I DI 52/21

Sąd Najwyższy Izba Dyscyplinarna2022-01-12
SNKarnepostępowanie dyscyplinarneŚrednianajwyższy
wyłączenie sędziegobezstronnośćsąd najwyższyizba dyscyplinarnakodeks postępowania karnegoznajomośćkonflikt interesów

Sąd Najwyższy nie uwzględnił żądania sędziego o wyłączenie go od rozpoznania sprawy z powodu rzekomej utraty bezstronności wynikającej z prywatnej znajomości.

Sędzia Sądu Najwyższego Konrad Wytrykowski złożył żądanie o wyłączenie go od rozpoznania sprawy, powołując się na wieloletnią, nie tylko zawodową, ale i towarzyską znajomość z sędzią J. D., którego dotyczyła sprawa. Sąd Najwyższy, rozpoznając żądanie, uznał, że opisana znajomość nie stanowi obiektywnej podstawy do wyłączenia sędziego, ponieważ wątpliwość co do bezstronności musi mieć charakter obiektywny i uzasadniony konkretnymi okolicznościami, a stopień znajomości nie był wystarczająco wysoki, aby uzasadnić takie wątpliwości.

Sędzia Sądu Najwyższego Konrad Wytrykowski złożył żądanie o wyłączenie go od rozpoznania sprawy sygn. akt I DI 52/21, wskazując na okoliczności, które w jego ocenie mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności. Jako przyczynę podał wieloletnią, nie tylko zawodową, ale również towarzyską znajomość z sędzią J. D., którego sprawa dotyczyła. Sąd Najwyższy, rozpatrując to żądanie, przypomniał, że instytucja wyłączenia sędziego uregulowana jest w art. 41 § 1 k.p.k. i wymaga istnienia okoliczności mogących wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności. Sąd podkreślił, że ocena, czy dana okoliczność stanowi podstawę do wyłączenia, należy do sądu rozpoznającego żądanie, a nie do sędziego składającego oświadczenie. Sąd zaznaczył, że wątpliwość co do bezstronności musi mieć charakter obiektywny i uzasadniony zewnętrznymi okolicznościami. W analizowanym przypadku, sąd uznał, że opisany stopień znajomości nie był wystarczająco wysoki, aby obiektywnie kwestionować bezstronność sędziego Konrada Wytrykowskiego, zwłaszcza że sprawa nie dotyczyła bezpośrednio osoby, z którą sędzia utrzymywał kontakty towarzyskie, a jedynie inicjatora postępowania. W konsekwencji, Sąd Najwyższy postanowił nie uwzględnić żądania wyłączenia.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Nie, taka znajomość nie stanowi obiektywnej podstawy do wyłączenia sędziego, jeśli nie jest wystarczająco głęboka i nie wywołuje obiektywnych wątpliwości co do bezstronności.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy uznał, że wątpliwość co do bezstronności sędziego musi mieć charakter obiektywny i uzasadniony zewnętrznymi okolicznościami. Stopień znajomości opisany przez sędziego wnioskującego o wyłączenie nie był wystarczająco wysoki, aby obiektywnie kwestionować jego bezstronność w danej sprawie.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

nie uwzględnić żądania wyłączenia

Strona wygrywająca

Sędzia J. D. (pośrednio, poprzez utrzymanie składu orzekającego)

Strony

NazwaTypRola
J. D.osoba_fizycznasędzia sądu okręgowego w stanie spoczynku
Konrad Wytrykowskiosoba_fizycznasędzia Sądu Najwyższego
Instytut Pamięci Narodowej Oddziałowa Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w W.instytucjawnioskodawca

Przepisy (2)

Główne

k.p.k. art. 42 § 1

Kodeks postępowania karnego

W zw. z art. 41 § 1 k.p.k.

k.p.k. art. 41 § 1

Kodeks postępowania karnego

Sędzia ulega wyłączeniu, jeżeli istnieje okoliczność, która mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wątpliwość co do bezstronności sędziego musi mieć charakter obiektywny i uzasadniony zewnętrznymi okolicznościami. Stopień znajomości opisany przez sędziego wnioskującego o wyłączenie nie był wystarczająco wysoki, aby obiektywnie kwestionować jego bezstronność.

Odrzucone argumenty

Wieloletnia, nie tylko zawodowa, ale i towarzyska znajomość sędziego z osobą, której dotyczy sprawa, stanowi uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności.

Godne uwagi sformułowania

Sędzia ma obowiązek powiadomić o okoliczności, o której mowa w art. 41 § 1 k.p.k., przez złożenie żądania wyłączenia od udziału w sprawie. Nie do sędziego należy bowiem ocena, czy znana mu okoliczność stanowi podstawę wyłączenia, tylko do sądu, który rozpoznaje jego żądanie. Wątpliwość co do bezstronności sędziego musi mieć charakter obiektywny, uzasadniony okolicznościami konkretnego stanu faktycznego. Musi zatem zachodzić zewnętrzne, uzasadnione przekonanie, że bezstronność sędziego w danej sprawie jest wątpliwa czy zagrożona.

Skład orzekający

Jarosław Duś

członek

Konrad Wytrykowski

sędzia wnioskujący o wyłączenie

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przesłanek wyłączenia sędziego z powodu znajomości z stroną postępowania."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji w Izbie Dyscyplinarnej SN i konkretnego stopnia znajomości.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia bezstronności sędziowskiej i procedury wyłączenia, co jest istotne dla prawników, choć stan faktyczny jest dość specyficzny.

Czy prywatna znajomość może wyłączyć sędziego? Sąd Najwyższy wyjaśnia.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
SN
Sygn. akt I DI 52/21
POSTANOWIENIE
Dnia 12 stycznia 2022 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Jarosław Duś
w sprawie sędziego Sądu Okręgowego w W. w stanie spoczynku J. D.
po rozpoznaniu w Sądzie Najwyższym Izbie Dyscyplinarnej
na posiedzeniu w dniu 12 stycznia 2022 r.
żądania sędziego Sądu Najwyższego Konrada Wytrykowskiego z dnia 3 stycznia 2022 r. o wyłączenie wymienionego sędziego od rozpoznania sprawy oznaczonej sygn. akt I DI 52/21
na podstawie art. 42 § 1 i 4 k.p.k. w zw. z art. 41 § 1 k.p.k.
postanawia
nie uwzględnić żądania sędziego Sądu Najwyższego Konrada Wytrykowskiego i tym samym nie wyłączyć wymienionego sędziego od orzekania w sprawie o sygn. akt I DI 52/21.
UZASADNIENIE
Zarządzeniem Prezesa Sądu Najwyższego kierującego pracą Izby Dyscyplinarnej z dnia 10 grudnia 2021 r. o zmianie zarządzenia o wyznaczeniu składu orzekającego w sprawie oznaczonej sygn. akt I DI 52/21, sędzia Sądu Najwyższego Konrad Wytrykowski został wyznaczony do rozpoznania skierowanego w dniu 02 marca 2021 r. wniosku Instytutu Pamięci Narodowej Oddziałowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w W. ( sygn. akt […] ) o wydanie uchwały zezwalającej na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej sędziego Sądu Okręgowego w W. w stanie spoczynku J. D. ( k. 286 ).
W dniu 03 stycznia 2022 r. sędzia Sądu Najwyższego Konrad Wytrykowski złożył do akt sprawy oświadczenie wskazujące na okoliczności, które w jego ocenie mogą wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności przy rozpoznawaniu przedmiotowej sprawy sygnalizując, że „jest to znajomość wieloletnia, przy czym nie ma ona jedynie charakteru zawodowego, ale również towarzyski”  ( k. 288 ).
Tym samym w ocenie sędziego Sądu Najwyższego Konrada Wytrykowskiego zachodzą okoliczności, które pozwalają na obiektywne kwestionowanie jego bezstronności w sprawie oznaczonej sygn. akt I DI 52/21
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Rozważenie okoliczności przywołanych przez sędziego Sądu Najwyższego Konrada Wytrykowskiego w złożonym oświadczeniu zawierającym żądanie wyłączenia od rozpoznania sprawy oznaczonej sygn. akt I DI 52/21 doprowadziło Sąd Najwyższy do przekonania, że nie zachodzą podstawy do jego uwzględnienia.
Instytucja wyłączenia sędziego z powodu uzasadnionych wątpliwości co do jego bezstronności w danej sprawie została uregulowana w przepisie art. 41 § 1 k.p.k. Zgodnie z treścią wskazanego przepisu sędzia ulega wyłączeniu, jeżeli istnieje okoliczność, która mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie.
Zważając na powszechnie aprobowany pogląd doktryny „wyłączenie na żądanie sędziego wiąże się z obowiązkiem czuwania nad zachowaniem bezstronności orzekania. Sędzia jest bowiem zobowiązany orzekać bezstronnie (...) oraz unikać wszystkiego, co mogłoby osłabić zaufanie do jego bezstronności (...) Dlatego też sędzia ma obowiązek powiadomić o okoliczności, o której mowa w art. 41 § 1 k.p.k., przez złożenie żądania wyłączenia od udziału w sprawie. Nie do sędziego należy bowiem ocena, czy znana mu okoliczność stanowi podstawę wyłączenia, tylko do sądu, który rozpoznaje jego żądanie (…) w żądaniu sędziego powinny zostać wskazane powody uzasadniające jego wyłączenie. Żądanie sędziego nie jest stricte
wnioskiem o jego wyłączenie, gdyż ustawa odmiennie określa te czynności. Jest to nie tyle oświadczenie woli, ile raczej oświadczenie wiedzy sędziego o podstawie jego wyłączenia z art. 41 § 1, ocena zaistnienia której należy do sądu” ( D. Świecki [red.], Kodeks postępowania karnego. Komentarz, t. I., s. 296 – 297 ).
Odnosząc się do powyższego, sędzia Sądu Najwyższego Konrad Wytrykowski postąpił słusznie, gdyż składając oświadczenie z dnia 3 stycznia 2022 r. bezsprzecznie wykazał dbałość o zmaterializowanie obowiązku czuwania nad bezstronnością swojego orzekania. Niemniej, jak zostało wskazane to do sądu rozpoznającego żądanie należy ocena czy dana okoliczność powołana przez sędziego stanowić będzie podstawę wyłączenia.
Sędzia winien w życiu prywatnym tak dobierać krąg znajomych by nie implikowało to wątpliwości związanych z jego bezstronnością, w szczególności zaś decydując się na objęcie urzędu sędziego w Izbie Dyscyplinarnej winien zakończyć kontakty towarzyskie z osobami, które zawodowo występują przed tym sądem
‎
w roli chociażby podmiotu inicjującego postępowanie. Nawet jednak gdy to nie nastąpi, należy uwzględnić fakt, że badany jako podstawa wyłączenia sędziego stopień znajomości z inna osobą musi być odpowiednio wysoki. Zgodnie
‎
z wyrażonym w judykaturze poglądem, który Sąd Najwyższy w tym składzie w pełni aprobuje „wątpliwość co do bezstronności sędziego musi mieć charakter obiektywny, uzasadniony okolicznościami konkretnego stanu faktycznego. Musi zatem zachodzić zewnętrzne, uzasadnione przekonanie, że bezstronność sędziego w danej sprawie jest wątpliwa czy zagrożona” ( postanowienie Sądu Najwyższego  z dnia 5 stycznia 2021 r., I DO 61/20, Lex 3169319 ).
Przedmiotowa sprawa nie dotyczy prokuratora P. C., był on jedynie autorem wniosku o zezwolenie na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej sędziego J. D.. Podkreślić przy tym należy, że oświadczenie sędziego Sądu Najwyższego Konrada Wytrykowskiego nie wskazuje by jego wewnętrzne odczuwanie bezstronności mogło być zagrożone łączącymi go z P. C. relacjami towarzyskimi. Z oświadczenia nie wynika również, aby znajomość miała pogłębiony charakter i była nacechowana emocjonalnie.
Mając na uwadze przytoczoną argumentację, orzeczono jak w części dyspozytywnej postanowienia.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI