawie nie stwierdzono
skumulowania się okoliczności obciążających o charakterze podmiotowym i przedmiotowym (por. wyrok Sądu Najwyższego
z dnia 27 lipca 2006 r., sygn.
SNO 34/06,
Lex nr 568942).
Postawa A. K., zaprezentowana w toku prowadzonego przeciwko niemu postępowania karnego, gdzie uznał swoją odpowiedzialność, stawił czoła oskarżeniu i zadośćuczynił osobom pokrzywdzonym, zmierzając do ograniczenia skutków zarzuconego mu zachowania – będącego jednocześnie deliktem dyscyplinarnym, jako przejaw pozytywnie ocenianego działania podjętego już po popełnieniu czynu, należy do ustawowo zdefiniowanych okoliczności mających istotny wpływ na wymiar kary (por. w
yrok
Sądu Najwyższego z dnia 18 kwietnia 2013 r., sygn.
SNO 6/13,
Lex nr 1415511). Obwiniony uznał także swoją odpowiedzialność dyscyplinarną, wnosząc o uznanie go za winnego i wymierzenie mu kary dyscyplinarnej.
W orzecznictwie z reguły przyjmuje się, że wymierzenie kary najsurowszej, eliminującej obwinionego z grona prokuratorów, ma na celu przede wszystkim
funkcję ochronną. Chroni ona dobro wymiaru sprawiedliwości w ujęciu szerokim, tj. w aspekcie prawidłowego funkcjonowania prokuratury, chroniąc przez to interesy obywateli, ale także dobre imię prokuratorów i prokuratury. Kara
wydalenie ze służby prokuratorskiej
wskazuje przede wszystkim na nieprzydatność prokuratora do wykonywania tego zawodu. W przypadku kary pozbawienia prokuratora prawa
do stanu spoczynku wraz z prawem do uposażenia, ten cel nie znajduje zastosowania, bowiem prokurator w stanie spoczynku nie wypełnia już swoich obowiązków służbowych. Zastrzeżona więc jest ta kara do zachowań o najwyższym stopniu zawinienia, nieodwracalnie godzących w podstawowe normy etyczno-moralne,
unicestwiających dobre imię prokuratorów i prokuratury
, przykładowo – popełnianych z premedytacją, nierzadko w sposób długotrwały, po dokonaniu których prokurator nie okazuje skruchy i odmawia przyjęcia odpowiedzialności za swoje działania. Takich okoliczności w niniejszej sprawie sąd nie stwierdził, bowiem obwiniony czynu swojego dopuścił się w stanie niewytłumaczalnego chwilowego wzburzenia, które sam usprawiedliwiał przebytą w przeszłości traumą, przy czym po zdarzeniu zrobił wszystko co możliwe, aby odwrócić niekorzystne skutki swojego zachowania, w związku z czym wymierzenie mu najsurowszej kary nie byłoby zasadne.
Kolejną zatem pod względem surowości możliwą do wymierzenia prokuratorowi w stanie spoczynku karą dyscyplinarną była kara zawieszenia podwyższenia pobieranego uposażenia, na okres od roku do trzech lat – i tę też sąd uznał za trafną. Co prawda ustawodawca wprowadził z dniem 3 kwietnia 2018 roku kolejną karę, obniżenia uposażenia o 5%-50% na okres od sześciu miesięcy do dwóch lat, jednak Sąd Najwyższy nie uznał jej za adekwatną z kilku powodów. Po pierwsze, kara
zawieszenia podwyższenia uposażenia prokuratora w stanie spoczynku
na okres jednego roku była karą zaproponowaną przez obwinionego
‎
w trybie art. 387 kpk, na którą zgodę wyraził obecny na rozprawie rzecznik dyscyplinarny. Po wtóre, kara obniżenia uposażenia, zawarta w art.
104 § 3 pkt 2a ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych, mogąca mieć ewentualnie zastosowanie na podst. art. 127 § 1 ustawy z dnia 28 stycznia 2016 r. Prawo o prokuraturze, wprowadzona została po dacie przewinienia dyscyplinarnego popełnionego przez obwinionego (tj. 10 maja 2017 roku), a nadto przez ustawodawcę została uznana za karę łagodniejszego rodzaju od
zawieszenia podwyższenia uposażenia, bowiem umieszczono ją pomiędzy tą karą (pkt 3),
‎
a karą nagany (pkt 2). Dostrzegając co prawda, że realnie, w zależności od jej wymiaru, kara obniżenia uposażenia mogłaby być dotkliwsza od kary zawieszenia podwyższenia uposażenia, sąd uznał, że zaproponowany przez obwinionego
‎
i zaakceptowany przez oskarżyciela tak rodzaj, jak i rozmiar kary, będą adekwatne z punktu widzenia dyrektyw jej wymiaru, tak w zakresie prewencji szczególnej, jak
‎
i ogólnej.
Ujawnione i wskazane powyżej okoliczności uzasadniały orzeczenie kary dyscyplinarnej zawieszenia podwyższenia uposażenia na okres jednego roku,
‎
w ocenie sądu był to bowiem rozmiar współmierny do stopnia zawinienia
‎
i ustalonych okoliczności obciążających i łagodzących, stanowiący realną dolegliwość dla obwinionego i realizujący wymogi indywidualnego oddziaływania oraz spełniający funkcje kary przewidziane w ramach prewencji generalnej. Podkreślając, iż wymierzona kara jest rodzajowo najsurowszą karą nieeliminacyjną, sąd wskazuje, że
„relatywna surowość kary dyscyplinarnej powinna być sygnałem braku akceptacji i zrozumienia dla podobnych zachowań oraz stanowić gwarancję skutecznego zwalczania takich zachowań (…) w przyszłości, w imię wzmacniania zaufania do wymiaru sprawiedliwości” (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 24 maja 2012 roku, sygn. akt SNO 28/12,
LEX nr 1231620).
Sąd określił długość zawieszenia zgodnie z wnioskiem na jeden rok, uznając tę długość za wystarczającą, głównie z powodu dolegliwości karnej w aspekcie finansowym, wymierzonej obwinionemu w postępowaniu karnym oraz z uwagi na jego stan zdrowia, bacząc by dolegliwość odpowiedzialności dyscyplinarnej nie przekraczała stopnia winy, uwzględniając stopień szkodliwości czynu oraz biorąc pod uwagę wymagane cele zapobiegawcze i wychowawcze. Z pewnością stanowić ona będzie należytą odpłatę dla obwinionego, a jednocześnie skłoni tak jego, jak
‎
i ewentualnie innych prokuratorów, do powstrzymywania się w przyszłości od podejmowania podobnych zachowań, godzących w dobre imię prokuratury.
O kosztach postępowania Sąd Najwyższy orzekł po myśli powołanych przepisów.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI