I DI 40/21

SN
Sygn. akt I DI 40/21
UCHWAŁA
Dnia 27 września 2021 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Konrad Wytrykowski
Protokolant: starszy sekretarz sądowy Renata Szczegot
po rozpoznaniu na posiedzeniu w dniu 27 września 2021 roku
wniosku Zastępcy Prokuratora Okręgowego w S. z 6 sierpnia 2021 roku,
‎
w sprawie o sygn. akt PO I 1 Ds. (…)
o podjęcie uchwały w przedmiocie zezwolenia na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej prokuratura Prokuratury Okręgowej w P.  J.B. za to że:
w okresie od dnia 12 grudnia 2019 roku do dnia 20 grudnia 2019 roku w P., pełniąc obowiązki służbowe prokuratora Prokuratury Okręgowej w P., przekroczyła uprawnienia wynikające z art. 326 § 3 pkt 2 k.p.k. dotyczące żądania przedstawiania sobie materiałów zbieranych w toku postępowań przez siebie nie nadzorowanych, w ten sposób, że samowolne zabierała a następnie zaznajamiała się z materiałami będącymi częścią postępowań, których sama nie prowadziła i nie były one prowadzone przez osobę, którą w pracy zastępowała w ramach poddziału obowiązków, a nadto nie wynikało to z zakresu poleceń służbowych, a następnie ukryła a częściowo zniszczyła materiały ze śledztwa nadzorowanego przez Prokuraturę Okręgową w P. o sygnaturze PO I Ds. (…) w postaci teczki osobowej P.U., teczki osobowej K.P. oraz wniosku
‎
z datą wpływu 16 grudnia 2019 roku podejrzanego P.K. o zezwolenie na kontakty telefoniczne, którymi to dokumentami nie miała prawa wyłącznie rozporządzać, utrudniając też tym zachowaniem prowadzenie postępowania karnego PO I Ds. (…), dekompletując materiały tego postępowania i angażując czynności sekretariatu oraz prokuratora - referenta na poszukiwanie i odtwarzanie tych materiałów czym działała na szkodę interesu publicznego, jakim jest sprawny
‎
i niezakłócony obrót materiałami procesowymi oraz ich należyte zabezpieczanie przed utratą oraz sprawne prowadzenie postępowania przygotowawczego, tj. za czyn z art. 276 k.k. w zb. z art. 231 § 1 k.k. w zb. z art. 239 § 1 k.k., w zw. z art. 11 § 2 k.k.;
na podstawie art. 135 § i § 6 oraz art.145 § 1a ustawy z dnia 28 stycznia 2016 r. Prawo o prokuraturze
uchwalił
:
1. wniosku nie uwzględnić;
2. kosztami postępowania obciążyć Skarb Państwa.
UZASADNIENIE
Pismem z dnia 6 sierpnia 2021 roku, Zastępca Prokuratora Okręgowego w S. skierował do Sądu Najwyższego Izby Dyscyplinarnej wniosek
‎
w sprawie o sygn. akt PO I 1 Ds. (…) o zezwolenie na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej prokuratora Prokuratury Okręgowej w P. J.B. za czyn polegający na tym, że
w okresie od dnia 12 grudnia 2019 roku do dnia 20 grudnia 2019 roku w P., pełniąc obowiązki służbowe prokuratora Prokuratury Okręgowej w P., przekroczyła uprawnienia wynikające z art. 326 § 3 pkt 2 k.p.k. dotyczące żądania przedstawiania sobie materiałów zbieranych w toku postępowań przez siebie nie nadzorowanych, w ten sposób, że samowolne zabierała a następnie zaznajamiała się z materiałami będącymi częścią postępowań, których sama nie prowadziła i nie były one prowadzone przez osobę, którą w pracy zastępowała w ramach poddziału obowiązków, a nadto nie wynikało to z zakresu poleceń służbowych, a następnie ukryła a częściowo zniszczyła materiały ze śledztwa nadzorowanego przez Prokuraturę Okręgową w P. o sygnaturze PO I Ds.
(…)
w postaci teczki osobowej P. U., teczki osobowej K. P. oraz wniosku z datą wpływu 16 grudnia 2019 roku podejrzanego P.K. o zezwolenie na kontakty telefoniczne, którymi to dokumentami nie miała prawa wyłącznie rozporządzać, utrudniając też tym zachowaniem prowadzenie postępowania karnego PO I Ds.
(…)
dekompletując materiały tego postępowania i angażując czynności sekretariatu oraz prokuratora - referenta na poszukiwanie i odtwarzanie tych materiałów czym działała na szkodę interesu publicznego, jakim jest sprawny i niezakłócony obrót materiałami procesowymi oraz ich należyte zabezpieczanie przed utratą oraz sprawne prowadzenie postępowania przygotowawczego, tj. o czyn z art. 276 k.k. w zb. z art. 231 § 1 k.k. w zb. z art. 239 § 1 k.k., w zw. z art. 11 § 2 k.k.
Do wniosku ustosunkowała się prokurator J.B., która wniosła o jego nieuwzględnienie.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie.
Postępowanie w przedmiocie uchylenia immunitetu prokuratorskiego „nie jest postępowaniem dyscyplinarnym, ale specyficznym (incydentalnym) rodzajem postępowania, w którym zadaniem sądu dyscyplinarnego jest tylko rozważenie tego, czy powołany we wniosku o zezwolenie na pociągnięcie (…) do odpowiedzialności karnej za konkretne wskazane przestępstwo zgromadzony dotąd w sprawie materiał dowodowy, dostatecznie uzasadnia podejrzenie popełnienia (…) przestępstwa”. Zadaniem takiego postępowania w żadnym stopniu nie jest kontrolowanie innych postępowań, w szczególności określonych wyników postępowania przygotowawczego. Postępowanie immunitetowe podlega także ogólnej zasadzie ukierunkowania swych działań na przedmiot tego postępowania, którym jest wyłącznie ustalenie w stosunku do konkretnej osoby korzystającej
‎
z przywileju immunitetowego (w tym prokuratora) czy istnieje lub nie istnieje uzasadnione podejrzenie popełnienia przez nią przestępstwa (uchwały SN z dnia 11 czerwca 2021 roku, sygn. akt I DI 26/21, 9 października 2009 r. sygn. akt SNO 68/09, LEX nr 1288971).
Immunitet prokuratorski nie wyłącza odpowiedzialności czy też karalności za czyny popełnione przez prokuratorów, ale wyłącznie wprowadza zakaz pociągnięcia ich do odpowiedzialności karnej, bez uprzedniego uzyskania przez oskarżyciela stosownej zgody sądu dyscyplinarnego.
Zezwolenie na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej prokuratora nie oznacza, że prokurator prowadzący postępowanie przygotowawcze wniesie ostatecznie przeciwko niemu akt oskarżenia, a sąd rozpoznający sprawę w postępowaniu karnym wyda wyrok skazujący. Rolą sądu dyscyplinarnego jest weryfikacja zgromadzonego dotąd materiału dowodowego, który w wypadku uwzględnienia wniosku musi wskazywać co najmniej na to, że według jednej
‎
z wersji wydarzeń, opartej na sprawdzalnych i prawidłowo zebranych dowodach, można wyprowadzić wniosek, iż doszło do popełnienia czynu zabronionego. Sąd dyscyplinarny nie rozstrzyga w postępowaniu w przedmiocie zezwolenia na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej wątpliwości wywołanych możliwością odmiennej oceny dowodów, rzutującej na wynik rekonstrukcji przebiegu zdarzeń, lecz poprzestaje na zbadaniu, czy twierdzenia prokuratora o istnieniu materiału uzasadniającego przedstawienie zarzutu znajdują potwierdzenie (uchwała SN
‎
z dnia 29 czerwca 2007 roku, sygn. akt SNO 38/07, Lex nr 471799).
Sąd Najwyższy, orzekając w przedmiocie wyrażenia zgody na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej prokuratora, stanął przed zadaniem, jakie wyznacza treść przepisu art. 135 § 5 ustawy z dnia 28 stycznia 2016 r. Prawo o prokuraturze (DZ. U. z 2017 roku, poz. 1767 t.j. ze zm.), a mianowicie ustalenia, czy zgromadzony przez wnioskodawcę materiał dowodowy wskazuje na dostateczne podejrzenie, że prokurator J.B., wobec której skierowano wniosek o wyrażenie zgody na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej, swoim zachowaniem zrealizowała znamiona przestępstwa opisanego we wniosku, tj. czynu z
art. 276 k.k. w zb. z art. 231 § 1 k.k. w zb. z art. 239 § 1 k.k., w zw. z art. 11 § 2 k.k.
Zgodnie z art. 136 § 6 ustawy z dnia 28 stycznia 2016 r. Prawo
‎
o prokuraturze sąd dyscyplinarny orzeka na podstawie wniosku i dowodów załączonych przez wnioskodawcę. Tylko w szczególnie uzasadnionych przypadkach może przeprowadzić inne dowody.
Dokonując oceny przedstawionych w aktach sprawy dowodów, mających wskazywać na dostatecznie uzasadnione podejrzenie popełnienie przez prokuratora J.B. przestępstwa, Sąd Najwyższy uczynił to
‎
z zastosowaniem reguł przewidzianych w art. 7 k.p.k. Sąd miał również na względzie, że o ile zastosowanie w postępowaniu w przedmiocie zezwolenia na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej prokuratora lub sędziego reguły z art. 5 § 2 k.p.k. jest ograniczone celami tego postępowania, to w całej rozciągłości obowiązuje zasada domniemania niewinności (art. 5 § 1 k.p.k., art. 42 ust. 3 Konstytucji) sprowadzająca się w tym postępowaniu do tego, że wnioskodawca musi wykazać, że zachodzi dostatecznie uzasadnione podejrzenie popełnienia przez prokuratora przestępstwa
Oceniając przedstawiony materiał dowodowy, Sąd Najwyższy uznał, że zebrany w sprawie materiał dowodowy nie daje podstawy do wydania uchwały zgodnie ze złożonym wnioskiem, albowiem nie zachodzi dostatecznie uzasadnione podejrzenie popełnienia przez prokurator J.B. przestępstwa stypizowanego w przepisie
art. 276 k.k. w zb. z art. 231 § 1 k.k. w zb. z art. 239 § 1 k.k., w zw. z art. 11 § 2 k.k.
W sprawie nie zgromadzono bowiem żadnych dowodów bezpośrednich
potwierdzających okoliczność, że w dniu 12 grudnia 2019 roku J.B.
zabrała teczkę osobową
podejrzanego P.U., w dniu 17 grudnia 2019 roku
zabrała, leżące
na
półce
M.K. pismo
pochodzące
od P.K., zaś w dniu 20 grudnia 2019 roku
zabrała
z
półki
M. K.
teczkę osobową
K. F., a następnie by materiały te ukryła lub zniszczyła. Również przedstawione dowody pośrednie (poszlaki) nie są w stanie stworzyć takiego nierozerwalnego ciągu zdarzeń, by przyznać, że wskazują one na to, że inna wersja zdarzeń, niż zaproponowana przez wnioskodawcę, nie jest możliwa.
Trzeba podkreślić, że zeznania świadków A.S. i A.S. są w przeważającej mierze wiarygodne. Osoby te przyznały, że nie widziały
prokurator J.B.
samowolne zabierającej a następnie zaznajamiającej się z materiałami będącymi częścią postępowań, których sama nie prowadziła.
Rzeczowo i w sposób spójny opisały przebieg zdarzeń w dniach 12, 16-17 oraz 20 grudnia 2019 roku.
Za niemające znaczenia dowodowego należy za to uznać te fragmenty ich zeznań, w których wskazały na sprawstwo J.B.. Żadna z nich nie widziała prokurator J.B. pobierającej nie swoje akta czy dokumenty z półki. Formułując tezę o sprawstwie J.B., wskazani świadkowie nie oparli się na faktach, ale na swoich domysłach i przypuszczeniach, mignięciu kartki papieru, wrażeniach własnych i koleżanki z wydziału czy odgłosach otwierania szafy, dochodzących z sąsiedniego pomieszczenia. Spostrzeżenia tych świadków, że J. B. zwykle „zerkała” na półkę M.K., czy sprawdzała, co na niej leży, są również jedynie wrażeniami tych świadków, skoro zachowania te nie skutkowały nigdy zgłoszeniem do przełożonego, czy też zabezpieczeniem poszczególnych akt.
Zeznania A. S. i A. S. wskazują jedynie, że w czasie, kiedy nie przebywały w sekretariacie, ktoś zabierał z półek szafy akta i dokumenty. Sąd Najwyższy nie poddaje w wątpliwość tej okoliczności, gdyż istotnie akta
‎
i dokumentacja we wskazanym we wniosku okresie ginęły. Nie sposób jednak na podstawie zeznań tych świadków uznać za uprawdopodobnione sprawstwo prokurator J.B.
W toku
śledztwa
A. S.
przesłuchana na okoliczność
przebiegu
wydarzeń
z 12 grudnia 2019 roku
powołała się
na
sporządzoną
przez siebie
notatkę urzędową.
Natomiast świadek A.S.
podała
w zeznaniach (k. 131-137),
że
nie
widziała,
by J. B.
zabrała coś
z
półki
M. K.
Świadek A.S. poparła treść swoich zeznań relacją A.S., która także nie widziała J.B. zabierającej akta M.K., ale po wyjściu prokurator
z pokoju
była
pewna,
że ta zabrała
jeden tom akt z
półki.
A.S. nie
wiedziała,
jakie to
były
akta,
dowiedziała się
tego dopiero w rozmowie z A.S.
Odnosząc się do zdarzeń z dnia 17 grudnia 2019 roku, wskazać należy, że świadek A.S. w dniu 16 grudnia 2019 roku
była
nieobecna
‎
w pracy i nie
widziała,
aby pismo pochodzące od P.K.
zostało położone
na
półce
M.K. przez
A.
S. W toku
śledztwa
nie ustalono czy oraz kiedy pismo P.K.
wpłynęło
do Prokuratury
Okręgowej
w P. Nie uzyskano w tym zakresie odpowiedniego wydruku z systemu SIP Prokuratury
Okręgowej
w P.
dotyczącego wpływających
do
wydziału przesyłek.
W czasie, gdy J.B.
miała zabrać
wzmiankowane pismo z
półki
prokuratora M.K., A.S.
była
nieobecna w pomieszczeniu sekretariatu. A. S.
zeznała, iż „mignął
jej” tylko kant kartki,
którą J.B. miała
zabrać
z
półki
M.K., ale
szczegółów
nie
pamiętała. Oparła się
na
oświadczeniu
A.S.,
która
poprzedniego dnia
położyła
na
półce
M. K. pismo podejrzanego P.K.
Nikt nie
widział również,
aby J.B.
w dniu 20 grudnia 2019 roku
zabrała
z
półki
M.K.
teczkę osobową
K.F
.
Protokół oględzin zapisu z kamer monitoringu wskazuje, że, przemierzając drogę z sekretariatu do swojego gabinetu, J.B. przenosiła w dłoniach jedynie plik dokumentów a następnie małą kartkę. Obraz nagrany przez kamerę nie pozwala rozpoznać, czy plik dokumentów stanowił teczkę osobową K. F. Sąd Najwyższy ma przy tym na uwadze, że jest rzeczą zwykłą, że prokurator, przemieszczając się od sekretariatu do swojego gabinetu, niesie akta lub dokumenty. Nie sposób na tej podstawie wysnuć wniosku, że nagranie
‎
w najmniejszym stopniu potwierdza tezę, że J.B. niosła akurat zaginioną teczkę.
Trzeba też podkreślić, że początkowo pracownice sekretariatu, w tym A. S., poszukiwały zaginionych dokumentów w pomieszczeniach sekretariatu, jak też pytały prokurator D.K., czy ona nie zabrała materiałów z półki prokurator M.K. – jako prokurator zastępująca M.K.
Materiał załączony do wniosku nie uprawdopodabnia okoliczności
ukrycia i
częściowego zniszczenia przez J.B.
teczek osobowych P.U. oraz K.F. Podobnie rzecz się ma z uprawdopodobnieniem
utrudnienia postępowania
karnego o sygn. akt PO I Ds.
(…)
,
zdekompletowania
akt sprawy i
zaangażowania czynności
prokuratora- referenta i sekretariatu nakierowanego na poszukiwanie i odtwarzanie tych
materiałów. Trzeba podkreślić, że przeprowadzone przeszukania gabinetu zajmowanego przez J.B. w prokuraturze, jak i jej miejsca zamiekszania nie dało zadnych efektów.
Brak również dowodu aby odpadki z
worków
na
śmieci, które
poddano
oględzinom
20 grudnia 2019 roku w Prokuraturze Regionalnej w […]. (k. 23-24)
stanowiły tożsame
odpadki,
które zostały tego samego dnia
przeniesione z pokoju socjalnego, do gabinetu Prokuratora
Okręgowego
w P. M.P. Brak danych kto
miał wówczas dostęp
do
worków
z odpadami,
które
nie
były
zabezpieczone przed
ingerencją
ze strony
osób
trzecich.
Uwagę zwraca też, że zaginionych dokumentów nie odnaleziono
‎
w zabezpieczonych odpadkach z niszczarek, znaleziono tam za to inne dokumenty, których braku nikt nie zauważył. W ocenie Sądu Najwyższego w toku śledztwa nie zgromadzono dowodów przemawiających za tym, że J.B., w dniu 20 grudnia 2019 roku
była
w kuchni i
niszczyła dokumenty
w niszczarkach. Na
żadnym
z opisanych podczas
oględzin przedmiotów
nie ujawniono
pochodzących
od J.B.
śladów
linii papilarnych. Nie stwierdzono, o
której dokładnie
godzinie prokurator M.P. i prokurator M.
M.
zabezpieczyli worki ze
ścinkami
z
dwóch
niszczarek. Nie zweryfikowano
także okoliczności,
czy dostarczone przez nich w czasie
oględzin
worki ze
ścinkami pochodzą
na pewno z niszczarek umiejscowionych na drugim
piętrze
budynku prokuratury. Nie wykonano
właściwej
dokumentacji procesowej i fotograficznej
.
W ocenie Sadu Najwyższego uzyskany podczas
śledztwa o
sygn. akt PO I 1 Ds.
(…)
materiał
dowodowy nie daje podstawy do wydania uchwały zgodnie ze złożonym wnioskiem, albowiem nie zachodzi dostatecznie uzasadnione podejrzenie popełnienia przez prokurator J.B. przestępstwa stypizowanego w przepisie
art. 276 k.k. w zb. z art. 231 § 1 k.k. w zb. z art. 239 § 1 k.k., w zw. z art. 11 § 2 k.k.
Z tych też względów, Sąd Najwyższy uchwalił jak w sentencji.