I DO 29/18

Sąd Najwyższy2019-08-01
SNKarneprzestępstwa przeciwko wymiarowi sprawiedliwościWysokanajwyższy
immunitet sędziowskiodpowiedzialność karna sędziegoutrudnianie postępowaniaart. 239 k.k.Sąd NajwyższyIzba Dyscyplinarnapostępowanie karneprzeszukaniezatrzymanie rzeczy

Sąd Najwyższy zezwolił na pociągnięcie sędzi do odpowiedzialności karnej za utrudnianie postępowania przygotowawczego, zmieniając uchwałę sądu niższej instancji.

Sąd Dyscyplinarny przy Sądzie Apelacyjnym odmówił zezwolenia na pociągnięcie sędzi B. K. do odpowiedzialności karnej za utrudnianie postępowania przygotowawczego poprzez uniemożliwienie policji przeszukania mieszkania jej syna. Sąd Najwyższy, rozpoznając zażalenie prokuratora, zmienił tę uchwałę, zezwalając na pociągnięcie sędzi do odpowiedzialności karnej. Uznano, że zachowanie sędzi wyczerpuje znamiona przestępstwa z art. 239 § 1 k.k., utrudniając postępowanie i pomagając synowi uniknąć odpowiedzialności.

Sąd Najwyższy rozpoznał zażalenie prokuratora na uchwałę Sądu Dyscyplinarnego przy Sądzie Apelacyjnym, który odmówił zezwolenia na pociągnięcie sędzi Sądu Rejonowego B. K. do odpowiedzialności karnej. Sędzia była podejrzewana o utrudnianie postępowania przygotowawczego poprzez uniemożliwienie funkcjonariuszom Centralnego Biura Śledczego Policji przeprowadzenia czynności żądania wydania rzeczy (pistoletu) od jej syna M. J. oraz przeszukania jego mieszkania. Sąd Najwyższy uznał, że zaskarżona uchwała była wadliwa i zmienił ją, zezwalając na pociągnięcie sędzi do odpowiedzialności karnej za czyn z art. 239 § 1 k.k. Sąd wskazał, że zachowanie sędzi, polegające na niewpuszczeniu funkcjonariuszy do mieszkania, spowodowało znaczące utrudnienie postępowania i opóźnienie w jego prowadzeniu. Podkreślono, że zezwolenie na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej nie przesądza o winie, a jedynie umożliwia dalsze postępowanie. Sąd Najwyższy stwierdził, że materiał dowodowy dostatecznie uzasadnia podejrzenie popełnienia przestępstwa, a interpretacja przepisów przez sąd niższej instancji była błędna. Dodatkowo, Sąd Najwyższy zawiesił sędzię w czynnościach służbowych i obniżył jej wynagrodzenie o 25% na czas trwania zawieszenia.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, zachowanie sędziego wyczerpuje znamiona przestępstwa z art. 239 § 1 k.k., ponieważ utrudniło postępowanie przygotowawcze.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy uznał, że działanie sędziego polegające na niewpuszczeniu funkcjonariuszy do mieszkania syna spowodowało dodatkowe czynności organów ścigania i opóźniło realizację zleconych czynności, co stanowi utrudnienie postępowania w rozumieniu art. 239 § 1 k.k. Podkreślono, że zezwolenie na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej jest jedynie etapem postępowania, a nie przesądzeniem o winie.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchwała

Strona wygrywająca

prokurator

Strony

NazwaTypRola
prokurator Prokuratury Okręgowej w G., del. do Wydziału Spraw Wewnętrznych Prokuratury Krajowejorgan_państwowyskarżący
sędzia Sądu Rejonowego w O. B. K.osoba_fizycznaobwiniona
M. J.osoba_fizycznasyn obwinionej, sprawca przestępstwa

Przepisy (11)

Główne

k.k. art. 239 § § 1

Kodeks karny

Utrudnianie postępowania przygotowawczego polega na wywarciu negatywnego wpływu na toczące się postępowanie, co może objawiać się spowodowaniem dodatkowych czynności organów postępowania lub koniecznością zaangażowania zwiększonych sił i środków, czyniąc osiągnięcie celu postępowania trudniejszym lub bardziej odległym.

p.u.s.p. art. 80 § § 1

Ustawa Prawo o ustroju sądów powszechnych

Jedyną przesłanką uzyskania przez prokuratora zezwolenia na pociągnięcie sędziego do odpowiedzialności karnej jest dostatecznie uzasadnione podejrzenie, że sędzia popełnił przestępstwo.

Pomocnicze

k.p.k. art. 13

Kodeks postępowania karnego

p.u.s.p. art. 129 § § 2

Ustawa Prawo o ustroju sądów powszechnych

Zawieszenie sędziego w czynnościach służbowych.

p.u.s.p. art. 129 § § 3

Ustawa Prawo o ustroju sądów powszechnych

Obniżenie wynagrodzenia sędziego na czas trwania zawieszenia.

k.p.k. art. 7

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 92

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 424 § § 1

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 217 § § 1

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 313

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 224 § § 2

Kodeks postępowania karnego

Prawo do obecności przy przeszukaniu osoby wskazanej, o ile nie utrudni to czynności.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Zachowanie sędziego polegające na niewpuszczeniu policji do mieszkania syna stanowiło utrudnienie postępowania przygotowawczego. Sąd Dyscyplinarny I instancji błędnie zinterpretował przepisy dotyczące zatrzymania rzeczy i przeszukania. Immunitet sędziowski nie wyłącza odpowiedzialności za przestępstwo utrudniania postępowania. Wniosek prokuratora nie miał charakteru instrumentalnego i nie godził w niezawisłość sędziów.

Odrzucone argumenty

Zachowanie sędziego było zgodne z prawem i wynikało z ochrony prywatności oraz prawa do wolności. Żądanie dobrowolnego wydania rzeczy powinno być poprzedzone przesłuchaniem w charakterze świadka. Przeszukanie mieszkania sędziego wymaga zgody sądu dyscyplinarnego.

Godne uwagi sformułowania

utrudnienie postępowania w rozumieniu przedmiotowego przepisu jest wywarcie na toczące się postępowanie negatywnego wpływu, który polega także na spowodowaniu „dodatkowych czynności organów postępowania lub konieczność zaangażowania zwiększonych sił i środków, co czyni osiągnięcie celu postępowania trudniejszym czy też bardziej odległym nie jest konieczne aby ten kto je popełnia miał pewność, że pomaga sprawcy przestępstwa. Wystarczy, że określona osoba przewiduje, że z wysokim prawdopodobieństwem pomaga sprawcy przestępstwa przez utrudnienie postępowania karnego i godzi się na taką ewentualność immunitet sędziowski obejmuje również konieczność prowadzenia takich czynności jak przeszukanie mieszkania sędziego dopiero po uzyskaniu zgody właściwego Sądu Dyscyplinarnego, gdyż Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej, jak i ustawy zwykłe, w tym ustawa z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych wymogu uzyskania takiego zezwolenia nie statuują.

Skład orzekający

Małgorzata Bednarek

przewodniczący

Piotr Sławomir Niedzielak

sprawozdawca

Anna Pieńkos

ławnik

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja art. 239 § 1 k.k. w kontekście utrudniania postępowania przez sędziego, zakres immunitetu sędziowskiego, procedury zatrzymania rzeczy i przeszukania w sprawach dotyczących sędziów."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji sędziego i jego relacji z synem; wymaga uwzględnienia kontekstu faktycznego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 8/10

Sprawa dotyczy konfliktu między immunitetem sędziowskim a odpowiedzialnością karną za utrudnianie wymiaru sprawiedliwości, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie społeczne i prawnicze.

Sędzia kontra prawo: Czy immunitet chroni przed odpowiedzialnością za utrudnianie śledztwa?

Sektor

praca

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt I DO 29/18
UCHWAŁA
Dnia 1 sierpnia 2019 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Małgorzata Bednarek (przewodniczący)
‎
SSN Piotr Sławomir Niedzielak (sprawozdawca)
‎
Ławnik Anna Pieńkos
w sprawie sędziego Sądu Rejonowego w O. B. K.
po rozpoznaniu w Izbie Dyscyplinarnej na posiedzeniu w dniu 11 kwietnia 2019 r. oraz 1 sierpnia 2019 r. zażalenia prokuratora Prokuratury Okręgowej w G., del. do Wydziału Spraw Wewnętrznych Prokuratury Krajowej na uchwałę Sądu Dyscyplinarnego przy Sądzie Apelacyjnym w (…) z dnia 1 października 2018 r., sygn. akt ASDo (…) o zezwoleniu na pociągnięcie sędziego do odpowiedzialności karnej za czyn z art. 239 § 1 k.k. w zw. z art. 13 k.p.k. w zw.
‎
z art. 80 § 1 p.u.s.p.
uchwalił:
1. zmienić zaskarżoną uchwałę, w ten sposób, że zezwolić na pociągnięcie sędziego Sądu Rejonowego w O. B.  K. do odpowiedzialności karnej za przestępstwo polegające na tym, że:
- w dniu 7 listopada 2017 r. w O. utrudniła postępowanie przygotowawcze prowadzone przez Wydział w E.  Zarządu
‎
w O.  Centralnego Biura Śledczego Policji pod nadzorem (…) Wydziału Zamiejscowego Departamentu do Spraw Przestępczości Zorganizowanej i Korupcji Prokuratury Krajowej w G.  o sygn. PK VIII WZ Ds. (…), pomagając M. J.  – sprawcy przestępstwa wyczerpującego znamiona art. 263 § 2 k.k. uniknąć odpowiedzialności karnej, w ten sposób, że uniemożliwiła przeprowadzenie przez funkcjonariuszy Centralnego Biura Śledczego Policji, zleconej im do wykonania na podstawie postanowienia wydanego w dniu 26 października 2017 r. przez prokuratora Prokuratury Regionalnej delegowanego do Prokuratury Krajowej, czynności żądania od M. J.  wydania rzeczy mogących stanowić dowód w sprawie, a w szczególności pistoletu marki W.
(…)
wraz
‎
z amunicją oraz innych przedmiotów mogących stanowić dowody w sprawie lub posiadanie, których jest zabronione, a
‎
w razie odmowy ich dobrowolnego wydania, dokonanie przez funkcjonariuszy Policji przeszukania M. J.  oraz pomieszczeń mieszkalnych, piwnicznych, gospodarczych
‎
i innych zajmowanych przez niego oraz pojazdów stanowiących własność lub użytkowanych przez M. J. , poprzez niewpuszczenie do mieszkania zajmowanego przez M. J.  funkcjonariuszy Policji i prokuratora celem wyegzekwowania wydanego postanowienia, tj. o czyn z art. 239 § 1 k.k.,
2. na podstawie art. 129 § 2 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych zawiesić obwinioną
‎
w czynnościach służbowych,
3.
na podstawie art. 129 § 3 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych obniżyć wynagrodzenie obwinionej o 25 % na czas trwania zawieszenia w czynnościach służbowych,
4.
kosztami postępowania odwoławczego obciążyć Skarb Państwa.
UZASADNIENIE
Uchwałą z dnia 1 października 2018 r., sygn. akt ASDo (…) Sąd Dyscyplinarny przy Sądzie Apelacyjnym w (…), po rozpoznaniu wniosku prokuratora Prokuratury Okręgowej w G., del. do Wydziału Spraw Wewnętrznych Prokuratury Krajowej z dnia 14 września 2018 r., sygn. akt PK XIV Ds.(…), odmówił zezwolenia na pociągniecie sędziego Sądu Rejonowego w O. B. K.  do odpowiedzialności karnej oskarżonej o to, że:
I.
w dniu 7 listopada 2017 r. w O.  utrudniła postępowanie przygotowawcze prowadzone przez Wydział w E.  Zarządu w O.  Centralnego Biura Śledczego Policji pod nadzorem (..)  Wydziału Zamiejscowego Departamentu do Spraw Przestępczości Zorganizowanej
‎
i Korupcji Prokuratury Krajowej w G.  o sygn. PK VIII WZ Ds. (…), pomagając M. J.  – sprawcy przestępstwa wyczerpującego znamiona art. 263 § 2 k.k. uniknąć odpowiedzialności karnej, ten sposób, że uniemożliwiła przeprowadzenie przez funkcjonariuszy Centralnego Biura Śledczego Policji, zleconej im do wykonania na podstawie postanowienia wydanego w dniu 26 października 2017 r. przez prokuratora Prokuratury Regionalnej delegowanego do Prokuratury Krajowej, czynności żądania od M. J.  wydania rzeczy mogących stanowić dowód w sprawie, a w szczególności pistoletu marki W. (…)  wraz z amunicją oraz innych przedmiotów mogących stanowić dowody w sprawie lub posiadanie, których jest zabronione, a w razie odmowy ich dobrowolnego wydania, dokonania przez funkcjonariuszy Policji przeszukania M. J.  oraz pomieszczeń mieszkalnych, piwnicznych, gospodarczych i innych zajmowanych przez niego oraz pojazdów stanowiących własność lub użytkowanych przez M. J. , poprzez niewpuszczenie do mieszkania zajmowanego przez M. J.  funkcjonariuszy Policji i prokuratora celem wyegzekwowania wydanego postanowienia, tj. o czyn z art. 239 § 1 k.k.
Zażalenie na uchwałę wniósł Prokurator Prokuratury Okręgowej w G., delegowany do Prokuratury Krajowej. Zaskarżył uchwałę w całości.
Zaskarżonej uchwale zarzucił:
I.
obrazę przepisu prawa materialnego, tj. art. 239 § 1 k.k. polegającą na niesłusznym i bezzasadnym uznaniu, że zachowanie sędziego B. K.  polegające na uniemożliwieniu w dniu 7 listopada 2017 r. od godz. 6:00 do godz. 18:00 przeprowadzenia przez funkcjonariuszy zleconej im do wykonania, na podstawie postanowienia wydanego w dniu 26 października 2017 r. przez prokuratora Prokuratury Regionalnej delegowanego do Prokuratury Krajowej, czynności żądania od M. J.  wydania rzeczy mogących stanowić dowód w sprawie, a w szczególności pistoletu marki W. (…)  wraz z amunicją oraz innych przedmiotów mogących stanowić dowody w sprawie lub posiadanie, których jest zabronione, a w razie odmowy ich dobrowolnego wydania, dokonania przez funkcjonariuszy Policji przeszukania M. J. oraz pomieszczeń mieszkalnych, piwnicznych, gospodarczych i innych zajmowanych przez niego oraz pojazdów stanowiących własność lub użytkowanych przez M. J. , poprzez niewpuszczenie do mieszkania zajmowanego przez M. J.  funkcjonariuszy Policji i prokuratora celem wyegzekwowania wydanego postanowienia, nie niosło znamion opisanych w treści przepisu art. 239 § 1 k.k., tj. utrudniania postępowania karnego, podczas gdy zebrany w sprawie materiał dowodowy oraz jego prawidłowa ocena dostatecznie uzasadniają popełnienie przez sędziego B. K. przestępstwa z art. 239 § 1 k.k.,
II.
obrazę przepisów postępowania, tj. art. 7 k.p.k. w zw. z art. 92 k.p.k. i art. 424 § 1 pkt. 1 i 2 k.p.k., która miała wpływ na treść orzeczenia, polegającą na braku wskazania w treści uzasadnienia dowodów, na których Sąd Dyscyplinarny oparł własne ustalenia faktyczne, w jakiej mierze się na nich oparł i dlaczego nie uznał dowodów przeciwnych oraz niewskazaniu podstawy prawnej przyjętego przez Sąd działania zgodnego z prawem sędziego B. K . w związku z odmową dopuszczenia Funkcjonariuszy Policji do jej syna M. J.  celem wykonania czynności żądania wydania rzeczy, co skutkowało wydaniem orzeczenia nie w oparciu o całokształt ujawnionych w postępowaniu okoliczności, lecz z pominięciem dowodów z przesłuchań świadków i dokonaniu w związku z tym błędnych ocen co do ustaleń faktycznych i prawnych,
III.
błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, który miał wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia polegający na przyjęciu, że:
a.
sędzia B. K.  swym zachowaniem nie utrudniała postępowania karnego, albowiem czynność wydania rzeczy nastąpiła w ciągu jednego dnia i nie wymagała przeprowadzenia dodatkowych czynności, co skutkowało uznaniem, że nie popełniła przestępstwa z art. 239 § 1 k.k., podczas gdy zebrany w sprawie materiał dowodowy wskazuje, że dopiero osobisty udział w realizacji w/w czynności prokuratora oraz zapowiedź przymusowego jej wykonania, spowodowały umożliwienie przez sędziego B. K.  po upływie 12 godzin od momentu przystąpienia do jej wykonania, realizacji tej czynności,
b.
sędzia B. K.  oraz jej syn M. J.  na żadnym etapie postępowania karnego nie stwierdzili, że nie wydadzą żądanych przedmiotów dobrowolnie, co skutkowało uznaniem, że sędzia B. K.  nie popełniła przestępstwa z art. 239 § 1 k.k., podczas gdy z zebranego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności z treści zeznań świadków, wynika jednoznacznie, że sędzia B. K., od momentu przystąpienia przez funkcjonariuszy Policji o wykonywania postanowienia z dnia 26 października 2017 r. o żądaniu wydania rzeczy, kategorycznie odmawiała temu żądaniu oraz dopuszczeniu funkcjonariuszy Policji do jej syna M. J. ,
c.
wbrew dyspozycji przepisu art. 217 § 1 k.p.k., funkcjonariusze Policji wraz z prokuratorem zaniechali obowiązkowi wezwania M. J.  do wydania rzeczy dobrowolnie, albowiem w „realiach przedmiotowej sprawy M. J.  nie został wezwany do dobrowolnego wydania rzeczy w postaci pistoletu marki W. (…)  wraz z amunicją, mimo że najpierw powinien być on przesłuchany
‎
w charakterze świadka, a następnie wezwany do wydania rzeczy”, co skutkowało uznaniem, że sędzia B. K. nie popełniła przestępstwa z art. 239 § 1 k.k., podczas gdy przepisy postępowania karnego nie przewidują obowiązku przesłuchania w charakterze świadka osoby, od której żądane jest wydanie rzeczy przed zwróceniem się do niej z takim żądaniem, nadto z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że z uwagi na zachowanie sędziego B. K., uniemożliwiającej kontakt funkcjonariuszy Policji z jej synem M. J., funkcjonariusze Policji pozbawieni byli możliwości skierowania wezwania żądania wydania rzeczy do M. J.
W konkluzji wniósł o zmianę zaskarżonej uchwały poprzez wydanie zezwolenia na pociągnięcie sędziego B. K.  do odpowiedzialności karnej za czyn z art. 239 § 1 k.k.
Sąd Najwyższy Izba Dyscyplinarna zważył co następuje:
Wywiedzione zażalenie jest co do zasady trafne i musiało prowadzić do zmiany zaskarżonej uchwały.
Analiza zaskarżonej uchwały przez pryzmat podniesionych przez skarżącego zarzutów w odniesieniu do zebranego, na tym etapie postępowania przygotowawczego i przedstawionego przy wniosku, materiału dowodowego, daje podstawę do zakwestionowania ustalenia Sądu Dyscyplinarnego przy Sądzie Apelacyjnym w (...), że brak jest podstaw do zezwolenia na pociągnięcie sędziego B. K.  do odpowiedzialności karnej za czyn, którego dotyczy wniosek prokuratora.
W pierwszej kolejności podnieść należy, że zgodnie z art. 80 § 2 c ustawy
‎
z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych jedyną przesłanką uzyskania przez prokuratora zezwolenia na pociągnięcie sędziego do odpowiedzialności karnej jest dostatecznie uzasadnione podejrzenie, że sędzia popełnił przestępstwo. Musi zatem zachodzić takie prawdopodobieństwo popełnienia przez sędziego przestępstwa, jakie jest wymagane w przypadku podejrzenia, że przestępstwo popełniła określona osoba do sporządzenia
‎
i ogłoszenia jej postanowienia o przedstawieniu zarzutów, zgodnie z art. 313 kpk. Trzeba też podkreślić, że postępowanie w przedmiocie wniosku o zezwolenie na pociągnięcie sędziego do odpowiedzialności karnej to wyłącznie czynności incydentalne w ramach już prowadzonego postępowania karnego, uregulowane
‎
z uwagi na szczególny status ustrojowy podmiotu, którego dotyczą nie Kodeksie postępowania karnego, lecz właśnie w w/w ustawie normującej ustrój sądownictwa powszechnego.
Zezwolenie na pociągniecie sędziego do odpowiedzialności karnej nie przesądza zatem o odpowiedzialności sędziego za przestępstwo objęte wnioskiem, ma jedynie umożliwić prokuratorowi dalsze prowadzenie postępowania przygotowawczego już w fazie
in personam
. Uwzględnienie wniosku może prowadzić do przestawienia sędziemu zarzutów, a następnie skierowania przeciwko niemu aktu oskarżenia, ale nie implikuje tych czynności. Równie dobrze z uwagi na przeprowadzone w międzyczasie dowody prokurator może poniechać sporządzenia i ogłoszenia sędziemu postanowienia o przedstawieniu zarzutów, czy też gdy nawet je przedstawi, ostatecznie umorzyć postępowanie.
Wypada też przypomnieć, że sędzia w wypadku skierowania przeciwko niemu aktu oskarżenia ma prawo do rzetelnego dwuinstancyjnego postepowania sądowego, a w razie prawomocnego skazania do nadzwyczajnych środków zaskarżenia. Jego sytuacja procesowa, po wydaniu przez Sąd Dyscyplinarny
‎
w dwuinstancyjnym postępowaniu uchwały zezwalającej  na pociągnięcie go do odpowiedzialności karnej nie różni się zatem niczym od sytuacji każdego innego obywatela.
W tych uwarunkowaniach prawnych, działanie Sądu  Dyscyplinarnego pierwszej instancji powinno polegać na zbadaniu, czy przedstawione przez wnioskodawcę dowody uprawdopodabniają w wyżej określonym stopniu, że zachowanie sędziego wyczerpuje całość znamion strony przedmiotowej
‎
i podmiotowej przestępstwa wskazanego we wniosku, a tym samym jednoczesnego sprawdzenia, czy wniosek nie zmierza do nieuprawnionego, instrumentalnego oddziaływania na niezawisłość sędziów a pośrednio na niezależność sądów.
W realiach niniejszej sprawy prokurator zamierza przedstawić sędziemu zarzut popełnienia przestępstwa z art. 239 § 1 kk. Jest to przestępstwo skutkowe,
a utrudnieniem postępowania w rozumieniu przedmiotowego przepisu jest,  zgodnie z generalnie jednolitymi i utrwalonymi zapatrywaniami doktryny i orzecznictwa, jest
wywarcie na
toczące się
postępowanie negatywnego wpływu, który polega także na spowodowaniu „dodatkowych czynności organów postępowania lub konieczność zaangażowania zwiększonych sił i środków, co czyni osiągnięcie celu postępowania trudniejszym czy też bardziej odległym (por. J. Szamrej,
Przestępstwo...
, s. 38; wyrok SA w Krakowie z 16.11.2005 r.,
II AKa 183/05
; wyrok SA we Wrocławiu z 30.11.2005 r.,
II AKa 279/05
; wyrok SA w Krakowie z 7.04.2011 r.,
II AKa 46/11
, KZS 2011/7–8, poz. 44; wyrok SA w Krakowie z 28.09.2000 r.,
II AKa 133/00
)” <komentarz do Kodeksu karnego pod red. W.Wróbla i A.Zolla, WKP 2017 >.
Sąd Dyscyplinarny I instancji analizując okoliczności sprawy i dokonując ich oceny prawnej kwestię tę całkowicie pominął.
Tymczasem przedstawione przez wnioskodawcę dowody dostatecznie uzasadniają podejrzenie, że zachowanie sędziego B. K.  wywołało skutek tego właśnie rodzaju, co wyżej opisany.
Wynika z nich bowiem, że gdyby sędzia B. K.  od razu wpuściła funkcjonariuszy Policji na klatkę schodową
‎
i umożliwiła im kontakt z M. J., to zrealizowaliby oni zlecone czynności niezwłocznie, a nie dopiero po 12 godzinach i to z udziałem prokuratora nadzorującego postępowanie, po wielokrotnych konsultacjach z przełożonymi służbowymi oraz prokuratorami przełożonymi.
Wskazać zarazem należy, że p
rzestępstwo z art. 239 § 1 kk może być popełnione nie tylko z zamiarem bezpośrednim. Nie jest konieczne aby ten kto je popełnia miał pewność, że pomaga sprawcy przestępstwa. Wystarczy, że określona osoba przewiduje, że z wysokim prawdopodobieństwem pomaga sprawcy przestępstwa przez utrudnienie postępowania karnego i godzi się na taką ewentualność (por. Komentarz do kodeksu karnego
op. cit.
). Sędziemu B. K.  okazano postanowienie prokuratora, z którego jasno wynikało, że jej pełnoletni syn może posiadać broń palną bez zezwolenia, a zatem że mógł dopuścić się przestępstwa. Przedstawione przez wnioskodawcę dowody dają zatem również dostatecznie uzasadnione podejrzenie realizacji przez sędziego znamion strony podmiotowej czynu objętego wnioskiem.
Trzeba przy tym podkreślić, że podstawową czynnością, którą funkcjonariusze Policji mieli zrealizować było wezwanie M. J.  do dobrowolnego wydania rzeczy, nie zaś przeszukanie mieszkania. Ta ostatnia czynność miała nastąpić dopiero wtedy, gdyby M. J.  nie wydał broni palnej dobrowolnie. Wystarczyło zatem aby sędzia B. K.  umożliwiła funkcjonariuszom Policji kontakt z M. J. niekoniecznie w swoim mieszkaniu, lecz nawet na klatce schodowej budynku, czy też przed budynkiem prosząc syna aby do nich wyszedł.
Sędzia B. K.  opatrznie rozumie przy tym treść obowiązujących przepisów dotyczących zatrzymania rzeczy i przeszukania, również w kontekście praw sędziego wynikających z Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej
‎
i obowiązujących ustaw, które to zapatrywania – jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej uchwały – Sąd Dyscyplinarny przy Sądzie Apelacyjnym w (…) niezasadnie podzielił.
Obowiązujące przepisy dotyczące zatrzymania rzeczy nie statuują bowiem wymogu, aby żądanie dobrowolnego wydania rzeczy było poprzedzone przesłuchaniem w charakterze świadka osoby, do której ma być skierowane. Przeciwnie żądanie dobrowolnego wydania rzeczy nie wymaga nawet wydania postanowienia przez prokuratora czy też sąd, a jedynie następczego wydania postanowienia o zatwierdzeniu zatrzymania i to wyłącznie na wniosek osoby, która rzecz wydała. Także odebranie rzeczy, gdy nie doszło do jej dobrowolnego wydania może w określonych sytuacjach nastąpić na nakaz kierownika jednostki Policji albo jedynie przy okazaniu legitymacji służbowej, choć wymaga niezwłocznego zwrócenia się o zatwierdzenie czynności do sądu lub prokuratora.
Nie są przy tym zrozumiałe wywody Sądu Dyscyplinarnego przy Sądzie Apelacyjnym w (…) dotyczące zaniechania przez funkcjonariuszy Policji
‎
i prokuratora obowiązku wezwania M. J. do dobrowolnego wydania rzeczy, skoro z przedstawionych dowodów wynika, że nie mogli tego uczynić
‎
z uwagi na zachowanie sędzi, które spowodowało również konieczność przybycia do O. prokuratora nadzorującego postępowanie, dopiero którego to postawa doprowadziła do realizacji czynności, którą pierwotnie mieli wykonać funkcjonariusze Policji. Z tych samych przyczyn nie są również trafne wywody Sądu Dyscyplinarnego I instancji dotyczące obowiązku poprzedzenia przeszukania żądaniem dobrowolnego wydania rzeczy.
Trzeba przy tym dodatkowo podkreślić, że przeszukanie pomieszczeń może nastąpić nawet wówczas, gdy ich właściciel, czy inny ich dysponent nie ma statusu podejrzanego, a takiego statusu nie ma również ten, którego dotyczyło uprzednie żądanie dobrowolnego wydania rzeczy, gdy są to różne osoby.
Przede wszystkim jednak nie sposób zaaprobować poglądu, że immunitet sędziowski obejmuje również konieczność prowadzenia takich czynności jak przeszukanie mieszkania sędziego dopiero po uzyskaniu zgody właściwego Sądu Dyscyplinarnego, gdyż Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej, jak i ustawy zwykłe, w tym ustawa z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo  o ustroju sądów powszechnych wymogu uzyskania takiego zezwolenia nie statuują. Natomiast uchwała Krajowej Rady Sądownictwa, do której odwołuje się sędzia B. K.  i jej obrońca nie stanowi źródła prawa obowiązującego w Rzeczypospolitej Polskiej i zawierają jedynie niewiążące zapatrywanie prawne, którego w świetle tego co wyżej wskazano nie można podzielić.
W aktualnym stanie prawnym, gdyby zachodziła konieczność przeszukania mieszkania sędziego B. K. , mogła ona jedynie skorzystać z uprawnienia jakie daje art. 224 § 2 kpk, tj. obecności przy przeszukaniu osoby przez siebie wskazanej, o ile wykonanie tego uprawnienia nie uniemożliwiłoby albo nie utrudniłoby przeszukania w istotny sposób.
W świetle obowiązującego prawa nie sposób również uznać, że sędziemu
przysługiwało prawo do inkryminowanego zachowania z uwagi na fakt, że czynności miały dotyczyć osoby dla niej najbliższej.
Reasumując powyższe, Sąd Najwyższy nie może podzielić stanowiska Sądu I instancji, że zachowanie sędziego B. K.  stanowiło zgodne z prawem skorzystanie z przysługujących każdemu człowiekowi zagwarantowanych przepisami praw – tj. prawa do wolności, poszanowania prywatności i przeprowadzania czynności zgodnie z procedurami.
Wypada ponadto zauważyć, biorąc pod uwagę wynikające z przeprowadzonych dowodów postępowanie funkcjonariuszy Policji, że próbowali przeprowadzić czynności bez sięgania do przysługujących im środków, kiedy dowiedzieli się, że M. J.  jest synem sędziego i zamieszkuje w mieszkaniu stanowiącym własność matki. Jeśli sędzia B. K.  uważała, że zaistniała sytuacja jest dla niej dyskomfortowa, choć w ocenie Sądu Najwyższego nie miała w ujawnionych okolicznościach sprawy uzasadnionych podstaw ku temu, mogła powiadomić o niej Prezesa Sądu Rejonowego lub Okręgowego i poprosić policjantów, aby wstrzymali się z dokonywaniem czynności do przybycia jednego z nich. Tak dalece idąca nieufność sędziego do funkcjonariuszy publicznych wykonujących legalne, wynikające z prowadzonego postępowania, czynności musi budzić jednak dezaprobatę.
Na koniec Sąd Najwyższy chce kategorycznie podkreślić, że materiały postępowania przygotowawczego sygn. akt PK XIV Ds. (…) prowadzonego   między innymi przeciwko M. J. , wykluczają, aby wniosek dotyczący sędziego B. K.  miał charakter instrumentalny i w nieuprawniony sposób godził w wartości konstytucyjne, które legły u podstaw regulacji art. 80 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych. Trzeba podnieść, że M. J.  jest jedną z kilkuset ujawnionych osób, które od jednego z głównych podejrzanych nabyły broń, której posiadanie wymaga zezwolenia.
Z tych wszystkich względów Sąd Najwyższy zmienił zaskarżoną uchwałę
‎
i zezwolił na pociągnięcie sędziego B. K.  do odpowiedzialności karnej za czyn opisany we wniosku prokuratora.
Jednocześnie Sąd Najwyższy, zobligowany treścią przepisu art. art. 129
§ 2 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych, zawiesił sędziego B. K. w czynnościach służbowych i na mocy art. 129 § 3 powołanej ustawy obniżył jej o 25 % wynagrodzenie na czas trwania zawieszenia.
Mając na uwadze całość powyższych względów Sąd Najwyższy orzekł jak
‎
w części dyspozytywnej uchwały.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI