I CZ 91/06
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy oddalił zażalenie uczestnika postępowania na postanowienie o odrzuceniu apelacji z powodu jej nieopłacenia, potwierdzając zasadę bezpośredniego działania nowej ustawy o kosztach sądowych.
Sąd Najwyższy rozpoznał zażalenie uczestnika postępowania na postanowienie Sądu Okręgowego o odrzuceniu apelacji z powodu jej nieopłacenia. Uczestnik, zwolniony od kosztów sądowych w całości, wniósł apelację po wejściu w życie nowej ustawy o kosztach sądowych, nie opłacając jej, mimo że zwolnienie nie obejmowało opłaty podstawowej. Sąd Najwyższy potwierdził, że zasada bezpośredniego działania ustawy nowej oraz art. 1302 § 3 k.p.c. skutkują odrzuceniem apelacji w takiej sytuacji.
Sąd Najwyższy w składzie trzech sędziów rozpoznał zażalenie uczestnika postępowania na postanowienie Sądu Okręgowego w R. z dnia 28 czerwca 2006 r., którym odrzucono apelację uczestnika od postanowienia Sądu Rejonowego w Ł. stwierdzającego nabycie własności nieruchomości przez zasiedzenie. Apelacja została odrzucona z powodu jej nieopłacenia. Uczestnik postępowania był zwolniony od kosztów sądowych w całości postanowieniem Sądu Rejonowego z dnia 10 czerwca 2005 r. Apelacja została wniesiona w dniu 4 maja 2006 r., już po wejściu w życie ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych. Sąd Najwyższy przypomniał zasadę bezpośredniego działania ustawy nowej w prawie procesowym cywilnym, która oznacza, że przy wykonywaniu czynności procesowych stosuje się prawo obowiązujące w czasie ich dokonywania. Wyjątek stanowi art. 149 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych, który stanowi, że w sprawach wszczętych przed dniem wejścia w życie ustawy, do czasu zakończenia postępowania w danej instancji, stosuje się dotychczasowe przepisy o kosztach. Jednakże w tej sprawie postępowanie przed sądem pierwszej instancji zakończyło się przed wejściem w życie nowej ustawy, a apelacja została wniesiona już w czasie jej obowiązywania. Sąd Najwyższy podkreślił, że zwolnienie od kosztów sądowych w całości nie obejmuje opłaty podstawowej, która jest wymagana od apelacji. Wniosek o zwolnienie od „opłaty apelacyjnej” był bezprzedmiotowy. Zgodnie z art. 1302 § 3 k.p.c., sąd odrzuca bez wezwania pismo wniesione przez profesjonalnego pełnomocnika, podlegające opłacie w wysokości stałej lub stosunkowej, jeśli nie zostało opłacone. Sąd Najwyższy uznał, że opłata podstawowa mieści się w pojęciu „opłaty w wysokości stałej”. W konsekwencji, nieuiszczenie opłaty podstawowej przez adwokata reprezentującego uczestnika postępowania zwolnionego od kosztów sądowych w całości skutkuje odrzuceniem apelacji. Sąd Najwyższy oddalił zażalenie.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, wniosek taki jest bezprzedmiotowy i nie wyłącza obowiązku opłacenia apelacji.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wyjaśnił, że zwolnienie od kosztów sądowych w całości nie obejmuje opłaty podstawowej, która jest wymagana od apelacji. Wniosek o zwolnienie od opłaty apelacyjnej był bezprzedmiotowy, a nieuiszczenie opłaty podstawowej przez profesjonalnego pełnomocnika skutkuje odrzuceniem apelacji na podstawie art. 1302 § 3 k.p.c.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalenie zażalenia
Strona wygrywająca
brak wskazania konkretnej strony, ale rozstrzygnięcie korzystne dla sądu pierwszej instancji
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Z. P. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| S. S. | osoba_fizyczna | uczestnik postępowania |
Przepisy (4)
Główne
k.p.c. art. 130² § § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd odrzuca bez wezwania pismo wniesione przez adwokata, radcę prawnego lub rzecznika patentowego, podlegające opłacie w wysokości stałej lub stosunkowej, jeśli nie zostało opłacone.
Pomocnicze
u.k.s.c. art. 14 § ust. 2 i 3
Ustawa z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych
Opłata podstawowa pobierana jest od apelacji wnoszonej przez stronę zwolnioną od kosztów sądowych w całości, chyba że ustawa stanowi inaczej.
u.k.s.c. art. 149 § ust. 1
Ustawa z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych
Wyjątek od zasady bezpośredniego działania ustawy nowej, stosuje się dotychczasowe przepisy o kosztach w sprawach wszczętych przed wejściem w życie ustawy, do czasu zakończenia postępowania w danej instancji.
p.w.k.p.c. art. XV § § 1
Przepisy wprowadzające Kodeks postępowania cywilnego
Podstawowa zasada prawa międzyczasowego w dziedzinie procesu cywilnego - zasada bezpośredniego działania ustawy nowej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zasada bezpośredniego działania ustawy nowej w prawie procesowym cywilnym. Art. 149 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych nie ma zastosowania, gdy apelacja została wniesiona po wejściu w życie nowej ustawy. Zwolnienie od kosztów sądowych w całości nie obejmuje opłaty podstawowej. Art. 130² § 3 k.p.c. nakazuje odrzucenie nieopłaconej apelacji wniesionej przez profesjonalnego pełnomocnika.
Odrzucone argumenty
Apelacja powinna być opłacona według przepisów obowiązujących przed wejściem w życie nowej ustawy o kosztach sądowych. Wniosek o zwolnienie od opłaty apelacyjnej powinien być uwzględniony.
Godne uwagi sformułowania
Podstawową zasadą prawa międzyczasowego w dziedzinie procesu cywilnego jest zasada bezpośredniego działania ustawy nowej. Wymieniona zasada ma zatem znaczenie ogólne w zakresie prawa procesowego cywilnego. Istotny wyjątek od zasady bezpośredniego działania ustawy nowej przewidziany został w art. 149 ust. 1 powołanej ustawy. W konsekwencji, zgodnie z zasadą bezpośredniego działania ustawy nowej, do opłacenia tego pisma zastosowanie znajdują nowe przepisy o kosztach. Nie jest natomiast możliwe zwolnienie od opłaty podstawowej. Skutki nieuiszczenia opłat od środków odwoławczych i środków zaskarżenia wnoszonych przez profesjonalnych pełnomocników określa obecnie art. 130² § 3 k.p.c.
Skład orzekający
Tadeusz Wiśniewski
przewodniczący, sprawozdawca
Grzegorz Misiurek
członek
Marek Sychowicz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, zasada bezpośredniego działania ustawy nowej, skutki nieopłacenia apelacji przez stronę zwolnioną od kosztów sądowych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji przejścia między starymi a nowymi przepisami o kosztach sądowych oraz zwolnienia od kosztów w całości.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Orzeczenie wyjaśnia ważne zasady prawa międzyczasowego i praktyczne konsekwencje nieopłacenia apelacji, co jest kluczowe dla praktykujących prawników.
“Nieopłacona apelacja mimo zwolnienia od kosztów? Sąd Najwyższy wyjaśnia, kiedy to prowadzi do odrzucenia.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySygn. akt I CZ 91/06 POSTANOWIENIE Dnia 7 listopada 2006 r. Sąd Najwyższy w składzie : SSN Tadeusz Wiśniewski (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Grzegorz Misiurek SSN Marek Sychowicz w sprawie z wniosku Z. P. przy uczestnictwie S. S. o stwierdzenie nabycia własności nieruchomości przez zasiedzenie, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 7 listopada 2006 r., zażalenia uczestnika postępowania na postanowienie Sądu Okręgowego w R. z dnia 28 czerwca 2006 r., oddala zażalenie. 2 Uzasadnienie Postanowieniem z dnia 10 czerwca 2005 r. Sąd Rejonowy w Ł. zwolnił uczestnika postępowania od kosztów sądowych w całości. W dniu 4 maja 2006 r. uczestnik postępowania, reprezentowany przez adwokata, wniósł apelację od postanowienia Sądu Rejonowego w Ł. z dnia 3 kwietnia 2006 r. stwierdzającego nabycie własności określonej nieruchomości przez wnioskodawczynię. W apelacji zawarto wniosek o zwolnienie uczestnika postępowania od „opłaty apelacyjnej”. Postanowieniem z dnia 10 maja 2006 r. Sąd Rejonowy w Ł. umorzył postępowanie w sprawie wniosku o zwolnienie od opłaty apelacyjnej, natomiast postanowieniem z dnia 28 czerwca 2006 r. Sąd Okręgowy w R. odrzucił apelację uczestnika postępowania ze względu na jej nieopłacenie opłatą podstawową. W zażaleniu skarżący, zarzucając naruszenie art. 11 w zw. z 14 ust. 2 i 3 oraz art. 149 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz.U. Nr 167, poz. 1398 ze zm.) oraz art. 1302 § 3 k.p.c., wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Podstawową zasadą prawa międzyczasowego w dziedzinie procesu cywilnego jest zasada bezpośredniego działania ustawy nowej. Zasada ta wyrażona została w art. XV § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Przepisy wprowadzające Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. Nr 43, poz. 297 ze zm.). Innymi słowy, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, przy wykonywaniu czynności procesowych stosuje się prawo, które obowiązuje w czasie dokonywania czynności. Wymieniona zasada ma zatem znaczenie ogólne w zakresie prawa procesowego cywilnego (por. uchwałę składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 17 stycznia 2001 r. – zasadę prawną, III CZP 49/00, OSNC 2001, nr 4, poz. 53, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 lipca 2003 r., IV CKN 310/01, niepubl.) i znajduje również zastosowanie w odniesieniu do przepisów ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, skoro mają one charakter przepisów prawa procesowego. 3 Istotny wyjątek od zasady bezpośredniego działania ustawy nowej przewidziany został w art. 149 ust. 1 powołanej ustawy. Przepis ten stanowi, że w sprawach wszczętych przed dniem wejścia w życie ustawy stosuje się, do czasu zakończenia postępowania w danej instancji, dotychczasowe przepisy o kosztach sądowych. W rozpoznawanej sprawie wejście w życie ustawy nastąpiło w toku postępowania przed Sądem pierwszej instancji. Postępowanie to zakończyło się w dniu 3 kwietnia 2006 r. wydaniem postanowienia stwierdzającego zasiedzenie, natomiast wniesienie apelacji od tego postanowienia miało miejsce już w czasie obowiązywania nowej ustawy o kosztach sądowych. W konsekwencji, zgodnie z zasadą bezpośredniego działania ustawy nowej, do opłacenia tego pisma zastosowanie znajdują nowe przepisy o kosztach. Postanowieniem z dnia 10 czerwca 2005 r. Sąd Rejonowy zwolnił uczestnika postępowania od kosztów sądowych w całości. W myśl art. 14 ust. 2 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, opłatę podstawową pobiera się od podlegających opłacie pism, o których mowa w art. 3 ust. 2, wnoszonych przez stronę zwolnioną od kosztów sądowych przez sąd, chyba że ustawa stanowi inaczej. Wśród pism wymienionych w art. 3 ust. 2 powołanej ustawy mieści się apelacja, a zatem również apelacja uczestnika postępowania, odrzucona zaskarżonym postanowieniem, podlegała opłacie podstawowej. Oceny tej nie zmienia zamieszczenie w apelacji wniosku o zwolnienie od „opłaty apelacyjnej”. W pierwszej kolejności zauważyć należy, że mimo istotnej zmiany przepisów o kosztach sądowych, nie stracił aktualności pogląd, iż obowiązek uiszczenia opłaty przy wniesieniu do sądu pisma jej podlegającego nie ogranicza prawa żądania zwolnienia od kosztów sądowych. Niedopuszczalne jest zatem odrzucenie nieopłaconego środka zaskarżenia wniesionego przez profesjonalnego pełnomocnika, jeżeli domagał się on jednocześnie w imieniu strony (uczestnika postępowania) zwolnienia jej od kosztów sądowych w zakresie obejmującym ten środek. Niemniej jednak, wyłączenie obowiązku uiszczenia opłaty wraz z wniesieniem pisma może nastąpić tylko wówczas, gdy wniosek o zwolnienie od kosztów obejmuje tę opłatę. W rozpoznawanej sprawie uczestnik postępowania został zwolniony od kosztów sądowych w całości, co nakładało na niego obowiązek uiszczania od pism podlegających opłacie wyłącznie opłaty podstawowej. 4 Nie jest natomiast możliwe zwolnienie od opłaty podstawowej. W konsekwencji, dołączony do apelacji wniosek o zwolnienie od opłaty apelacyjnej był bezprzedmiotowy i nie mógł prowadzić do wyłączenia obowiązku opłacenia apelacji w chwili jej wniesienia. Skutki nieuiszczenia opłat od środków odwoławczych i środków zaskarżenia wnoszonych przez profesjonalnych pełnomocników określa obecnie art. 1302 § 3 k.p.c. Przepis ten stanowi, że sąd odrzuca bez wezwania o uiszczenie opłaty pismo wniesione przez adwokata, radcę prawnego lub rzecznika patentowego środki odwoławcze lub środki zaskarżenia (apelację, zażalenie, skargę kasacyjną, skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia, sprzeciw od wyroku zaocznego, zarzuty od nakazu zapłaty, skargę na orzeczenie referendarza sądowego) podlegające opłacie w wysokości stałej lub stosunkowej obliczonej od wskazanej przez stronę wartości przedmiotu zaskarżenia. Uznać należy, że pojęcie opłaty w wysokości stałej obejmuje nie tylko opłatę stałą w rozumieniu nowej ustawy o kosztach sądowych, ale również opłatę podstawową. Po pierwsze bowiem, wysokość opłaty podstawowej jest stała, gdyż wynosi 30 zł (art. 14 ust. 3 powołanej ustawy). Po drugie, sformułowanie „opłata w wysokości stałej” różni się istotnie od używanego w ustawie o kosztach pojęcia „opłata stała”, co wskazuje na zamiar ustawodawcy nadania tym określeniom innego znaczenia. Po trzecie wreszcie, nie ma podstaw do przyjęcia, że wolą ustawodawcy było wyłączenie sankcji przewidzianej w art. 1302 § 3 k.p.c. w stosunku do stron zwolnionych przez sąd od kosztów sądowych i reprezentowanych przez profesjonalnego pełnomocnika. W konsekwencji, wniesienie apelacji bez uiszczenia opłaty podstawowej przez adwokata reprezentującego uczestnika postępowania zwolnionego od kosztów sądowych w całości skutkuje odrzuceniem apelacji. Taką właśnie sankcję zastosował trafnie Sąd Okręgowy w zaskarżonym postanowieniu. Z podanych względów, na podstawie art. 39814 i 3941 § 3 k.p.c., Sąd Najwyższy oddalił zażalenie. jz
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI