I CZ 91/07

Sygn. akt I CZ 91/07 
 
 
 
 
 
 
 
POSTANOWIENIE 
 
Dnia 24 sierpnia 2007 r. 
Sąd Najwyższy w składzie : 
 
 
SSN Zbigniew Strus (przewodniczący, sprawozdawca) 
SSN Gerard Bieniek 
SSN Elżbieta Skowrońska-Bocian 
 
 
w sprawie z powództwa G.W. i L.C. 
przeciwko Związkowi H.  
o odszkodowanie, 
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej  
w dniu 24 sierpnia 2007 r., 
zażalenia strony pozwanej na postanowienie Sądu Apelacyjnego  
z dnia 19 marca 2007 r., sygn. akt [...], 
 
 
oddala zażalenie i nie obciąża powodów kosztami procesu 
w postępowaniu zażaleniowym. 
 
 
 
 

 
 
2 
Uzasadnienie 
 
Powodowie  domagali się w sprawie zasądzenia na rzecz każdego z nich 
połowy stosownej kwoty odszkodowania należnej na podstawie art. 446 § 3 k.c. 
z powodu pogorszenia się ich sytuacji jako rodziców po śmierci syna, za co 
odpowiedzialność uzasadnioną brakiem nadzoru ponosi pozwany Związek H. 
  
Sąd Okręgowy zasądził po 25.000 zł na rzecz każdego z powodów, 
a w pozostałej części powództwo  oddalił. 
  
Sąd Apelacyjny po rozpoznaniu sprawy na skutek apelacji obydwu stron, 
tj. powodów i pozwanego, oddalił obie apelacje. 
Pozwany wniósł skargę kasacyjną, w której  zaskarżył w całości wyrok Sądu 
Apelacyjnego - również w części oddalającej apelacje powoda. Sąd Apelacyjny 
odrzucił ją postanowieniem z 19 marca 2007 r. stwierdzając, że po wezwaniu do 
wskazania wartości przedmiotu zaskarżenia, co do każdego z powodów z osobna, 
pełnomocnik pozwanego wskazał kwotę 50.0000 zł, jako sumę dwóch kwot po 
25.000 zł  w stosunku do powódki i takiej samej kwoty do powoda. W uzasadnieniu 
postanowienia Sądu Apelacyjnego (k. 292) doszło do oczywistej omyłki pisarskiej  
w oznaczaniu strony skarżącej i osoby odpowiadającej na wezwanie do usunięcia 
braku formalnego skargi. 
Na to postanowienie pozwany złożył zażalenie twierdząc, że powodów łączy 
współuczestnictwo materialne, a w takim wypadku, zgodnie z art. 19 i 21 k.p.c. 
w związku z art. 72 § 1 pkt 1 k.p.c., wartość przedmiotu zaskarżenia jest równa 
sumie roszczeń wszystkich powodów. Domagał się zatem uchylenia zaskarżonego 
postanowienia oraz zasądzenia od powodów kosztów procesu w postępowaniu 
zażaleniowym.  
Odpowiadając powodowie wnosili o oddalenie zażalenia i  o zasądzenie od 
pozwanego kosztów postępowania zażaleniowego według norm przepisanych. 
 
 

 
 
3 
 Sąd Najwyższy zważył, co następuje:  
Współuczestnictwo materialne po stronie powodowej, na podstawie art. 72 
§ 1 k.p.c. zachodzi w dwóch wypadkach: wspólności praw oraz tożsamości 
podstawy 
faktycznej 
i 
prawnej. 
Według 
trafnych 
twierdzeń 
skarżącego 
w rozpoznawanej sprawie zachodzi tożsamość podstawy prawnej i faktycznej. 
 
W okresie obowiązywania rewizyjnego modelu kontroli instancyjnej, 
w wypadku współuczestnictwa materialnego, sąd rewizyjny stosownie do art. 384 
k.p.c. mógł rozpoznać sprawę na rzecz współuczestników, którzy wyroku nie 
zaskarżyli. Była to istotna właściwość współuczestnictwa materialnego wpływająca 
również na sposób określania wartości przedmiotu sporu jako kwoty wspólnej dla 
wszystkich współuczestników. Wyrazem tej praktyki były m.in. postanowienia  
z 30 kwietnia 1966 r., II PR 20/66, LEX nr 13902, z  20 stycznia 1977 r., IV CZ 7/77, 
OSNC 1977/8/146,  z  19 grudnia 1985 r., I CZ 135/85, LEX nr 8741. 
 
Po nowelizacji kodeksu postępowania cywilnego w 1996 r. uprawnienie do 
rozpoznania sprawy na rzecz współuczestników, którzy nie wnieśli apelacji, 
przysługiwało tylko w razie wspólności ich praw (art. 378 § 3 k.p.c.), a od 1 lipca 
2000 r. dodatkowo w ustawie potwierdzono, że uprawnienie to może być 
wykonywane tylko w granicach zaskarżenia (art. 378 § 2 k.p.c.). 
Zmiany te doprowadziły do zerwania więzi opartej na tożsamości podstawy 
faktycznej 
i 
prawnej 
zbliżając 
w 
postępowaniu 
kasacyjnym 
skutki 
współuczestnictwa formalnego i  współuczestnictwa materialnego opartego,  jak 
w rozpoznawanej sprawie, na tożsamości podstawy faktycznej i prawnej. Dlatego 
wartość 
przedmiotu 
zaskarżenia 
należy 
ustalać 
oddzielnie 
dla 
każdego 
współuczestnika wnoszącego skargę kasacyjną. Przyjęcie odmiennej reguły 
i  łączenie wartości zaskarżenia wszystkich współuczestników nie ma również 
usprawiedliwienia fiskalnego gdy opłata stosunkowa jest wyrażona jednakowym 
procentem  wartości przedmiotu zaskarżenia.  
Każdy odmienny sposób ustalania wartości przedmiotu zaskarżenia 
i wysokości opłat  komplikowałby ponad miarę czynność ustalania i uiszczania 
opłat. Tymczasem ze względu na wysoki poziom formalizmu prawa i sankcje 
łączące się z uiszczeniem  opłaty przez zawodowych  pełnomocników (art. 1302 § 3  

 
 
4 
k.p.c., art. 373 k.p.c., art. 3986 § 2 i 3 k.p.c.) obowiązki te muszą być kształtowane 
jednoznacznie. Formalizm o którym mowa, dodatkowo komplikuje treść 
obowiązków stron w razie odrzucenia środków odwoławczych niektórych 
współuczestników, dlatego współuczestnicy, których łączy tylko jednakowa 
podstawa faktyczna i prawna, zaskarżają wyrok i formułują wnioski kasacyjne 
w swoim imieniu oraz uiszczają odrębne opłaty. Może się z tym łączyć 
nieosiągnięcie progu kwotowego, ale w kwestii dopuszczalności skargi kasacyjnej 
należy uwzględnić, że uprawnienie takie wykracza ponad standard ochrony prawnej 
obejmujący prawo do dwóch instancji, a decyzja o określeniu progu kwoty 
limitującej dopuszczalność skargi kasacyjnej należy do ustawodawcy. 
Prawidłowo zatem Sąd Apelacyjny wezwał stronę skarżącą do odrębnego  
określenia  wartości przedmiotu zaskarżenia w stosunku do każdego powoda, 
a ustalając, że skarga nie spełnia kryterium dopuszczalności, w postaci wartości 
przedmiotu zaskarżenia określonej w art. 3982 § 1 k.p.c., odrzucił ją. 
  
Przytoczone argumenty prowadzą do wniosku, że zażalenie jest nie 
uzasadnione i podlega oddaleniu na podstawie art. 3941 § 2 i 3 k.p.c. wraz 
z żądaniem pozwanego zasądzenia od powodów kosztów procesu.