I DO 30/19

Sąd Najwyższy2019-05-14
SNinneinneŚrednianajwyższy
wyłączenie sędziegobezstronnośćniezawisłość sąduSąd NajwyższyKRSprocedura karnakontrowersje prawne

Sąd Najwyższy oddalił wniosek o wyłączenie sędziów, uznając brak obiektywnych podstaw do wątpliwości co do ich bezstronności.

Obwiniony J.B.R. złożył wniosek o wyłączenie sędziów Sądu Najwyższego, argumentując wadliwym wyborem sędziów i ich rzekomymi powiązaniami z Ministrem Sprawiedliwości. Wniosek obejmował również żądania dowodowe dotyczące weryfikacji informacji medialnych i akt osobowych. Sąd Najwyższy oddalił wnioski dowodowe jako zmierzające do przedłużenia postępowania i uznał wniosek o wyłączenie sędziów za bezzasadny, wskazując na brak obiektywnych okoliczności budzących uzasadnioną wątpliwość co do ich bezstronności.

Sąd Najwyższy rozpoznał wniosek obwinionego J.B.R. dotyczący wyłączenia sędziów M.B., J.W. i P.S.N. od orzekania w sprawie o sygn. akt I DO 30/19. Obwiniony jako podstawę wyłączenia wskazywał wadliwy przebieg procedury wyboru sędziów Sądu Najwyższego, wynikający z nowelizacji ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa. Podnosił również, że wskazani sędziowie nie dają gwarancji niezawisłości, a sąd nie jest niezależny. Dodatkowo, obwiniony powoływał się na informacje medialne dotyczące rzekomych bliskich relacji sędziów z Ministrem Sprawiedliwości-Prokuratorem Generalnym. Złożył również szereg wniosków dowodowych, mających na celu weryfikację tych informacji. Sąd Najwyższy oddalił wnioski dowodowe, uznając je za zmierzające do przedłużenia postępowania. W odniesieniu do wniosku o wyłączenie sędziów, Sąd Najwyższy podkreślił, że wątpliwość co do bezstronności musi mieć charakter obiektywny i wynikać z okoliczności poddających się zewnętrznej weryfikacji. Stwierdził, że obwiniony nie przedstawił żadnych obiektywnych dowodów na poparcie swoich twierdzeń, a powoływane okoliczności, takie jak przebieg procedury wyboru sędziów czy doniesienia medialne, nie stanowią podstawy do wyłączenia sędziego. W konsekwencji, Sąd Najwyższy nie uwzględnił wniosku o wyłączenie sędziów.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, nie istnieją obiektywne okoliczności uzasadniające wątpliwość co do bezstronności sędziów.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy uznał, że powoływane przez obwinionego okoliczności, takie jak wadliwa procedura wyboru sędziów czy doniesienia medialne o ich relacjach z Ministrem Sprawiedliwości, nie spełniają kryteriów uzasadnionej wątpliwości co do bezstronności sędziego. Wątpliwość taka musi mieć charakter obiektywny i wynikać z faktów poddających się zewnętrznej weryfikacji, a nie subiektywnych przekonań strony.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalenie wniosków

Strona wygrywająca

Sąd Najwyższy

Strony

NazwaTypRola
J. B. R.osoba_fizycznaobwiniony

Przepisy (5)

Główne

k.p.k. art. 41 § § 1

Kodeks postępowania karnego

Sędzia ulega wyłączeniu, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Wątpliwość musi być obiektywna, a nie subiektywna.

k.p.k. art. 42 § § 1

Kodeks postępowania karnego

W zw. z art. 41 § 1 k.p.k. a contrario - wniosek o wyłączenie sędziego należało oddalić z powodu braku podstaw.

Pomocnicze

k.p.k. art. 168

Kodeks postępowania karnego

Fakty powszechnie znane nie wymagają dowodu.

k.p.k. art. 170 § § 1 pkt 5

Kodeks postępowania karnego

Wniosek dowodowy podlega oddaleniu, jeśli w sposób oczywisty zmierza do przedłużenia postępowania.

u.p.u.s.p. art. 128

Ustawa Prawo o ustroju sądów powszechnych

Podstawa do oddalenia wniosku o wyłączenie sędziego w kontekście braku uzasadnionych podstaw.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wątpliwość co do bezstronności sędziego musi mieć charakter obiektywny i wynikać z okoliczności poddających się zewnętrznej weryfikacji. Informacje medialne i ogólne zastrzeżenia co do procedury wyboru sędziów nie stanowią podstawy do ich wyłączenia. Wnioski dowodowe zmierzające do przedłużenia postępowania podlegają oddaleniu.

Odrzucone argumenty

Wadliwy przebieg procedury wyboru sędziów Sądu Najwyższego. Rzekome powiązania sędziów z Ministrem Sprawiedliwości-Prokuratorem Generalnym. Brak gwarancji niezawisłości sędziów i niezależności sądu.

Godne uwagi sformułowania

uzasadniona wątpliwość co do jego bezstronności wątpliwość musi istnieć obiektywnie, a nie tylko w subiektywnym przeświadczeniu (urojeniu) strony nie mogą być to jedynie uwagi o charakterze ogólnym, generalnie podważające w ocenie wnioskodawcy bezstronność sędziego medialne doniesienia nie mogą stanowić podstawy uzasadniającej wyłączenie sędziów od orzekania Sądy są niezależne, a sędziowie niezawiśli, natomiast wypowiedzi różnych osób publicznych na tematy polityczne czy społecznie istotne są w tej sytuacji bez znaczenia.

Skład orzekający

Paweł Czubik

sędzia Sądu Najwyższego w stanie spoczynku

M. B.

sędzia

J. W.

sędzia

P. S. N.

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Uzasadnienie wniosku o wyłączenie sędziego musi opierać się na obiektywnych przesłankach, a nie subiektywnych odczuciach czy informacjach medialnych."

Ograniczenia: Dotyczy głównie spraw dyscyplinarnych lub proceduralnych w Sądzie Najwyższym, ale zasady dotyczące wyłączenia sędziego mają zastosowanie powszechne.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnych kwestii ustrojowych związanych z niezawisłością sędziowską i niezależnością sądów, co jest tematem budzącym zainteresowanie prawników i opinii publicznej.

Czy medialne doniesienia i kontrowersje wokół wyboru sędziów mogą prowadzić do ich wyłączenia? Sąd Najwyższy odpowiada.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt I DO 30/19
POSTANOWIENIE
Dnia 14 maja 2019 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Paweł Czubik
w sprawie
J. B. R.
– sędziego Sądu Najwyższego w stanie spoczynku
po rozpoznaniu w Izbie Dyscyplinarnej na posiedzeniu w dniu 14 maja 2019 roku
wniosku obwinionego J. B. R. z dnia 14 maja 2019 roku
w przedmiocie wyłączenia Sędziów Sądu Najwyższego ze składu orzekającego oraz wniosków dowodowych
postanowił:
I. oddalić wnioski dowodowe;
II. nie uwzględnić wniosku o wyłączenie SSN M. B., SSN J. W., SSN P.S. N. od orzekania w sprawie o sygn. akt I DO 30/19.
UZASADNIENIE
Wnioskiem z dnia 14 maja 2019 roku obwiniony J. B. R., domagał się wyłączenia od rozpoznania sprawy o sygn. akt I DO 30/19, wyznaczonych do składu orzekającego sędziów: SSN M. B., SSN J. W., SSN P. S. N..
Jako okoliczność uzasadniającą wyłączenie sędziów, obwiniony wskazał wadliwy przebieg przebieg procedury wyboru sędziów z udziałem Krajowej Rady Sądownictwa, której skład został ukształtowany w wyniku wyboru przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej zgodnie z przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r.
‎
o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądoiwcnitwa  oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2018 r., poz. 3 ze zm.). Podniósł, że sędziowie, których wyłączenia się domaga nie dają gwarancji niezawisłości, zaś sąd nie jest niezależny.
Ponadto, co do SSN M. B. obwioniony podniósł, że pracowała ona w Prokuraturze Okręgowej w B., następnie w Prokuraturze Krajowej, a z informacji medialnych wynika, że była osobą cieszącą się szczególnym zaufaniem Ministra Sprawiedliwości-Prokuratora Generalnego Z. Z..
Podobnie, odnośnie SSN J. W., obwiniony podniósł, że sędzia jest znany z prawicowych poglądów i bliskiej znajomości ze Z. Z..
Również wobec SSN P. S. N., obwiniony wyraził wątpliwość co do jego bezstronności ze względu na jego relacje z Ministrem Sprawiedliwości-Prokuratorem Generalnym, gdyż jak zaznaczył sędzia pracował przez dwa lata w Ministerstwie Sprawiedliwości a następnie był prezesem Sądu Apelacyjnego w
[…]
.
Obwiniony złożył też wnioski dowodowe domagając się weryfikacji przytaczanych we wniosku informacji medialnych, dołączenia akt osobowych sędziów, zwrócenia się do Polskiej Agencji Prasowej oraz do IPN o dostarczenie nagrania konferencji prasowej Głównej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu na okoliczność bliskiej współpracy sędziów z Ministrem Sprawiedliwości-Prokuratorem Generalnym i jego wypowiedzi w przedmiocie zezwolenia na pocięgnięcie do odpowiedzialności sędziów i prokuratorów PRL-u, a nadto o ustalenie sygnatury akt sprawy T. T. w Sądzie Najwyższym i zwrócenie się do Krajowej Rady Sądowcnitwa o udostępnienie protokołu z wysłuchania J. W. jako kandydata na stanowisko sędziego Sądu Najwyższego na okoliczność, że sędziowie w tej sprawie dopuścili się przewinień.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Wniosek o wyłączenie sędziów wyznaczonych do rozpoznania sprawy obwinionego J. B. R. należało uznać za bezzasadny i jako taki oddalić.
Zgodnie z przepisem art. 41
§ 1 k.p.k. sędzia ulega wyłączeniu, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. W ocenie Sądu Najwyższego rozpatrującego niniejszą sprawę, o uzasadnionej wątpliwości można mówić jedynie w przypadku, kiedy jest to wątpliwość wynikająca z obiektywnych okoliczności, ocenianych przez pryzmat rozsądnie działającej osoby. W literaturze przedmiotu zasadnie, w odniesieniu do „uzasadnionej wątpliwości”, podnosi się, „że chodzi o poważną wątpliwość oraz że musi ona istnieć obiektywnie, a nie tylko w subiektywnym przeświadczeniu (urojeniu) strony, którą na podstawie zaistnienia określonej okoliczności mogłaby powziąć każda inna, rozsądnie oceniająca i nieuprzedzona osoba” (D. Świecki (red.),
Kodeks postępowania karnego. Komentarz,
LEX 2019). Także w orzecznictwie Sądu Najwyższego zaznacza się, że „wątpliwość co do bezstronności sędziego (art. 41 § 1 k.p.k.) musi istnieć obiektywnie i poddawać się zewnętrznej weryfikacji oraz ocenie, a nie być tylko subiektywnym przekonaniem określonej osoby” (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia z dnia 11 stycznia 2012 r., sygn. akt III KK 214/11, LEX nr 1135690).
Wyłączenie sędziego w trybie art. 41 § 1 k.p.k. może mieć miejsce jedynie wówczas, gdy ujawnią się okoliczności o takim charakterze, że brak jest możliwości przekonania każdego, rozsądnie myślącego, kto wątpliwości co do bezstronności powziął, że okoliczności te z całą pewnością nie wpłyną na obiektywizm rozpoznania sprawy i treść rozstrzygnięcia kończącego postępowanie (postanowienie Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu, sygn. akt II AKo 312/01, publ. OSA 2001/12/91).
Nale
ży także podkreślić, że każdy wniosek o wyłączenie sędziego musi zawierać precyzyjnie określone okoliczności odpowiadające normatywnej podstawie zastosowania tej instytucji. Co więcej, okoliczności te muszą zostać wykazane w odniesieniu do konkretnego sędziego, którego dotyczy wniosek
‎
o wyłączenie. Nie mogą być to jedynie uwagi o charakterze ogólnym, generalnie podważające w ocenie wnioskodawcy bezstronność sędziego. Wynika to przede wszystkim z tego, że podnoszona przez wnioskodawcę okoliczność wyłączenia powinna być możliwa do obiektywnej oceny, czy stanowi ona „uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego”.
Jak wynika z art. 168 k.p.k., fakty powszechnie znane nie wymagają dowodu a zgodnie z art. 170 § 1 pkt 5 k.p.k., wniosek dowodowy podlega oddaleniu jeśli
‎
w sposób oczywisty zmierza do przedłużenia postępowania.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, wskazać należy, że obwiniony nie powołał się na żadną obiektywnie istniejącą okoliczność wobec konkretnie oznaczonego sędziego, która wskazywałaby na zaistnienie przesłanki, o której mowa w przepisie art. 41 § 1 k.p.k., a wnioski dowodowe podlegają oddaleniu jako zmierzające w sposób oczywisty do przedłużenia postępowania.
Z treści wniosku złożonego przez obwinionego wynika, że spełnienia przesłanki koniecznej dla wyłączenia sędziego upatrywał on, w wadliwej jego zdaniem, procedurze wyboru sędziów Sądu Najwyższego. Uzasadnieniem braku bezstronności wskazanych we wniosku sędziów zdaniem obwionionego jest także fakt przyjęcia do rozpoznania i rozpoczęcia procedowania pytań prejudycjalnych przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej, z czego wywodzi wątpliwości co do zgodności funkcjonowania Krajowej Rady Sądownictwa jak i sędziów wybranych przez ten organ.
W ocenie Sądu Najwyższego przebieg procedury, na której rzekomą wadliwość powołuje się obwiniony, nie stanowi okoliczności, która mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności wymienionych we wniosku sędziów. Wnioski, jakie wywodzi obwiniony nie mają związku z przesłankami, których spełnienie konieczne jest dla uwzględnienia wniosku o wyłączenie sędziego. Na marginesie należy podkreślić, że zastrzeżenia obwinionego dotyczą
de facto
kwestii ustrojowych, a przedstawione tezy stoją w sprzeczności
‎
z obowiązującym w Polsce prawem.
Odnosząc się do pozostałych argumentów podnoszonych we wniosku, należy stwierdzić, że medialne doniesienia nie mogą stanowić podstawy uzasadniającej wyłączenie sędziów od orzekania w przedmiotowej sprawie.
Współpraca sędziów w przeszłości i ich kontakty zawodowe z Ministrem Sprawiedliwości Prokuratorem-Generalnym a także właściwy i doceniany przez przełożonych przebieg służby sędziowskiej czy prokuratorskiej, nie są okolicznościami uzasadniającymi wątpliwości co do ich bezstronności. Sądy są niezależne, a sędziowie niezawiśli, natomiast wypowiedzi różnych osób publicznych na tematy polityczne czy społecznie istotne są w tej sytuacji bez znaczenia.
Reasumując, w przedmiotowym wniosku obwioniony
nie przywołał jakiejkolwiek argumentacji stanowiącej rzeczywistą podstawę dla wystąpienia
‎
z wnioskiem o wyłączenie sędziów, w związku z tym, na podstawie art. 42 § 1 kpk w zw. z art. 41 § 1 kpk
a contrario
w zw. z art. 128 ustawy z dnia 27 lipca 2001 roku Prawo o ustroju sądów powszechnych (tekst jedn. Dz. U. z 2019 roku, poz. 52) wniosek o wyłączenie sędziów należało oddalić.
Maj
ąc na uwadze powyższe, postanowiono jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI