I DSI 1/18
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy oddalił skargę obrońcy adwokata na orzeczenie Wyższego Sądu Dyscyplinarnego, uznając, że wyznaczenie składu orzekającego przez sędziego, który wydał orzeczenie w pierwszej instancji, nie stanowi bezwzględnej podstawy uchylenia orzeczenia.
Sprawa dotyczyła skargi obrońcy adwokata B. F. na orzeczenie Wyższego Sądu Dyscyplinarnego Adwokatury, które uchyliło wcześniejsze orzeczenie Sądu Dyscyplinarnego Izby Adwokackiej. Głównym zarzutem skargi do Sądu Najwyższego było naruszenie przepisów o wyłączeniu sędziego, ponieważ zarządzenie o wyznaczeniu składu orzekającego w drugiej instancji zostało wydane przez sędzię, która wcześniej orzekała w tej samej sprawie w pierwszej instancji. Sąd Najwyższy oddalił skargę, stwierdzając, że takie uchybienie nie stanowi bezwzględnej podstawy uchylenia orzeczenia, a jedynie względną, wymagającą wykazania wpływu na treść orzeczenia.
Adwokat B. F. został obwiniony o przewinienie dyscyplinarne polegające na nieuregulowaniu wynagrodzenia dla aplikantki adwokackiej. Sąd Dyscyplinarny Izby Adwokackiej uznał go winnym i wymierzył karę pieniężną oraz zakaz wykonywania patronatu. Po odwołaniu, Wyższy Sąd Dyscyplinarny Adwokatury uchylił to orzeczenie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Obrońca obwinionego wniósł skargę do Sądu Najwyższego, zarzucając Wyższemu Sądowi Dyscyplinarnemu naruszenie przepisów o wyłączeniu sędziego (art. 439 §1 pkt 1 k.p.k. w zw. z art. 40 §1 pkt 6 k.p.k.), ponieważ zarządzenie o wyznaczeniu składu orzekającego zostało wydane przez sędzię, która wcześniej orzekała w tej samej sprawie w pierwszej instancji. Sąd Najwyższy, analizując zarzuty, uznał, że chociaż wydanie zarządzenia przez osobę podlegającą wyłączeniu jest uchybieniem, nie stanowi ono bezwzględnej podstawy uchylenia orzeczenia w rozumieniu art. 439 §1 pkt 1 k.p.k. Sąd wskazał, że takie naruszenie ma charakter względny i wymaga wykazania wpływu na treść orzeczenia, czego skarżący nie uczynił. Ponadto, Sąd Najwyższy podkreślił, że przepis art. 40 §1 pkt 6 k.p.k. dotyczy zakazu orzekania przez sędziego w przedmiocie zaskarżonego rozstrzygnięcia, które sam wydał, a nie całkowitego zakazu udziału w sprawie. W związku z tym, Sąd Najwyższy oddalił skargę.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, takie uchybienie nie stanowi bezwzględnej podstawy uchylenia orzeczenia, lecz względną przesłankę odwoławczą, wymagającą wykazania wpływu na treść orzeczenia.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że naruszenie zasad przy wyznaczaniu składu orzekającego, w tym wydanie zarządzenia przez osobę podlegającą wyłączeniu, ma charakter względny. Podkreślono, że przepis art. 40 §1 pkt 6 k.p.k. dotyczy zakazu orzekania w przedmiocie zaskarżonego rozstrzygnięcia, a nie całkowitego wyłączenia od udziału w sprawie. Skarżący nie wykazał wpływu uchybienia na treść orzeczenia.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalić skargę
Strona wygrywająca
Sąd Najwyższy (oddalenie skargi)
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| B. F. | osoba_fizyczna | adwokat obwiniony |
| J. Z. | osoba_fizyczna | aplikant adwokacki (pokrzywdzona) |
| M. T.-H. | osoba_fizyczna | sędzia sprawozdawca (wyłączony) |
| J. C. | osoba_fizyczna | sędzia |
Przepisy (24)
Główne
pr. adw. art. 80
Ustawa prawo o adwokaturze
Zbioru zasad etyki adwokackiej i godności zawodu art. §1 ust. 2 § §31 ust. 2
k.p.k. art. 539a § §1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 439 § §1 pkt 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 40 § §1 pkt 6
Kodeks postępowania karnego
Pomocnicze
k.p.k. art. 6
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 374 § §1
Kodeks postępowania karnego
pr. adw. art. 95n
Ustawa prawo o adwokaturze
k.p.k. art. 117 § §2
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 337 § §1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 344a § §1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 338 § §2
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 385 § §2
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 174
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 352
Kodeks postępowania karnego
pr. adw. art. 86a § ust. 2 zdanie 2
Ustawa prawo o adwokaturze
k.p.k. art. 410
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 389 § §1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 391 § §1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 392 § §1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 438 § pkt 3
Kodeks postępowania karnego
k.k. art. 4 § §1
Kodeks karny
pr. adw. art. 82 § ust. 1
Ustawa prawo o adwokaturze
k.p.k. art. 438 § pkt 2
Kodeks postępowania karnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Uchybienie przy wyznaczaniu składu orzekającego nie stanowi bezwzględnej podstawy uchylenia orzeczenia, lecz względnej, wymagającej wykazania wpływu na treść orzeczenia. Przepis art. 40 §1 pkt 6 k.p.k. dotyczy zakazu orzekania w przedmiocie zaskarżonego rozstrzygnięcia, a nie całkowitego wyłączenia od udziału w sprawie. Trzecie zarządzenie o wyznaczeniu składu orzekającego, wydane przez osobę niepodlegającą wyłączeniu, wyeliminowało wcześniejsze uchybienie.
Odrzucone argumenty
Zarzut naruszenia art. 439 §1 pkt 1 k.p.k. w zw. z art. 40 §1 pkt 6 k.p.k. z powodu wyznaczenia składu orzekającego przez sędziego, który podlegał wyłączeniu.
Godne uwagi sformułowania
Naruszenie zasad przy wyznaczaniu składu orzekającego, w tym wydanie zarządzenia przez osobą podlegającą wyłączeniu z mocy prawa, ma charakter nie uchybień określonych w art. 439 §1 pkt 1 k.p.k. lecz względnych przesłanek odwoławczych, określonych w art. 438 pkt 2 k.p.k., podlegających wykazaniu przez skarżącego wpływu uchybienia na treść orzeczenia treść przepisu art. 40 § 1 pkt 6 k.p.k. od strony językowej, nie wywołuje żadnych wątpliwości interpretacyjnych. W przepisie tym chodzi ściśle o zakaz kontrolowania przez sędziego zaskarżonego orzeczenia, które sam ten sędzia wydał.
Skład orzekający
Piotr Niedzielak
przewodniczący
Małgorzata Bednarek
sprawozdawca
Jacek Wygoda
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących wyłączenia sędziego w postępowaniu karnym i dyscyplinarnym, w szczególności art. 40 §1 pkt 6 k.p.k. oraz rozróżnienie między bezwzględnymi a względnymi podstawami uchylenia orzeczenia."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej w postępowaniu dyscyplinarnym, choć zasady interpretacji przepisów o wyłączeniu sędziego mają szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia proceduralnego związanego z wyłączeniem sędziego, co jest kluczowe dla prawników procesowych. Pokazuje, jak Sąd Najwyższy interpretuje przepisy karne w kontekście postępowań dyscyplinarnych.
“Czy sędzia, który wydał orzeczenie, może je potem kontrolować? Sąd Najwyższy wyjaśnia granice wyłączenia.”
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySygn. akt I DSI 1/18 POSTANOWIENIE Dnia 20 listopada 2018 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Piotr Niedzielak (przewodniczący) SSN Małgorzata Bednarek (sprawozdawca) SSN Jacek Wygoda Protokolant Justyna Jarocka w sprawie adwokata B. F. obwinionego o popełnienie przewinienia dyscyplinarnego określonego w art. 80 prawa o adwokaturze w zw. z §1 ust. 2 w zw. z §31 ust. 2 Zbioru zasad etyki adwokackiej i godności zawodu (t.j. ogłoszony na podstawie uchwały nr 52/2011 NRA z dnia 19 listopada 2011 r.) po rozpoznaniu w Izbie Dyscyplinarnej na posiedzeniu w dniu 20 listopada 2018 r. skargi obrońcy obwinionego na orzeczenie sądu odwoławczego - Wyższego Sądu Dyscyplinarnego Adwokatury w W. z dnia 25 listopada 2017 r., sygn. WSD […] uchylające orzeczenie Sądu Dyscyplinarnego Izby Adwokackiej z dnia 22 marca 2017 r., sygn. SD […] postanowił: oddalić skargę. UZASADNIENIE Adwokat B. F. został obwiniony o popełnienie przewinienia dyscyplinarnego określonego w art. 80 prawa o adwokaturze w zw. z §1 ust. 2 w zw. z §31 ust. 2 Zbioru zasad etyki adwokackiej i godności zawodu (t.j. ogłoszony na podstawie uchwały nr 52/2011 NRA z dnia 19 listopada 2011 r.) polegającego na tym, że: począwszy od 13 czerwca 2013 r. nie uregulował ustalonego i należnego wynagrodzenia na rzecz aplikant adwokackiej J. Z. za jej stawiennictwo na rozprawach przed Sądem Rejonowym w P. w dniach 13.06.2013 r., 20.09.2013 r., 17.10.2013, 26.11.2013 r., 20.12.2013., 28.01.2014 r. w sprawie o sygn. akt II K […] oraz w dniach 06.12.2013 r. i 04.02.2014 w sprawie o sygn.: II K […]. Sąd Dyscyplinarny Izby Adwokackiej w […]. orzeczeniem z dnia 14 listopada 2016 r. uznał obwinionego adwokata winnym zarzucanego mu czynu i wymierzył mu karę pieniężną w wysokości czterokrotności minimalnego wynagrodzenia tj. 1680 zł. Ponadto orzekł zakaz wykonywania patronatu na okres trzech lat i podanie orzeczenia do publicznej wiadomości. Powyższe orzeczenie zostało zaskarżone w całości na korzyść obwinionego przez niego samego, jak i jego obrońcę. W odwołaniu obwiniony i jego obrońca zarzucili zaskarżonemu orzeczeniu obrazę przepisów postępowania, które miały wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia poprzez naruszenie: - art. 6 k.p.k. oraz art. 374 §1 k.p.k. w zw. z art. 117 §2 k.p.k. w zw. z art. 95n ustawy z dnia 26 maja 1982 r. prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2016 r. poz. 1999 - t.j.); - art. 337 §1 k.p.k. i art. 344a §1 k.p.k. w zw. z art. 95n ustawy z dnia 26 maja 1982 r. prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2016 r. poz. 1999 - t.j.); - art. 338 §2 k.p.k. w zw. art. 385 §2 k.p.k. w zw. z art. 174 k.p.k. w zw. z art. 95n ustawy z dnia 26 maja 1982 r. prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2016 r. poz. 1999 - t.j.); - art. 352 k.p.k. w zw. z art. . 95n i art. 86a ust. 2 zdanie 2 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2016 r. poz. 1999 - t.j.); - art. 410 k.p.k. w zw. z art. 389 §1 k.p.k., art. 391 §1 k.p.k. oraz art. 392 §1 k.p.k. w zw. z art. 95n ustawy z dnia 26 maja 1982 r. prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2016 r. poz. 1999 - t.j.); Nadto obwiniony na zasadzie art. 438 pkt 3 k.p.k. w zw. z art. 95n ustawy z dnia 26 maja 1982 r. prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2016 r. poz. 1999 - t.j.) zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na bezzasadnym uznaniu, iż jest sprawcą przypisanego mu przewinienia dyscyplinarnego. Niezależnie od powyższych zarzutów obwiniony podniósł zarzut rażącego naruszenia prawa materialnego tj.: - art. 4 §1 k.k. w zw. z art. 95n w zw. z art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2016 r. poz. 1999 - t.j.). Obwiniony zarzucił również zaskarżonemu orzeczeniu rażącą niewspółmierność orzeczonych kar dyscyplinarnych. Stawiając tak liczne zarzuty obwiniony wniósł o zmianę zaskarżonego orzeczenia i uniewinnienie go od zarzucanego mu przewinienia dyscyplinarnego, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Obrońca obwinionego wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy Sądowi Dyscyplinarnemu I instancji do ponownego rozpoznania. Po rozpoznaniu wniesionych odwołań, orzeczeniem z dnia 25 listopada 2017 r., sygn. WSD […] - Wyższy Sąd Dyscyplinarny Adwokatury uchylił zaskarżone, orzeczenie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Od powyższego orzeczenia obrońca obwinionego wniósł na podstawie art. 539a§l k.p.k. skargę do Sądu Najwyższego. Zaskarżając orzeczenie w całości na korzyść obwinionego skarżący zarzucił naruszenie art. 439 §1 pkt 1 k.p.k. w zw. z art. 40 §1 pkt 6 k.p.k. polegający na wyznaczeniu w dniu 20 kwietnia 2017 r. składu orzekającego w drugiej instancji przez adwokat M. T.-H., tj. sędziego sprawozdawcę orzeczenia Sądu I instancji, które zostało zaskarżone, a więc przez sędziego, który podlegał z mocy prawa wyłączeniu od udziału w sprawie. Stawiając tak sformułowany zarzut obrońca obwinionego wniósł o uchylenie orzeczenia Wyższego Sądu Dyscyplinarnego Adwokatury i przekazanie sprawy temuż Sądowi do ponownego rozpoznania. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Poza sporem jest, że zarządzenie z dnia 20 kwietnia 2017 r. o wyznaczeniu składu orzekającego Wyższego Sądu Dyscyplinarnego Adwokatury wydała adw. M. T.-H., sędzia sprawozdawca orzeczenia Sądu I instancji z dnia 22 marca 2017 r., o sygn. SD […]. Na wyznaczonym w dniu 27 maja 2017 r. terminie rozprawy Wyższy Sąd Dyscyplinarny Adwokatury nie rozpoznał jednakże odwołań, rozprawę na wniosek obwinionego odroczył z terminem z urzędu. Kolejnym zarządzeniem adw. M. T.-H. wyznaczyła termin rozprawy na dzień 30 września 2017 r. Zarządzenie co do treści również wyznaczało skład orzekający Sądu II instancji i na rozprawie w dniu 30 września 2017 r. w/w Wyższy Sąd Dyscyplinarny również odroczył rozpoznanie sprawy bez wskazania terminu następnej rozprawy. Kolejnym zarządzeniem w tej sprawie wraz z wyznaczeniem składu orzekającego i określeniem na dzień 25 listopada 2017 r. terminu rozprawy wydał w dniu 12 października 2017 r. - adw. J. C., który nie brał udziału w wydaniu zaskarżonego orzeczenia Sądu I instancji w dniu 25 listopada 2017 r. po wysłuchaniu stron i po dopuszczeniu dowodu w sprawie orzeczenie wydał Wyższy Sąd Dyscyplinarny Adwokatury. Na rozprawie w dniu 25 listopada 2017 r. strony procesu wnosiły o uchylenie orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Żadna ze stron ani na rozprawie, ani też w pismach procesowych nie podnosiła jakichkolwiek nieprawidłowości przy wyznaczaniu składu orzekającego, nie zostały również złożone wnioski o wyłączenie ani składu orzekającego, ani też jego poszczególnych członków. Faktem jest, że każde z w/w zarządzeń wskazywało ten sam skład orzekający, ale każde z nich co do zasady stanowiło odrębna decyzję. Oczywistym jest, że dwa pierwsze wymienione zarządzenia wydała osoba podlegająca wyłączeniu zgodnie z treścią przepisu art. 40 §1 pkt 6 k.p.k., ale po ich wydaniu skład sądzący nie przystąpił do orzekania. Dopiero po wydaniu ostatniego zarządzenia o wyznaczeniu składu orzekającego i terminu rozprawy doszło do wydania orzeczenia. Trzecie więc zarządzenie wydane przez osobę nie podlegającą wyłączeniu wyeliminowało uchybienie, które podnosi skarżący. Sąd Najwyższy podziela stanowisko skarżącego, że wydanie zarządzenia o wyznaczeniu składu orzekającego przez osobę podlegającą wyłączeniu z mocy przepisu art. 40 § 1 pkt 6 k.p.k. jest uchybieniem, ale inaczej niż skarżący, ocenia skutki takiego uchybienia. Naruszenie zasad przy wyznaczaniu składu orzekającego, w tym wydanie zarządzenia przez osobą podlegającą wyłączeniu z mocy prawa, ma charakter nie uchybień określonych w art. 439 §1 pkt 1 k.p.k. lecz względnych przesłanek odwoławczych, określonych w art. 438 pkt 2 k.p.k., podlegających wykazaniu przez skarżącego wpływu uchybienia na treść orzeczenia (por. uchwałę z dnia 17 listopada 2005 r., sygn. I KZP 43/05), co skarżący nawet nie próbował czynić. Sąd Najwyższy w tym składzie uznał za trafne stanowisko zawarte w postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 18 listopada 2010 r. II KK 129/10, z którego wynika m.in., że treść przepisu art. 40 § 1 pkt 6 k.p.k. od strony językowej, nie wywołuje żadnych wątpliwości interpretacyjnych. W przepisie tym chodzi ściśle o zakaz kontrolowania przez sędziego zaskarżonego orzeczenia, które sam ten sędzia wydał. Ewentualne zastrzeżenia rodzące się na tle zapisu art. 40 § 1 k.p.k., w myśl którego sędzia, w razie stwierdzenia określonej sytuacji, podlega wyłączeniu "od udziału w sprawie" - co mogłoby sugerować całkowity zakaz orzekania przez sędziego co do jakichkolwiek kwestii występujących w sprawie, w tym wydawania zarządzeń, o ile tylko sędzia wydał zaskarżone rozstrzygnięcie - "tracą na znaczeniu, gdy się weźmie pod uwagę, że zapis ten, zawarty w części wstępnej unormowania, stanowi ogólną formułę, która przystaje do wszystkich wypadków wyłączenia sędziego wymienionych w kolejnych jego punktach i spina klamrą różne sytuacje wywołujące stan określany jako iudex inhabilis" (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 20 lipca 2006 r., V KZ 29/06, LEX nr 191175). Przepis pkt 6 § 1 art. 40 k.p.k. formułę tę jednak konkretyzuje (uściśla), sprowadzając kwestię wyłączenia od "udziału w sprawie" do wypadku orzekania w przedmiocie zaskarżonego rozstrzygnięcia. Wbrew więc twierdzeniom skarżącego orzeczenie Wyższego Sądu Dyscyplinarnego Adwokatury w W. z dnia 25 listopada 2017 r., sygn. WSD […] nie jest dotknięte bezwzględną przyczyną odwoławczą, określoną w art. 439 §1 pkt 1 k.p.k. Mając przytoczone okoliczności faktyczne i prawne Sąd Najwyższy oddalił skargę.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI