SNO 16/05

POSTANOWIENIE  Z  DNIA  20  KWIETNIA  2005  R. 
SNO  16/05 
 
Odwołanie się w treści wniosku o rozpoznanie sprawy dyscyplinarnej 
do opisu czynu i uzasadnienia ujętych w postanowieniu o wszczęciu 
postępowania dyscyplinarnego nie jest wystarczające. Treść art. 114 § 4 in 
fine u.s.p. wyraźnie formułuje nakaz zawarcia tych elementów we wniosku. 
  
Przewodniczący: sędzia SN Dorota Rysińska. 
Sędziowie SN: Rafał Malarski (sprawozdawca), Zbigniew Myszka. 
 
Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny na posiedzeniu z udziałem Zastępcy 
Rzecznika Dyscyplinarnego sędziego Sądu Apelacyjnego oraz protokolanta w 
sprawie sędziego Sądu Okręgowego po rozpoznaniu w dniu 20 kwietnia 2005 r. 
zażalenia wniesionego przez Zastępcę Rzecznika Dyscyplinarnego dla okręgu 
Sądu 
Apelacyjnego 
na 
postanowienie 
Sądu 
Apelacyjnego 
– 
Sądu 
Dyscyplinarnego z dnia 25 stycznia 2005 r., sygn. akt (...) 
 
p o s t a n o w i ł   uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę Sądowi 
Apelacyjnemu – Sądowi Dyscyplinarnemu do rozpoznania. 
 
 
U z a s a d n i e n i e 
 
Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny, postanowieniem z dnia 24 stycznia 
2005 r., zwrócił sprawę dyscyplinarną przeciwko sędziemu Sądu Okręgowego 
Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego dla okręgu Sądu Apelacyjnego do 
uzupełnienia istotnych braków postępowania w celu przeprowadzenia 
niezbędnych czynności procesowych. 
Zażalenie na powyższe postanowienie złożył Zastępca Rzecznika 
Dyscyplinarnego dla okręgu Sądu Apelacyjnego. Zarzucił obrazę art. 114 § 1 
u.s.p. oraz art. 345 § 1 i 2 k.p.k. w zw. z art. 128 u.s.p. poprzez nietrafne 
stwierdzenie, że postępowanie dyscyplinarne prowadzone przez Zastępcę 
Rzecznika Dyscyplinarnego dla okręgu Sądu Apelacyjnego obarczone jest 
licznymi i rażącymi brakami, które uniemożliwiają jej rozpoznanie przez sąd 
dyscyplinarny. W konkluzji wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia. 
Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny zważył, co następuje: 
1. Zażalenie zasługiwało na uwzględnienie, choć nie wszystkie zawarte w 
nim poglądy były trafne. 
Nie ulega wątpliwości, że zgodnie z art. 128 u.s.p. w postępowaniu 
dyscyplinarnym znajduje odpowiednie zastosowanie art. 345 § 1 k.p.k., który 
stanowi rozwinięcie art. 339 § 3 pkt 4 k.p.k. Przekazanie sprawy rzecznikowi 

 
2 
dyscyplinarnemu w celu uzupełnienia postępowania jest zatem dopuszczalne, 
jeżeli akta sprawy wskazują na istotne braki tego postępowania, zwłaszcza na 
potrzebę poszukiwania dowodów, zaś dokonanie niezbędnych czynności przez 
sąd dyscyplinarny powodowałoby znaczne trudności. Obecnie nie wolno jednak 
zapominać, 
że 
celem 
czynności 
podejmowanych 
przez 
rzecznika 
dyscyplinarnego nie jest wszechstronne wyjaśnienie okoliczności sprawy oraz 
utrwalenie dowodów dla sądu dyscyplinarnego (tak był definiowany cel 
postępowania karnego w art. 261 pkt 2 i 5 k.p.k. z 1969 r.), ale jedynie zwykłe 
niejako wyjaśnienie tych okoliczności i utrwalenie dla sądu dyscyplinarnego 
dowodów tylko w niezbędnym zakresie, co wynika wprost z art. 297 § 1 pkt 4 i 
5 k.p.k. z zw. z art. 128 u.s.p. (zob. T. Grzegorczyk, Kodeks postępowania 
karnego. Komentarz, Zakamycze 2003, s. 920). 
2. W ramach zarówno wstępnego wyjaśnienia okoliczności koniecznych do 
ustalenia znamion przewinienia (art. 114 § 1 u.s.p.), jak i po wszczęciu 
postępowania dyscyplinarnego i przedstawieniu sędziemu na piśmie zarzutów 
(art. 114 § 2 i 3 u.s.p.) składanie wyjaśnień przez obwinionego sędziego nie jest 
konieczne. Innymi słowy, obwiniony sędzia ma co najmniej dwukrotnie na tym 
etapie postępowania dyscyplinarnego, a więc do momentu złożenia wniosku o 
rozpoznanie sprawy dyscyplinarnej przez właściwy sąd dyscyplinarny, prawo do 
złożenia wyjaśnień, z czego – co jest oczywiste – nie musi skorzystać. Ważne 
jest, aby obwiniony takiej możliwości nie został pozbawiony. Nic nie stoi 
natomiast na przeszkodzie, aby swoje stanowisko wyraził w pisemnym 
oświadczeniu. 
Ewentualne 
trudności, 
jakie 
mogą 
pojawić 
się 
przy 
wprowadzaniu takiego oświadczenia do materiału dowodowego mającego być 
podstawą ustaleń faktycznych, nie są w stanie doprowadzić do odmiennego 
rozumienia obowiązującej w tym zakresie regulacji prawnej (art. 114 § 1 – 3 
u.s.p.), która odznacza się jasnością i nie powinna budzić kontrowersji. 
Teza zawarta w uzasadnieniu postanowienia sądu pierwszej instancji, a 
poddana krytyce przez skarżącego, że sędzia Sądu Okręgowego nie miała 
możliwości złożenia ustnych wyjaśnień, jawi się jako bezpodstawna. Obwiniona 
sędzia była świadoma swych praw i nigdy nie domagała się przesłuchania przez 
Zastępcę Rzecznika Dyscyplinarnego. Wszystko wskazuje na to, że uznała – a 
miała do tego prawo – iż swoje racje wyłoży najpełniej i w sposób najbardziej 
dla niej korzystny w pisemnych oświadczeniach. 
3. Jakkolwiek czynności dyscyplinarne w fazie poprzedzającej sądowe 
postępowanie dyscyplinarne podejmuje rzecznik dyscyplinarny (lub jego 
zastępca), to jednak trudno uznać, aby niektóre czysto administracyjne 
czynności związane z toczącym się postępowaniem dyscyplinarnym nie mogły 
zostać wykonane przez prezesa danego sądu. Nawet przyjmując, że właściwą 
praktyką powinno być wysyłanie przez rzecznika dyscyplinarnego (lub jego 
zastępcę) pisma wzywającego sędziego do ustosunkowania się do żądania 
uprawnionego podmiotu podjęcia czynności dyscyplinarnych, to z całą 
pewnością odstępstwo od tej praktyki, polegające na wysłaniu wezwania przez 

 
3 
prezesa sądu, nie sposób postrzegać jako znaczącą obrazę prawa, rodzącą tak 
poważny skutek, jakim jest zwrot sprawy w celu uzupełnienia postępowania 
dyscyplinarnego. Z kolei wysłanie obwinionemu sędziemu postanowienia o 
wszczęciu postępowania przez prezesa sądu wypada ocenić już tylko jako co 
najwyżej niezręczność, nie rodzącą żadnych konsekwencji prawnych. 
W rozpoznawanej sprawie wszystkie ważne czynności wykonał Zastępca 
Rzecznika Dyscyplinarnego dla Sądu Apelacyjnego. On to był autorem 
postanowienia o wszczęciu postępowania dyscyplinarnego z dnia 10 listopada 
2004 r. i wniosku z dnia 17 grudnia 2004 r. Zdaniem Sądu Najwyższego – Sądu 
Dyscyplinarnego, ranga wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia 
potknięć proceduralnych (wysłanie obwinionemu sędziemu przez Prezesa Sądu 
Apelacyjnego pisma z dnia 20 stycznia 2004 r. oraz postanowienia o wszczęciu 
postępowania z pouczeniem) była niewielka. Kwestie te zostały przez sąd a quo 
zdecydowanie przecenione. 
4. Niewątpliwie wadliwe było zaniechanie przez Zastępcę Rzecznika 
Dyscyplinarnego przedstawienia obwinionej zarzutu, tak jak wymagał tego art. 
114 § 1 in principio u.s.p., oraz zrezygnowanie z zapoznania jej z materiałami 
postępowania przed skierowaniem do sądu dyscyplinarnego wniosku o 
rozpoznanie sprawy, aby umożliwić jej w ten sposób złożenie wniosków o 
uzupełnienie postępowania (art. 321 § 1 k.p.k. w zw. z art. 128 u.s.p.). 
Przedstawione zaniedbania Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego uległy 
wszakże skonwalidowaniu; z jednej strony poprzez doręczenie obwinionej 
postanowienia z dnia 10 listopada 2004 r., w którym zamieszczono dokładny 
opis zarzucanego jej czynu, proponowaną kwalifikację prawną oraz – co jest 
najistotniejsze – obszerne uzasadnienie, a z drugiej poprzez uzyskanie przez 
obwinioną 
pełnej 
możliwości 
domagania 
się 
poszerzenia 
materiału 
dowodowego po wejściu sprawy w fazę postępowania sądowego. Do orzeczenia 
o wszczęciu postępowania dyscyplinarnego sędzia Sądu Okręgowego odniosła 
się w oświadczeniu pisemnym z dnia 9 grudnia 2004 r. W konsekwencji nie 
wytrzymuje krytyki stanowisko, że w związku z przedstawionymi uchybieniami 
miało miejsce ograniczenie gwarancji procesowych obwinionego sędziego. Co 
za 
tym 
idzie, 
żadną 
miarą 
wskazanych 
braków 
nie 
można 
było 
scharakteryzować jako wymagających uzupełnienia w trybie art. 345 § 1 k.p.k. 
w zw. z art. 128 u.s.p. 
5. Rację miał natomiast sąd pierwszej instancji, twierdząc, że wniosek o 
rozpoznanie sprawy dyscyplinarnej z dnia 17 grudnia 2004 r., spełniający rolę 
aktu oskarżenia, nie odpowiada wymogom stawianym przez prawo, gdyż nie 
zawiera już to dokładnego określenia czynu, który jest przedmiotem 
postępowania, oraz uzasadnienia (art. 114 § 4 in fine u.s.p.), już to listy osób 
podlegających wezwaniu na rozprawę oraz wykazu innych dowodów, które 
powinny zostać przeprowadzone na rozprawie głównej (art. 333 k.p.k. w zw. z 
art. 128 u.s.p.). Z całym naciskiem trzeba odnotować, że odwołanie się w treści 
wniosku o rozpoznanie sprawy dyscyplinarnej do opisu czynu i uzasadnienia 

 
4 
ujętych, w postanowieniu o wszczęciu postępowania dyscyplinarnego nie jest 
wystarczające. Treść art. 114 § 4 in fine u.s.p. wyraźnie formułuje nakaz 
zawarcia we wniosku tych elementów. Proponowany przez autora zażalenia 
sposób podejścia do omawianego zagadnienia ignoruje jasno zredagowane 
wymaganie ustawy. 
Reakcja sądu a quo była jednak nieprawidłowa. Po dostrzeżeniu, że 
wniosek nie spełnia opisanych warunków formalnych, należało sięgnąć po 
instytucję prze-widzianą w art. 337 § 1 k.p.k. w zw. z art. 128 u.s.p. i zwrócić 
wniosek Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego w celu usunięcia braków w 
terminie 7 dni. 
6. Reasumując: wniesione zażalenie okazało się zasadne, a zatem 
zaskarżone zażalenie należało uchylić i przekazać sprawę do rozpoznania 
sądowi pierwszej instancji. Pożądane wydaje się, aby prezes tego sądu zwrócił 
wniosek o rozpoznanie sprawy dyscyplinarnej zastępcy rzecznika w celu 
usunięcia braków formalnych, co pozwoli szybko wyeliminować dostrzeżone 
usterki natury formalnej i bez zbędnej zwłoki doprowadzić sprawę do końca.