I DO 16/21

Sąd Najwyższy2021-12-14
SNinnepostępowanie dyscyplinarneWysokanajwyższy
Sąd NajwyższyIzba Dyscyplinarnawyłączenie sędziegobezstronnośćstatus sędziegoKrajowa Rada SądownictwaTrybunał Konstytucyjny

Sąd Najwyższy oddalił wniosek o wyłączenie sędziów od orzekania w sprawie dyscyplinarnej, uznając go za bezzasadny i pozbawiony konkretnych podstaw prawnych.

Prezes SN złożył wniosek o wyłączenie sędziów Małgorzaty Bednarek i Jarosława Dusia od rozpoznania sprawy dyscyplinarnej SSR M. R., argumentując to ich rzekomo bliskimi relacjami z Ministrem Sprawiedliwości i Prokuratorem Generalnym oraz kwestionując status Izby Dyscyplinarnej jako sądu. Sąd Najwyższy oddalił wniosek, uznając go za bezzasadny, wskazując na brak sprecyzowanych okoliczności uzasadniających wyłączenie i podkreślając, że powołanie sędziów przez Prezydenta RP jest ostateczne.

Wniosek o wyłączenie sędziów Sądu Najwyższego, Małgorzaty Bednarek i Jarosława Dusia, od orzekania w sprawie dyscyplinarnej sygn. akt I DO 16/21 został złożony przez Prezesa SN Piotra Prusinowskiego, pełnomocnika obwinionego SSR M. R. Jako podstawy wniosku wskazano zbyt bliskie relacje sędziów z Ministrem Sprawiedliwości – Prokuratorem Generalnym Z. Z. oraz Prokuratorem Krajowym B. Ś., a także kwestionowano status Izby Dyscyplinarnej jako sądu. Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu wniosku, uznał go za bezzasadny. W uzasadnieniu wskazano, że nie istnieją rzeczywiste podstawy do wątpliwości co do bezstronności wskazanych sędziów. Znajomość z Prokuratorem Generalnym i Krajowym, wynikająca z przeszłych relacji służbowych, nie stanowi przesłanki do wyłączenia. Podkreślono, że wniosek o wyłączenie musi zawierać sprecyzowane okoliczności odpowiadające podstawie normatywnej, a wnioskodawca nie sprecyzował wątpliwości ani nie powołał się na konkretne przesłanki z art. 41 § 1 k.p.k. Sąd odwołał się do orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego i NSA, potwierdzającego konstytucyjność procedury powoływania sędziów w ramach nowej ustawy o Sądzie Najwyższym i Krajowej Radzie Sądownictwa. Stwierdzono, że zarzut dotyczący statusu sędziów jest chybiony, gdyż dotyczy wszystkich sędziów powołanych w kwestionowanej procedurze, a nie bezpośrednio wskazanych sędziów. Sąd Najwyższy potwierdził prawną dopuszczalność i obowiązek orzekania w tej sprawie.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, nie istnieją rzeczywiste podstawy do stwierdzenia, że zachodzą okoliczności, które mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziów.

Uzasadnienie

Znajomość sędziów z Prokuratorem Generalnym i Krajowym wynikająca z przeszłych relacji służbowych nie jest przesłanką do wyłączenia. Wniosek nie zawierał sprecyzowanych okoliczności uzasadniających wyłączenie zgodnie z art. 41 § 1 k.p.k.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

nie uwzględnić wniosku o wyłączenie

Strona wygrywająca

Sąd Najwyższy (wobec wnioskodawcy)

Strony

NazwaTypRola
M. R.osoba_fizycznaobwiniony
Piotr Prusinowskiosoba_fizycznawnioskodawca (Prezes SN, obrońca obwinionego)
Małgorzata Bednarekosoba_fizycznasędzia (wobec której złożono wniosek o wyłączenie)
Jarosław Duśosoba_fizycznasędzia (wobec którego złożono wniosek o wyłączenie)
Z. Z.osoba_fizycznaMinister Sprawiedliwości – Prokurator Generalny (w kontekście zarzutów)
B. Ś.osoba_fizycznaProkurator Krajowy (w kontekście zarzutów)

Przepisy (7)

Główne

k.p.k. art. 42 § 1

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 41 § 1

Kodeks postępowania karnego

Wyłączenie sędziego może mieć miejsce jedynie wówczas, gdy ujawnią się okoliczności o takim charakterze, że brak jest możliwości przekonania każdego, rozsądnie myślącego, kto wątpliwości co do bezstronności powziął, że okoliczności te z całą pewnością nie wpłyną na obiektywizm rozpoznania sprawy i treść rozstrzygnięcia kończącego postępowanie.

Pomocnicze

u.p.u.s.p. art. 128

Ustawa Prawo o ustroju sądów powszechnych

w zw. z art. 41 § 1 k.p.k. a contrario

u.SN

Ustawa o Sądzie Najwyższym

z dnia 8 grudnia 2017 r.

Ustawa o zmianie ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych

z dnia 8 grudnia 2017 r.

Konstytucja RP art. 190 § 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

PPSA art. 271 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

w kontekście orzeczenia NSA I OZ 550/19

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak sprecyzowanych okoliczności uzasadniających wyłączenie sędziego. Znajomość sędziów z organami ścigania nie stanowi automatycznie podstawy do wyłączenia. Status sędziów Sądu Najwyższego został ukształtowany w procedurze zgodnej z prawem, potwierdzonej przez Trybunał Konstytucyjny. Powołanie sędziego przez Prezydenta RP jest definitywne.

Odrzucone argumenty

Rzekomo bliskie relacje sędziów z Ministrem Sprawiedliwości – Prokuratorem Generalnym i Prokuratorem Krajowym. Kwestionowanie statusu Izby Dyscyplinarnej jako sądu.

Godne uwagi sformułowania

Nie istnieją rzeczywiste podstawy do stwierdzenia, że zachodzą okoliczności tego rodzaju, że mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności któregokolwiek z sędziów wniosek o wyłączenie sędziego musi zawierać sprecyzowane okoliczności odpowiadające podstawie normatywnej stosowania tej instytucji brak możliwości przekonania każdego, rozsądnie myślącego, kto wątpliwości co do bezstronności powziął, że okoliczności te z całą pewnością nie wpłyną na obiektywizm rozpoznania sprawy przytoczone tezy o osobistych powiązaniach sędziów orzekających w niniejszej sprawie z Prokuratorem Generalnym i Prokuratorem Krajowym nie są poparte żadnymi rozsądnymi argumentami i jako takie mają charakter gołosłowny powołanie przez Prezydenta RP rozstrzyga w sposób definitywny i kończy dyskusję, czy ktoś jest sędzią

Skład orzekający

Ryszard Witkowski

sędzia

Małgorzata Bednarek

sędzia

Jarosław Duś

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Uzasadnienie wniosków o wyłączenie sędziego, znaczenie orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego i NSA w kwestii statusu sędziów powołanych w nowej procedurze."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z funkcjonowaniem Izby Dyscyplinarnej SN i procedurą powoływania sędziów.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy fundamentalnych kwestii bezstronności sędziowskiej i statusu sędziów Sądu Najwyższego, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie w środowisku prawniczym i społecznym.

Czy bliskie znajomości dyskwalifikują sędziego? Sąd Najwyższy rozstrzyga.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
SN
Sygn. akt I DO 16/21
POSTANOWIENIE
Dnia 14 grudnia 2021 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Ryszard Witkowski
w sprawie
M. R.
– sędziego Sądu Rejonowego w E., po rozpoznaniu w Izbie Dyscyplinarnej na posiedzeniu w dniu 14 grudnia 2021 r. wniosku Prezesa SN Piotra Prusinowskiego – obrońcy obwinionego z 14 grudnia 2021 r. w przedmiocie wyłączenia SSN Małgorzaty Bednarek i SSN Jarosława Dusia ze składu orzekającego
- na podstawie art. 42 § 1 k.p.k. i art. 41 § 1 k.p.k.
a contrario
w zw. z art. 128 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sądów powszechnych
postanowił
:
nie uwzględnić wniosku o wyłączenie
SSN Małgorzaty Bednarek i SSN Jarosława Dusia
od orzekania w sprawie o sygn.
I DO 16/21
UZASADNIENIE
W dniu 14 grudnia 2021 r. Prezes Sądu Najwyższego kierujący pracą Izby Pracy i Ubezpieczeń Społecznych SSN Piotr Prusinowski – pełnomocnik SSR M. R. - złożył wniosek o wyłączenie SSN Małgorzaty Bednarek i SSN Jarosława Dusia od rozpoznania sprawy jego klienta. Uzasadnił wniosek zbyt bliskimi relacjami wskazanych sędziów z Ministrem Sprawiedliwości – Prokuratorem Generalnym Z. Z. oraz Prokuratorem Krajowym B.Ś. Ponadto, przytoczył argumenty, jakoby Izba Dyscyplinarna nie była sądem i w związku z powyższym, nie była uprawniona do bezstronnego i rzetelnego rozpoznania sprawy SSR M. R.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Wniosek jest bezzasadny. Nie istnieją rzeczywiste podstawy do stwierdzenia, że zachodzą okoliczności tego rodzaju, że mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności któregokolwiek z sędziów w osobach –
SSN Małgorzaty Bednarek i SSN Jarosława Dusia.
Znajomość wskazanych sędziów z Prokuratorem Generalnym i Prokuratorem Krajowym wynikająca z przeszłych relacji służbowych nie jest przesłanką do ich wyłączenia.
Podkreślić należy w tym miejscu, iż wniosek o wyłączenie sędziego musi zawierać sprecyzowane okoliczności odpowiadające podstawie normatywnej stosowania tej instytucji. Tymczasem, wnioskodawca nie sprecyzował swoich wątpliwości i nie powołał się na żadną z okoliczności, która wskazywałaby na spełnienie przesłanek, o których mowa w treści art. 41 § 1 k.p.k. Brak konkretyzacji przesłanek, skutkuje brakiem możliwości dokonania ich obiektywnej oceny pod kątem ich wpływu na bezstronność sędziego w niniejszej sprawie, która winna być dokonywana z perspektywy postronnego obserwatora. Wyłączenie sędziego w trybie art. 41 § 1 k.p.k. może mieć miejsce jedynie wówczas, gdy ujawnią się okoliczności o takim charakterze, że brak jest możliwości przekonania każdego, rozsądnie myślącego, kto wątpliwości co do bezstronności powziął, że okoliczności te z całą pewnością nie wpłyną na obiektywizm rozpoznania sprawy i treść rozstrzygnięcia kończącego postępowanie (postanowienie Sądu Apelacyjnego w (…), sygn. akt II AKo (…), publ. OSA
(…)
). Prowadzi to do konkluzji, iż przytoczone tezy
‎
o osobistych powiązaniach sędziów orzekających w niniejszej sprawie
‎
z Prokuratorem Generalnym i Prokuratorem Krajowym nie są poparte żadnymi rozsądnymi argumentami i jako takie mają charakter gołosłowny.
Trzeba nadmienić, że zarówno SSN Małgorzata Bednarek, jak i SSN Jarosław Duś uzyskali status Sędziego Sądu Najwyższego w procedurze przewidzianej ustawą z dnia
‎
8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym, przy udziale Krajowej Rady Sądownictwa,
‎
w składzie ukształtowanym  w trybie przewidzianym w ustawie z dnia 8 grudnia 2017 r.
‎
o zmianie ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa, której konstytucyjność w aspekcie art. 9a ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa
,
stwierdzona została wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia
25 marca 2019 r., sygn. K 12/18
(Dz.U. z 2019 r., poz. 609).
Nie trzeba wspominać, iż orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego
na podstawie art. 190 ust. 1 Konstytucji RP mają charakter powszechnie obowiązujący i ostateczny. Jego orzeczenia wywołują skutki prawne
erga omnes.
Niezależnie od powyższego przypomnieć należy, iż powołanie przez Prezydenta RP rozstrzyga w sposób definitywny i kończy dyskusję, czy ktoś jest sędzią. Wynika to wprost z zapisów Konstytucji RP, jak i wykładni jej przepisów dokonanych przez Trybunał Konstytucyjny i NSA. Ten ostatni wprost orzekł w postanowieniu z 26 listopada 2019 r. (I OZ 550/19), że w jego ocenie, „skoro kandydat na sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego został powołany przez Prezydenta RP do pełnienia urzędu sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie może być osobą nieuprawnioną, o której mowa
‎
w art. 271 pkt 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi” (zob. też wyrok NSA z 4.11.2021 r. III FSK 3626/21 oraz III FSK4104/21).
W powyższym kontekście zarzut, iż wydany przez sędziego M. R. dotyczy bezpośrednio SSN Małgorzaty Bednarek i SSN Jarosława Dusia jest chybiony
‎
o tyle, iż de facto dotyczy statusu wszystkich sędziów powołanych
‎
w kwestionowanej procedurze, w tym sędziów Izby Dyscyplinarnej Sądu Najwyższego. Nota bene przedmiotowy wyrok w żaden sposób nie dotyczył kwestii jakiejkolwiek odpowiedzialności wskazanych sędziów. Wbrew twierdzeniom wnioskodawcy nie dotyczył zatem bezpośrednio wskazanych sędziów.
Sąd Najwyższy – jak przytoczono już w postanowieniu z 8 grudnia 2021 r.
‎
– uznał prawną dopuszczalność i zarazem obowiązek orzekania w niniejszej sprawie.
Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd Najwyższy – Izba Dyscyplinarna postanowił jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI